2. абхидхаммабха̄джанӣйам̣

183. ат̣т̣ха̄раса дха̄туйо – чаккхудха̄ту, рӯпадха̄ту, чаккхувин̃н̃а̄н̣адха̄ту, сотадха̄ту, саддадха̄ту, сотавин̃н̃а̄н̣адха̄ту, гха̄надха̄ту, гандхадха̄ту, гха̄навин̃н̃а̄н̣адха̄ту, дживха̄дха̄ту, расадха̄ту, дживха̄вин̃н̃а̄н̣адха̄ту, ка̄йадха̄ту, пхот̣т̣хаббадха̄ту, ка̄йавин̃н̃а̄н̣адха̄ту, манодха̄ту, дхаммадха̄ту, мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту.

184. таттха катама̄ чаккхудха̄ту? йам̣ чаккху чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йа паса̄до…пе… сун̃н̃о га̄мопесо – айам̣ вуччати ‘‘чаккхудха̄ту’’.

таттха катама̄ рӯпадха̄ту? йам̣ рӯпам̣ чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йа ван̣н̣анибха̄…пе… рӯпадха̄тупеса̄ – айам̣ вуччати ‘‘рӯпадха̄ту’’.

таттха катама̄ чаккхувин̃н̃а̄н̣адха̄ту? чаккхун̃ча пат̣ичча рӯпе ча уппаджджати читтам̣ мано ма̄насам̣ хадайам̣ пан̣д̣арам̣ мано мана̄йатанам̣ маниндрийам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандхо таджджа̄чаккхувин̃н̃а̄н̣адха̄ту – айам̣ вуччати ‘‘чаккхувин̃н̃а̄н̣адха̄ту’’.

таттха катама̄ сотадха̄ту? йам̣ сотам̣ чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йа паса̄до…пе… сун̃н̃о га̄мопесо – айам̣ вуччати ‘‘сотадха̄ту’’.

таттха катама̄ саддадха̄ту? йо саддо чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йа анидассано саппат̣игхо…пе… саддадха̄тупеса̄ – айам̣ вуччати ‘‘саддадха̄ту’’.

таттха катама̄ сотавин̃н̃а̄н̣адха̄ту? сотан̃ча пат̣ичча садде ча уппаджджати читтам̣ мано ма̄насам̣ хадайам̣ пан̣д̣арам̣ мано мана̄йатанам̣ маниндрийам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандхо таджджа̄сотавин̃н̃а̄н̣адха̄ту – айам̣ вуччати ‘‘сотавин̃н̃а̄н̣адха̄ту’’.

таттха катама̄ гха̄надха̄ту? йам̣ гха̄нам̣ чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йа паса̄до…пе… сун̃н̃о га̄мопесо – айам̣ вуччати ‘‘гха̄надха̄ту’’.

таттха катама̄ гандхадха̄ту? йо гандхо чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йа анидассано саппат̣игхо…пе… гандхадха̄тупеса̄ – айам̣ вуччати ‘‘гандхадха̄ту’’.

таттха катама̄ гха̄навин̃н̃а̄н̣адха̄ту? гха̄нан̃ча пат̣ичча гандхе ча уппаджджати читтам̣ мано ма̄насам̣ хадайам̣ пан̣д̣арам̣ мано мана̄йатанам̣ маниндрийам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандхо таджджа̄гха̄навин̃н̃а̄н̣адха̄ту – айам̣ вуччати ‘‘гха̄навин̃н̃а̄н̣адха̄ту’’.

таттха катама̄ дживха̄дха̄ту? йа̄ дживха̄ чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йа паса̄до…пе… сун̃н̃о га̄мопесо – айам̣ вуччати ‘‘дживха̄дха̄ту’’.

таттха катама̄ расадха̄ту? йо расо чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йа анидассано саппат̣игхо…пе… расадха̄тупеса̄ – айам̣ вуччати ‘‘расадха̄ту’’.

таттха катама̄ дживха̄вин̃н̃а̄н̣адха̄ту? дживхан̃ча пат̣ичча расе ча уппаджджати читтам̣ мано ма̄насам̣ хадайам̣ пан̣д̣арам̣ мано мана̄йатанам̣ маниндрийам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандхо таджджа̄дживха̄вин̃н̃а̄н̣адха̄ту – айам̣ вуччати ‘‘дживха̄вин̃н̃а̄н̣адха̄ту’’.

таттха катама̄ ка̄йадха̄ту? йо ка̄йо чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йа паса̄до…пе… сун̃н̃о га̄мопесо – айам̣ вуччати ‘‘ка̄йадха̄ту’’.

таттха катама̄ пхот̣т̣хаббадха̄ту? патхавӣдха̄ту…пе… пхот̣т̣хаббадха̄тупеса̄ – айам̣ вуччати ‘‘пхот̣т̣хаббадха̄ту’’.

таттха катама̄ ка̄йавин̃н̃а̄н̣адха̄ту? ка̄йан̃ча пат̣ичча пхот̣т̣хаббе ча уппаджджати читтам̣ мано ма̄насам̣ хадайам̣ пан̣д̣арам̣ мано мана̄йатанам̣ маниндрийам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандхо таджджа̄ка̄йавин̃н̃а̄н̣адха̄ту – айам̣ вуччати ‘‘ка̄йавин̃н̃а̄н̣адха̄ту’’.

таттха катама̄ манодха̄ту? чаккхувин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ уппаджджитва̄ нируддхасаманантара̄ уппаджджати читтам̣ мано ма̄насам̣ хадайам̣ пан̣д̣арам̣ мано мана̄йатанам̣ маниндрийам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандхо таджджа̄манодха̄ту; сотавин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄…пе… гха̄навин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄…пе… дживха̄вин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄…пе… ка̄йавин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ уппаджджитва̄ нируддхасаманантара̄ уппаджджати читтам̣ мано ма̄насам̣ хадайам̣ пан̣д̣арам̣ мано мана̄йатанам̣ маниндрийам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандхо таджджа̄манодха̄ту саббадхаммесу ва̄ пана пат̣хамасаманна̄ха̄ро уппаджджати читтам̣ мано ма̄насам̣ хадайам̣ пан̣д̣арам̣ мано мана̄йатанам̣ маниндрийам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандхо таджджа̄манодха̄ту – айам̣ вуччати ‘‘манодха̄ту’’.

таттха катама̄ дхаммадха̄ту? ведана̄ккхандхо, сан̃н̃а̄ккхандхо, сан̇кха̄раккхандхо, йан̃ча рӯпам̣ анидассанааппат̣игхам̣ дхамма̄йатанапарийа̄паннам̣, асан̇кхата̄ ча дха̄ту.

таттха катамо ведана̄ккхандхо? екавидхена ведана̄ккхандхо – пхассасампайутто. дувидхена ведана̄ккхандхо – аттхи сахетуко, аттхи ахетуко. тивидхена ведана̄ккхандхо – аттхи кусало, аттхи акусало, аттхи абйа̄като…пе… евам̣ дасавидхена ведана̄ккхандхо…пе… евам̣ бахувидхена ведана̄ккхандхо. айам̣ вуччати ‘‘ведана̄ккхандхо’’.

таттха катамо сан̃н̃а̄ккхандхо? екавидхена сан̃н̃а̄ккхандхо – пхассасампайутто. дувидхена сан̃н̃а̄ккхандхо – аттхи сахетуко, аттхи ахетуко. тивидхена сан̃н̃а̄ккхандхо – аттхи кусало, аттхи акусало, аттхи абйа̄като…пе… евам̣ дасавидхена сан̃н̃а̄ккхандхо…пе… евам̣ бахувидхена сан̃н̃а̄ккхандхо. айам̣ вуччати ‘‘сан̃н̃а̄ккхандхо’’.

таттха катамо сан̇кха̄раккхандхо? екавидхена сан̇кха̄раккхандхо – читтасампайутто. дувидхена сан̇кха̄раккхандхо – аттхи хету, аттхи ахету. тивидхена сан̇кха̄раккхандхо – аттхи кусало, аттхи акусало, аттхи абйа̄като…пе… евам̣ дасавидхена сан̇кха̄раккхандхо…пе… евам̣ бахувидхена сан̇кха̄раккхандхо – айам̣ вуччати ‘‘сан̇кха̄раккхандхо’’.

таттха катамам̣ рӯпам̣ анидассанааппат̣игхам̣ дхамма̄йатанапарийа̄паннам̣? иттхиндрийам̣…пе… кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄ро – идам̣ вуччати рӯпам̣ ‘‘анидассанааппат̣игхам̣ дхамма̄йатанапарийа̄паннам̣’’.

таттха катама̄ асан̇кхата̄ дха̄ту? ра̄гаккхайо, досаккхайо, мохаккхайо – айам̣ вуччати ‘‘асан̇кхата̄ дха̄ту’’. айам̣ вуччати ‘‘дхаммадха̄ту’’.

таттха катама̄ мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту? чаккхувин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ уппаджджитва̄ нируддхасаманантара̄ уппаджджати манодха̄ту, манодха̄туйа̄ уппаджджитва̄ нируддхасаманантара̄ уппаджджати читтам̣ мано ма̄насам̣…пе… таджджа̄мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту; сотавин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄…пе… гха̄навин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ …пе… дживха̄вин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄…пе… ка̄йавин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ уппаджджитва̄ нируддхасаманантара̄ уппаджджати манодха̄ту, манодха̄туйа̄пи уппаджджитва̄ нируддхасаманантара̄ уппаджджати читтам̣ мано ма̄насам̣…пе… таджджа̄мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту манан̃ча пат̣ичча дхамме ча уппаджджати читтам̣ мано ма̄насам̣ хадайам̣ пан̣д̣арам̣ мано мана̄йатанам̣ маниндрийам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандхо таджджа̄мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту – айам̣ вуччати ‘‘мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту’’.

абхидхаммабха̄джанӣйам̣.