8. арийавам̣сасуттаван̣н̣ана̄
28. ат̣т̣хамасса аджджха̄сайико никкхепо. имам̣ кира маха̄арийавам̣сасуттантам̣ бхагава̄ джетаванамаха̄виха̄ре дхаммасабха̄йам̣ пан̃н̃аттаварабуддха̄сане нисинно аттанопи парапуггала̄нампи аджджха̄сайавасена парива̄ретва̄ нисинна̄ни чатта̄лӣса бхиккхусахасса̄ни, ‘‘бхиккхаве’’ти а̄мантетва̄ чатта̄роме, бхиккхаве, арийавам̣са̄ти а̄рабхи. таттха арийавам̣са̄ти арийа̄нам̣ вам̣са̄. йатха̄ хи кхаттийавам̣со бра̄хман̣авам̣со вессавам̣со суддавам̣со саман̣авам̣со кулавам̣со ра̄джавам̣со, евам̣ айампи ат̣т̣хамо арийавам̣со арийатанти арийапавен̣ӣ на̄ма хоти. со кхо пана̄йам̣ арийавам̣со имесам̣ вам̣са̄нам̣ мӯлагандха̄дӣнам̣ ка̄л̣а̄нуса̄ригандха̄дайо вийа аггамаккха̄йати.
ке пана те арийа̄, йесам̣ ете вам̣са̄ти? арийа̄ вуччанти буддха̄ ча паччекабуддха̄ ча татха̄гатаса̄вака̄ ча, етесам̣ арийа̄нам̣ вам̣са̄ти арийавам̣са̄. ито пуббе хи сатасахассакаппа̄дхика̄нам̣ чатуннам̣ асан̇кхйеййа̄нам̣ маттхаке тан̣хан̇каро, медхан̇каро, саран̣ан̇каро, дӣпан̇кароти чатта̄ро буддха̄ уппанна̄, те арийа̄, тесам̣ арийа̄нам̣ вам̣са̄ти арийавам̣са̄. тесам̣ буддха̄нам̣ паринибба̄нато апарабха̄ге асан̇кхйеййам̣ атиккамитва̄ кон̣д̣ан̃н̃о на̄ма буддхо уппанно…пе… имасмим̣ каппе какусандхо, кон̣а̄гамано, кассапо, амха̄кам̣ бхагава̄ готамоти чатта̄ро буддха̄ уппанна̄, тесам̣ арийа̄нам̣ вам̣са̄ти арийавам̣са̄. апича атӣта̄на̄гатапаччуппанна̄нам̣ саббабуддха-паччекабуддха-буддхаса̄вака̄нам̣ арийа̄нам̣ вам̣са̄ти арийавам̣са̄.
те кхо панете агган̃н̃а̄ агга̄ти джа̄нитабба̄, раттан̃н̃а̄ дӣгхараттам̣ паватта̄ти джа̄нитабба̄, вам̣сан̃н̃а̄ вам̣са̄ти джа̄нитабба̄. пора̄н̣а̄ на адхунуппаттика̄. асам̣кин̣н̣а̄ авикин̣н̣а̄ анапанӣта̄. асам̣кин̣н̣апубба̄ атӣтабуддхехипи на сам̣кин̣н̣апубба̄, ‘‘ки имехӣ’’ти на апанӣтапубба̄. на сам̣кӣйантӣти ида̄нипи на апанӣйанти. на сам̣кӣйиссантӣти ана̄гатабуддхехипи на апанӣйиссанти. йе локе вин̃н̃ӯ саман̣абра̄хман̣а̄, техи аппат̣икут̣т̣ха̄, саман̣ехи бра̄хман̣ехи вин̃н̃ӯхи аниндита̄ агарахита̄.
сантут̣т̣хо хотӣти паччайасантосавасена сантут̣т̣хо хоти. итарӣтарена̄ти на тхӯласукхумалӯкхапан̣ӣтатхираджин̣н̣а̄нам̣ йена кеначи, атха кхо йатха̄ладдха̄дӣнам̣ итарӣтарена йена кеначи сантут̣т̣хо хотӣти аттхо. чӣварасмин̃хи тайо сантоса̄ йатха̄ла̄бхасантосо йатха̄баласантосо йатха̄са̄руппасантосоти. пин̣д̣апа̄та̄дӣсупи есева найо. тесам̣ виттха̄ракатха̄ ‘‘сантут̣т̣хасса, бхиккхаве, ануппанна̄ чева кусала̄ дхамма̄ уппаджджантӣ’’ти имасмим̣ сутте вуттанайенева ведитабба̄. ити име тайо сантосе сандха̄йа ‘‘сантут̣т̣хо хоти итарӣтарена чӣварена, йатха̄ладдха̄дӣсу йена кеначи чӣварена сантут̣т̣хо хотӣ’’ти вуттам̣.
еттха ча чӣварам̣ джа̄нитаббам̣, чӣвараккхеттам̣ джа̄нитаббам̣, пам̣сукӯлам̣ джа̄нитаббам̣, чӣварасантосо джа̄нитаббо, чӣвараппат̣исам̣йутта̄ни дхутан̇га̄ни джа̄нитабба̄ни. таттха чӣварам̣ джа̄нитаббанти кхома̄дӣни чха чӣвара̄ни дукӯла̄дӣни чха ануломачӣвара̄ни джа̄нитабба̄ни. има̄ни два̄даса каппийачӣвара̄ни. кусачӣрам̣, ва̄качӣрам̣, пхалакачӣрам̣, кесакамбалам̣, ва̄л̣акамбалам̣, поттхако, чаммам̣, улӯкапаккхам̣, руккхадуссам̣, лата̄дуссам̣, еракадуссам̣, кадалидуссам̣, вел̣удуссанти евама̄дӣни пана акаппийачӣвара̄ни.
чӣвараккхеттанти ‘‘сан̇гхато ва̄ ган̣ато ва̄ н̃а̄тито ва̄ миттато ва̄ аттано ва̄ дханена, пам̣сукӯлам̣ ва̄’’ти евам̣ уппаджджанато чха кхетта̄ни, ат̣т̣ханнан̃ча ма̄тика̄нам̣ васена ат̣т̣ха кхетта̄ни джа̄нитабба̄ни.
пам̣сукӯланти соса̄никам̣, па̄пан̣икам̣, ратхийам̣, сан̇ка̄ракӯт̣акам̣, соттхийам̣, сина̄нам̣, титтхам̣, гатапачча̄гатам̣, аггидад̣д̣хам̣, гокха̄йитам̣, упачикакха̄йитам̣, ундӯракха̄йитам̣, антаччхиннам̣, дасаччхиннам̣, дхаджа̄хат̣ам̣, тхӯпам̣, саман̣ачӣварам̣, са̄муддийам̣, а̄бхисекийам̣, пантхикам̣, ва̄та̄хат̣ам̣, иддхимайам̣, девадаттийанти тевӣсати пам̣сукӯла̄ни ведитабба̄ни. еттха ча соттхийанти габбхамалахаран̣ам̣. гатапачча̄гатанти матакасарӣрам̣ па̄рупитва̄ суса̄нам̣ нетва̄ а̄нӣтачӣварам̣. дхаджа̄хат̣анти дхаджам̣ усса̄петва̄ тато а̄нӣтам̣. тхӯпанти ваммике пӯджитачӣварам̣. са̄муддийанти самуддавӣчӣхи тхалам̣ па̄питам̣. пантхиканти пантхам̣ гаччхантехи чорабхайена па̄са̄н̣ехи кот̣т̣етва̄ па̄рутачӣварам̣. иддхимайанти ехибхиккхучӣварам̣. сесам̣ па̄кат̣амева̄ти.
чӣварасантосоти вӣсати чӣварасантоса̄ – чӣваре витаккасантосо, гаманасантосо, парийесанасантосо, пат̣ила̄бхасантосо, маттапат̣иггахан̣асантосо, лолуппавиваджджанасантосо, йатха̄ла̄бхасантосо, йатха̄баласантосо, йатха̄са̄руппасантосо, удакасантосо, дхованасантосо, каран̣асантосо, парима̄н̣асантосо, суттасантосо, сиббанасантосо, раджанасантосо, каппасантосо, парибхогасантосо, саннидхипариваджджанасантосо, виссаджджанасантосоти.
таттха са̄дакабхиккхуна̄ тема̄сам̣ нибаддхава̄сам̣ васитва̄ екама̄саматтам̣ витаккетум̣ ват̣т̣ати. со хи пава̄ретва̄ чӣварама̄се чӣварам̣ кароти, пам̣сукӯлико ад̣д̣хама̄сенева кароти. идам̣ ма̄сад̣д̣хама̄саматтам̣ витакканам̣ витаккасантосо на̄ма. витаккасантосена пана сантут̣т̣хена бхиккхуна̄ па̄чӣнакхан̣д̣ара̄джива̄сикапам̣сукӯликаттхерасадисена бхавитаббам̣.
тхеро кира ‘‘четийапаббатавиха̄ре четийам̣ вандисса̄мӣ’’ти а̄гато четийам̣ вандитва̄ чинтеси – ‘‘майхам̣ чӣварам̣ джин̣н̣ам̣, бахӯнам̣ васанат̣т̣ха̄не лабхисса̄мӣ’’ти. со маха̄виха̄рам̣ гантва̄ сан̇гхаттхерам̣ дисва̄ васанат̣т̣ха̄нам̣ пуччхитва̄ таттха вуттхо пунадивасе чӣварам̣ а̄да̄йа а̄гантва̄ тхерам̣ ванди. тхеро ‘‘ким̣, а̄вусо’’ти а̄ха. га̄мадва̄рам̣, бханте, гамисса̄мӣти. ахампа̄вусо, гамисса̄мӣти. са̄дху, бхантети гаччханто маха̄бодхидва̄ракот̣т̣хаке т̣хатва̄ ‘‘пун̃н̃аванта̄нам̣ васанат̣т̣ха̄не мана̄пам̣ лабхисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ ‘‘апарисуддхо ме витакко’’ти татова пат̣иниватти. пунадивасе амбан̇ган̣асамӣпато, пунадивасе маха̄четийасса уттарадва̄рато таттхева пат̣иниваттитва̄ чатуттхадивасе тхерасса сантикам̣ агама̄си. тхеро ‘‘имасса бхиккхуно витакко на парисуддхо бхависсатӣ’’ти чӣварам̣ гахетва̄ тена саддхим̣йева пан̃хам̣ пуччхама̄но га̄мам̣ па̄виси. тан̃ча раттим̣ еко мануссо учча̄рапалибуддхо са̄т̣акейева ваччам̣ катва̄ там̣ сан̇ка̄рат̣т̣ха̄не чхад̣д̣еси. пам̣сукӯликаттхеро там̣ нӣламаккхика̄хи сампарикин̣н̣ам̣ дисва̄ ан̃джалим̣ паггахеси. маха̄тхеро ‘‘ким̣, а̄вусо, сан̇ка̄рат̣т̣ха̄насса ан̃джалим̣ пагган̣ха̄сӣ’’ти. на̄хам̣, бханте, сан̇ка̄рат̣т̣ха̄насса ан̃джалим̣ пагган̣ха̄ми, майхам̣ питу дасабаласса пагган̣ха̄ми, пун̣н̣ада̄сийа̄ сарӣрам̣ па̄рупитва̄ чхад̣д̣итам̣ пам̣сукӯлам̣ тумбаматте па̄н̣аке видхунитва̄ суса̄нато ган̣хантена дуккаратарам̣ катам̣, бхантети. маха̄тхеро ‘‘парисуддхо витакко пам̣сукӯликасса̄’’ти чинтеси. пам̣сукӯликаттхеропи тасмим̣йева т̣ха̄не т̣хито випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ тӣн̣и пхала̄ни патто там̣ са̄т̣акам̣ гахетва̄ чӣварам̣ катва̄ па̄рупитва̄ па̄чӣнакхан̣д̣ара̄джим̣ гантва̄ аггапхалам̣ арахаттам̣ па̄пун̣и.
чӣвараттха̄йа гаччхантасса пана ‘‘каттха лабхисса̄мӣ’’ти ачинтетва̄ каммат̣т̣ха̄насӣсенева гаманам̣ гаманасантосо на̄ма. парийесантасса пана йена ва̄ тена ва̄ саддхим̣ апарийеситва̄ ладжджим̣ песалам̣ бхиккхум̣ гахетва̄ парийесанам̣ парийесанасантосо на̄ма. евам̣ парийесантасса а̄харийама̄нам̣ чӣварам̣ дӯрато дисва̄ ‘‘етам̣ мана̄пам̣ бхависсати, етам̣ амана̄па’’нти евам̣ авитаккетва̄ тхӯласукхума̄дӣсу йатха̄ладдхенева сантуссанам̣ пат̣ила̄бхасантосо на̄ма. евам̣ ладдхам̣ ган̣хантасса̄пи ‘‘еттакам̣ дупат̣т̣асса бхависсати, еттакам̣ екапат̣т̣асса̄’’ти аттано пахонакаматтенева сантуссанам̣ маттапат̣иггахан̣асантосо на̄ма. чӣварам̣ парийесантасса пана ‘‘асукасса гхарадва̄ре мана̄пам̣ лабхисса̄мӣ’’ти ачинтетва̄ два̄рапат̣ипа̄т̣ийа̄ чаран̣ам̣ лолуппавиваджджанасантосо на̄ма.
лӯкхапан̣ӣтесу йена кеначи йа̄петум̣ сакконтасса йатха̄ладдхенева йа̄панам̣ йатха̄ла̄бхасантосо на̄ма. аттано тха̄мам̣ джа̄нитва̄ йена йа̄петум̣ саккоти, тена йа̄панам̣ йатха̄баласантосо на̄ма. мана̄пам̣ ан̃н̃асса датва̄ аттана̄ йена кеначи йа̄панам̣ йатха̄са̄руппасантосо на̄ма.
‘‘каттха удакам̣ мана̄пам̣, каттха амана̄па’’нти авича̄ретва̄ йена кеначи дхованӯпагена удакена дхованам̣ удакасантосо на̄ма. пан̣д̣уматтикагерукапӯтипан̣н̣арасакилит̣т̣ха̄ни пана удака̄ни ваджджетум̣ ват̣т̣ати. дховантасса пана муггара̄дӣхи апахаритва̄ хаттхехи маддитва̄ дхованам̣ дхованасантосо на̄ма. татха̄ асуджджхантам̣ пан̣н̣а̄ни паккхипитва̄ та̄питаудакена̄пи дховитум̣ ват̣т̣ати. евам̣ дховитва̄ каронтасса ‘‘идам̣ тхӯлам̣, идам̣ сукхума’’нти акопетва̄ пахонаканӣха̄ренева каран̣ам̣ каран̣асантосо на̄ма. тиман̣д̣алапатиччха̄данаматтассева каран̣ам̣ парима̄н̣асантосо на̄ма. чӣваракаран̣аттха̄йа пана мана̄пам̣ суттам̣ парийесисса̄мӣти авича̄ретва̄ ратхика̄дӣсу ва̄ деват̣т̣ха̄не ва̄ а̄харитва̄ па̄дамӯле ва̄ т̣хапитам̣ йам̣кин̃чидева суттам̣ гахетва̄ каран̣ам̣ суттасантосо на̄ма.
кусибандханака̄ле пана ан̇гуламатте сатта ва̄ре на виджджхитаббам̣. евам̣ каронтасса хи йо бхиккху саха̄йо на хоти, тасса ваттабхедопи наттхи. тиван̇гуламатте пана сатта ва̄ре виджджхитаббам̣. евам̣ каронтасса маггаппат̣ипаннена̄пи саха̄йена бхавитаббам̣. йо на хоти, тасса ваттабхедо. айам̣ сиббанасантосо на̄ма. раджантена пана ка̄л̣акаччхака̄дӣни парийесантена на чаритаббам̣, сомаваккала̄дӣсу йам̣ лабхати, тена раджитаббам̣. алабхантена пана мануссехи аран̃н̃е ва̄кам̣ гахетва̄ чхад̣д̣итараджанам̣ ва̄ бхиккхӯхи пачитва̄ чхад̣д̣итакасат̣ам̣ ва̄ гахетва̄ раджитаббам̣. айам̣ раджанасантосо на̄ма. нӣлакаддамака̄л̣аса̄месу йам̣кин̃чи гахетва̄ хаттхипит̣т̣хе нисиннасса пан̃н̃а̄йама̄накаппакаран̣ам̣ каппасантосо на̄ма.
хирикопӣнаппат̣иччха̄данаматтавасена парибхун̃джанам̣ парибхогасантосо на̄ма. дуссам̣ пана лабхитва̄ суттам̣ ва̄ сӯчим̣ ва̄ ка̄ракам̣ ва̄ алабхантена т̣хапетум̣ ват̣т̣ати, лабхантена на ват̣т̣ати. катампи саче антева̄сика̄дӣнам̣ да̄тука̄мо хоти, те ча асаннихита̄, йа̄ва а̄гамана̄ т̣хапетум̣ ват̣т̣ати. а̄гатаматтесу да̄таббам̣. да̄тум̣ асакконтена адхит̣т̣ха̄таббам̣. ан̃н̃асмим̣ чӣваре сати паччаттхаран̣ампи адхит̣т̣ха̄тум̣ ват̣т̣ати. анадхит̣т̣хитамева хи саннидхи хоти, адхит̣т̣хитам̣ на хотӣти маха̄сӣваттхеро а̄ха. айам̣ саннидхипариваджджанасантосо на̄ма. виссаджджентена пана на мукхам̣ олокетва̄ да̄таббам̣, са̄ран̣ӣйадхамме т̣хатва̄ виссаджджетаббанти айам̣ виссаджджанасантосо на̄ма.
чӣвараппат̣исам̣йутта̄ни дхутан̇га̄ни на̄ма пам̣сукӯликан̇ган̃чева течӣварикан̇ган̃ча. тесам̣ виттха̄ракатха̄ висуддхимагге (висуддхи. 1.24-25) ведитабба̄. ити чӣварасантосамаха̄арийавам̣сам̣ пӯрайама̄но бхиккху има̄ни две дхутан̇га̄ни гопети. има̄ни гопенто чӣварасантосамаха̄арийавам̣савасена сантут̣т̣хо хотӣти.
ван̣н̣ава̄дӣти еко сантут̣т̣хо хоти, сантосасса ван̣н̣ам̣ на катхети. еко на сантут̣т̣хо хоти, сантосасса ван̣н̣ам̣ катхети. еко нева сантут̣т̣хо хоти, на сантосасса ван̣н̣ам̣ катхети. еко сантут̣т̣хо чева хоти, сантосасса ча ван̣н̣ам̣ катхети. там̣ дассетум̣ ‘‘итарӣтарачӣварасантут̣т̣хийа̄ ча ван̣н̣ава̄дӣ’’ти вуттам̣.
анесананти дӯтеййапахинагамана̄нуйогапабхедам̣ на̄наппака̄рам̣ анесанам̣. аппатирӯпанти айуттам̣. аладдха̄ ча̄ти алабхитва̄. йатха̄ екаччо ‘‘катхам̣ ну кхо чӣварам̣ лабхисса̄мӣ’’ти пун̃н̃авантехи бхиккхӯхи саддхим̣ екато хутва̄ кохан̃н̃ам̣ каронто уттасати паритассати, сантут̣т̣хо бхиккху евам̣ аладдха̄ чӣварам̣ на паритассати. ладдха̄ ча̄ти дхаммена самена лабхитва̄. агадхитоти вигаталобхагиддхо. амуччхитоти адхиматтатан̣ха̄йа муччхам̣ ана̄панно. анаджджхопанноти тан̣ха̄йа аноттхато апарийонаддхо. а̄дӣнавадасса̄вӣти анесана̄паттийан̃ча гедхитапарибхоге ча а̄дӣнавам̣ пассама̄но. ниссаран̣апан̃н̃оти ‘‘йа̄вадева сӣтасса пат̣игха̄та̄йа̄’’ти вуттам̣ ниссаран̣амева паджа̄нанто.
итарӣтарачӣварасантут̣т̣хийа̄ти йена кеначи чӣварена сантут̣т̣хийа̄. неватта̄нуккам̣сетӣти ‘‘ахам̣ пам̣сукӯлико, майа̄ упасампадама̄л̣ейева пам̣сукӯликан̇гам̣ гахитам̣, ко майа̄ садисо аттхӣ’’ти аттуккам̣санам̣ на кароти. но парам̣ вамбхетӣти ‘‘име панан̃н̃е бхиккхӯ на пам̣сукӯлика̄’’ти ва̄, ‘‘пам̣сукӯликан̇гаматтампи етесам̣ наттхӣ’’ти ва̄ евам̣ парам̣ на вамбхети. йо хи таттха даккхоти йо тасмим̣ чӣварасантосе ван̣н̣ава̄да̄дӣсу ва̄ даккхо чхеко бйатто. аналасоти са̄таччакирийа̄йа а̄ласийавирахито. сампаджа̄но пат̣иссатоти сампаджа̄напан̃н̃а̄йа чева сатийа̄ ча йутто. арийавам̣се т̣хитоти арийавам̣се патит̣т̣хито.
итарӣтарена пин̣д̣апа̄тена̄ти йена кеначи пин̣д̣апа̄тена. еттха̄пи пин̣д̣апа̄то джа̄нитаббо, пин̣д̣апа̄таккхеттам̣ джа̄нитаббам̣, пин̣д̣апа̄тасантосо джа̄нитаббо, пин̣д̣апа̄таппат̣исам̣йуттам̣ дхутан̇гам̣ джа̄нитаббам̣. таттха пин̣д̣апа̄тоти одано кумма̄со сатту маччхо мам̣сам̣ кхӣрам̣ дадхи саппи наванӣтам̣ телам̣ мадху пха̄н̣итам̣ йа̄гу кха̄данӣйам̣ са̄йанӣйам̣ леханӣйанти сол̣аса пин̣д̣апа̄та̄.
пин̣д̣апа̄таккхеттанти сан̇гхабхаттам̣ уддесабхаттам̣ нимантанам̣ сала̄кабхаттам̣ паккхикам̣ упосатхикам̣ па̄т̣ипадикабхаттам̣ а̄гантукабхаттам̣ гамикабхаттам̣ гила̄набхаттам̣ гила̄нупат̣т̣ха̄кабхаттам̣ дхурабхаттам̣ кут̣ибхаттам̣ ва̄рабхаттам̣ виха̄рабхаттанти паннараса пин̣д̣апа̄таккхетта̄ни.
пин̣д̣апа̄тасантосоти пин̣д̣апа̄те витаккасантосо гаманасантосо парийесанасантосо пат̣ила̄бхасантосо пат̣иггахан̣асантосо маттапат̣иггахан̣асантосо лолуппавиваджджанасантосо йатха̄ла̄бхасантосо йатха̄баласантосо йатха̄са̄руппасантосо упака̄расантосо парима̄н̣асантосо парибхогасантосо саннидхипариваджджанасантосо виссаджджанасантосоти паннараса сантоса̄.
таттха са̄дако бхиккху мукхам̣ дховитва̄ витаккети. пин̣д̣апа̄тикена пана ган̣ена саддхим̣ чарата̄ са̄йам̣ тхерӯпат̣т̣ха̄нака̄ле ‘‘све каттха пин̣д̣а̄йа чарисса̄ма̄ти? асукага̄ме, бханте’’ти еттакам̣ чинтетва̄ тато пат̣т̣ха̄йа на витаккетаббам̣. екача̄рикена витаккама̄л̣аке т̣хатва̄ витаккетаббам̣. тато пат̣т̣ха̄йа витаккенто арийавам̣са̄ чуто хоти париба̄хиро. айам̣ витаккасантосо на̄ма.
пин̣д̣а̄йа пависантена ‘‘кухим̣ лабхисса̄мӣ’’ти ачинтетва̄ каммат̣т̣ха̄насӣсена гантаббам̣. айам̣ гаманасантосо на̄ма. парийесантена йам̣ ва̄ там̣ ва̄ аггахетва̄ ладжджим̣ песаламева гахетва̄ парийеситаббам̣. айам̣ парийесанасантосо на̄ма. дӯратова а̄харийама̄нам̣ дисва̄ ‘‘етам̣ мана̄пам̣, етам̣ амана̄па’’нти читтам̣ на уппа̄детаббам̣. айам̣ пат̣ила̄бхасантосо на̄ма. ‘‘имам̣ мана̄пам̣ ган̣хисса̄ми, имам̣ амана̄пам̣ на ган̣хисса̄мӣ’’ти ачинтетва̄ йам̣кин̃чи йа̄панаматтам̣ гахетаббамева. айам̣ пат̣иггахан̣асантосо на̄ма.
еттха пана деййадхаммо баху, да̄йако аппам̣ да̄тука̄мо, аппам̣ гахетаббам̣. деййадхаммопи баху, да̄йакопи бахум̣ да̄тука̄мо, пама̄н̣енева гахетаббам̣. деййадхаммо на баху, да̄йакопи аппам̣ да̄тука̄мо, аппам̣ гахетаббам̣. деййадхаммо на баху, да̄йако пана бахум̣ да̄тука̄мо, пама̄н̣ена гахетаббам̣. пат̣иггахан̣асмин̃хи маттам̣ аджа̄нанто манусса̄нам̣ паса̄дам̣ маккхети, саддха̄деййам̣ винипа̄тети, са̄санам̣ на кароти, виджа̄тама̄туйа̄пи читтам̣ гахетум̣ на саккоти. ити маттам̣ джа̄нитва̄ва пат̣иггахетаббанти айам̣ маттапат̣иггахан̣асантосо на̄ма. ад̣д̣хакула̄нийева агантва̄ два̄рапат̣ипа̄т̣ийа̄ гантаббам̣. айам̣ лолуппавиваджджанасантосо на̄ма. йатха̄ла̄бхасантоса̄дайо чӣваре вуттанайа̄ ева.
пин̣д̣апа̄там̣ парибхун̃джитва̄ ‘‘саман̣адхаммам̣ анупа̄лесса̄мӣ’’ти евам̣ упака̄рам̣ н̃атва̄ парибхун̃джанам̣ упака̄расантосо на̄ма. паттам̣ пӯретва̄ а̄нӣтам̣ на пат̣иггахетаббам̣. анупасампанне сати тена га̄ха̄петаббам̣, асати хара̄петва̄ пат̣иггахан̣аматтам̣ гахетаббам̣. айам̣ парима̄н̣асантосо на̄ма. ‘‘джигхаччха̄йа пат̣ивиноданам̣ идаметтха ниссаран̣а’’нти евам̣ парибхун̃джанам̣ парибхогасантосо на̄ма. нидахитва̄ на парибхун̃джитаббанти айам̣ саннидхипариваджджанасантосо на̄ма. мукхам̣ анолокетва̄ са̄ран̣ӣйадхамме т̣хитена виссаджджетаббам̣. айам̣ виссаджджанасантосо на̄ма.
пин̣д̣апа̄таппат̣исам̣йутта̄ни пана пан̃ча дхутан̇га̄ни пин̣д̣апа̄тикан̇гам̣ сапада̄нача̄рикан̇гам̣ ека̄саникан̇гам̣ паттапин̣д̣икан̇гам̣ кхалупаччха̄бхаттикан̇ганти. тесам̣ виттха̄ракатха̄ висуддхимагге (висуддхи. 1.26-30) вутта̄. ити пин̣д̣апа̄тасантосамаха̄арийавам̣сам̣ пӯрайама̄но бхиккху има̄ни пан̃ча дхутан̇га̄ни гопети, има̄ни гопенто пин̣д̣апа̄тасантосамаха̄арийавам̣сена сантут̣т̣хо хоти. ван̣н̣ава̄дӣтиа̄дӣни вуттанайенева ведитабба̄ни.
сена̄санена̄ти идха сена̄санам̣ джа̄нитаббам̣, сена̄санаккхеттам̣ джа̄нитаббам̣, сена̄санасантосо джа̄нитаббо, сена̄санаппат̣исам̣йуттам̣ дхутан̇гам̣ джа̄нитаббам̣. таттха сена̄сананти ман̃чо пӣт̣хам̣ бхиси бимбоханам̣ виха̄ро ад̣д̣хайого па̄са̄до хаммийам̣ гуха̄ лен̣ам̣ ат̣т̣о ма̄л̣о вел̣угумбо руккхамӯлам̣ йаттха ва̄ пана бхиккхӯ пат̣иккамантӣти има̄ни паннараса сена̄сана̄ни.
сена̄санаккхеттанти сан̇гхато ва̄ ган̣ато ва̄ н̃а̄тито ва̄ миттато ва̄ аттано ва̄ дханена пам̣сукӯлам̣ ва̄ти чха кхетта̄ни.
сена̄санасантосоти сена̄сане витаккасантоса̄дайо паннараса сантоса̄. те пин̣д̣апа̄те вуттанайенева ведитабба̄. сена̄санаппат̣исам̣йутта̄ни пана пан̃ча дхутан̇га̄ни а̄ран̃н̃икан̇гам̣ руккхамӯликан̇гам̣ аббхока̄сикан̇гам̣ соса̄никан̇гам̣ йатха̄сантхатикан̇ганти. тесам̣ виттха̄ракатха̄ висуддхимагге (висуддхи. 1.31-35) вутта̄. ити сена̄санасантосамаха̄арийавам̣сам̣ пӯрайама̄но бхиккху има̄ни пан̃ча дхутан̇га̄ни гопети. има̄ни гопенто сена̄санасантосамаха̄арийавам̣сена сантут̣т̣хо хоти.
гила̄напаччайо пана пин̣д̣апа̄тейева павит̣т̣хо. таттха йатха̄ла̄бхайатха̄балайатха̄са̄руппасантосенева сантусситаббам̣. несаджджикан̇гам̣ бха̄вана̄ра̄маарийавам̣сам̣ бхаджати. вуттампи четам̣ –
‘‘пан̃ча сена̄сане вутта̄, пан̃ча а̄ха̄раниссита̄;
еко вӣрийасам̣йутто, две ча чӣвараниссита̄’’ти.
ити бхагава̄ патхавим̣ паттхарама̄но вийа са̄гаракуччхим̣ пӯрайама̄но вийа а̄ка̄сам̣ виттха̄райама̄но вийа ча пат̣хамам̣ чӣварасантосам̣ арийавам̣сам̣ катхетва̄ чандам̣ ут̣т̣ха̄пенто вийа сӯрийам̣ уллан̇гхенто вийа ча дутийам̣ пин̣д̣апа̄тасантосам̣ катхетва̄ синерум̣ уккхипанто вийа татийам̣ сена̄санасантосам̣ арийавам̣сам̣ катхетва̄ ида̄ни сахассанайапат̣иман̣д̣итам̣ чатуттхам̣ бха̄вана̄ра̄мам̣ арийавам̣сам̣ катхетум̣ пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху бха̄вана̄ра̄мо хотӣти десанам̣ а̄рабхи.
таттха а̄раман̣ам̣ а̄ра̄мо, абхиратӣти аттхо. бха̄вана̄йа а̄ра̄мо асса̄ти бха̄вана̄ра̄мо. бха̄вана̄йа ратоти бха̄вана̄рато. пан̃чавидхе паха̄не а̄ра̄мо асса̄ти паха̄на̄ра̄мо. апича бха̄венто раматӣти бха̄вана̄ра̄мо. паджаханто раматӣти паха̄на̄ра̄моти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. айан̃хи чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄не бха̄венто рамати, ратим̣ виндатӣти аттхо. татха̄ чатта̄ро саммаппадха̄не. чатта̄ро иддхипа̄де, пан̃чиндрийа̄ни, пан̃ча бала̄ни, сатта боджджхан̇ге, сатта анупассана̄, ат̣т̣ха̄раса маха̄випассана̄, саттатим̣са бодхипаккхийадхамме, ат̣т̣хатим̣са а̄рамман̣авибхаттийо бха̄венто рамати, ратим̣ виндати. ка̄маччханда̄дайо пана килесе паджаханто рамати, ратим̣ виндати.
имесу пана чатӯсу арийавам̣сесу пуримехи тӣхи терасаннам̣ дхутан̇га̄нам̣ чатупаччайасантосасса ча васена сакалам̣ винайапит̣акам̣ катхитам̣ хоти, бха̄вана̄ра̄мена авасесам̣ пит̣акадвайам̣. имам̣ пана бха̄вана̄ра̄мам̣ арийавам̣сам̣ катхентена бхиккхуна̄ пат̣исамбхида̄магге неккхаммапа̄л̣ийа̄ катхетаббо, дӣгханика̄йе дасуттарасуттантапарийа̄йена катхетаббо, маджджхиманика̄йе сатипат̣т̣ха̄насуттантапарийа̄йена катхетаббо, абхидхамме ниддесапарийа̄йена катхетаббо.
таттха пат̣исамбхида̄магге неккхаммапа̄л̣ийа̄ти –
‘‘неккхаммам̣ бха̄венто рамати, ка̄маччхандам̣ паджаханто рамати. абйа̄па̄дам̣, бйа̄па̄дам̣… а̄локасан̃н̃ам̣… тхинамиддхам̣… авиккхепам̣, уддхаччам̣… дхаммававаттха̄нам̣… вичикиччхам̣… н̃а̄н̣ам̣… авиджджам̣… па̄моджджам̣… аратим̣… пат̣хамаджджха̄нам̣, пан̃ча нӣваран̣е… дутийаджджха̄нам̣… витаккавича̄ре… татийаджджха̄нам̣… пӣтим̣… чатуттхаджджха̄нам̣… сукхадуккхе… а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасама̄паттим̣ бха̄венто рамати, рӯпасан̃н̃ам̣ пат̣игхасан̃н̃ам̣ на̄наттасан̃н̃ам̣ паджаханто рамати. вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасама̄паттим̣…пе… невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасама̄паттим̣ бха̄венто рамати, а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ам̣ паджаханто рамати.
‘‘аничча̄нупассанам̣ бха̄венто рамати, ниччасан̃н̃ам̣ паджаханто рамати. дуккха̄нупассанам̣… сукхасан̃н̃ам̣… анатта̄нупассанам̣… аттасан̃н̃ам̣… ниббида̄нупассанам̣… нандим̣… вира̄га̄нупассанам̣… ра̄гам̣… ниродха̄нупассанам̣… самудайам̣… пат̣иниссагга̄нупассанам̣… а̄да̄нам̣… кхайа̄нупассанам̣ … гханасан̃н̃ам̣… вайа̄нупассанам̣… а̄йӯханам̣… випарин̣а̄ма̄нупассанам̣… дхувасан̃н̃ам̣… анимитта̄нупассанам̣ … нимиттам̣… аппан̣ихита̄нупассанам̣… пан̣идхим̣… сун̃н̃ата̄нупассанам̣… абхинивесам̣… адхипан̃н̃а̄дхаммавипассанам̣… са̄ра̄да̄на̄бхинивесам̣… йатха̄бхӯтан̃а̄н̣адассанам̣… саммоха̄бхинивесам̣… а̄дӣнава̄нупассанам̣… а̄лайа̄бхинивесам̣… пат̣исан̇кха̄нупассанам̣… аппат̣исан̇кхам̣… виват̣т̣а̄нупассанам̣… сам̣йога̄бхинивесам̣… сота̄паттимаггам̣… дит̣т̣хекат̣т̣хе килесе… сакада̄га̄мимаггам̣… ол̣а̄рике килесе… ана̄га̄мимаггам̣… анусахагате килесе… арахаттамаггам̣ бха̄венто рамати, саббакилесе паджаханто раматӣ’’ти (пат̣и. ма. 1.41,95).
евам̣ пат̣исамбхида̄магге неккхаммапа̄л̣ийа̄ катхетаббо.
дӣгханика̄йе дасуттарасуттантапарийа̄йена̄ти –
‘‘екам̣ дхаммам̣ бха̄венто рамати, екам̣ дхаммам̣ паджаханто рамати…пе… даса дхамме бха̄венто рамати, даса дхамме паджаханто рамати. катамам̣ екам̣ дхаммам̣ бха̄венто рамати? ка̄йагата̄сатим̣ са̄тасахагатам̣, имам̣ екам̣ дхаммам̣ бха̄венто рамати. катамам̣ екам̣ дхаммам̣ паджаханто рамати? асмима̄нам̣, имам̣ екам̣ дхаммам̣ паджаханто рамати. катаме две дхамме…пе… катаме даса дхамме бха̄венто рамати? даса касин̣а̄йатана̄ни, име даса дхамме бха̄венто рамати. катаме даса дхамме паджаханто рамати? даса миччхатте, име даса дхамме паджаханто рамати. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху бха̄вана̄ра̄мо хотӣ’’ти (дӣ. ни. 3.351-360).
евам̣ дӣгханика̄йе дасуттарасуттантапарийа̄йена катхетаббо.
маджджхиманика̄йе сатипат̣т̣ха̄насуттантапарийа̄йена̄ти –
‘‘ека̄йано айам̣, бхиккхаве, магго…пе… йа̄вадева н̃а̄н̣аматта̄йа пат̣иссатиматта̄йа. аниссито ча вихарати, на ча кин̃чи локе упа̄дийати. евампи кхо, бхиккхаве, бхиккху бха̄вана̄ра̄мо хоти бха̄вана̄рато. паха̄на̄ра̄мо хоти паха̄нарато. пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху гаччханто ва̄ гаччха̄мӣти паджа̄на̄ти…пе… пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху сеййатха̄пи пассеййа сарӣрам̣ сиватхика̄йа чхад̣д̣итам̣…пе… пӯтӣни чун̣н̣акаджа̄та̄ни. со имамева ка̄йам̣ упасам̣харати ‘айампи кхо ка̄йо евам̣дхаммо евам̣бха̄вӣ евам̣анатӣто’ти. ити аджджхаттам̣ ва̄ ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихарати…пе… евампи кхо, бхиккхаве, бхиккху бха̄вана̄ра̄мо хотӣ’’ти (ма. ни. 1.106 а̄дайо).
евам̣ маджджхиманика̄йе сатипат̣т̣ха̄насуттантапарийа̄йена катхетаббо.
абхидхамме ниддесапарийа̄йена̄ти саббепи сан̇кхате ‘‘аниччато дуккхато рогато ган̣д̣ато …пе… сам̣килесикадхаммато пассанто рамати, евам̣ кхо бхиккху бха̄вана̄ра̄мо хотӣ’’ти (маха̄ни. 13; чӯл̣ани. упасӣвама̄н̣авапуччха̄ниддесо 39, нандама̄н̣авапуччха̄ниддесо 51). евам̣ ниддесапарийа̄йена катхетаббо.
неватта̄нуккам̣сетӣти ‘‘аджджа ме сат̣т̣хи ва̄ саттати ва̄ васса̄ни аниччам̣ дуккхам̣ анатта̄ти випассана̄йа каммам̣ каронтасса ко майа̄ садисо аттхӣ’’ти евам̣ аттуккам̣санам̣ на кароти. но парам̣ вамбхетӣти ‘‘аниччам̣ дуккханти випассана̄маттакампи наттхи, ким̣ име виссат̣т̣хакаммат̣т̣ха̄на̄ чарантӣ’’ти евам̣ паравамбханам̣ на кароти. сесам̣ вуттанайамева.
име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро арийавам̣са̄ти, бхиккхаве, име чатта̄ро арийавам̣са̄ арийатантийо арийапавен̣ийо арийан̃джаса̄ арийават̣ума̄нӣти суттантам̣ виниват̣т̣етва̄ ида̄ни маха̄арийавам̣сапарипӯракасса бхиккхуно васанадиса̄ дассенто имехи ча пана, бхиккхаветиа̄дима̄ха. таттха свева аратим̣ сахатӣти сойева аратим̣ анабхиратим̣ уккан̣т̣хитам̣ сахати абхибхавати. на там̣ арати сахатӣти там̣ пана бхиккхум̣ йа̄ еса̄ пантесу сена̄санесу адхикусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ бха̄вана̄йа арати на̄ма хоти, са̄ сахитум̣ адхибхавитум̣ на саккоти. аратиратисахоти аратин̃ча пан̃чака̄магун̣аратин̃ча сахати, адхибхавитум̣ саккоти.
ида̄ни га̄тха̄хи кӯт̣ам̣ ган̣ханто на̄ратӣтиа̄дима̄ха. таттха дхӣранти вӣрийавантам̣. на̄рати дхӣрам̣ сахатӣти идам̣ пуримассева ка̄ран̣авачанам̣. йасма̄ са̄ дхӣрам̣ на сахати наппахоти дхӣрам̣ сахитум̣ адхибхавитум̣ на саккоти, тасма̄ на̄рати сахати дхӣрам̣. дхӣро хи аратиссахоти аратисахатта̄ хи со дхӣро на̄ма, тасма̄ аратим̣ сахатӣти аттхо. саббакаммавиха̄йӣнанти саббам̣ тебхӯмакакаммам̣ чаджитва̄ париччхиннам̣ париват̣умам̣ катва̄ т̣хитам̣. панун̣н̣ам̣ ко нива̄райети килесе панудитва̄ т̣хитам̣ ко на̄ма ра̄го ва̄ досо ва̄ нива̄реййа. неккхам̣ джамбонадассева, ко там̣ ниндитумарахатӣти джамбонадасан̇кха̄тасса джа̄тираттасуван̣н̣асса никкхасадисам̣ гарахитаббадосавимуттам̣ ко там̣ пуггалам̣ ниндитум̣ арахати. брахмуна̄пи пасам̣ситоти маха̄брахмуна̄пи еса пуггало пасам̣ситойева̄ти. десана̄парийоса̄не чатта̄лӣса бхиккхусахасса̄ни арахатте патит̣т̣хахим̣су.