1. ка̄йа̄нупассана̄ниддесо
356. катхан̃ча бхиккху аджджхаттам̣ ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихарати? идха бхиккху аджджхаттам̣ ка̄йам̣ уддхам̣ па̄датала̄ адхо кесаматтхака̄ тачапарийантам̣ пӯрам̣ на̄наппака̄расса асучино паччавеккхати – ‘‘аттхи имасмим̣ ка̄йе кеса̄ лома̄ накха̄ данта̄ тачо мам̣сам̣ нха̄ру [наха̄ру (сӣ.)] ат̣т̣хи ат̣т̣химин̃джам̣ [ат̣т̣химин̃джа̄ (сӣ.)] ваккам̣ хадайам̣ йаканам̣ киломакам̣ пихакам̣ паппха̄сам̣ антам̣ антагун̣ам̣ ударийам̣ карӣсам̣ питтам̣ семхам̣ пуббо лохитам̣ седо медо ассу васа̄ кхел̣о син̇гха̄н̣ика̄ ласика̄ мутта’’нти. со там̣ нимиттам̣ а̄севати бха̄вети бахулӣкароти сва̄ваттхитам̣ ваваттхапети. со там̣ нимиттам̣ а̄севитва̄ бха̄ветва̄ бахулӣкаритва̄ сва̄ваттхитам̣ ваваттхапетва̄ бахиддха̄ ка̄йе читтам̣ упасам̣харати.
катхан̃ча бхиккху бахиддха̄ ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихарати? идха бхиккху бахиддха̄ ка̄йам̣ уддхам̣ па̄датала̄ адхо кесаматтхака̄ тачапарийантам̣ пӯрам̣ на̄наппака̄расса асучино паччавеккхати – ‘‘аттхисса ка̄йе кеса̄ лома̄ накха̄ данта̄ тачо мам̣сам̣ нха̄ру ат̣т̣хи ат̣т̣химин̃джам̣ ваккам̣ хадайам̣ йаканам̣ киломакам̣ пихакам̣ паппха̄сам̣ антам̣ антагун̣ам̣ ударийам̣ карӣсам̣ питтам̣ семхам̣ пуббо лохитам̣ седо медо ассу васа̄ кхел̣о син̇гха̄н̣ика̄ ласика̄ мутта’’нти. со там̣ нимиттам̣ а̄севати бха̄вети бахулӣкароти сва̄ваттхитам̣ ваваттхапети. со там̣ нимиттам̣ а̄севитва̄ бха̄ветва̄ бахулӣкаритва̄ сва̄ваттхитам̣ ваваттхапетва̄ аджджхаттабахиддха̄ ка̄йе читтам̣ упасам̣харати.
катхан̃ча бхиккху аджджхаттабахиддха̄ ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихарати? идха бхиккху аджджхаттабахиддха̄ ка̄йам̣ уддхам̣ па̄датала̄ адхо кесаматтхака̄ тачапарийантам̣ пӯрам̣ на̄наппака̄расса асучино паччавеккхати – ‘‘аттхи имасмим̣ ка̄йе кеса̄ лома̄ накха̄ данта̄ тачо мам̣сам̣ нха̄ру ат̣т̣хи ат̣т̣химин̃джам̣ ваккам̣ хадайам̣ йаканам̣ киломакам̣ пихакам̣ паппха̄сам̣ антам̣ антагун̣ам̣ ударийам̣ карӣсам̣ питтам̣ семхам̣ пуббо лохитам̣ седо медо ассу васа̄ кхел̣о син̇гха̄н̣ика̄ ласика̄ мутта’’нти. евам̣ бхиккху аджджхаттабахиддха̄ ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄ винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣.
357. анупассӣти. таттха катама̄ анупассана̄? йа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи – айам̣ вуччати ‘‘анупассана̄’’. има̄йа анупассана̄йа упето хоти самупето упа̄гато самупа̄гато упапанно сампанно саманна̄гато. тена вуччати ‘‘анупассӣ’’ти.
358. вихаратӣти. ирийати ваттати па̄лети йапети йа̄пети чарати вихарати. тена вуччати ‘‘вихаратӣ’’ти.
359. а̄та̄пӣти. таттха катамо а̄та̄по [катамам̣ а̄та̄пам̣ (саббаттха)]? йо четасико вӣрийа̄рамбхо…пе… самма̄ва̄йа̄мо – айам̣ вуччати ‘‘а̄та̄по’’. имина̄ а̄та̄пена упето хоти самупето упа̄гато самупа̄гато упапанно сампанно саманна̄гато. тена вуччати ‘‘а̄та̄пӣ’’ти.
360. сампаджа̄ноти. таттха катамам̣ сампаджан̃н̃ам̣? йа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи – идам̣ вуччати ‘‘сампаджан̃н̃ам̣’’. имина̄ сампаджан̃н̃ена упето хоти самупето упа̄гато самупа̄гато упапанно сампанно саманна̄гато. тена вуччати ‘‘сампаджа̄но’’ти.
361. сатима̄ти. таттха катама̄ сати? йа̄ сати ануссати…пе… самма̄сати – айам̣ вуччати ‘‘сати’’. има̄йа сатийа̄ упето хоти самупето упа̄гато самупа̄гато упапанно сампанно саманна̄гато. тена вуччати ‘‘сатима̄’’ти.
362. винеййа локе абхиджджха̄доманассанти. таттха катамо локо? свева ка̄йо локо. пан̃чапи упа̄да̄наккхандха̄ локо. айам̣ вуччати ‘‘локо’’. таттха катама̄ абхиджджха̄? йо ра̄го са̄ра̄го…пе… читтасса са̄ра̄го – айам̣ вуччати ‘‘абхиджджха̄’’. таттха катамам̣ доманассам̣? йам̣ четасикам̣ аса̄там̣ четасикам̣ дуккхам̣ четосампхассаджам̣ аса̄там̣ дуккхам̣ ведайитам̣ четосампхассаджа̄ аса̄та̄ дуккха̄ ведана̄ – идам̣ вуччати ‘‘доманассам̣’’. ити айан̃ча абхиджджха̄ идан̃ча доманассам̣ имамхи локе винӣта̄ хонти пат̣ивинӣта̄ санта̄ самита̄ вӯпасанта̄ аттхан̇гата̄ аббхаттхан̇гата̄ аппита̄ бйаппита̄ сосита̄ висосита̄ бйантӣката̄. тена вуччати ‘‘винеййа локе абхиджджха̄доманасса’’нти.
ка̄йа̄нупассана̄ниддесо.