1. суттантабха̄джанӣйам̣
642. чатассо аппаман̃н̃а̄йо – идха бхиккху метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣ [чатуттхим̣ (сӣ.)]. ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена [абйа̄паджджхена (сӣ. сйа̄.)] пхаритва̄ вихарати. карун̣а̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣. ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ карун̣а̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати. мудита̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣. ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ мудита̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати. упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣. ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати.
1. метта̄
643. катхан̃ча бхиккху метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати? сеййатха̄пи на̄ма екам̣ пуггалам̣ пийам̣ мана̄пам̣ дисва̄ метта̄йеййа, евамева саббе сатте метта̄йа пхарати.
таттха катама̄ метта̄? йа̄ саттесу метти метта̄йана̄ метта̄йитаттам̣ метта̄четовимутти – айам̣ вуччати ‘‘метта̄’’.
таттха катамам̣ читтам̣? йам̣ читтам̣ мано ма̄насам̣ хадайам̣ пан̣д̣арам̣ мано мана̄йатанам̣ маниндрийам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандхо таджджа̄мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту – идам̣ вуччати ‘‘читтам̣’’. идам̣ читтам̣ има̄йа метта̄йа сахагатам̣ хоти сахаджа̄там̣ сам̣сат̣т̣хам̣ сампайуттам̣. тена вуччати ‘‘метта̄сахагатена четаса̄’’ти.
644. ‘‘екам̣ диса’’нти пураттхимам̣ ва̄ дисам̣ паччхимам̣ ва̄ дисам̣ уттарам̣ ва̄ дисам̣ даккхин̣ам̣ ва̄ дисам̣ уддхам̣ ва̄ адхо ва̄ тирийам̣ ва̄ видисам̣ ва̄.
645. ‘‘пхаритва̄’’ти пхаритва̄ адхимуччитва̄.
646. ‘‘вихаратӣ’’ти ирийати ваттати па̄лети йапети йа̄пети чарати вихарати. тена вуччати ‘‘вихаратӣ’’ти.
647. ‘‘татха̄ дутийа’’нти йатхева екам̣ дисам̣ татха̄ дутийам̣ дисам̣ татха̄ татийам̣ дисам̣ татха̄ чатуттхам̣ дисам̣ татха̄ уддхам̣ татха̄ адхо татха̄ тирийам̣ татха̄ видисам̣.
648. ‘‘саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ лока’’нти саббена саббам̣ саббатха̄ саббам̣ асесам̣ ниссесам̣. парийа̄да̄йавачанаметам̣ – ‘‘саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ лока’’нти.
649. ‘‘метта̄сахагатена четаса̄’’ти таттха катама̄ метта̄? йа̄ саттесу метти метта̄йана̄ метта̄йитаттам̣ метта̄четовимутти – айам̣ вуччати ‘‘метта̄’’.
таттха катамам̣ читтам̣? йам̣ читтам̣ мано ма̄насам̣…пе… таджджа̄мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту – идам̣ вуччати ‘‘читтам̣’’. идам̣ читтам̣ има̄йа метта̄йа сахагатам̣ хоти сахаджа̄там̣ сам̣сат̣т̣хам̣ сампайуттам̣. тена вуччати ‘‘метта̄сахагатена четаса̄’’ти.
650. ‘‘випулена̄’’ти йам̣ випулам̣ там̣ махаггатам̣, йам̣ махаггатам̣ там̣ аппама̄н̣ам̣, йам̣ аппама̄н̣ам̣ со аверо, йо аверо со абйа̄паджджо [абйа̄паджджхо (сӣ. сйа̄.)].
651. ‘‘пхаритва̄’’ти пхаритва̄ адхимуччитва̄.
652. ‘‘вихаратӣ’’ти…пе… тена вуччати ‘‘вихаратӣ’’ти.
2. карун̣а̄
653. катхан̃ча бхиккху карун̣а̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати? сеййатха̄пи на̄ма екам̣ пуггалам̣ дуггатам̣ дурӯпетам̣ дисва̄ карун̣а̄йеййа, евамева саббе сатте карун̣а̄йа пхарати.
таттха катама̄ карун̣а̄? йа̄ саттесу карун̣а̄ карун̣а̄йана̄ карун̣а̄йитаттам̣ карун̣а̄четовимутти – айам̣ вуччати ‘‘карун̣а̄’’.
таттха катамам̣ читтам̣? йам̣ читтам̣ мано ма̄насам̣…пе… таджджа̄мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту – идам̣ вуччати ‘‘читтам̣’’. идам̣ читтам̣ има̄йа карун̣а̄йа сахагатам̣ хоти сахаджа̄там̣ сам̣сат̣т̣хам̣ сампайуттам̣. тена вуччати ‘‘карун̣а̄сахагатена четаса̄’’ти.
654. ‘‘екам̣ диса’’нти пураттхимам̣ ва̄ дисам̣ паччхимам̣ ва̄ дисам̣ уттарам̣ ва̄ дисам̣ даккхин̣ам̣ ва̄ дисам̣ уддхам̣ ва̄ адхо ва̄ тирийам̣ ва̄ видисам̣ ва̄.
655. ‘‘пхаритва̄’’ти пхаритва̄ адхимуччитва̄.
656. ‘‘вихаратӣ’’ти ирийати ваттати па̄лети йапети йа̄пети чарати вихарати. тена вуччати ‘‘вихаратӣ’’ти.
657. ‘‘татха̄ дутийа’’нти йатхева екам̣ дисам̣ татха̄ дутийам̣ дисам̣ татха̄ татийам̣ дисам̣ татха̄ чатуттхам̣ дисам̣ татха̄ уддхам̣ татха̄ адхо татха̄ тирийам̣ татха̄ видисам̣.
658. ‘‘саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ лока’’нти саббена саббам̣ саббатха̄ саббам̣ асесам̣ ниссесам̣. парийа̄да̄йавачанаметам̣ – ‘‘саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ лока’’нти.
659. ‘‘карун̣а̄сахагатена четаса̄’’ти таттха катама̄ карун̣а̄? йа̄ саттесу карун̣а̄ карун̣а̄йана̄ карун̣а̄йитаттам̣ карун̣а̄четовимутти – айам̣ вуччати ‘‘карун̣а̄’’.
таттха катамам̣ читтам̣? йам̣ читтам̣ мано ма̄насам̣…пе… таджджа̄мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту – идам̣ вуччати ‘‘читтам̣’’. идам̣ читтам̣ има̄йа карун̣а̄йа сахагатам̣ хоти сахаджа̄там̣ сам̣сат̣т̣хам̣ сампайуттам̣. тена вуччати ‘‘карун̣а̄сахагатена четаса̄’’ти.
660. ‘‘випулена̄’’ти йам̣ випулам̣ там̣ махаггатам̣, йам̣ махаггатам̣ там̣ аппама̄н̣ам̣, йам̣ аппама̄н̣ам̣ со аверо, йо аверо со абйа̄паджджо.
661. ‘‘пхаритва̄’’ти пхаритва̄ адхимуччитва̄.
662. ‘‘вихаратӣ’’ти…пе… тена вуччати ‘‘вихаратӣ’’ти.
3. мудита̄
663. катхан̃ча бхиккху мудита̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати? сеййатха̄пи на̄ма екам̣ пуггалам̣ пийам̣ мана̄пам̣ дисва̄ мудито асса, евамева саббе сатте мудита̄йа пхарати.
таттха катама̄ мудита̄? йа̄ саттесу мудита̄ мудита̄йана̄ мудита̄йитаттам̣ мудита̄четовимутти – айам̣ вуччати ‘‘мудита̄’’.
таттха катамам̣ читтам̣? йам̣ читтам̣ мано ма̄насам̣…пе… таджджа̄мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту – идам̣ вуччати ‘‘читтам̣’’. идам̣ читтам̣ има̄йа мудита̄йа сахагатам̣ хоти сахаджа̄там̣ сам̣сат̣т̣хам̣ сампайуттам̣. тена вуччати ‘‘мудита̄сахагатена четаса̄’’ти.
664. ‘‘екам̣ диса’’нти пураттхимам̣ ва̄ дисам̣ паччхимам̣ ва̄ дисам̣ уттарам̣ ва̄ дисам̣ даккхин̣ам̣ ва̄ дисам̣ уддхам̣ ва̄ адхо ва̄ тирийам̣ ва̄ видисам̣ ва̄.
665. ‘‘пхаритва̄’’ти пхаритва̄ адхимуччитва̄.
666. ‘‘вихаратӣ’’ти…пе… тена вуччати ‘‘вихаратӣ’’ти.
667. ‘‘татха̄ дутийа’’нти йатхева екам̣ дисам̣ татха̄ дутийам̣ дисам̣ татха̄ татийам̣ дисам̣ татха̄ чатуттхам̣ дисам̣ татха̄ уддхам̣ татха̄ адхо татха̄ тирийам̣ татха̄ видисам̣.
668. ‘‘саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ лока’’нти саббена саббам̣ саббатха̄ саббам̣ асесам̣ ниссесам̣. парийа̄да̄йавачанаметам̣ – ‘‘саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ лока’’нти.
669. ‘‘мудита̄сахагатена четаса̄’’ти таттха катама̄ мудита̄? йа̄ саттесу мудита̄ мудита̄йана̄ мудита̄йитаттам̣ мудита̄четовимутти – айам̣ вуччати ‘‘мудита̄’’.
таттха катамам̣ читтам̣? йам̣ читтам̣ мано ма̄насам̣…пе… таджджа̄мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту – идам̣ вуччати ‘‘читтам̣’’. идам̣ читтам̣ има̄йа мудита̄йа сахагатам̣ хоти сахаджа̄там̣ сам̣сат̣т̣хам̣ сампайуттам̣. тена вуччати ‘‘мудита̄сахагатена четаса̄’’ти.
670. ‘‘випулена̄’’ти йам̣ випулам̣ там̣ махаггатам̣, йам̣ махаггатам̣ там̣ аппама̄н̣ам̣, йам̣ аппама̄н̣ам̣ со аверо, йо аверо со абйа̄паджджо.
671. ‘‘пхаритва̄’’ти пхаритва̄ адхимуччитва̄.
672. ‘‘вихаратӣ’’ти …пе… тена вуччати ‘‘вихаратӣ’’ти.
4. упеккха̄
673. катхан̃ча бхиккху упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати? сеййатха̄пи на̄ма екам̣ пуггалам̣ нева мана̄пам̣ на амана̄пам̣ дисва̄ упеккхако асса, евамева саббе сатте упеккха̄йа пхарати.
таттха катама̄ упеккха̄? йа̄ саттесу упеккха̄ упеккха̄йана̄ упеккха̄йитаттам̣ упеккха̄четовимутти – айам̣ вуччати ‘‘упеккха̄’’.
таттха катамам̣ читтам̣? йам̣ читтам̣ мано ма̄насам̣…пе… таджджа̄мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту – идам̣ вуччати ‘‘читтам̣’’. идам̣ читтам̣ има̄йа упеккха̄йа сахагатам̣ хоти сахаджа̄там̣ сам̣сат̣т̣хам̣ сампайуттам̣. тена вуччати ‘‘упеккха̄сахагатена четаса̄’’ти.
674. ‘‘екам̣ диса’’нти пураттхимам̣ ва̄ дисам̣ паччхимам̣ ва̄ дисам̣ уттарам̣ ва̄ дисам̣ даккхин̣ам̣ ва̄ дисам̣ уддхам̣ ва̄ адхо ва̄ тирийам̣ ва̄ видисам̣ ва̄.
675. ‘‘пхаритва̄’’ти пхаритва̄ адхимуччитва̄.
676. ‘‘вихаратӣ’’ти…пе… тена вуччати ‘‘вихаратӣ’’ти.
677. ‘‘татха̄ дутийа’’нти йатхева екам̣ дисам̣ татха̄ дутийам̣ дисам̣ татха̄ татийам̣ дисам̣ татха̄ чатуттхам̣ дисам̣ татха̄ уддхам̣ татха̄ адхо татха̄ тирийам̣ татха̄ видисам̣.
678. ‘‘саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ лока’’нти саббена саббам̣ саббатха̄ саббам̣ асесам̣ ниссесам̣. парийа̄да̄йавачанаметам̣ – ‘‘саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ лока’’нти.
679. ‘‘упеккха̄сахагатена четаса̄’’ти, таттха катама̄ упеккха̄? йа̄ саттесу упеккха̄ упеккха̄йана̄ упеккха̄йитаттам̣ упеккха̄четовимутти – айам̣ вуччати ‘‘упеккха̄’’.
таттха катамам̣ читтам̣? йам̣ читтам̣ мано ма̄насам̣…пе… таджджа̄мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту – идам̣ вуччати ‘‘читтам̣’’. идам̣ читтам̣ има̄йа упеккха̄йа сахагатам̣ хоти сахаджа̄там̣ сам̣сат̣т̣хам̣ сампайуттам̣. тена вуччати ‘‘упеккха̄сахагатена четаса̄’’ти.
680. ‘‘випулена̄’’ти йам̣ випулам̣ там̣ махаггатам̣, йам̣ махаггатам̣ там̣ аппама̄н̣ам̣, йам̣ аппама̄н̣ам̣ со аверо, йо аверо со абйа̄паджджо.
681. ‘‘пхаритва̄’’ти пхаритва̄ адхимуччитва̄.
682. ‘‘вихаратӣ’’ти…пе… тена вуччати ‘‘вихаратӣ’’ти.
суттантабха̄джанӣйам̣.