1. ма̄тика̄ван̣н̣ана̄
1. найама̄тика̄ван̣н̣ана̄
1. сан̇гахо асан̇гахотиа̄дӣнан̃хи васена идам̣ пакаран̣ам̣ чуддасавидхена вибхаттанти вуттам̣. там̣ саббампи уддесаниддесато двидха̄ т̣хитам̣. таттха ма̄тика̄ уддесо. са̄ пан̃чавидха̄ – найама̄тика̄, аббхантарама̄тика̄, найамукхама̄тика̄, лаккхан̣ама̄тика̄, ба̄хирама̄тика̄ти. таттха сан̇гахо асан̇гахо…пе… виппайуттена сан̇гахитам̣ асан̇гахитанти – айам̣ чуддасахи падехи никкхитта̄ найама̄тика̄ на̄ма. айан̃хи имина̄ сан̇гаха̄дикена найена дха̄тукатха̄ дхамма̄ вибхатта̄ти дассетум̣ т̣хапитатта̄ найама̄тика̄ти вуччати. етесам̣ пада̄нам̣ мӯлабхӯтатта̄ мӯлама̄тика̄типи ваттум̣ ват̣т̣ати.
2. аббхантарама̄тика̄ван̣н̣ана̄
2. пан̃чаккхандха̄ …пе… манасика̄роти айам̣ пан̃чавӣса̄дхикена падасатена никкхитта̄ аббхантарама̄тика̄ на̄ма. айан̃хи ‘‘сабба̄пи дхаммасан̇ган̣ӣ дха̄тукатха̄йа ма̄тика̄’’ти евам̣ аватва̄ сан̇гаха̄дина̄ найена вибхаджитаббе кхандха̄дидхамме сарӯпато дассетва̄ дха̄тукатха̄йа аббхантарейева т̣хапитатта̄ аббхантарама̄тика̄ти вуччати. кхандха̄дипада̄нам̣ дхаммасан̇ган̣ӣма̄тика̄йа асан̇гахитатта̄ пакин̣н̣акама̄тика̄типи ваттум̣ ват̣т̣ати.
3. найамукхама̄тика̄ван̣н̣ана̄
3. тӣхи сан̇гахо, тӣхи асан̇гахо; чатӯхи сампайого, чатӯхи виппайоготи айам̣ чатӯхи падехи никкхитта̄ найамукхама̄тика̄ на̄ма. айан̃хи саббесупи пан̃чаккхандха̄дӣсу чева кусалаттика̄дӣсу ча ма̄тика̄дхаммесу, тӣхи кхандха̄йатанадха̄тупадехева сан̇гахо ча асан̇гахо ча йоджетаббо. татха̄ чатӯхи арӯпаккхандхехи сампайого ча виппайого ча. ета̄ни имесам̣ сан̇гаха̄сан̇гаха̄дӣнам̣ найа̄нам̣ мукха̄нӣти дассетум̣ т̣хапитатта̄ найамукхама̄тика̄ти вуччати.
4. лаккхан̣ама̄тика̄ван̣н̣ана̄
4. сабха̄го, висабха̄готи айам̣ двӣхи падехи никкхитта̄ лаккхан̣ама̄тика̄ на̄ма. айан̃хи сабха̄галаккхан̣ехи дхаммехи сан̇гаханайо, висабха̄галаккхан̣ехи асан̇гаханайо, татха̄ сампайогавиппайоганайо йоджетабботи сабха̄гависабха̄галаккхан̣авасена сан̇гаха̄дилаккхан̣ам̣ дассетум̣ т̣хапитатта̄ лаккхан̣ама̄тика̄ти вуччати.
5. ба̄хирама̄тика̄ван̣н̣ана̄
5. сабба̄пи дхаммасан̇ган̣ӣ дха̄тукатха̄йа ма̄тика̄ти айам̣ чхасат̣т̣хи тикапада̄ни, две ча дукападасата̄ни сан̇кхипитва̄ никкхитта̄ ба̄хирама̄тика̄ на̄ма. айан̃хи ‘‘пан̃чаккхандха̄…пе… манасика̄ро’’ти евам̣ дха̄тукатха̄йа аббхантаре аватва̄ ‘‘сабба̄пи дхаммасан̇ган̣ӣ’’ти евам̣ дха̄тукатха̄йа ма̄тикато бахи т̣хапитатта̄ ба̄хирама̄тика̄ти вуччати.
евам̣ ма̄тика̄йа пан̃чадха̄ т̣хитабха̄вам̣ видитва̄ ида̄ни ‘сан̇гахо асан̇гахо’тиа̄дӣсу сан̇гахо та̄ва джа̄тисан̃джа̄тикирийа̄ган̣анавасена чатуббидхо. таттха – ‘‘саббе кхаттийа̄ а̄гаччханту, саббе бра̄хман̣а̄, саббе весса̄, саббе судда̄ а̄гаччханту’’, ‘‘йа̄ ча̄вусо виса̄кха, самма̄ва̄ча̄, йо ча самма̄камманто, йо ча самма̄а̄джӣво, име дхамма̄ сӣлаккхандхе сан̇гахита̄’’ти айам̣ джа̄тисан̇гахо на̄ма. ‘‘екаджа̄тика̄ а̄гаччхантӯ’’ти вуттат̣т̣ха̄не вийа хи идха саббепи джа̄тийа̄ екасан̇гахам̣ гата̄. ‘‘саббе косалака̄ а̄гаччханту, саббе ма̄гадхака̄, саббе бха̄рукаччхака̄ а̄гаччханту’’, ‘‘йо ча̄вусо виса̄кха, самма̄ва̄йа̄мо; йа̄ ча самма̄сати, йо ча самма̄сама̄дхи, име дхамма̄ сама̄дхиккхандхе сан̇гахита̄’’ти (ма. ни. 1.462) айам̣ сан̃джа̄тисан̇гахо на̄ма. ‘‘екат̣т̣ха̄не джа̄та̄ сам̣вад̣д̣ха̄ а̄гаччхантӯ’’ти вуттат̣т̣ха̄не вийа хи идха саббепи сан̃джа̄тит̣ха̄нена нивуттхока̄сена екасан̇гахам̣ гата̄. ‘‘саббе хаттха̄роха̄ а̄гаччханту, саббе асса̄роха̄, саббе ратхика̄ а̄гаччханту’’, ‘‘йа̄ ча̄вусо виса̄кха, самма̄дит̣т̣хи, йо ча самма̄сан̇каппо, име дхамма̄ пан̃н̃а̄ккхандхе сан̇гахита̄’’ти (ма. ни. 1.462) айам̣ кирийа̄сан̇гахо на̄ма. саббева хете аттано кирийа̄каран̣ена екасан̇гахам̣ гата̄. ‘‘чаккха̄йатанам̣ катамаккхандхаган̣анам̣ гаччхатӣти? рӯпаккхандхаган̣анам̣ гаччхатӣ’’ти. хан̃чи чаккха̄йатанам̣ рӯпаккхандхаган̣анам̣ гаччхати, тена вата ре ваттаббе – ‘чаккха̄йатанам̣ рӯпаккхандхена сан̇гахита’’нти (катха̄. 471), айам̣ ган̣анасан̇гахо на̄ма. айамидха адхиппето. таппат̣ипаккхена асан̇гахо ведитаббо. тесам̣ викаппато сан̇гахитена асан̇гахита̄дӣни. екуппа̄деканиродхаекаваттхукаека̄рамман̣ата̄васена сампайого, таппат̣ипаккхато виппайого. тесам̣ викаппато сампайуттена виппайутта̄дӣни. тадубхайасам̣саггавикаппато сан̇гахитена сампайуттам̣ виппайуттантиа̄дӣни. пан̃чаккхандха̄тиа̄дӣни пана кхандхавибхан̇га̄дӣсу вуттанайенева ведитабба̄ни. пхасса̄дайо панеттха саннит̣т̣ха̄навасена вуттасаббачиттуппа̄даса̄дха̄ран̣ато вутта̄ти.
ма̄тика̄ван̣н̣ана̄.