3. читта̄нупассана̄ниддесо
365. катхан̃ча бхиккху аджджхаттам̣ читте читта̄нупассӣ вихарати? идха бхиккху сара̄гам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘сара̄гам̣ ме читта’’нти паджа̄на̄ти, вӣтара̄гам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘вӣтара̄гам̣ ме читта’’нти паджа̄на̄ти, садосам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘садосам̣ ме читта’’нти паджа̄на̄ти, вӣтадосам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘вӣтадосам̣ ме читта’’нти паджа̄на̄ти, самохам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘самохам̣ ме читта’’нти паджа̄на̄ти, вӣтамохам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘вӣтамохам̣ ме читта’’нти паджа̄на̄ти, сам̣кхиттам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘сам̣кхиттам̣ ме читта’’нти паджа̄на̄ти, виккхиттам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘виккхиттам̣ ме читта’’нти паджа̄на̄ти, махаггатам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘махаггатам̣ ме читта’’нти паджа̄на̄ти, амахаггатам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘амахаггатам̣ ме читта’’нти паджа̄на̄ти, сауттарам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘сауттарам̣ ме читта’’нти паджа̄на̄ти, ануттарам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘ануттарам̣ ме читта’’нти паджа̄на̄ти, сама̄хитам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘сама̄хитам̣ ме читта’’нти паджа̄на̄ти, асама̄хитам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘асама̄хитам̣ ме читта’’нти паджа̄на̄ти, вимуттам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘вимуттам̣ ме читта’’нти паджа̄на̄ти, авимуттам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘авимуттам̣ ме читта’’нти паджа̄на̄ти. со там̣ нимиттам̣ а̄севати бха̄вети бахулӣкароти сва̄ваттхитам̣ ваваттхапети. со там̣ нимиттам̣ а̄севитва̄ бха̄ветва̄ бахулӣкаритва̄ сва̄ваттхитам̣ ваваттхапетва̄ бахиддха̄ читте читтам̣ упасам̣харати.
катхан̃ча бхиккху бахиддха̄ читте читта̄нупассӣ вихарати? идха бхиккху сара̄гам̣ ва̄сса читтам̣ ‘‘сара̄гамасса читта’’нти паджа̄на̄ти, вӣтара̄гам̣ ва̄сса читтам̣ ‘‘вӣтара̄гамасса читта’’нти паджа̄на̄ти, садосам̣ ва̄сса читтам̣ ‘‘садосамасса читта’’нти паджа̄на̄ти, вӣтадосам̣ ва̄сса читтам̣ ‘‘вӣтадосамасса читта’’нти паджа̄на̄ти, самохам̣ ва̄сса читтам̣ ‘‘самохамасса читта’’нти паджа̄на̄ти, вӣтамохам̣ ва̄сса читтам̣ ‘‘вӣтамохамасса читта’’нти паджа̄на̄ти, сам̣кхиттам̣ ва̄сса читтам̣ ‘‘сам̣кхиттамасса читта’’нти паджа̄на̄ти, виккхиттам̣ ва̄сса читтам̣ ‘‘виккхиттамасса читта’’нти паджа̄на̄ти, махаггатам̣ ва̄сса читтам̣ ‘‘махаггатамасса читта’’нти паджа̄на̄ти, амахаггатам̣ ва̄сса читтам̣ ‘‘амахаггатамасса читта’’нти паджа̄на̄ти, сауттарам̣ ва̄сса читтам̣ ‘‘сауттарамасса читта’’нти паджа̄на̄ти, ануттарам̣ ва̄сса читтам̣ ‘‘ануттарамасса читта’’нти паджа̄на̄ти, сама̄хитам̣ ва̄сса читтам̣ ‘‘сама̄хитамасса читта’’нти паджа̄на̄ти, асама̄хитам̣ ва̄сса читтам̣ ‘‘асама̄хитамасса читта’’нти паджа̄на̄ти, вимуттам̣ ва̄сса читтам̣ ‘‘вимуттамасса читта’’нти паджа̄на̄ти, авимуттам̣ ва̄сса читтам̣ ‘‘авимуттамасса читта’’нти паджа̄на̄ти. со там̣ нимиттам̣ а̄севати бха̄вети бахулӣкароти сва̄ваттхитам̣ ваваттхапети. со там̣ нимиттам̣ а̄севитва̄ бха̄ветва̄ бахулӣкаритва̄ сва̄ваттхитам̣ ваваттхапетва̄ аджджхаттабахиддха̄ читте читтам̣ упасам̣харати.
катхан̃ча бхиккху аджджхаттабахиддха̄ читте читта̄нупассӣ вихарати? идха бхиккху сара̄гам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘сара̄гам̣ читта’’нти паджа̄на̄ти, вӣтара̄гам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘вӣтара̄гам̣ читта’’нти паджа̄на̄ти, садосам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘садосам̣ читта’’нти паджа̄на̄ти, вӣтадосам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘вӣтадосам̣ читта’’нти паджа̄на̄ти, самохам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘самохам̣ читта’’нти паджа̄на̄ти, вӣтамохам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘вӣтамохам̣ читта’’нти паджа̄на̄ти, сам̣кхиттам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘сам̣кхиттам̣ читта’’нти паджа̄на̄ти, виккхиттам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘виккхиттам̣ читта’’нти паджа̄на̄ти, махаггатам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘махаггатам̣ читта’’нти паджа̄на̄ти, амахаггатам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘амахаггатам̣ читта’’нти паджа̄на̄ти, сауттарам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘сауттарам̣ читта’’нти паджа̄на̄ти, ануттарам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘ануттарам̣ читта’’нти паджа̄на̄ти, сама̄хитам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘сама̄хитам̣ читта’’нти паджа̄на̄ти, асама̄хитам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘асама̄хитам̣ читта’’нти паджа̄на̄ти, вимуттам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘вимуттам̣ читта’’нти паджа̄на̄ти, авимуттам̣ ва̄ читтам̣ ‘‘авимуттам̣ читта’’нти паджа̄на̄ти. евам̣ бхиккху аджджхаттабахиддха̄ читте читта̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄ винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣.
366. анупассӣти…пе… вихаратӣти…пе… а̄та̄пӣти…пе… сампаджа̄ноти…пе… сатима̄ти…пе… винеййа локе абхиджджха̄доманассанти. таттха катамо локо? там̣йева читтам̣ локо. пан̃чапи упа̄да̄наккхандха̄ локо – таттха катама̄ абхиджджха̄? йо ра̄го са̄ра̄го…пе… читтасса са̄ра̄го – айам̣ вуччати ‘‘абхиджджха̄’’. таттха катамам̣ доманассам̣? йам̣ четасикам̣ аса̄там̣ четасикам̣ дуккхам̣ четосампхассаджам̣ аса̄там̣ дуккхам̣ ведайитам̣ четосампхассаджа̄ аса̄та̄ дуккха̄ ведана̄ – идам̣ вуччати ‘‘доманассам̣’’. ити айан̃ча абхиджджха̄ идан̃ча доманассам̣ имамхи локе винӣта̄ хонти пат̣ивинӣта̄ санта̄ самита̄ вӯпасанта̄ аттхан̇гата̄ аббхаттхан̇гата̄ аппита̄ бйаппита̄ сосита̄ висосита̄ бйантӣката̄. тена вуччати ‘‘винеййа локе абхиджджха̄доманасса’’нти.
читта̄нупассана̄ниддесо.