7. пат̣хамамаха̄пан̃хасуттаван̣н̣ана̄
27. саттаме абхиджа̄на̄тха̄ти абхиджа̄нитва̄ паччаккхам̣ катва̄ вихаратха. абхин̃н̃а̄йа̄ти абхиджа̄нитва̄. идха̄ти има̄йа. дхаммадесана̄йа ва̄ дхаммадесананти йадидам̣ саман̣асса готамасса дхаммадесана̄йа саддхим̣ амха̄кам̣ дхаммадесанам̣, амха̄кам̣ ва̄ дхаммадесана̄йа саддхим̣ саман̣асса готамасса дхаммадесанам̣ а̄раббха на̄на̄каран̣ам̣ вуччетха, там̣ ким̣ на̄ма̄ти ваданти. дутийападепи есева найо. ити те маджджхе бхиннасуван̣н̣ам̣ вийа са̄санена саддхим̣ аттано ладдхим̣ вачанаматтена самадхурам̣ т̣хапайим̣су. нева абхинандим̣сӯти ‘‘евамета’’нти на сампат̣иччхим̣су. наппат̣иккосим̣сӯти ‘‘на идам̣ ева’’нти наппат̣иседхесум̣. касма̄? те кира ‘‘титтхийа̄ на̄ма андхасадиса̄ джа̄нитва̄ ва̄ аджа̄нитва̄ ва̄ катхеййу’’нти на̄бхинандим̣су.
на сампа̄йиссантӣти сампа̄детва̄ катхетум̣ на саккхиссанти. уттари ча вигха̄танти асампа̄данато уттаримпи дуккхам̣ а̄паджджиссанти. сампа̄детва̄ катхетум̣ асакконта̄нан̃хи дуккхам̣ уппаджджати. йатха̄ там̣, бхиккхаве, ависайасминти еттха ча танти нипа̄таматтам̣. йатха̄ти ка̄ран̣авачанам̣, йасма̄ ависайе пан̃хам̣ пуччхита̄ хонтӣти аттхо. ито ва̄ пана сутва̄ти ито ва̄ пана мама са̄санато сутва̄. итоти татха̄гататопи татха̄гатаса̄вакатопи. а̄ра̄дхеййа̄ти паритосеййа, ан̃н̃атха̄ а̄ра̄дханам̣ на̄ма наттхӣти дассети.
екадхаммети екасмим̣ дхамме. имина̄ уддесо дассито. парато катамасмим̣ екадхаммети имина̄ пан̃хо дассито. саббе сатта̄ а̄ха̄рат̣т̣хитика̄ти идам̣ панеттха веййа̄каран̣ам̣. сесесупи есева найо. самма̄ ниббиндама̄нотиа̄дӣсу пана самма̄ хетуна̄ найена ниббида̄нупассана̄йа ниббинданто уккан̣т̣ханто, вира̄га̄нупассана̄йа вираджджанто, пат̣исан̇кха̄нупассана̄йа муччанасса упа̄йам̣ катва̄ вимуччама̄но, адхимоккхавасена ва̄ вимуччама̄но саннит̣т̣ха̄нам̣ курума̄ноти аттхо. удайаббайехи париччхиндитва̄ пуббанта̄парантадассанена самма̄ парийантадасса̄вӣ. саммадаттхам̣ абхисамечча̄ти самма̄ сабха̄гаттхам̣ н̃а̄н̣ена абхисама̄гантва̄. дуккхассантакаро хотӣти сакалават̣т̣адуккхасса парийантам̣ париват̣умам̣ каро хоти.
саббе сатта̄ти ка̄мабхава̄дӣсу екавока̄рабхава̄дӣсу ча саббабхавесу саббе сатта̄. а̄ха̄рат̣т̣хитика̄ти а̄ха̄рато т̣хити етесанти а̄ха̄рат̣т̣хитика̄. ити саббасатта̄нампи т̣хитихету а̄ха̄ро на̄ма еко дхаммо, тасмим̣ екадхамме. нану ча евам̣ санте йам̣ вуттам̣ – ‘‘асан̃н̃асатта̄ дева̄ ахетука̄ ана̄ха̄ра̄ апхассака̄’’тиа̄ди (вибха. 1017), там̣ вируджджхатӣти. на вируджджхати. тесан̃хи джха̄нам̣ а̄ха̄ро хоти. евам̣ сантепи ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, а̄ха̄ра̄’’ти (сам̣. ни. 2.11) идам̣ вируджджхатӣти. идампи на вируджджхати. етасмин̃хи сутте ниппарийа̄йена а̄ха̄ралаккхан̣а̄ дхамма̄ а̄ха̄ра̄ти вутта̄, идха пана парийа̄йена паччайо а̄ха̄роти вутто. саббадхамма̄нан̃хи паччайо ладдхум̣ ват̣т̣ати. со ча йам̣ йам̣ пхалам̣ джанети, там̣ там̣ а̄харати на̄ма. тасма̄ а̄ха̄роти вуччати. тенева̄ха – ‘‘авиджджампа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча, бхиккхаве, авиджджа̄йа а̄ха̄ро? пан̃ча нӣваран̣а̄тисса вачанӣйа’’нти (а. ни. 10.61). айам̣ идха адхиппето. етасмин̃хи паччайа̄ха̄ре гахите парийа̄йа̄ха̄ропи ниппарийа̄йа̄ха̄ропи саббо гахитова хоти.
таттха асан̃н̃ӣбхаве паччайа̄ха̄ро лаббхати. ануппанне хи буддхе титтха̄йатане паббаджита̄ ва̄йокасин̣е парикаммам̣ катва̄ чатуттхаджджха̄нам̣ ниббаттетва̄ тато вут̣т̣ха̄йа ‘‘дхи читтам̣, дхи ватетам̣ читтам̣, читтасса на̄ма абха̄войева са̄дху. читтан̃хи нисса̄йа вадхабандха̄дипаччайам̣ дуккхам̣ уппаджджати. читте асати наттхета’’нти кхантим̣ ручим̣ уппа̄детва̄ апарихӣнаджджха̄на̄ ка̄лам̣ катва̄ асан̃н̃ӣбхаве ниббаттанти. йо йасса ирийа̄патхо мануссалоке пан̣ихито ахоси, со тена ирийа̄патхена ниббаттитва̄ читтарӯпасадисо хутва̄ пан̃ча каппасата̄ни тит̣т̣хати. еттакам̣ аддха̄нам̣ сайито вийа хоти. еварӯпа̄нампи сатта̄нам̣ паччайа̄ха̄ро лаббхати. те хи йам̣ джха̄нам̣ бха̄ветва̄ ниббатта̄, тадева несам̣ паччайо хоти. йатха̄ джийа̄вегена кхиттасаро йа̄ва джийа̄вего аттхи, та̄ва гаччхати. евам̣ йа̄ва джха̄напаччайо аттхи, та̄ва тит̣т̣ханти. тасмим̣ нит̣т̣хите кхӣн̣авего вийа саро патанти. чаванака̄ле ча тесам̣ со рӯпака̄йо антарадха̄йати, ка̄ма̄вачарасан̃н̃а̄ уппаджджати, тена сан̃н̃уппа̄дена те дева̄ тамха̄ ка̄йа̄ чута̄ти пан̃н̃а̄йанти.
йе пана те нерайика̄ нева вут̣т̣ха̄напхалӯпаджӣвӣ, на пун̃н̃апхалӯпаджӣвӣти вутта̄, тесам̣ ко а̄ха̄роти? тесам̣ каммамева а̄ха̄ро. ким̣ пан̃ча а̄ха̄ра̄ аттхӣти? пан̃ча, на пан̃ча̄ти идам̣ на ваттаббам̣, нану ‘‘паччайо а̄ха̄ро’’ти вуттаметам̣. тасма̄ йена каммена нирайе ниббаттанти, тадева тесам̣ т̣хитипаччайатта̄ а̄ха̄ро хоти. йам̣ сандха̄йа идам̣ вуттам̣ – ‘‘на ча та̄ва ка̄лам̣ кароти, йа̄ва на там̣ па̄пакаммам̣ бйантӣ хотӣ’’ти (ма. ни. 3.250, 268; а. ни. 3.36).
кабал̣ӣка̄ра̄ха̄рам̣ а̄раббха̄пи четтха вива̄до на ка̄таббо. мукхе уппаджджанакхел̣опи хи тесам̣ а̄ха̄ракиччам̣ са̄дхети. кхел̣о хи нирайе дуккхаведанӣйо хутва̄ паччайо хоти, сагге сукхаведанийо. ити ка̄мабхаве ниппарийа̄йена чатта̄ро а̄ха̄ра̄, рӯпа̄рӯпабхавесу т̣хапетва̄ асан̃н̃е сеса̄нам̣ тайо, асан̃н̃а̄нан̃чева авасеса̄нан̃ча паччайа̄ха̄роти имина̄ а̄ка̄рена саббе сатта̄ а̄ха̄рат̣т̣хитика̄ти ведитабба̄. таттха чатта̄ро а̄ха̄ро йо ва̄ пана кочи паччайа̄ха̄ро дуккхасаччам̣, а̄ха̄расамут̣т̣ха̄пика̄ пуриматан̣ха̄ самудайасаччам̣, убхиннам̣ аппаватти ниродхасаччам̣, ниродхаппаджа̄нана̄ пан̃н̃а̄ маггасаччанти евам̣ чатусаччавасена саббава̄ресу йоджана̄ ка̄табба̄.