17. кхуддакаваттхувибхан̇го
1. екакама̄тика̄
832. (1)джа̄тимадо (2)готтамадо (3)а̄рогйамадо (4)йоббанамадо (5)джӣвитамадо (6)ла̄бхамадо (7)сакка̄рамадо (8) гарука̄рамадо (9) пуреккха̄рамадо (10) парива̄рамадо (11) бхогамадо (12) ван̣н̣амадо (13) сутамадо (14) пат̣ибха̄намадо (15) раттан̃н̃умадо (16) пин̣д̣апа̄тикамадо (17) анаван̃н̃а̄тамадо (18) ирийа̄патхамадо (19) иддхимадо (20) йасамадо (21) сӣламадо (22) джха̄намадо (23) сиппамадо (24) а̄рохамадо (25) парин̣а̄хамадо (26) сан̣т̣ха̄намадо (27) па̄рипӯримадо (28)мадо (29) пама̄до (30) тхамбхо (31) са̄рамбхо (32) атриччхата̄ (33)махиччхата̄ (34) па̄пиччхата̄ (35) син̇гам̣ (36) тинтин̣ам̣ (37) ча̄палйам̣ (38)асабха̄гавутти (39) арати (40) тандӣ (41) виджамбхита̄ (42) бхаттасаммадо (43) четасо ча лӣнаттам̣ [четасо лӣнаттам̣ (сйа̄.)] (44) кухана̄ (45) лапана̄ (46) немиттиката̄ (47)ниппесиката̄ (48) ла̄бхена ла̄бхам̣ ниджигӣсаната̄ [ниджигим̣саната̄ (сӣ.), джигим̣саната̄ (сйа̄.)] (49) сеййохамасмӣти ма̄но (50) садисохамасмӣти ма̄но (51) хӣно хамасмӣти ма̄но (52) сеййасса сеййохамасмӣти ма̄но (53) сеййасса садисохамасмӣти ма̄но (54) сеййасса хӣнохамасмӣти ма̄но (55) садисасса сеййохамасмӣти ма̄но (56) садисасса садисохамасмӣти ма̄но (57) садисасса хӣнохамасмӣти ма̄но (58) хӣнасса сеййохамасмӣти ма̄но (59) хӣнасса садисохамасмӣти ма̄но (60) хӣнасса хӣнохамасмӣти ма̄но (61) ма̄но (62) атима̄но (63) ма̄на̄тима̄но (64) ома̄но (65)адхима̄но (66) асмима̄но (67) миччха̄ма̄но (68) н̃а̄тивитакко (69)джанападавитакко (70) амаравитакко (71) пара̄нуддайата̄пат̣исам̣йутто витакко (72) ла̄бхасакка̄расилокапат̣исам̣йутто витакко (73) анаван̃н̃аттипат̣исам̣йутто витакко
екакам̣.
2. дукама̄тика̄
833. (1) кодхо ча упана̄хо ча (2) маккхо ча пал̣а̄со [пала̄со (сӣ. сйа̄.)] ча (3) исса̄ ча маччхарийан̃ча (4) ма̄йа̄ ча са̄т̣хеййан̃ча (5) авиджджа̄ ча бхаватан̣ха̄ ча (6) бхавадит̣т̣хи ча вибхавадит̣т̣хи ча (7) сассатадит̣т̣хи ча уччхедадит̣т̣хи ча (8) антава̄дит̣т̣хи ча анантава̄дит̣т̣хи ча (9) пуббанта̄нудит̣т̣хи ча апаранта̄нудит̣т̣хи ча (10) ахирикан̃ча аноттаппан̃ча (11) довачассата̄ ча па̄памиттата̄ ча (12) анаджджаво ча амаддаво ча (13) аккханти ча асораччан̃ча (14) аса̄кхалйан̃ча аппат̣исантха̄ро ча (15)индрийесу агуттадва̄рата̄ ча бходжане аматтан̃н̃ута̄ ча (16) мут̣т̣хассаччан̃ча асампаджан̃н̃ан̃ча (17) сӣлавипатти ча дит̣т̣хивипатти ча (18) аджджхаттасам̣йоджанан̃ча бахиддха̄сам̣йоджанан̃ча
дукам̣.
3. тикама̄тика̄
834. (1) тӣн̣и акусаламӯла̄ни (2) тайо акусалавитакка̄ (3) тиссо акусаласан̃н̃а̄ (4) тиссо акусаладха̄туйо (5) тӣн̣и дуччарита̄ни (6) тайо а̄сава̄ (7) тӣн̣и сам̣йоджана̄ни (8) тиссо тан̣ха̄ (9) апара̄пи тиссо тан̣ха̄ (10) апара̄пи тиссо тан̣ха̄ (11) тиссо есана̄ (12) тиссо видха̄ (13) тӣн̣и бхайа̄ни (14)тӣн̣и тама̄ни (15) тӣн̣и титтха̄йатана̄ни (16) тайо кин̃чана̄ (17) тӣн̣и ан̇ган̣а̄ни (18) тӣн̣и мала̄ни (19) тӣн̣и висама̄ни (20) апара̄нипи тӣн̣и висама̄ни (21) тайо аггӣ (22) тайо каса̄ва̄ (23) апарепи тайо каса̄ва̄ (24)асса̄дадит̣т̣хи, атта̄нудит̣т̣хи, миччха̄дит̣т̣хи (25) арати, вихеса̄, адхаммачарийа̄ (26)довачассата̄, па̄памиттата̄, на̄наттасан̃н̃а̄ (27) уддхаччам̣, косаджджам̣, пама̄до (28) асантут̣т̣хита̄, асампаджан̃н̃ата̄, махиччхата̄ (29) ахирикам̣, аноттаппам̣, пама̄до (30)ана̄дарийам̣, довачассата̄, па̄памиттата̄ (31) ассаддхийам̣, авадан̃н̃ута̄, косаджджам̣ (32) уддхаччам̣, асам̣варо, дуссӣлйам̣ (33) арийа̄нам̣ адассанакамйата̄, саддхаммам̣ асотукамйата̄, упа̄рамбхачиттата̄ (34) мут̣т̣хассаччам̣, асампаджан̃н̃ам̣, четасо виккхепо (35)айонисо манасика̄ро, куммаггасевана̄, четасо ча лӣнаттам̣
тикам̣.
4. чатуккама̄тика̄
835. (1) чатта̄ро а̄сава̄ (2) чатта̄ро гантха̄ (3) чатта̄ро огха̄ (4) чатта̄ро йога̄ (5) чатта̄ри упа̄да̄на̄ни (6) чатта̄ро тан̣хуппа̄да̄ (7) чатта̄ри агатигамана̄ни (8) чатта̄ро випарийа̄са̄ [випарийеса̄ (сӣ. сйа̄. ка.)] (9) чатта̄ро анарийавоха̄ра̄ (10) апарепи чатта̄ро анарийавоха̄ра̄ (11) чатта̄ри дуччарита̄ни (12) апара̄нипи чатта̄ри дуччарита̄ни (13)чатта̄ри бхайа̄ни (14) апара̄нипи чатта̄ри бхайа̄ни (15) чатассо дит̣т̣хийо
чатуккам̣.
5. пан̃чакама̄тика̄
836. (1) пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни (2) пан̃чуддхамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни (3) пан̃ча маччхарийа̄ни (4) пан̃ча сан̇га̄ (5) пан̃ча салла̄ (6) пан̃ча четокхила̄ (7)пан̃ча четасовинибандха̄ [четасовинибаддха̄ (ка.)] (8) пан̃ча нӣваран̣а̄ни (9) пан̃ча камма̄ни а̄нантарика̄ни (10) пан̃ча дит̣т̣хийо (11) пан̃ча вера̄ (12) пан̃ча бйасана̄ (13) пан̃ча аккхантийа̄ а̄дӣнава̄ (14) пан̃ча бхайа̄ни (15) пан̃ча дит̣т̣хадхамманибба̄нава̄да̄
пан̃чакам̣.
6. чхаккама̄тика̄
837. (1) чха вива̄дамӯла̄ни (2) чха чхандара̄га̄ (3) чха виродхаваттхӯни (4) чха тан̣ха̄ка̄йа̄ (5) чха ага̄рава̄ (6) чха париха̄нийа̄ дхамма̄ (7) апарепи чха париха̄нийа̄ дхамма̄ (8) чха соманассупавича̄ра̄ (9) чха доманассупавича̄ра̄ (10) чха упеккхупавича̄ра̄ (11) чха гехасита̄ни соманасса̄ни (12) чха гехасита̄ни доманасса̄ни (13) чха гехасита̄ упеккха̄ (14) чха дит̣т̣хийо
чхаккам̣.
7. саттакама̄тика̄
838. (1) сатта анусайа̄ (2) сатта сам̣йоджана̄ни (3) сатта парийут̣т̣ха̄на̄ни (4)сатта асаддхамма̄ (5) сатта дуччарита̄ни (6) сатта ма̄на̄ (7) сатта дит̣т̣хийо
саттакам̣.
8. ат̣т̣хакама̄тика̄
839. (1) ат̣т̣ха килесаваттхӯни (2) ат̣т̣ха кусӣтаваттхӯни (3) ат̣т̣хасу локадхаммесу читтасса пат̣игха̄то (4) ат̣т̣ха анарийавоха̄ра̄ (5) ат̣т̣ха миччхатта̄ (6) ат̣т̣ха пурисадоса̄ (7) ат̣т̣ха асан̃н̃ива̄да̄ (8) ат̣т̣ха невасан̃н̃ина̄сан̃н̃ива̄да̄
ат̣т̣хакам̣.
9. навакама̄тика̄
840. (1) нава а̄гха̄таваттхӯни (2) нава пурисамала̄ни (3) нававидха̄ ма̄на̄ (4)нава тан̣ха̄мӯлака̄ дхамма̄ (5) нава ин̃джита̄ни (6) нава ман̃н̃ита̄ни (7) нава пхандита̄ни (8) нава папан̃чита̄ни (9) нава сан̇кхата̄ни
навакам̣.
10. дасакама̄тика̄
841. (1) даса килесаваттхӯни (2) даса а̄гха̄таваттхӯни (3) даса акусалакаммапатха̄ (4) даса сам̣йоджана̄ни (5) даса миччхатта̄ (6) дасаваттхука̄ миччха̄дит̣т̣хи (7) дасаваттхука̄ антагга̄хика̄ дит̣т̣хи
дасакам̣.
842. ат̣т̣ха̄раса тан̣ха̄вичарита̄ни аджджхаттикасса упа̄да̄йа, ат̣т̣ха̄раса тан̣ха̄вичарита̄ни ба̄хирасса упа̄да̄йа, тадекаджджхам̣ абхисан̃н̃ӯхитва̄ абхисан̇кхипитва̄ чхаттим̣са тан̣ха̄вичарита̄ни хонти. ити атӣта̄ни чхаттим̣са тан̣ха̄вичарита̄ни, ана̄гата̄ни чхаттим̣са тан̣ха̄вичарита̄ни, паччуппанна̄ни чхаттим̣са тан̣ха̄вичарита̄ни, тадекаджджхам̣ абхисан̃н̃ӯхитва̄ абхисан̇кхипитва̄ ат̣т̣ха тан̣ха̄вичаритасатам̣ хоти. йа̄ни ча два̄сат̣т̣хи дит̣т̣хигата̄ни брахмаджа̄ле веййа̄каран̣е вутта̄ни бхагавата̄.
ма̄тика̄.
1. екаканиддесо
(1) джа̄тимадо
843. таттха катамо джа̄тимадо? джа̄тим̣ пат̣ичча мадо маджджана̄ маджджитаттам̣ ма̄но ман̃н̃ана̄ ман̃н̃итаттам̣ уннати унна̄мо [ун̣н̣ати ун̣н̣а̄мо (сйа̄. ка.) дха. са. 1121] дхаджо сампагга̄хо кетукамйата̄ читтасса – айам̣ вуччати ‘‘джа̄тимадо’’.
(2-27) готтамада̄дӣ
844. таттха катамо готтамадо? готтам̣ пат̣ичча…пе… а̄рогйам̣ пат̣ичча…пе… йоббанам̣ пат̣ичча…пе… джӣвитам̣ пат̣ичча…пе… ла̄бхам̣ пат̣ичча…пе… сакка̄рам̣ пат̣ичча…пе… гарука̄рам̣ пат̣ичча…пе… пуреккха̄рам̣ пат̣ичча…пе… парива̄рам̣ пат̣ичча…пе… бхогам̣ пат̣ичча…пе… ван̣н̣ам̣ пат̣ичча…пе… сутам̣ пат̣ичча…пе… пат̣ибха̄нам̣ пат̣ичча…пе… раттан̃н̃утам̣ пат̣ичча…пе… пин̣д̣апа̄тикаттам̣ пат̣ичча…пе… анаван̃н̃а̄там̣ пат̣ичча…пе… ирийа̄патхам̣ пат̣ичча…пе… иддхим̣ пат̣ичча…пе… йасам̣ пат̣ичча…пе… сӣлам̣ пат̣ичча…пе… джха̄нам̣ пат̣ичча…пе… сиппам̣ пат̣ичча…пе… а̄рохам̣ пат̣ичча…пе… парин̣а̄хам̣ пат̣ичча…пе… сан̣т̣ха̄нам̣ пат̣ичча…пе… па̄рипӯрим̣ пат̣ичча мадо маджджана̄ маджджитаттам̣ ма̄но ман̃н̃ана̄ ман̃н̃итаттам̣ уннати унна̄мо дхаджо сампагга̄хо кетукамйата̄ читтасса – айам̣ вуччати ‘‘па̄рипӯримадо’’.
(28) мадо
845. таттха катамо мадо? йо мадо маджджана̄ маджджитаттам̣ ма̄но ман̃н̃ана̄ ман̃н̃итаттам̣ уннати унна̄мо дхаджо сампагга̄хо кетукамйата̄ читтасса – айам̣ вуччати ‘‘мадо’’.
(29) пама̄до
846. таттха катамо пама̄до? ка̄йадуччарите ва̄ вачӣдуччарите ва̄ манодуччарите ва̄ пан̃часу ва̄ ка̄магун̣есу читтасса воссагго воссагга̄нуппада̄нам̣ кусала̄нам̣ ва̄ дхамма̄нам̣ бха̄вана̄йа асаккаччакирийата̄ аса̄таччакирийата̄ анат̣т̣хитакирийата̄ олӣнавуттита̄ никкхиттачхандата̄ никкхиттадхурата̄ ана̄севана̄ абха̄вана̄ абахулӣкаммам̣ анадхит̣т̣ха̄нам̣ анануйого пама̄до, йо еварӯпо пама̄до памаджджана̄ памаджджитаттам̣ – айам̣ вуччати ‘‘пама̄до’’.
(30) тхамбхо
847. таттха катамо тхамбхо? йо тхамбхо тхамбхана̄ тхамбхитаттам̣ каккхал̣ийам̣ пха̄русийам̣ уджучиттата̄ амудута̄ – айам̣ вуччати ‘‘тхамбхо’’.
(31) са̄рамбхо
848. таттха катамо са̄рамбхо? йо са̄рамбхо пат̣иса̄рамбхо са̄рамбхана̄ пат̣иса̄рамбхана̄ пат̣иса̄рамбхитаттам̣ – айам̣ вуччати ‘‘са̄рамбхо’’.
(32) атриччхата̄
849. таттха катама̄ атриччхата̄? итарӣтарачӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рехи пан̃чахи ва̄ ка̄магун̣ехи асантут̣т̣хасса бхиййокамйата̄, йа̄ еварӯпа̄ иччха̄ иччха̄гата̄ атриччхата̄ ра̄го са̄ра̄го читтасса са̄ра̄го – айам̣ вуччати ‘‘атриччхата̄’’.
(33) махиччхата̄
850. таттха катама̄ махиччхата̄? итарӣтарачӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рехи пан̃чахи ва̄ ка̄магун̣ехи асантут̣т̣хасса бхиййокамйата̄, йа̄ еварӯпа̄ иччха̄ иччха̄гата̄ махиччхата̄ ра̄го са̄ра̄го читтасса са̄ра̄го – айам̣ вуччати ‘‘махиччхата̄’’.
(34) па̄пиччхата̄
851. таттха катама̄ па̄пиччхата̄? идхекаччо ассаддхо сама̄но ‘‘саддхоти мам̣ джано джа̄на̄тӯ’’ти иччхати, дуссӣло сама̄но ‘‘сӣлава̄ти мам̣ джано джа̄на̄тӯ’’ти иччхати, аппассуто сама̄но ‘‘бахуссутоти мам̣ джано джа̄на̄тӯ’’ти иччхати, сан̇ган̣ика̄ра̄мо сама̄но ‘‘павивиттоти мам̣ джано джа̄на̄тӯ’’ти иччхати, кусӣто сама̄но ‘‘а̄раддхавӣрийоти мам̣ джано джа̄на̄тӯ’’ти иччхати, мут̣т̣хассатӣ сама̄но ‘‘упат̣т̣хитассатӣти мам̣ джано джа̄на̄тӯ’’ти иччхати, асама̄хито сама̄но ‘‘сама̄хитоти мам̣ джано джа̄на̄тӯ’’ти иччхати, дуппан̃н̃о сама̄но ‘‘пан̃н̃ава̄ти мам̣ джано джа̄на̄тӯ’’ти иччхати, акхӣн̣а̄саво сама̄но ‘‘кхӣн̣а̄савоти мам̣ джано джа̄на̄тӯ’’ти иччхати – йа̄ еварӯпа̄ иччха̄ иччха̄гата̄ па̄пиччхата̄ ра̄го са̄ра̄го читтасса са̄ра̄го – айам̣ вуччати ‘‘па̄пиччхата̄’’.
(35) син̇гам̣
852. таттха катамам̣ син̇гам̣? йам̣ син̇гам̣ син̇га̄рата̄ ча̄турата̄ ча̄турийам̣ париккхаттата̄ па̄риккхаттийам̣ – идам̣ вуччати ‘‘син̇гам̣’’.
(36) тинтин̣ам̣
853. таттха катамам̣ тинтин̣ам̣? йам̣ тинтин̣ам̣ тинтин̣а̄йана̄ тинтин̣а̄йитаттам̣ лолуппам̣ лолуппа̄йана̄ лолуппа̄йитаттам̣ пуччхан̃джиката̄ са̄дхукамйата̄ – идам̣ вуччати ‘‘тинтин̣ам̣’’.
(37) ча̄палйам̣
854. таттха катамам̣ ча̄палйам̣? чӣвараман̣д̣ана̄ паттаман̣д̣ана̄ сена̄санаман̣д̣ана̄ имасса ва̄ пӯтика̄йасса ба̄хира̄нам̣ ва̄ париккха̄ра̄нам̣ ман̣д̣ана̄ вибхӯсана̄ кел̣ана̄ парикел̣ана̄ гиддхиката̄ гиддхикаттам̣ чапалата̄ ча̄палйам̣ – идам̣ вуччати ‘‘ча̄палйам̣’’.
(38) асабха̄гавутти
855. таттха катамам̣ асабха̄гавутти? ма̄тари ва̄ питари ва̄ джет̣т̣хе ва̄ бха̄тари ва̄ а̄чарийесу ва̄ упаджджха̄йе ва̄ буддхе ва̄ са̄вакесу ва̄ ан̃н̃атаран̃н̃атаресу гарут̣т̣ха̄нийесу виппат̣икӯлагга̄хита̄ випаччанӣкаса̄тата̄ ана̄дарийам̣ ана̄дарийата̄ ага̄равата̄ аппатиссавата̄ – айам̣ вуччати ‘‘асабха̄гавутти’’.
(39) арати
856. таттха катама̄ арати? пантесу ва̄ сена̄санесу ан̃н̃атаран̃н̃атаресу ва̄ адхикусалесу дхаммесу арати аратита̄ анабхирати анабхираман̣а̄ уккан̣т̣хита̄ паритассита̄ – айам̣ вуччати ‘‘арати’’.
(40) тандӣ
857. таттха катама̄ тандӣ? йа̄ тандӣ тандийана̄ тандиманаката̄ а̄ласйам̣ а̄ласйа̄йана̄ а̄ласйа̄йитаттам̣ – айам̣ вуччати ‘‘тандӣ’’.
(41) виджамбхита̄
858. таттха катама̄ виджамбхита̄? йа̄ ка̄йасса джамбхана̄ виджамбхана̄ а̄намана̄ винамана̄ саннамана̄ пан̣амана̄ бйа̄дхийакам̣ – айам̣ вуччати ‘‘виджамбхита̄’’.
(42) бхаттасаммадо
859. таттха катамо бхаттасаммадо? йа̄ бхутта̄висса бхаттамуччха̄ бхаттакиламатхо бхаттапарил̣а̄хо ка̄йадут̣т̣хуллам̣ – айам̣ вуччати ‘‘бхаттасаммадо’’.
(43) четасо ча лӣнаттам̣
860. таттха катамам̣ четасо ча лӣнаттам̣? йа̄ читтасса акалйата̄ акамман̃н̃ата̄ олӣйана̄ саллӣйана̄ лӣнам̣ лӣйана̄ лӣйитаттам̣ тхинам̣ тхӣйана̄ тхӣйитаттам̣ читтасса – идам̣ вуччати ‘‘четасо ча лӣнаттам̣’’.
(44) кухана̄
861. таттха катама̄ кухана̄? ла̄бхасакка̄расилокасаннисситасса па̄пиччхасса иччха̄пакатасса паччайапат̣исеванасан̇кха̄тена [паччайапат̣иседханасан̇кха̄тена (сӣ.)] ва̄ са̄мантаджаппитена ва̄ ирийа̄патхасса ва̄ ат̣хапана̄ [а̄т̣хапана̄ (ка.)] т̣хапана̄ сан̣т̣хапана̄ бха̄кут̣ита̄ бха̄кут̣ийам̣ кухана̄ куха̄йана̄ кухитаттам̣ – айам̣ вуччати ‘‘кухана̄’’.
(45) лапана̄
862. таттха катама̄ лапана̄? ла̄бхасакка̄расилокасаннисситасса па̄пиччхасса иччха̄пакатасса йа̄ паресам̣ а̄лапана̄ лапана̄ саллапана̄ уллапана̄ самуллапана̄ уннахана̄ самуннахана̄ укка̄чана̄ самукка̄чана̄ ануппийабха̄н̣ита̄ ча̄т̣укамйата̄ муггасӯпйата̄ па̄рибхат̣айата̄ – айам̣ вуччати ‘‘лапана̄’’.
(46) немиттиката̄
863. таттха катама̄ немиттиката̄? ла̄бхасакка̄расилокасаннисситасса па̄пиччхасса иччха̄пакатасса йам̣ паресам̣ нимиттам̣ нимиттакаммам̣ обха̄со обха̄сакаммам̣ са̄мантаджаппа̄ парикатха̄ – айам̣ вуччати ‘‘немиттиката̄’’.
(47) ниппесиката̄
864. таттха катама̄ ниппесиката̄? ла̄бхасакка̄расилокасаннисситасса па̄пиччхасса иччха̄пакатасса йа̄ паресам̣ аккосана̄ вамбхана̄ гарахан̣а̄ уккхепана̄ самуккхепана̄ кхипана̄ сан̇кхипана̄ па̄пана̄ сампа̄пана̄ аван̣н̣аха̄рика̄ парапит̣т̣химам̣сиката̄ – айам̣ вуччати ‘‘ниппесиката̄’’.
(48) ла̄бхена ла̄бхам̣ ниджигӣсаната̄
865. таттха катама̄ ла̄бхена ла̄бхам̣ ниджигӣсаната̄? ла̄бхасакка̄расилокасанниссито па̄пиччхо иччха̄пакато ито ладдхам̣ а̄мисам̣ амутра харати амутра ва̄ ладдхам̣ а̄мисам̣ идха а̄харати, йа̄ еварӯпа̄ а̄мисасса ет̣т̣хи гавет̣т̣хи парийет̣т̣хи есана̄ гавесана̄ парийесана̄ – айам̣ вуччати ‘‘ла̄бхена ла̄бхам̣ ниджигӣсаната̄’’.
(49) сеййохамасмӣти ма̄но
866. таттха катамо сеййохамасмӣти ма̄но? идхекаччо джа̄тийа̄ ва̄ готтена ва̄ колапуттийена ва̄ ван̣н̣апоккхарата̄йа ва̄ дханена ва̄ аджджхенена ва̄ камма̄йатанена ва̄ сиппа̄йатанена ва̄ виджджа̄т̣т̣ха̄нена [виджджат̣т̣ха̄нена (сйа̄.)] ва̄ сутена ва̄ пат̣ибха̄нена ва̄ ан̃н̃атаран̃н̃атарена ваттхуна̄ ма̄нам̣ джаппети, йо еварӯпо ма̄но ман̃н̃ана̄ ман̃н̃итаттам̣ уннати унна̄мо дхаджо сампагга̄хо кетукамйата̄ читтасса – айам̣ вуччати ‘‘сеййохамасмӣти ма̄но’’.
(50) садисохамасмӣти ма̄но
867. таттха катамо садисохамасмӣти ма̄но? идхекаччо джа̄тийа̄ ва̄ готтена ва̄ колапуттийена ва̄ ван̣н̣апоккхарата̄йа ва̄ дханена ва̄ аджджхенена ва̄ камма̄йатанена ва̄ сиппа̄йатанена ва̄ виджджа̄т̣т̣ха̄нена ва̄ сутена ва̄ пат̣ибха̄нена ва̄ ан̃н̃атаран̃н̃атарена ваттхуна̄ ма̄нам̣ джаппети, йо еварӯпо ма̄но ман̃н̃ана̄ ман̃н̃итаттам̣ уннати унна̄мо дхаджо сампагга̄хо кетукамйата̄ читтасса – айам̣ вуччати ‘‘садисохамасмӣти ма̄но’’.
(51) хӣнохамасмӣти ма̄но
868. таттха катамо хӣнохамасмӣти ма̄но? идхекаччо джа̄тийа̄ ва̄ готтена ва̄ колапуттийена ва̄ ван̣н̣апоккхарата̄йа ва̄ дханена ва̄ аджджхенена ва̄ камма̄йатанена ва̄ сиппа̄йатанена ва̄ виджджа̄т̣т̣ха̄нена ва̄ сутена ва̄ пат̣ибха̄нена ва̄ ан̃н̃атаран̃н̃атарена ваттхуна̄ ома̄нам̣ джаппети, йо еварӯпо ома̄но оман̃н̃ана̄ оман̃н̃итаттам̣ хӣл̣ана̄ охӣл̣ана̄ охӣл̣итаттам̣ аттун̃н̃а̄ аттаван̃н̃а̄ аттапарибхаво – айам̣ вуччати ‘‘хӣнохамасмӣти ма̄но’’.
(52) сеййасса сеййохамасмӣти ма̄но
869. таттха катамо сеййасса сеййохамасмӣти ма̄но? идхекаччо сеййо хоти джа̄тийа̄ ва̄ готтена ва̄ колапуттийена ва̄ ван̣н̣апоккхарата̄йа ва̄ дханена ва̄ аджджхенена ва̄ камма̄йатанена ва̄ сиппа̄йатанена ва̄ виджджа̄т̣т̣ха̄нена ва̄ сутена ва̄ пат̣ибха̄нена ва̄ ан̃н̃атаран̃н̃атарена ваттхуна̄ парехи сеййам̣ атта̄нам̣ дахати; со там̣ нисса̄йа ма̄нам̣ джаппети. йо еварӯпо ма̄но ман̃н̃ана̄ ман̃н̃итаттам̣ уннати унна̄мо дхаджо сампагга̄хо кетукамйата̄ читтасса – айам̣ вуччати ‘‘сеййасса сеййохамасмӣти ма̄но’’.
(53) сеййасса садисохамасмӣти ма̄но
870. таттха катамо сеййасса садисохамасмӣти ма̄но? идхекаччо сеййо хоти джа̄тийа̄ ва̄ готтена ва̄ колапуттийена ва̄ ван̣н̣апоккхарата̄йа ва̄ дханена ва̄ аджджхенена ва̄ камма̄йатанена ва̄ сиппа̄йатанена ва̄ виджджа̄т̣т̣ха̄нена ва̄ сутена ва̄ пат̣ибха̄нена ва̄ ан̃н̃атаран̃н̃атарена ваттхуна̄ парехи садисам̣ атта̄нам̣ дахати; со там̣ нисса̄йа ма̄нам̣ джаппети. йо еварӯпо ма̄но ман̃н̃ана̄ ман̃н̃итаттам̣ уннати унна̄мо дхаджо сампагга̄хо кетукамйата̄ читтасса – айам̣ вуччати ‘‘сеййасса садисохамасмӣти ма̄но’’.
(54) сеййасса хӣнохамасмӣти ма̄но
871. таттха катамо сеййасса хӣнохамасмӣти ма̄но? идхекаччо сеййо хоти джа̄тийа̄ ва̄ готтена ва̄ колапуттийена ва̄ ван̣н̣апоккхарата̄йа ва̄ дханена ва̄ аджджхенена ва̄ камма̄йатанена ва̄ сиппа̄йатанена ва̄ виджджа̄т̣т̣ха̄нена ва̄ сутена ва̄ пат̣ибха̄нена ва̄ ан̃н̃атаран̃н̃атарена ваттхуна̄ парехи хӣнам̣ атта̄нам̣ дахати; со там̣ нисса̄йа ома̄нам̣ джаппети. йо еварӯпо ома̄но оман̃н̃ана̄ оман̃н̃итаттам̣ хӣл̣ана̄ охӣл̣ана̄ охӣл̣итаттам̣ аттун̃н̃а̄ аттаван̃н̃а̄ аттапарибхаво – айам̣ вуччати ‘‘сеййасса хӣнохамасмӣти ма̄но’’.
(55) садисасса сеййохамасмӣти ма̄но
872. таттха катамо садисасса сеййохамасмӣти ма̄но? идхекаччо садисо хоти джа̄тийа̄ ва̄ готтена ва̄ колапуттийена ва̄…пе… ан̃н̃атаран̃н̃атарена ваттхуна̄ парехи сеййам̣ атта̄нам̣ дахати; со там̣ нисса̄йа ма̄нам̣ джаппети. йо еварӯпо ма̄но ман̃н̃ана̄ ман̃н̃итаттам̣…пе… кетукамйата̄ читтасса – айам̣ вуччати ‘‘садисасса сеййохамасмӣти ма̄но’’.
(56) садисасса садисохамасмӣти ма̄но
873. таттха катамо садисасса садисохамасмӣти ма̄но? идхекаччо садисо хоти джа̄тийа̄ ва̄ готтена ва̄ колапуттийена ва̄…пе… ан̃н̃атаран̃н̃атарена ваттхуна̄ парехи садисам̣ атта̄нам̣ дахати; со там̣ нисса̄йа ма̄нам̣ джаппети. йо еварӯпо ма̄но ман̃н̃ана̄ ман̃н̃итаттам̣ уннати унна̄мо дхаджо сампагга̄хо кетукамйата̄ читтасса – айам̣ вуччати ‘‘садисасса садисохамасмӣти ма̄но’’.
(57) садисасса хӣнохамасмӣти ма̄но
874. таттха катамо садисасса хӣнохамасмӣти ма̄но? идхекаччо садисо хоти джа̄тийа̄ ва̄ готтена ва̄ колапуттийена ва̄…пе… ан̃н̃атаран̃н̃атарена ваттхуна̄ парехи хӣнам̣ атта̄нам̣ дахати; со там̣ нисса̄йа ома̄нам̣ джаппети. йо еварӯпо ома̄но оман̃н̃ана̄ оман̃н̃итаттам̣ хӣл̣ана̄ охӣл̣ана̄ охӣл̣итаттам̣ аттун̃н̃а̄ аттаван̃н̃а̄ аттапарибхаво – айам̣ вуччати ‘‘садисасса хӣнохамасмӣти ма̄но’’.
(58) хӣнасса сеййохамасмӣти ма̄но
875. таттха катамо хӣнасса сеййохамасмӣти ма̄но? идхекаччо хӣно хоти джа̄тийа̄ ва̄ готтена ва̄ колапуттийена ва̄…пе… ан̃н̃атаран̃н̃атарена ваттхуна̄ парехи сеййам̣ атта̄нам̣ дахати; со там̣ нисса̄йа ма̄нам̣ джаппети. йо еварӯпо ма̄но ман̃н̃ана̄ ман̃н̃итаттам̣ уннати унна̄мо дхаджо сампагга̄хо кетукамйата̄ читтасса – айам̣ вуччати ‘‘хӣнасса сеййохамасмӣти ма̄но’’.
(59) хӣнасса садисохамасмӣти ма̄но
876. таттха катамо хӣнасса садисохамасмӣти ма̄но? идхекаччо хӣно хоти джа̄тийа̄ ва̄ готтена ва̄ колапуттийена ва̄…пе… ан̃н̃атаран̃н̃атарена ваттхуна̄ парехи садисам̣ атта̄нам̣ дахати; со там̣ нисса̄йа ма̄нам̣ джаппети. йо еварӯпо ма̄но ман̃н̃ана̄ ман̃н̃итаттам̣ уннати унна̄мо дхаджо сампагга̄хо кетукамйата̄ читтасса – айам̣ вуччати ‘‘хӣнасса садисохамасмӣти ма̄но’’.
(60) хӣнасса хӣнохамасмӣти ма̄но
877. таттха катамо хӣнасса хӣнохамасмӣти ма̄но? идхекаччо хӣно хоти джа̄тийа̄ ва̄ готтена ва̄ колапуттийена ва̄…пе… ан̃н̃атаран̃н̃атарена ваттхуна̄ парехи садисам̣ атта̄нам̣ дахати; со там̣ нисса̄йа ома̄нам̣ джаппети. йо еварӯпо ома̄но оман̃н̃ана̄ оман̃н̃итаттам̣ хӣл̣ана̄ охӣл̣ана̄ охӣл̣итаттам̣ аттун̃н̃а̄ аттаван̃н̃а̄ аттапарибхаво – айам̣ вуччати ‘‘хӣнасса хӣнохамасмӣти ма̄но’’.
(61) ма̄но
878. таттха катамо ма̄но? йо ма̄но ман̃н̃ана̄ ман̃н̃итаттам̣ уннати унна̄мо дхаджо сампагга̄хо кетукамйата̄ читтасса – айам̣ вуччати ‘‘ма̄но’’.
(62) атима̄но
879. таттха катамо атима̄но? идхекаччо джа̄тийа̄ ва̄ готтена ва̄ колапуттийена ва̄…пе… ан̃н̃атаран̃н̃атарена ваттхуна̄ парехи атта̄нам̣ атиман̃н̃ати. йо еварӯпо ма̄но ман̃н̃ана̄ ман̃н̃итаттам̣ уннати унна̄мо дхаджо сампагга̄хо кетукамйата̄ читтасса – айам̣ вуччати ‘‘атима̄но’’.
(63) ма̄на̄тима̄но
880. таттха катамо ма̄на̄тима̄но? идхекаччо джа̄тийа̄ ва̄ готтена ва̄ колапуттийена ва̄…пе… ан̃н̃атаран̃н̃атарена ваттхуна̄ пуббака̄лам̣ парехи садисам̣ атта̄нам̣ дахати, апарака̄лам̣ атта̄нам̣ сеййам̣ дахати. йо еварӯпо ма̄но ман̃н̃ана̄ ман̃н̃итаттам̣ уннати унна̄мо дхаджо сампагга̄хо кетукамйата̄ читтасса – айам̣ вуччати ‘‘ма̄на̄тима̄но’’.
(64) ома̄но
881. таттха катамо ома̄но? идхекаччо джа̄тийа̄ ва̄ готтена ва̄ колапуттийена ва̄ ван̣н̣апоккхарата̄йа ва̄ дханена ва̄ аджджхенена ва̄ камма̄йатанена ва̄ сиппа̄йатанена ва̄ виджджа̄т̣т̣ха̄нена ва̄ сутена ва̄ пат̣ибха̄нена ва̄ ан̃н̃атаран̃н̃атарена ваттхуна̄ ома̄нам̣ джаппети. йо еварӯпо ома̄но оман̃н̃ана̄ оман̃н̃итаттам̣ хӣл̣ана̄ охӣл̣ана̄ охӣл̣итаттам̣ аттун̃н̃а̄ аттаван̃н̃а̄ аттапарибхаво – айам̣ вуччати ‘‘ома̄но’’.
(65) адхима̄но
882. таттха катамо адхима̄но? аппатте паттасан̃н̃ита̄, акате катасан̃н̃ита̄, анадхигате адхигатасан̃н̃ита̄, асаччхикате саччхикатасан̃н̃ита̄, йо еварӯпо ма̄но ман̃н̃ана̄ ман̃н̃итаттам̣ уннати унна̄мо дхаджо сампагга̄хо кетукамйата̄ читтасса – айам̣ вуччати ‘‘адхима̄но’’.
(66) асмима̄но
883. таттха катамо асмима̄но? рӯпам̣ асмӣти ма̄но, асмӣти чхандо, асмӣти анусайо, ведана̄…пе… сан̃н̃а̄…пе… сан̇кха̄ра̄…пе… вин̃н̃а̄н̣ам̣ асмӣти ма̄но, асмӣти чхандо, асмӣти анусайо, йо еварӯпо ма̄но ман̃н̃ана̄ ман̃н̃итаттам̣ уннати унна̄мо дхаджо сампагга̄хо кетукамйата̄ читтасса – айам̣ вуччати ‘‘асмима̄но’’.
(67) миччха̄ма̄но
884. таттха катамо миччха̄ма̄но? идхекаччо па̄пакена ва̄ камма̄йатанена па̄пакена ва̄ сиппа̄йатанена па̄пакена ва̄ виджджа̄т̣т̣ха̄нена па̄пакена ва̄ сутена па̄пакена ва̄ пат̣ибха̄нена па̄пакена ва̄ сӣлена па̄пакена ва̄ ватена па̄пакена ва̄ сӣлаббатена па̄пика̄йа ва̄ дит̣т̣хийа̄ ан̃н̃атаран̃н̃атарена ваттхуна̄ ма̄нам̣ джаппети, йо еварӯпо ма̄но ман̃н̃ана̄ ман̃н̃итаттам̣ уннати унна̄мо дхаджо сампагга̄хо кетукамйата̄ читтасса – айам̣ вуччати ‘‘миччха̄ма̄но’’.
(68) н̃а̄тивитакко
885. таттха катамо н̃а̄тивитакко? н̃а̄таке а̄раббха гехасито такко витакко миччха̄сан̇каппо – айам̣ вуччати ‘‘н̃а̄тивитакко’’.
(69) джанападавитакко
886. таттха катамо джанападавитакко? джанападам̣ а̄раббха гехасито такко витакко миччха̄сан̇каппо – айам̣ вуччати ‘‘джанападавитакко’’.
(70) амаравитакко
887. таттха катамо амаравитакко? дуккарака̄рита̄пат̣исам̣йутто ва̄ дит̣т̣хигатапат̣исам̣йутто ва̄ гехасито такко витакко миччха̄сан̇каппо – айам̣ вуччати ‘‘амаравитакко’’.
(71) пара̄нуддайата̄пат̣исам̣йутто витакко
888. таттха катамо пара̄нуддайата̄пат̣исам̣йутто витакко? идхекаччо гихӣхи сам̣сат̣т̣хо вихарати саханандӣ сахасокӣ, сукхитесу сукхито, дуккхитесу дуккхито, уппаннесу киччакаран̣ӣйесу аттана̄ ва̄ йогам̣ а̄паджджати. йо таттха гехасито такко витакко миччха̄сан̇каппо – айам̣ вуччати ‘‘пара̄нуддайата̄пат̣исам̣йутто витакко’’.
(72) ла̄бха̄дипат̣исам̣йутто витакко
889. таттха катамо ла̄бхасакка̄расилокапат̣исам̣йутто витакко? ла̄бхасакка̄расилокам̣ а̄раббха гехасито такко витакко миччха̄сан̇каппо – айам̣ вуччати ‘‘ла̄бхасакка̄расилокапат̣исам̣йутто витакко’’.
(73) анаван̃н̃аттипат̣исам̣йутто витакко
890. таттха катамо анаван̃н̃аттипат̣исам̣йутто витакко? идхекаччо джа̄тийа̄ ва̄ готтена ва̄ колапуттийена ва̄ ван̣н̣апоккхарата̄йа ва̄ дханена ва̄ аджджхенена ва̄ камма̄йатанена ва̄ сиппа̄йатанена ва̄ виджджа̄т̣т̣ха̄нена ва̄ сутена ва̄ пат̣ибха̄нена ва̄ ан̃н̃атаран̃н̃атарена ваттхуна̄ ма̄ мам̣ паре аваджа̄ним̣сӯти. йо таттха гехасито такко витакко миччха̄сан̇каппо – айам̣ вуччати ‘‘анаван̃н̃аттипат̣исам̣йутто витакко’’.
екакам̣.
2. дуканиддесо
(1) кодхо ча упана̄хо ча
891. (ка) таттха катамо кодхо? йо кодхо куджджхана̄ куджджхитаттам̣ досо дуссана̄ дусситаттам̣ бйа̄патти бйа̄паджджана̄ бйа̄паджджитаттам̣ виродхо пат̣ивиродхо чан̣д̣иккам̣ асуропо анаттаманата̄ читтасса – айам̣ вуччати ‘‘кодхо’’.
(кха) таттха катамо упана̄хо? пуббака̄лам̣ кодхо, апарака̄лам̣ упана̄хо. йо еварӯпо упана̄хо упанайхана̄ упанайхитаттам̣ ат̣т̣хапана̄ т̣хапана̄ сан̣т̣хапана̄ анусам̣сандана̄ ануппабандхана̄ дал̣хӣкаммам̣ кодхасса – айам̣ вуччати ‘‘упана̄хо’’.
(2) маккхо ча пал̣а̄со ча
892. (ка) таттха катамо маккхо? йо маккхо маккха̄йана̄ маккха̄йитаттам̣ [маккхийана̄ маккхийитаттам̣ (сӣ. ка.)] нит̣т̣хурийам̣ нит̣т̣хурийакаммам̣ – айам̣ вуччати ‘‘маккхо’’.
(кха) таттха катамо пал̣а̄со? йо пал̣а̄со пал̣а̄са̄йана̄ [пала̄са̄йана̄ пала̄са̄йитаттам̣ (сйа̄.)] пал̣а̄са̄ха̄ро вива̄дат̣т̣ха̄нам̣ йугагга̄хо аппат̣иниссагго – айам̣ вуччати ‘‘пал̣а̄со’’.
(3) исса̄ ча маччхарийан̃ча
893. (ка) таттха катама̄ исса̄? йа̄ парала̄бхасакка̄рагарука̄рама̄нанаванданапӯджана̄су исса̄ исса̄йана̄ исса̄йитаттам̣ усӯйа̄ усӯйана̄ усӯйитаттам̣ – айам̣ вуччати ‘‘исса̄’’.
(кха) таттха катамам̣ маччхарийам̣? пан̃ча маччхарийа̄ни – а̄ва̄самаччхарийам̣, куламаччхарийам̣, ла̄бхамаччхарийам̣, ван̣н̣амаччхарийам̣, дхаммамаччхарийам̣. йам̣ еварӯпам̣ маччхерам̣ маччхара̄йана̄ маччхара̄йитаттам̣ вевиччхам̣ кадарийам̣ кат̣укан̃чуката̄ аггахитаттам̣ [паггахитаттам̣ (сӣ. ка.) дха. са. 1127] читтасса – идам̣ вуччати ‘‘маччхарийам̣’’.
(4) ма̄йа̄ ча са̄т̣хеййан̃ча
894. (ка) таттха катама̄ ма̄йа̄? идхекаччо ка̄йена дуччаритам̣ чаритва̄, ва̄ча̄йа дуччаритам̣ чаритва̄, манаса̄ дуччаритам̣ чаритва̄ тасса пат̣иччха̄данахетум̣ па̄пикам̣ иччхам̣ пан̣идахати. ‘‘ма̄ мам̣ джан̃н̃а̄’’ти иччхати. ‘‘ма̄ мам̣ джан̃н̃а̄’’ти сан̇каппети. ‘‘ма̄ мам̣ джан̃н̃а̄’’ти ва̄чам̣ бха̄сати. ‘‘ма̄ мам̣ джан̃н̃а̄’’ти ка̄йена параккамати. йа̄ еварӯпа̄ ма̄йа̄ ма̄йа̄вита̄ ачча̄сара̄ ван̃чана̄ никати викиран̣а̄ парихаран̣а̄ гӯхана̄ паригӯхана̄ чха̄дана̄ пат̣иччха̄дана̄ анутта̄нӣкаммам̣ ана̄викаммам̣ воччха̄дана̄ па̄пакирийа̄ – айам̣ вуччати ‘‘ма̄йа̄’’.
(кха) таттха катамам̣ са̄т̣хеййам̣? идхекаччо сат̣хо хоти парисат̣хо. йам̣ таттха сат̣хам̣ сат̣хата̄ са̄т̣хеййам̣ каккарата̄ каккарийам̣ [каккхал̣ата̄ каккхал̣ийам̣ (сйа̄.)] париккхаттата̄ па̄риккхаттийам̣ – идам̣ вуччати ‘‘са̄т̣хеййам̣’’.
(5) авиджджа̄ ча бхаватан̣ха̄ ча
895. (ка) таттха катама̄ авиджджа̄? йам̣ ан̃н̃а̄н̣ам̣ адассанам̣…пе… авиджджа̄лан̇гӣ мохо акусаламӯлам̣ – айам̣ вуччати ‘‘авиджджа̄’’.
(кха) таттха катама̄ бхаватан̣ха̄? йо бхавесу бхаваччхандо бхавара̄го бхаванандӣ бхаватан̣ха̄ бхавасинехо бхавапарил̣а̄хо бхавамуччха̄ бхаваджджхоса̄нам̣ – айам̣ вуччати ‘‘бхаватан̣ха̄’’.
(6) бхавадит̣т̣хи ча вибхавадит̣т̣хи ча
896. (ка) таттха катама̄ бхавадит̣т̣хи? ‘‘бхависсати атта̄ ча локо ча̄’’ти – йа̄ еварӯпа̄ дит̣т̣хи дит̣т̣хигатам̣…пе… випарийа̄сагга̄хо – айам̣ вуччати ‘‘бхавадит̣т̣хи’’.
(кха) таттха катама̄ вибхавадит̣т̣хи? ‘‘на бхависсати атта̄ ча локо ча̄’’ти – йа̄ еварӯпа̄ дит̣т̣хи дит̣т̣хигатам̣…пе… випарийа̄сагга̄хо – айам̣ вуччати вибхавадит̣т̣хи.