10. дасаканиддесо

809. (1) таттха катамам̣ татха̄гатасса т̣ха̄нан̃ча т̣ха̄нато ат̣т̣ха̄нан̃ча ат̣т̣ха̄нато йатха̄бхӯтам̣ н̃а̄н̣ам̣? идха татха̄гато ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ дит̣т̣хисампанно пуггало кан̃чи сан̇кха̄рам̣ ниччато упагаччхеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ путхуджджано кан̃чи сан̇кха̄рам̣ ниччато упагаччхеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ дит̣т̣хисампанно пуггало кан̃чи сан̇кха̄рам̣ сукхато упагаччхеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ путхуджджано кан̃чи сан̇кха̄рам̣ сукхато упагаччхеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ дит̣т̣хисампанно пуггало кан̃чи дхаммам̣ аттхато упагаччхеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ путхуджджано кан̃чи дхаммам̣ аттхато упагаччхеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ дит̣т̣хисампанно пуггало ма̄тарам̣ джӣвита̄ воропеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ путхуджджано ма̄тарам̣ джӣвита̄ воропеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти.

ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ дит̣т̣хисампанно пуггало питарам̣ джӣвита̄ воропеййа…пе… арахантам̣ джӣвита̄ воропеййа…пе… падут̣т̣хена читтена татха̄гатасса лохитам̣ уппа̄деййа…пе… сан̇гхам̣ бхиндеййа…пе… ан̃н̃ам̣ саттха̄рам̣ уддисеййа…пе… ат̣т̣хамам̣ бхавам̣ ниббаттеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ путхуджджано ат̣т̣хамам̣ бхавам̣ ниббаттеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти.

‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ екисса̄ локадха̄туйа̄ две араханто самма̄самбуддха̄ апуббам̣ ачаримам̣ уппаджджеййум̣, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ екисса̄ локадха̄туйа̄ еко арахам̣ самма̄самбуддхо уппаджджеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ екисса̄ локадха̄туйа̄ две ра̄джа̄но чаккаваттӣ [чаккаватти (сӣ. сйа̄.)] апуббам̣ ачаримам̣ уппаджджеййум̣, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ екисса̄ локадха̄туйа̄ еко ра̄джа̄ чаккаваттӣ уппаджджеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти.

‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ иттхӣ арахам̣ асса самма̄самбуддхо, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ пурисо арахам̣ асса самма̄самбуддхо, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ иттхӣ ра̄джа̄ асса чаккаваттӣ, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ пурисо ра̄джа̄ асса чаккаваттӣ, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ иттхӣ саккаттам̣ кареййа, ма̄раттам̣ кареййа, брахматтам̣ кареййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ пурисо саккаттам̣ кареййа, ма̄раттам̣ кареййа, брахматтам̣ кареййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти.

‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ ка̄йадуччаритасса ит̣т̣хо канто мана̄по випа̄ко ниббаттеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ ка̄йадуччаритасса анит̣т̣хо аканто амана̄по випа̄ко ниббаттеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ вачӣдуччаритасса…пе… йам̣ манодуччаритасса ит̣т̣хо канто мана̄по випа̄ко ниббаттеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ вачӣдуччаритасса…пе… йам̣ манодуччаритасса анит̣т̣хо аканто амана̄по випа̄ко ниббаттеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти.

‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ ка̄йасучаритасса анит̣т̣хо аканто амана̄по випа̄ко ниббаттеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ ка̄йасучаритасса ит̣т̣хо канто мана̄по випа̄ко ниббаттеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ вачӣсучаритасса…пе… йам̣ маносучаритасса анит̣т̣хо аканто амана̄по випа̄ко ниббаттеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ вачӣсучаритасса…пе… йам̣ маносучаритасса ит̣т̣хо канто мана̄по випа̄ко ниббаттеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти.

‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ ка̄йадуччаритасаман̇гӣ таннида̄нам̣ таппаччайа̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ ка̄йадуччаритасаман̇гӣ таннида̄нам̣ таппаччайа̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ вачӣдуччаритасаман̇гӣ…пе… йам̣ манодуччаритасаман̇гӣ таннида̄нам̣ таппаччайа̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ вачӣдуччаритасаман̇гӣ…пе… йам̣ манодуччаритасаман̇гӣ таннида̄нам̣ таппаччайа̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти.

‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ ка̄йасучаритасаман̇гӣ таннида̄нам̣ таппаччайа̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ ка̄йасучаритасаман̇гӣ таннида̄нам̣ таппаччайа̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ вачӣсучаритасаман̇гӣ…пе… йам̣ маносучаритасаман̇гӣ таннида̄нам̣ таппаччайа̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджеййа, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘т̣ха̄нан̃ча кхо етам̣ виджджати йам̣ вачӣсучаритасаман̇гӣ …пе… йам̣ маносучаритасаман̇гӣ таннида̄нам̣ таппаччайа̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджеййа, т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘йе йе дхамма̄ йесам̣ йесам̣ дхамма̄нам̣ хетӯ паччайа̄ упа̄да̄йа там̣ там̣ т̣ха̄нам̣, йе йе дхамма̄ йесам̣ йесам̣ дхамма̄нам̣ на хетӯ аппаччайа̄ упа̄да̄йа там̣ там̣ ат̣т̣ха̄на’’нти. йа̄ таттха пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи – идам̣ татха̄гатасса т̣ха̄нан̃ча т̣ха̄нато ат̣т̣ха̄нан̃ча ат̣т̣ха̄нато йатха̄бхӯтам̣ н̃а̄н̣ам̣.

810. (2) таттха катамам̣ татха̄гатасса атӣта̄на̄гатапаччуппанна̄нам̣ каммасама̄да̄на̄нам̣ т̣ха̄насо хетусо випа̄кам̣ йатха̄бхӯтам̣ н̃а̄н̣ам̣? идха татха̄гато паджа̄на̄ти – ‘‘аттхекачча̄ни па̄пака̄ни каммасама̄да̄на̄ни гатисампаттипат̣иба̄л̣ха̄ни на випаччанти. аттхекачча̄ни па̄пака̄ни каммасама̄да̄на̄ни упадхисампаттипат̣иба̄л̣ха̄ни на випаччанти. аттхекачча̄ни па̄пака̄ни каммасама̄да̄на̄ни ка̄ласампаттипат̣иба̄л̣ха̄ни на випаччанти. аттхекачча̄ни па̄пака̄ни каммасама̄да̄на̄ни пайогасампаттипат̣иба̄л̣ха̄ни на випаччанти.

‘‘аттхекачча̄ни па̄пака̄ни каммасама̄да̄на̄ни гативипаттим̣ а̄гамма випаччанти. аттхекачча̄ни па̄пака̄ни каммасама̄да̄на̄ни упадхивипаттим̣ а̄гамма випаччанти. аттхекачча̄ни па̄пака̄ни каммасама̄да̄на̄ни ка̄лавипаттим̣ а̄гамма випаччанти. аттхекачча̄ни па̄пака̄ни каммасама̄да̄на̄ни пайогавипаттим̣ а̄гамма випаччанти.

‘‘аттхекачча̄ни калйа̄н̣а̄ни каммасама̄да̄на̄ни гативипаттипат̣иба̄л̣ха̄ни на випаччанти. аттхекачча̄ни калйа̄н̣а̄ни каммасама̄да̄на̄ни упадхивипаттипат̣иба̄л̣ха̄ни на випаччанти. аттхекачча̄ни калйа̄н̣а̄ни каммасама̄да̄на̄ни ка̄лавипаттипат̣иба̄л̣ха̄ни на випаччанти. аттхекачча̄ни калйа̄н̣а̄ни каммасама̄да̄на̄ни пайогавипаттипат̣иба̄л̣ха̄ни на випаччанти.

‘‘аттхекачча̄ни калйа̄н̣а̄ни каммасама̄да̄на̄ни гатисампаттим̣ а̄гамма випаччанти. аттхекачча̄ни калйа̄н̣а̄ни каммасама̄да̄на̄ни упадхисампаттим̣ а̄гамма випаччанти. аттхекачча̄ни калйа̄н̣а̄ни каммасама̄да̄на̄ни ка̄ласампаттим̣ а̄гамма випаччанти. аттхекачча̄ни калйа̄н̣а̄ни каммасама̄да̄на̄ни пайогасампаттим̣ а̄гамма випаччантӣ’’ти. йа̄ таттха пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи – идам̣ татха̄гатасса атӣта̄на̄гатапаччуппанна̄нам̣ каммасама̄да̄на̄нам̣ т̣ха̄насо хетусо випа̄кам̣ йатха̄бхӯтам̣ н̃а̄н̣ам̣.

811. (3) таттха катамам̣ татха̄гатасса саббаттхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ йатха̄бхӯтам̣ н̃а̄н̣ам̣? идха татха̄гато ‘‘айам̣ магго айам̣ пат̣ипада̄ нирайага̄мӣ’’ти [нирайага̄минӣти (сйа̄.)] паджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ магго айам̣ пат̣ипада̄ тираччха̄найонига̄мӣ’’ти [тираччха̄нага̄минӣти (сйа̄.) евамупарипи. ат̣т̣хакатха̄ олокетабба̄] паджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ магго айам̣ пат̣ипада̄ петтивисайага̄мӣ’’ти паджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ магго айам̣ пат̣ипада̄ мануссалокага̄мӣ’’ти паджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ магго айам̣ пат̣ипада̄ девалокага̄мӣ’’ти паджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ магго айам̣ пат̣ипада̄ нибба̄нага̄мӣ’’ти паджа̄на̄тӣти. йа̄ таттха пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи – идам̣ татха̄гатасса саббаттхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ йатха̄бхӯтам̣ н̃а̄н̣ам̣.

812. (4) таттха катамам̣ татха̄гатасса анекадха̄туна̄на̄дха̄тулокам̣ йатха̄бхӯтам̣ н̃а̄н̣ам̣? идха татха̄гато кхандхана̄наттам̣ паджа̄на̄ти, а̄йатанана̄наттам̣ паджа̄на̄ти, дха̄туна̄наттам̣ паджа̄на̄ти, анекадха̄туна̄на̄дха̄тулокана̄наттам̣ паджа̄на̄тӣти. йа̄ таттха пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи – идам̣ татха̄гатасса анекадха̄туна̄на̄дха̄тулокам̣ йатха̄бхӯтам̣ н̃а̄н̣ам̣.

813. (5) таттха катамам̣ татха̄гатасса сатта̄нам̣ на̄на̄дхимуттикатам̣ йатха̄бхӯтам̣ н̃а̄н̣ам̣? идха татха̄гато паджа̄на̄ти – ‘‘санти сатта̄ хӣна̄дхимуттика̄, санти сатта̄ пан̣ӣта̄дхимуттика̄. хӣна̄дхимуттика̄ сатта̄ хӣна̄дхимуттике сатте севанти бхаджанти пайирупа̄санти. пан̣ӣта̄дхимуттика̄ сатта̄ пан̣ӣта̄дхимуттике сатте севанти бхаджанти пайирупа̄санти.

‘‘атӣтампи аддха̄нам̣ хӣна̄дхимуттика̄ сатта̄ хӣна̄дхимуттике сатте севим̣су бхаджим̣су пайирупа̄сим̣су, пан̣ӣта̄дхимуттика̄ сатта̄ пан̣ӣта̄дхимуттике сатте севим̣су бхаджим̣су пайирупа̄сим̣су.

‘‘ана̄гатампи аддха̄нам̣ хӣна̄дхимуттика̄ сатта̄ хӣна̄дхимуттике сатте севиссанти бхаджиссанти пайирупа̄сиссанти, пан̣ӣта̄дхимуттика̄ сатта̄ пан̣ӣта̄дхимуттике сатте севиссанти бхаджиссанти пайирупа̄сиссантӣ’’ти. йа̄ таттха пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи – идам̣ татха̄гатасса сатта̄нам̣ на̄на̄дхимуттикатам̣ йатха̄бхӯтам̣ н̃а̄н̣ам̣.

814. (6) таттха катамам̣ татха̄гатасса парасатта̄нам̣ парапуггала̄нам̣ индрийапаропарийаттам̣ йатха̄бхӯтам̣ н̃а̄н̣ам̣? идха татха̄гато сатта̄нам̣ а̄сайам̣ паджа̄на̄ти, анусайам̣ паджа̄на̄ти, чаритам̣ паджа̄на̄ти, адхимуттим̣ паджа̄на̄ти, аппараджаккхе маха̄раджаккхе тиккхиндрийе мудиндрийе сва̄ка̄ре два̄ка̄ре сувин̃н̃а̄пайе дувин̃н̃а̄пайе бхабба̄бхаббе сатте паджа̄на̄ти.

815. катамо ча сатта̄нам̣ а̄сайо? ‘‘сассато локо’’ти ва̄, ‘‘асассато локо’’ти ва̄, ‘‘антава̄ локо’’ти ва̄, ‘‘анантава̄ локо’’ти ва̄, ‘‘там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣра’’нти ва̄, ‘‘ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣра’’нти ва̄, ‘‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти ва̄, ‘‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти ва̄, ‘‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти ва̄, ‘‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’’ти ва̄, ити бхавадит̣т̣хисанниссита̄ ва̄ сатта̄ хонти вибхавадит̣т̣хисанниссита̄ ва̄. ете ва̄ пана убхо анте анупагамма идаппаччайата̄ пат̣иччасамуппаннесу дхаммесу ануломика̄ кханти пат̣иладдха̄ хоти йатха̄бхӯтам̣ н̃а̄н̣ам̣. айам̣ сатта̄нам̣ а̄сайо.

816. катамо ча сатта̄нам̣ анусайо? сатта̄нусайа̄ – ка̄мара̄га̄нусайо, пат̣игха̄нусайо, ма̄на̄нусайо, дит̣т̣ха̄нусайо, вичикиччха̄нусайо, бхавара̄га̄нусайо, авиджджа̄нусайо. йам̣ локе пийарӯпам̣ са̄тарӯпам̣ еттха сатта̄нам̣ ра̄га̄нусайо анусети. йам̣ локе аппийарӯпам̣ аса̄тарӯпам̣ еттха сатта̄нам̣ пат̣игха̄нусайо анусети. ити имесу двӣсу дхаммесу авиджджа̄нупатита̄. тадекат̣т̣хо ма̄но ча дит̣т̣хи ча вичикиччха̄ ча дат̣т̣хабба̄. айам̣ сатта̄нам̣ анусайо.

817. катаман̃ча сатта̄нам̣ чаритам̣? пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ро, апун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ро, а̄нен̃джа̄бхисан̇кха̄ро, париттабхӯмако ва̄ маха̄бхӯмако ва̄ – идам̣ сатта̄нам̣ чаритам̣.

818. катама̄ ча сатта̄нам̣ адхимутти? санти сатта̄ хӣна̄дхимуттика̄, санти сатта̄ пан̣ӣта̄дхимуттика̄. хӣна̄дхимуттика̄ сатта̄ хӣна̄дхимуттике сатте севанти бхаджанти пайирупа̄санти. пан̣ӣта̄дхимуттика̄ сатта̄ пан̣ӣта̄дхимуттике сатте севанти бхаджанти пайирупа̄санти.

атӣтампи аддха̄нам̣ хӣна̄дхимуттика̄ сатта̄ хӣна̄дхимуттике сатте севим̣су бхаджим̣су пайирупа̄сим̣су. пан̣ӣта̄дхимуттика̄ сатта̄ пан̣ӣта̄дхимуттике сатте севим̣су бхаджим̣су пайирупа̄сим̣су.

ана̄гатампи аддха̄нам̣ хӣна̄дхимуттика̄ сатта̄ хӣна̄дхимуттике сатте севиссанти бхаджиссанти пайирупа̄сиссанти. пан̣ӣта̄дхимуттика̄ сатта̄ пан̣ӣта̄дхимуттике сатте севиссанти бхаджиссанти пайирупа̄сиссанти. айам̣ сатта̄нам̣ адхимутти.

819. катаме те сатта̄ маха̄раджаккха̄? даса килесаваттхӯни – лобхо, досо, мохо, ма̄но, дит̣т̣хи, вичикиччха̄, тхинам̣, уддхаччам̣, ахирикам̣, аноттаппам̣. йесам̣ сатта̄нам̣ има̄ни даса килесаваттхӯни а̄севита̄ни бха̄вита̄ни бахулӣката̄ни уссадагата̄ни, име те сатта̄ маха̄раджаккха̄.

820. катаме те сатта̄ аппараджаккха̄? йесам̣ сатта̄нам̣ има̄ни даса килесаваттхӯни ана̄севита̄ни абха̄вита̄ни абахулӣката̄ни ануссадагата̄ни, име те сатта̄ аппараджаккха̄.

821. катаме те сатта̄ мудиндрийа̄? пан̃чиндрийа̄ни – саддхиндрийам̣, вӣрийиндрийам̣, сатиндрийам̣, сама̄дхиндрийам̣, пан̃н̃индрийам̣. йесам̣ сатта̄нам̣ има̄ни пан̃чиндрийа̄ни ана̄севита̄ни абха̄вита̄ни абахулӣката̄ни ануссадагата̄ни, име те сатта̄ мудиндрийа̄.

822. катаме те сатта̄ тиккхиндрийа̄? йесам̣ сатта̄нам̣ има̄ни пан̃чиндрийа̄ни а̄севита̄ни бха̄вита̄ни бахулӣката̄ни уссадагата̄ни, име те сатта̄ тиккхиндрийа̄.

823. катаме те сатта̄ два̄ка̄ра̄? йе те сатта̄ па̄па̄сайа̄ па̄па̄нусайа̄ па̄пачарита̄ па̄па̄дхимуттика̄ маха̄раджаккха̄ мудиндрийа̄, име те сатта̄ два̄ка̄ра̄.

824. катаме те сатта̄ сва̄ка̄ра̄? йе те сатта̄ калйа̄н̣а̄сайа̄ калйа̄н̣ачарита̄ калйа̄н̣а̄дхимуттика̄ аппараджаккха̄ тиккхиндрийа̄, име те сатта̄ сва̄ка̄ра̄.

825. катаме те сатта̄ дувин̃н̃а̄пайа̄? йе ча те сатта̄ два̄ка̄ра̄, тева те сатта̄ дувин̃н̃а̄пайа̄. йе ча те сатта̄ сва̄ка̄ра̄, тева те сатта̄ сувин̃н̃а̄пайа̄.

826. катаме те сатта̄ абхабба̄? йе те сатта̄ камма̄варан̣ена саманна̄гата̄ килеса̄варан̣ена саманна̄гата̄ випа̄ка̄варан̣ена саманна̄гата̄ ассаддха̄ аччхандика̄ дуппан̃н̃а̄ абхабба̄ нийа̄мам̣ оккамитум̣ кусалесу дхаммесу самматтам̣, име те сатта̄ абхабба̄.

827. катаме те сатта̄ бхабба̄? йе те сатта̄ на камма̄варан̣ена саманна̄гата̄ на килеса̄варан̣ена саманна̄гата̄ на випа̄ка̄варан̣ена саманна̄гата̄ саддха̄ чхандика̄ пан̃н̃аванто бхабба̄ нийа̄мам̣ оккамитум̣ кусалесу дхаммесу самматтам̣, име те сатта̄ бхабба̄ти. йа̄ таттха пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи – идам̣ татха̄гатасса парасатта̄нам̣ парапуггала̄нам̣ индрийапаропарийаттам̣ йатха̄бхӯтам̣ н̃а̄н̣ам̣.

828. (7) таттха катамам̣ татха̄гатасса джха̄навимоккхасама̄дхисама̄паттӣнам̣ сам̣килесам̣ вода̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ н̃а̄н̣ам̣? джха̄йӣти. чатта̄ро джха̄йӣ. аттхекаччо джха̄йӣ сампаттийева [сампаттийева (ка.)] сама̄нам̣ випаттӣти паччети, аттхекаччо джха̄йӣ випаттим̣йева [випаттийева (ка.)] сама̄нам̣ сампаттӣти паччети, аттхекаччо джха̄йӣ сампаттийева сама̄нам̣ сампаттӣти паччети, аттхекаччо джха̄йӣ випаттийева сама̄нам̣ випаттӣти паччети – име чатта̄ро джха̄йӣ.

апарепи чатта̄ро джха̄йӣ. аттхекаччо джха̄йӣ дандхам̣ сама̄паджджати кхиппам̣ вут̣т̣ха̄ти, аттхекаччо джха̄йӣ кхиппам̣ сама̄паджджати дандхам̣ вут̣т̣ха̄ти, аттхекаччо джха̄йӣ дандхам̣ сама̄паджджати дандхам̣ вут̣т̣ха̄ти, аттхекаччо джха̄йӣ кхиппам̣ сама̄паджджати кхиппам̣ вут̣т̣ха̄ти – име чатта̄ро джха̄йӣ.

апарепи чатта̄ро джха̄йӣ. аттхекаччо джха̄йӣ сама̄дхисмим̣ сама̄дхикусало хоти, на сама̄дхисмим̣ сама̄паттикусало; аттхекаччо джха̄йӣ сама̄дхисмим̣ сама̄паттикусало хоти, на сама̄дхисмим̣ сама̄дхикусало; аттхекаччо джха̄йӣ сама̄дхисмим̣ сама̄дхикусало ча хоти, сама̄дхисмим̣ сама̄паттикусало ча; аттхекаччо джха̄йӣ нева сама̄дхисмим̣ сама̄дхикусало хоти, на сама̄дхисмим̣ сама̄паттикусало – име чатта̄ро джха̄йӣ.

‘‘джха̄на’’нти. чатта̄ри джха̄на̄ни – пат̣хамам̣ джха̄нам̣, дутийам̣ джха̄нам̣, татийам̣ джха̄нам̣, чатуттхам̣ джха̄нам̣.

‘‘вимоккхо’’ти. ат̣т̣ха вимоккха̄. рӯпӣ рӯпа̄ни пассати – айам̣ пат̣хамо вимоккхо.

аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати – айам̣ дутийо вимоккхо.

субхантева адхимутто хоти – айам̣ татийо вимоккхо.

саббасо рӯпасан̃н̃а̄нам̣ саматиккама̄ пат̣игхасан̃н̃а̄нам̣ аттхан̇гама̄ на̄наттасан̃н̃а̄нам̣ аманасика̄ра̄ ‘‘ананто а̄ка̄со’’ти а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати – айам̣ чатуттхо вимоккхо.

саббасо а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘‘анантам̣ вин̃н̃а̄н̣а’’нти вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати – айам̣ пан̃чамо вимоккхо.

саббасо вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘‘наттхи кин̃чи’’ти а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати – айам̣ чхат̣т̣хо вимоккхо.

саббасо а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати – айам̣ саттамо вимоккхо.

саббасо невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ упасампаджджа вихарати – айам̣ ат̣т̣хамо вимоккхо.

‘‘сама̄дхӣ’’ти. тайо сама̄дхӣ – савитаккасавича̄ро сама̄дхи, авитаккавича̄раматто сама̄дхи, авитаккаавича̄ро сама̄дхи.

‘‘сама̄паттӣ’’ти. нава анупуббавиха̄расама̄паттийо – пат̣хамаджджха̄насама̄патти, дутийаджджха̄насама̄патти, татийаджджха̄насама̄патти, чатуттхаджджха̄насама̄патти, а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасама̄патти, вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасама̄патти, а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасама̄патти, невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасама̄патти, сан̃н̃а̄ведайитаниродхасама̄патти.

‘‘сам̣килеса’’нти ха̄набха̄гийо дхаммо. ‘‘вода̄на’’нти висесабха̄гийо дхаммо. ‘‘вут̣т̣ха̄на’’нти. вода̄нампи вут̣т̣ха̄нам̣, тамха̄ тамха̄ сама̄дхимха̄ вут̣т̣ха̄нампи вут̣т̣ха̄нанти. йа̄ таттха пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи – идам̣ татха̄гатасса джха̄навимоккхасама̄дхисама̄паттӣнам̣ сам̣килесам̣ вода̄нам̣ вут̣т̣ха̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ н̃а̄н̣ам̣.

829. (8) таттха катамам̣ татха̄гатасса пуббенива̄са̄нуссати йатха̄бхӯтам̣ н̃а̄н̣ам̣? идха татха̄гато анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо тиссопи джа̄тийо чатассопи джа̄тийо пан̃чапи джа̄тийо дасапи джа̄тийо вӣсампи джа̄тийо тим̣сампи джа̄тийо чатта̄лӣсампи джа̄тийо пан̃н̃а̄сампи джа̄тийо джа̄тисатампи джа̄тисахассампи джа̄тисатасахассампи анекепи сам̣ват̣т̣акаппе анекепи виват̣т̣акаппе анекепи сам̣ват̣т̣авиват̣т̣акаппе ‘‘амутра̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто амутра удапа̄дим̣; татра̄па̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто идхӯпапанно’’ти. ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссаратӣти. йа̄ таттха пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи – идам̣ татха̄гатасса пуббенива̄са̄нуссати йатха̄бхӯтам̣ н̃а̄н̣ам̣.

830. (9) таттха катамам̣ татха̄гатасса сатта̄нам̣ чутӯпапа̄там̣ йатха̄бхӯтам̣ н̃а̄н̣ам̣? идха татха̄гато диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти – ‘‘име вата бхонто сатта̄ ка̄йадуччаритена саманна̄гата̄ вачӣдуччаритена саманна̄гата̄ манодуччаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ упава̄дака̄ миччха̄дит̣т̣хика̄ миччха̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄. те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упапанна̄. име ва̄ пана бхонто сатта̄ ка̄йасучаритена саманна̄гата̄ вачӣсучаритена саманна̄гата̄ маносучаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ анупава̄дака̄ самма̄дит̣т̣хика̄ самма̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄. те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанна̄’’ти. ити диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄тӣти. йа̄ таттха пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи – идам̣ татха̄гатасса сатта̄нам̣ чутӯпапа̄там̣ йатха̄бхӯтам̣ н̃а̄н̣ам̣.

831. (10) таттха катамам̣ татха̄гатасса а̄сава̄нам̣ кхайам̣ йатха̄бхӯтам̣ н̃а̄н̣ам̣? идха татха̄гато а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаратӣти. йа̄ таттха пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи – идам̣ татха̄гатасса а̄сава̄нам̣ кхайам̣ йатха̄бхӯтам̣ н̃а̄н̣анти.

дасакам̣.

н̃а̄н̣авибхан̇го нит̣т̣хито.