(14) 4. ра̄джавагго
1. пат̣хамачакка̄нуваттанасуттаван̣н̣ана̄
131. чатуттхасса пат̣хаме дхаммена̄ти дасакусаладхаммена. чакканти а̄н̣а̄чаккам̣. аттхан̃н̃ӯти раджджаттхам̣ джа̄на̄ти. дхамман̃н̃ӯти павен̣идхаммам̣ джа̄на̄ти. маттан̃н̃ӯти дан̣д̣е ва̄ баламхи ва̄ пама̄н̣ам̣ джа̄на̄ти. ка̄лан̃н̃ӯти раджджасукха̄нубхаванака̄лам̣, виниччхайакаран̣ака̄лам̣, джанападача̄рика̄ка̄лан̃ча джа̄на̄ти. парисан̃н̃ӯти айам̣ париса̄ кхаттийапариса̄, айам̣ бра̄хман̣авессасуддасаман̣апариса̄ти джа̄на̄ти.
татха̄гатава̄ре аттхан̃н̃ӯти пан̃ча аттхе джа̄на̄ти. дхамман̃н̃ӯти чатта̄ро дхамме джа̄на̄ти. маттан̃н̃ӯти чатӯсу паччайесу пат̣иггахан̣апарибхогаматтам̣ джа̄на̄ти. ка̄лан̃н̃ӯти айам̣ ка̄ло пат̣исаллӣнасса, айам̣ сама̄паттийа̄, айам̣ дхаммадесана̄йа, айам̣ джанападача̄рика̄йа̄ти евам̣ ка̄лам̣ джа̄на̄ти. парисан̃н̃ӯти айам̣ париса̄ кхаттийапариса̄…пе… айам̣ саман̣апариса̄ти джа̄на̄ти. ануттаранти навахи локуттарадхаммехи ануттарам̣. дхаммачакканти сет̣т̣хачаккам̣.
2. дутийачакка̄нуваттанасуттаван̣н̣ана̄
132. дутийе питара̄ паваттитам̣ чакканти чаккаваттимхи паббаджите ва̄ ка̄лакате ва̄ чаккаратанам̣ сатта̄хаматтам̣ т̣хатва̄ антарадха̄йати, катхамеса там̣ ануппаваттети на̄ма? питу павен̣ийам̣ т̣хатва̄ чаккаваттиваттам̣ пӯретва̄ чаккаваттираджджам̣ ка̄рентопи питара̄ паваттитамева ануппаваттети на̄ма.
3. дхаммара̄джа̄суттаван̣н̣ана̄
133. татийам̣ тиканипа̄те вуттанайамева. севитабба̄севитаббе панеттха паччхимапададвайамева висесо. таттха самма̄а̄джӣво севитаббо, миччха̄а̄джӣво на севитаббо. саппа̄йо га̄манигамо севитаббо, асаппа̄йо на севитаббо.
4. йассам̣дисам̣суттаван̣н̣ана̄
134. чатуттхе убхатоти двӣхипи паккхехи. ма̄тито ча питито ча̄ти йасса хи ма̄та̄ кхаттийа̄, ма̄тума̄та̄ кхаттийа̄, тасса̄пи ма̄та̄ кхаттийа̄. пита̄ кхаттийо, питупита̄ кхаттийо, тассапи пита̄ кхаттийо. со убхато суджа̄то ма̄тито ча питито ча. сам̣суддхагахан̣икоти сам̣суддха̄йа ма̄тукуччхийа̄ саманна̄гато. ‘‘самавепа̄кинийа̄ гахан̣ийа̄’’ти еттха пана каммаджатеджодха̄ту гахан̣ӣти вуччати. йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ти еттха питупита̄ пита̄махо, пита̄махасса йугам̣ пита̄махайугам̣. йуганти а̄йуппама̄н̣ам̣ вуччати. абхила̄паматтамева четам̣, аттхато пана пита̄махойева пита̄махайугам̣. тато уддхам̣ саббепи пуббапуриса̄ пита̄махаггахан̣енева гахита̄. евам̣ йа̄ва саттамо пурисо, та̄ва сам̣суддхагахан̣ико, атха ва̄ аккхитто анупаккут̣т̣хо джа̄тива̄дена̄ти дассети. аккхиттоти ‘‘апанетха етам̣, ким̣ имина̄’’ти евам̣ аккхитто анаваккхитто. анупаккут̣т̣хоти на упаккут̣т̣хо на аккосам̣ ва̄ ниндам̣ ва̄ паттапуббо. кена ка̄ран̣ена̄ти? джа̄тива̄дена, ‘‘итипи хӣнаджа̄тико есо’’ти еварӯпена вачанена̄ти аттхо.
ад̣д̣хотиа̄дӣсу йо кочи аттано сантакена вибхавена ад̣д̣хо хоти. идха пана на кевалам̣ ад̣д̣хойева, махаддхано махата̄ апарима̄н̣асан̇кхена дханена саманна̄гатоти аттхо. пан̃чака̄магун̣авасена маханта̄ ул̣а̄ра̄ бхога̄ асса̄ти маха̄бхого. парипун̣н̣акосакот̣т̣ха̄га̄роти косо вуччати бхан̣д̣а̄га̄рам̣, нидахитва̄ т̣хапитена дханена парипун̣н̣акосо, дхан̃н̃ена ча парипун̣н̣акот̣т̣ха̄га̄роти аттхо. атха ва̄ чатуббидхо косо хаттхӣ асса̄ ратха̄ рат̣т̣ханти, тивидхам̣ кот̣т̣ха̄га̄рам̣ дханакот̣т̣ха̄га̄рам̣ дхан̃н̃акот̣т̣ха̄га̄рам̣ ваттхакот̣т̣ха̄га̄ранти. там̣ саббампи парипун̣н̣амасса̄ти парипун̣н̣акосакот̣т̣ха̄га̄ро. ассава̄йа̄ти кассачи бахумпи дханам̣ дентасса сена̄ на сун̣а̄ти, са̄ анассава̄ на̄ма хоти. кассачи адентасса̄пи сун̣а̄тийева, айам̣ ассава̄ на̄ма. ова̄дапат̣икара̄йа̄ти ‘‘идам̣ во каттабба, идам̣ на каттабба’’нти диннаова̄дакара̄йа. пан̣д̣итоти пан̣д̣иччена саманна̄гато. бйаттоти пан̃н̃а̄веййаттийена йутто. медха̄вӣти т̣ха̄нуппаттикапан̃н̃а̄йа саманна̄гато. пат̣ибалоти саматтхо. аттхе чинтетунти вад̣д̣хиаттхе чинтетум̣. со хи паччуппаннааттхавасенева ‘‘атӣтепи евам̣ ахесум̣, ана̄гатепи евам̣ бхависсантӣ’’ти чинтети. виджита̄вӣнанти виджитавиджайа̄нам̣, махантена ва̄ виджайена саманна̄гата̄нам̣. вимуттачитта̄нанти пан̃чахи вимуттӣхи вимуттама̄наса̄нам̣.
5-6. паттхана̄суттадвайаван̣н̣ана̄
135-136. пан̃чаме негамаджа̄нападасса̄ти нигамава̄сино ча рат̣т̣хава̄сино ча джанасса. хаттхисминтиа̄дӣхи хаттхиассаратхатхарудханулекхамудда̄ган̣ана̄дӣни сол̣аса маха̄сиппа̄ни дассита̄ни. анавайоти саматтхо парипун̣н̣о. сесаметтха хет̣т̣ха̄ вуттанайенева ведитаббам̣. чхат̣т̣хе опараджджанти упара̄джабха̄вам̣.
7. аппам̣супатисуттаван̣н̣ана̄
137. саттаме пуриса̄дхиппа̄йа̄ти ассаддхаммавасена пурисе уппанна̄дхиппа̄йа̄ пурисаджджха̄сайа̄. а̄да̄на̄дхиппа̄йоти ида̄ни гахетум̣ саккхисса̄ми, ида̄ни саккхисса̄мӣти евам̣ гахан̣а̄дхиппа̄йо. висам̣йога̄дхиппа̄йоти ида̄ни нибба̄нам̣ па̄пун̣исса̄ми, ида̄ни па̄пун̣исса̄мӣти евам̣ нибба̄наджджха̄сайо.
8. бхатта̄дакасуттаван̣н̣ана̄
138. ат̣т̣хаме бхатта̄дакоти бхаттаккха̄дако, бахубхаттабхун̃джоти аттхо. ока̄сапхаран̣оти ока̄сам̣ пхаритва̄ ан̃н̃есам̣ самба̄дхам̣ катва̄ т̣ха̄нена ока̄сапхаран̣о. таттха таттха лан̣д̣ам̣ са̄рети па̄тетӣти лан̣д̣аса̄ран̣о. еттака̄ хаттхӣти ган̣анака̄ле сала̄кам̣ ган̣ха̄тӣти сала̄кагга̄хӣ. нисӣданасайанавасена ман̃чапӣт̣хам̣ маддатӣти ман̃чапӣт̣хамаддано. бхиккхуган̣анака̄ле сала̄кам̣ ган̣ха̄тӣти сала̄кагга̄хӣ.
9. аккхамасуттаван̣н̣ана̄
139. наваме хаттхика̄йанти хаттхигхат̣ам̣. сесесупи есева найо. сан̇га̄ме авачарантӣти сан̇га̄ма̄вачара̄. екисса̄ ва̄ тин̣одакадаттийа̄ вима̄нитоти екадивасам̣ екена тин̣одакада̄нена вима̄нито, екадивасаматтам̣ аладдхатин̣одакоти аттхо. ито парампи есева найо. на саккоти читтам̣ сама̄дахитунти а̄рамман̣е читтам̣ самма̄ т̣хапетум̣ на саккоти. сесаметтха утта̄намева. имасмим̣ пана сутте ват̣т̣авиват̣т̣ам̣ катхитанти ведитаббам̣.
10. сотасуттаван̣н̣ана̄
140. дасаме дурутта̄нанти на сут̣т̣ху вутта̄нам̣ досавасена паваттита̄нам̣ пхарусавачана̄нам̣. дура̄гата̄нанти дуккхуппа̄дана̄ка̄рена сотадва̄рам̣ а̄гата̄нам̣. вачанапатха̄нанти вачана̄нам̣. дуккха̄нанти дуккхама̄нам̣. тибба̄нанти бахала̄нам̣ та̄панасабха̄ва̄нам̣ ва̄. кхара̄нанти пхаруса̄нам̣. кат̣ука̄нанти тикхин̣а̄нам̣. аса̄та̄нанти амадхура̄нам̣. амана̄па̄нанти манам̣ аппа̄йитум̣ вад̣д̣хетум̣ асаматтха̄нам̣. па̄н̣ахара̄нанти джӣвитахара̄нам̣. йа̄ са̄ диса̄ти саббасан̇кха̄расаматха̄дивасена диссати ападиссатӣти нибба̄нам̣ диса̄ти ведитаббам̣. йасма̄ пана там̣ а̄гамма саббе сан̇кха̄ра̄ саматхам̣ гаччханти, тасма̄ саббасан̇кха̄расаматхоти вуттам̣. сесам̣ саббаттха утта̄намева. имасмим̣ пана сутте сӣласама̄дхипан̃н̃а̄ миссика̄ катхита̄ти.
ра̄джавагго чатуттхо.