1. пат̣хамаурувеласуттаван̣н̣ана̄

21. татийасса пат̣хаме урувела̄йанти еттха урувела̄ти маха̄вела̄, маха̄ва̄ликара̄сӣти аттхо. атха ва̄ урӯти ва̄лука̄ вуччати, вела̄ти марийа̄да̄. вела̄тиккаманахету а̄хат̣а̄ уру урувела̄ти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. атӣте кира ануппанне буддхе дасасахасса̄ кулапутта̄ та̄пасапаббаджджам̣ паббаджитва̄ тасмим̣ падесе вихаранта̄ екадивасам̣ саннипатитва̄ катикаваттам̣ акам̣су – ‘‘ка̄йакаммавачӣкамма̄ни на̄ма паресампи па̄кат̣а̄ни хонти, манокаммам̣ пана апа̄кат̣ам̣. тасма̄ йо ка̄мавитаккам̣ ва̄ бйа̄па̄давитаккам̣ ва̄ вихим̣са̄витаккам̣ ва̄ витаккети, тасса ан̃н̃о чодако на̄ма наттхи. со аттана̄ва атта̄нам̣ чодетва̄ паттапут̣ена ва̄лукам̣ а̄харитва̄ имасмим̣ т̣ха̄не а̄кирату, идамасса дан̣д̣акамма’’нти. тато пат̣т̣ха̄йа йо та̄дисам̣ витаккам̣ витаккети, со таттха паттапут̣ена ва̄лукам̣ а̄кирати, евам̣ таттха ануккамена маха̄ва̄лукара̄си джа̄то. тато нам̣ паччхима̄ джаната̄ париккхипитва̄ четийат̣т̣ха̄намака̄си, там̣ сандха̄йа вуттам̣ – ‘‘урувела̄ти маха̄вела̄, маха̄ва̄ликара̄сӣти аттхо’’ти. тамева сандха̄йа вуттам̣ – ‘‘атха ва̄ урӯти ва̄лука̄ вуччати, вела̄ти марийа̄да̄, вела̄тиккаманахету а̄хат̣а̄ уру урувела̄ти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо’’ти.

наджджа̄ неран̃джара̄йа тӣрети урувелага̄мам̣ нисса̄йа неран̃джара̄надӣтӣре вихара̄мӣти дассети. аджапа̄ланигродхети аджапа̄лака̄ тасса нигродхасса чха̄йа̄йа нисӣдантипи тит̣т̣хантипи, тасма̄ со аджапа̄ланигродхотвева сан̇кхам̣ гато, тасса хет̣т̣ха̄ти аттхо. пат̣хама̄бхисамбуддхоти самбуддхо хутва̄ пат̣хамамева. удапа̄дӣти айам̣ витакко пан̃чаме сатта̄хе удапа̄ди. касма̄ удапа̄дӣти? саббабуддха̄нам̣ а̄чин̣н̣атта̄ чева пубба̄севаната̄йа ча. таттха пубба̄севана̄йа пака̄санаттхам̣ титтираджа̄такам̣ а̄харитаббам̣. хаттхива̄наратиттира̄ кира екасмим̣ падесе вихаранта̄ ‘‘йо амха̄кам̣ махаллако, тасмим̣ сага̄рава̄ вихарисса̄ма̄’’ти нигродхам̣ дассетва̄ ‘‘ко ну кхо амха̄кам̣ махаллако’’ти вӣмам̣санта̄ титтирасса махаллакабха̄вам̣ н̃атва̄ тасса джет̣т̣ха̄пача̄йанакаммам̣ катва̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ самагга̄ саммодама̄на̄ вихаритва̄ саггапара̄йан̣а̄ ахесум̣. там̣ ка̄ран̣ам̣ н̃атва̄ руккхе адхиваттха̄ девата̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘йе вуд̣д̣хамапача̄йанти, нара̄ дхаммасса ковида̄;

дит̣т̣хева дхамме па̄сам̣са̄, сампара̄йе ча суггатӣ’’ти. (джа̄. 1.1.37);

евам̣ ахетукатираччха̄найонийам̣ ниббаттопи татха̄гато сага̄равава̄сам̣ рочеси, ида̄ни касма̄ на рочессатӣти. ага̄равоти ан̃н̃асмим̣ га̄раварахито, кан̃чи гарут̣т̣ха̄не ат̣т̣хапетва̄ти аттхо. аппатиссоти патиссайарахито, кан̃чи джет̣т̣хакат̣т̣ха̄не ат̣т̣хапетва̄ти аттхо. саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ти еттха самитапа̄паба̄хитапа̄па̄йева саман̣абра̄хман̣а̄ адхиппета̄. саккатва̄ гарум̣ катва̄ти сакка̄ран̃чева катва̄ гарука̄ран̃ча упат̣т̣хапетва̄.

садеваке локетиа̄дӣсу саддхим̣ девехи садеваке. деваггахан̣ена четтха ма̄рабрахмесу гахитесупи ма̄ро на̄ма васаваттӣ саббесам̣ упари васам̣ ваттети, брахма̄ на̄ма маха̄нубха̄во, екан̇гулийа̄ екасмим̣ чаккава̄л̣асахассе а̄локам̣ пхарати, двӣхи двӣсу, дасахи ан̇гулӣхи дасасу чаккава̄л̣асахассесу а̄локам̣ пхарати. со имина̄ сӣласампаннатароти ваттум̣ ма̄ лабхантӯти сама̄раке сабрахмакети висум̣ вуттам̣. татха̄ саман̣а̄ на̄ма еканика̄йа̄дивасена бахуссута̄ сӣлаванто пан̣д̣ита̄, бра̄хман̣а̄пи ваттхувиджджа̄дивасена бахуссута̄ пан̣д̣ита̄. те имина̄ сампаннатара̄ти ваттум̣ ма̄ лабхантӯти сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа̄ти вуттам̣. садеваманусса̄йа̄ти идам̣ пана ниппадесато дассанаттхам̣ гахитамева гахетва̄ вуттам̣. апичеттха пурима̄ни тӣн̣и пада̄ни локавасена вутта̄ни, паччхима̄ни две паджа̄васена. сӣласампаннатаранти сӣлена сампаннатарам̣, адхикатаранти аттхо. еттха ча сӣла̄дайо чатта̄ро дхамма̄ локийалокуттара̄ катхита̄, вимуттин̃а̄н̣адассанам̣ локийамева. паччавеккхан̣ан̃а̄н̣амева хетам̣. па̄турахосӣти ‘‘айам̣ саттха̄ авӣчито йа̄ва бхавагга̄ сӣла̄дӣхи аттана̄ адхикатарам̣ апассанто ‘майа̄ пат̣ивиддханавалокуттарадхаммамева саккатва̄ упанисса̄йа вихарисса̄мӣ’ти чинтети, ка̄ран̣ам̣ бхагава̄ чинтети, аттхам̣ вуд̣д̣хим̣ висесам̣ чинтети, гаччха̄мисса усса̄хам̣ джанесса̄мӣ’’ти чинтетва̄ пурато па̄кат̣о ахоси, абхимукхе ат̣т̣ха̄сӣти аттхо.

вихам̣су вихаранти ча̄ти еттха йо вадеййа – ‘‘вихарантӣти вачанато паччуппаннепи бахӯ буддха̄’’ти, со ‘‘бхагава̄пи бханте етарахи арахам̣ самма̄самбуддхо’’ти имина̄ вачанена пат̣иба̄хитаббо.

‘‘на ме а̄чарийо аттхи, садисо ме на виджджати;

садевакасмим̣ локасмим̣, наттхи ме пат̣ипуггало’’ти. (маха̄ва. 11; ма. ни. 2.341) –

а̄дӣхи часса суттехи ан̃н̃есам̣ буддха̄нам̣ абха̄во дӣпетаббо. тасма̄ти йасма̄ саббепи буддха̄ саддхаммагаруно, тасма̄. махаттамабхикан̇кхата̄ти махантабха̄вам̣ паттхайама̄нена. сарам̣ буддха̄на са̄сананти буддха̄нам̣ са̄санам̣ сарантена.

йатоти йасмим̣ ка̄ле. махаттена саманна̄гатоти раттан̃н̃умахаттам̣ вепулламахаттам̣ брахмачарийамахаттам̣ ла̄бхаггамахаттанти имина̄ чатуббидхена махаттена саманна̄гато. атха ме сан̇гхепи га̄равоти атха майхам̣ сан̇гхепи га̄раво джа̄то. кисмим̣ пана ка̄ле бхагавата̄ сан̇гхе га̄раво катоти? маха̄паджа̄патийа̄ дуссайугада̄нака̄ле. тада̄ хи бхагава̄ аттано упанӣтам̣ дуссайугам̣ ‘‘сан̇гхе, готами, дехи, сан̇гхе те динне ахан̃чева пӯджито бхависса̄ми сан̇гхо ча̄’’ти ваданто сан̇гхе га̄равам̣ ака̄си на̄ма.