4. чатуккапуггалапан̃н̃атти
132. катамо ча пуггало асаппурисо? идхекаччо пуггало па̄н̣а̄типа̄тӣ хоти, адинна̄да̄йӣ хоти, ка̄месумиччха̄ча̄рӣ хоти, муса̄ва̄дӣ хоти, сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄йӣ хоти – айам̣ вуччати пуггало ‘‘асаппурисо’’.
133. катамо ча пуггало асаппурисена асаппурисатаро? идхекаччо пуггало аттана̄ ча па̄н̣а̄типа̄тӣ хоти паран̃ча па̄н̣а̄типа̄те сама̄дапети, аттана̄ ча адинна̄да̄йӣ хоти паран̃ча адинна̄да̄не сама̄дапети, аттана̄ ча ка̄месумиччха̄ча̄рӣ хоти паран̃ча ка̄месумиччха̄ча̄ре сама̄дапети, аттана̄ ча муса̄ва̄дӣ хоти паран̃ча муса̄ва̄де сама̄дапети, аттана̄ ча сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄йӣ хоти паран̃ча сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄не сама̄дапети – айам̣ вуччати пуггало ‘‘асаппурисена асаппурисатаро’’.
134. катамо ча пуггало саппурисо? идхекаччо пуггало па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти, адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти, ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивирато хоти, муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти, сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирато хоти – айам̣ вуччати пуггало ‘‘саппурисо’’.
135. катамо ча пуггало саппурисена саппурисатаро? идхекаччо пуггало аттана̄ ча па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти паран̃ча па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣ийа̄ сама̄дапети, аттана̄ ча адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти паран̃ча адинна̄да̄на̄ вераман̣ийа̄ сама̄дапети, аттана̄ ча ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивирато хоти паран̃ча ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ вераман̣ийа̄ сама̄дапети, аттана̄ ча муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти паран̃ча муса̄ва̄да̄ вераман̣ийа̄ сама̄дапети, аттана̄ ча сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирато хоти паран̃ча сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ вераман̣ийа̄ сама̄дапети – айам̣ вуччати пуггало ‘‘саппурисена саппурисатаро’’.
136. катамо ча пуггало па̄по? идхекаччо пуггало па̄н̣а̄типа̄тӣ хоти, адинна̄да̄йӣ хоти, ка̄месумиччха̄ча̄рӣ хоти, муса̄ва̄дӣ хоти, писун̣ава̄чо [писун̣а̄ва̄чо] хоти, пхарусава̄чо [пхаруса̄ва̄чо (сӣ.) дӣ. ни. 3.115] хоти, сампхаппала̄пӣ хоти, абхиджджха̄лу хоти, бйа̄панначитто хоти, миччха̄дит̣т̣хи [миччха̄дит̣т̣хӣ (ка.)] хоти – айам̣ вуччати пуггало ‘‘па̄по’’.
137. катамо ча пуггало па̄пена па̄патаро? идхекаччо пуггало аттана̄ ча па̄н̣а̄типа̄тӣ хоти паран̃ча па̄н̣а̄типа̄те сама̄дапети, аттана̄ ча адинна̄да̄йӣ хоти паран̃ча адинна̄да̄не сама̄дапети, аттана̄ ча ка̄месумиччха̄ча̄рӣ хоти паран̃ча ка̄месумиччха̄ча̄ре сама̄дапети, аттана̄ ча муса̄ва̄дӣ хоти паран̃ча муса̄ва̄де сама̄дапети, аттана̄ ча писун̣ава̄чо хоти паран̃ча писун̣а̄йа ва̄ча̄йа сама̄дапети, аттана̄ ча пхарусава̄чо хоти паран̃ча пхаруса̄йа ва̄ча̄йа сама̄дапети, аттана̄ ча сампхаппала̄пӣ хоти паран̃ча сампхаппала̄пе сама̄дапети, аттана̄ ча абхиджджха̄лу хоти паран̃ча абхиджджха̄йа сама̄дапети, аттана̄ ча бйа̄панначитто хоти паран̃ча бйа̄па̄де сама̄дапети, аттана̄ ча миччха̄дит̣т̣хи хоти паран̃ча миччха̄дит̣т̣хийа̄ сама̄дапети – айам̣ вуччати пуггало ‘‘па̄пена па̄патаро’’.
138. катамо ча пуггало калйа̄н̣о? идхекаччо пуггало па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти, адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти, ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивирато хоти, муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти, писун̣а̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти, пхаруса̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти, сампхаппала̄па̄ пат̣ивирато хоти, анабхиджджха̄лу хоти, абйа̄панначитто хоти, самма̄дит̣т̣хи [самма̄дит̣т̣хӣ (ка.)] хоти – айам̣ вуччати пуггало ‘‘калйа̄н̣о’’.
139. катамо ча пуггало калйа̄н̣ена калйа̄н̣атаро? идхекаччо пуггало аттана̄ ча па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти паран̃ча па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣ийа̄ сама̄дапети, аттана̄ ча адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти паран̃ча адинна̄да̄на̄ вераман̣ийа̄ сама̄дапети, аттана̄ ча ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивирато хоти паран̃ча ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ вераман̣ийа̄ сама̄дапети, аттана̄ ча муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти паран̃ча муса̄ва̄да̄ вераман̣ийа̄ сама̄дапети, аттана̄ ча писун̣а̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти паран̃ча писун̣а̄йа ва̄ча̄йа вераман̣ийа̄ сама̄дапети, аттана̄ ча пхаруса̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти паран̃ча пхаруса̄йа ва̄ча̄йа вераман̣ийа̄ сама̄дапети, аттана̄ ча сампхаппала̄па̄ пат̣ивирато хоти паран̃ча сампхаппала̄па̄ вераман̣ийа̄ сама̄дапети, аттана̄ ча анабхиджджха̄лу хоти паран̃ча анабхиджджха̄йа сама̄дапети, аттана̄ ча абйа̄панначитто хоти паран̃ча абйа̄па̄де сама̄дапети, аттана̄ ча самма̄дит̣т̣хи хоти паран̃ча самма̄дит̣т̣хийа̄ сама̄дапети – айам̣ вуччати пуггало ‘‘калйа̄н̣ена калйа̄н̣атаро’’.
140. катамо ча пуггало па̄падхаммо? идхекаччо пуггало па̄н̣а̄типа̄тӣ хоти, адинна̄да̄йӣ хоти…пе… миччха̄дит̣т̣хи хоти – айам̣ вуччати пуггало ‘‘па̄падхаммо’’.
141. катамо ча пуггало па̄падхаммена па̄падхамматаро? идхекаччо пуггало аттана̄ ча па̄н̣а̄типа̄тӣ хоти паран̃ча па̄н̣а̄типа̄те сама̄дапети, аттана̄ ча адинна̄да̄йӣ хоти паран̃ча адинна̄да̄не сама̄дапети…пе… аттана̄ ча миччха̄дит̣т̣хи хоти паран̃ча миччха̄дит̣т̣хийа̄ сама̄дапети – айам̣ вуччати пуггало ‘‘па̄падхаммена па̄падхамматаро’’.
142. катамо ча пуггало калйа̄н̣адхаммо? идхекаччо пуггало па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти, адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти…пе… сама̄дит̣т̣хи хоти – айам̣ вуччати пуггало ‘‘калйа̄н̣адхаммо’’.
143. катамо ча пуггало калйа̄н̣адхаммена калйа̄н̣адхамматаро? идхекаччо пуггало аттана̄ ча па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти паран̃ча па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣ийа̄ сама̄дапети…пе… аттана̄ ча самма̄дит̣т̣хи хоти паран̃ча самма̄дит̣т̣хийа̄ сама̄дапети – айам̣ вуччати пуггало ‘‘калйа̄н̣адхаммена калйа̄н̣адхамматаро’’.
144. катамо ча пуггало са̄ваджджо? идхекаччо пуггало са̄ваджджена ка̄йакаммена саманна̄гато хоти, са̄ваджджена вачӣкаммена саманна̄гато хоти, са̄ваджджена манокаммена саманна̄гато хоти – айам̣ вуччати пуггало ‘‘са̄ваджджо’’.
145. катамо ча пуггало ваджджабахуло? идхекаччо пуггало са̄ваджджена бахулам̣ ка̄йакаммена саманна̄гато хоти аппам̣ анаваджджена, са̄ваджджена бахулам̣ вачӣкаммена саманна̄гато хоти аппам̣ анаваджджена, са̄ваджджена бахулам̣ манокаммена саманна̄гато хоти аппам̣ анаваджджена – айам̣ вуччати пуггало ‘‘ваджджабахуло’’.
146. катамо ча пуггало аппаваджджо? идхекаччо пуггало анаваджджена бахулам̣ ка̄йакаммена саманна̄гато хоти аппам̣ са̄ваджджена, анаваджджена бахулам̣ вачӣкаммена саманна̄гато хоти аппам̣ са̄ваджджена, анаваджджена бахулам̣ манокаммена саманна̄гато хоти аппам̣ са̄ваджджена – айам̣ вуччати пуггало ‘‘аппаваджджо’’.
147. катамо ча пуггало анаваджджо? идхекаччо пуггало анаваджджена ка̄йакаммена саманна̄гато хоти, анаваджджена вачӣкаммена саманна̄гато хоти, анаваджджена манокаммена саманна̄гато хоти – айам̣ вуччати пуггало ‘‘анаваджджо’’.
148. катамо ча пуггало уггхат̣итан̃н̃ӯ? йасса пуггаласса саха уда̄хат̣авела̄йа дхамма̄бхисамайо хоти – айам̣ вуччати пуггало ‘‘уггхат̣итан̃н̃ӯ’’.
149. катамо ча пуггало випан̃читан̃н̃ӯ? йасса пуггаласса сам̣кхиттена бха̄ситасса виттха̄рена аттхе вибхаджийама̄не дхамма̄бхисамайо хоти – айам̣ вуччати пуггало ‘‘випан̃читан̃н̃ӯ’’.
150. катамо ча пуггало неййо? йасса пуггаласса уддесато парипуччхато йонисо манасикарото калйа̄н̣амитте севато бхаджато пайирупа̄сато евам̣ анупуббена дхамма̄бхисамайо хоти – айам̣ вуччати пуггало ‘‘неййо’’.
151. катамо ча пуггало падапарамо? йасса пуггаласса бахумпи сун̣ато бахумпи бхан̣ато бахумпи дха̄райато бахумпи ва̄чайато на та̄йа джа̄тийа̄ дхамма̄бхисамайо хоти – айам̣ вуччати пуггало ‘‘падапарамо’’.
152. катамо ча пуггало йуттаппат̣ибха̄но [йуттапат̣ибха̄н̣о (сйа̄.) а. ни. 4.132] но муттаппат̣ибха̄но? идхекаччо пуггало пан̃хам̣ пут̣т̣хо сама̄но йуттам̣ вадати но сӣгхам̣ – айам̣ вуччати пуггало ‘‘йуттаппат̣ибха̄но но муттаппат̣ибха̄но’’.
153. катамо ча пуггало муттаппат̣ибха̄но но йуттаппат̣ибха̄но? идхекаччо пуггало пан̃хам̣ пут̣т̣хо сама̄но сӣгхам̣ вадати но йуттам̣ – айам̣ вуччати пуггало ‘‘муттаппат̣ибха̄но но йуттаппат̣ибха̄но’’.
154. катамо ча пуггало йуттаппат̣ибха̄но ча муттаппат̣ибха̄но ча? идхекаччо пуггало пан̃хам̣ пут̣т̣хо сама̄но йуттан̃ча вадати сӣгхан̃ча – айам̣ вуччати пуггало ‘‘йуттаппат̣ибха̄но ча муттаппат̣ибха̄но ча’’.
155. катамо ча пуггало нева йуттаппат̣ибха̄но но муттаппат̣ибха̄но? идхекаччо пуггало пан̃хам̣ пут̣т̣хо сама̄но нева йуттам̣ вадати но сӣгхам̣ – айам̣ вуччати, пуггало ‘‘нева йуттаппат̣ибха̄но но муттаппат̣ибха̄но’’.
156. таттха катаме чатта̄ро дхаммакатхика̄ пуггала̄? идхекаччо дхаммакатхико аппан̃ча бха̄сати асахитан̃ча, париса̄ часса на кусала̄ хоти сахита̄сахитасса. еварӯпо дхаммакатхико еварӯпа̄йа париса̄йа дхаммакатхикотвева сан̇кхам̣ гаччхати.
идха панекаччо дхаммакатхико аппан̃ча бха̄сати сахитан̃ча, париса̄ часса кусала̄ хоти сахита̄сахитасса. еварӯпо дхаммакатхико еварӯпа̄йа париса̄йа дхаммакатхикотвева сан̇кхам̣ гаччхати.
идха панекаччо дхаммакатхико бахун̃ча бха̄сати асахитан̃ча, париса̄ часса на кусала̄ хоти сахита̄сахитасса. еварӯпо дхаммакатхико еварӯпа̄йа париса̄йа дхаммакатхикотвева сан̇кхам̣ гаччхати.
идха панекаччо дхаммакатхико бахун̃ча бха̄сати сахитан̃ча, париса̄ часса кусала̄ хоти сахита̄сахитасса. еварӯпо дхаммакатхико еварӯпа̄йа париса̄йа дхаммакатхикотвева сан̇кхам̣ гаччхати. име чатта̄ро ‘‘дхаммакатхика̄ пуггала̄’’.
157. таттха катаме чатта̄ро вала̄хакӯпама̄ пуггала̄? чатта̄ро вала̄хака̄ – гаджджита̄ но вассита̄, вассита̄ но гаджджита̄, гаджджита̄ ча вассита̄ ча, нева гаджджита̄ но вассита̄. евамевам̣ чатта̄роме вала̄хакӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме чатта̄ро? гаджджита̄ но вассита̄, вассита̄ но гаджджита̄, гаджджита̄ ча вассита̄ ча, нева гаджджита̄ но вассита̄.
катхан̃ча пуггало гаджджита̄ хоти но вассита̄? идхекаччо пуггало бха̄сита̄ хоти, но катта̄. евам̣ пуггало гаджджита̄ хоти, но вассита̄. сеййатха̄пи со вала̄хако гаджджита̄ но вассита̄, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало вассита̄ хоти но гаджджита̄? идхекаччо пуггало катта̄ хоти, но бха̄сита̄. евам̣ пуггало вассита̄ хоти но гаджджита̄. сеййатха̄пи со вала̄хако вассита̄ но гаджджита̄, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало гаджджита̄ ча хоти вассита̄ ча? идхекаччо пуггало бха̄сита̄ ча хоти, катта̄ ча. евам̣ пуггало гаджджита̄ ча хоти вассита̄ ча. сеййатха̄пи со вала̄хако гаджджита̄ ча вассита̄ ча, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало нева гаджджита̄ хоти но вассита̄? идхекаччо пуггало нева бха̄сита̄ хоти но катта̄. евам̣ пуггало нева гаджджита̄ хоти но вассита̄. сеййатха̄пи со вала̄хако нева гаджджита̄ но вассита̄, татхӯпамо айам̣ пуггало.
име чатта̄ро вала̄хакӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣.
158. таттха катаме чатта̄ро мӯсикӯпама̄ пуггала̄? чатассо мӯсика̄ – га̄дхам̣ катта̄ но васита̄, васита̄ но га̄дхам̣ катта̄, га̄дхам̣ катта̄ ча васита̄ ча, нева га̄дхам̣ катта̄ но васита̄. евамевам̣ чатта̄роме мӯсикӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме чатта̄ро? га̄дхам̣ катта̄ но васита̄, васита̄ но га̄дхам̣ катта̄, га̄дхам̣ катта̄ ча васита̄ ча, нева га̄дхам̣ катта̄ но васита̄.
катхан̃ча пуггало га̄дхам̣ катта̄ хоти но васита̄? идхекаччо пуггало дхаммам̣ парийа̄пун̣а̄ти – суттам̣ геййам̣ веййа̄каран̣ам̣ га̄тхам̣ уда̄нам̣ итивуттакам̣ джа̄такам̣ аббхутадхаммам̣ ведаллам̣. со ‘‘идам̣ дуккха’’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ дуккхасамудайо’’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ дуккханиродхо’’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. евам̣ пуггало га̄дхам̣ катта̄ хоти но васита̄. сеййатха̄пи са̄ мӯсика̄ га̄дхам̣ катта̄ но васита̄, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало васита̄ хоти но га̄дхам̣ катта̄? идхекаччо пуггало дхаммам̣ на парийа̄пун̣а̄ти – суттам̣ геййам̣ веййа̄каран̣ам̣ га̄тхам̣ уда̄нам̣ итивуттакам̣ джа̄такам̣ аббхутадхаммам̣ ведаллам̣. со ‘‘идам̣ дуккха’’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ дуккхасамудайо’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ дуккханиродхо’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. евам̣ пуггало васита̄ хоти но га̄дхам̣ катта̄. сеййатха̄пи са̄ мӯсика̄ васита̄ но га̄дхам̣ катта̄, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало га̄дхам̣ катта̄ ча хоти васита̄ ча? идхекаччо пуггало дхаммам̣ парийа̄пун̣а̄ти – суттам̣ геййам̣ веййа̄каран̣ам̣ га̄тхам̣ уда̄нам̣ итивуттакам̣ джа̄такам̣ аббхутадхаммам̣ ведаллам̣. со ‘‘идам̣ дуккха’’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ дуккхасамудайо’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ дуккханиродхо’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. евам̣ пуггало га̄дхам̣ катта̄ ча хоти васита̄ ча. сеййатха̄пи са̄ мӯсика̄ га̄дхам̣ катта̄ ча васита̄ ча, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало нева га̄дхам̣ катта̄ хоти но васита̄? идхекаччо пуггало дхаммам̣ на парийа̄пун̣а̄ти – суттам̣ геййам̣ веййа̄каран̣ам̣ га̄тхам̣ уда̄нам̣ итивуттакам̣ джа̄такам̣ аббхутадхаммам̣ ведаллам̣. со ‘‘идам̣ дуккха’’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ дуккхасамудайо’’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ дуккханиродхо’’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. евам̣ пуггало нева га̄дхам̣ катта̄ хоти но васита̄. сеййатха̄пи са̄ мӯсика̄ нева га̄дхам̣ катта̄ но васита̄, татхӯпамо айам̣ пуггало.
име чатта̄ро мӯсикӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣.
159. таттха катаме чатта̄ро амбӯпама̄ пуггала̄? чатта̄ри амба̄ни – а̄мам̣ паккаван̣н̣и [паккаван̣н̣ӣ], паккам̣ а̄маван̣н̣и [а̄маван̣н̣ӣ (сйа̄. ка.) а. ни. 4.105], а̄мам̣ а̄маван̣н̣и, паккам̣ паккаван̣н̣и. евамевам̣ чатта̄роме амбӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме чатта̄ро? а̄мо паккаван̣н̣ӣ, пакко а̄маван̣н̣ӣ, а̄мо а̄маван̣н̣ӣ, пакко паккаван̣н̣ӣ.
катхан̃ча пуггало а̄мо хоти паккаван̣н̣ӣ? идхекаччасса пуггаласса па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ [саммин̃джитам̣ (сӣ. сйа̄.)] паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘‘идам̣ дуккха’’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ дуккхасамудайо’’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ дуккханиродхо’’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. евам̣ пуггало а̄мо хоти паккаван̣н̣ӣ. сеййатха̄пи там̣ амбам̣ а̄мам̣ паккаван̣н̣и, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало пакко хоти а̄маван̣н̣ӣ? идхекаччасса пуггаласса на па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘‘идам̣ дуккха’’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ дуккхасамудайо’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ дуккханиродхо’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. евам̣ пуггало пакко хоти а̄маван̣н̣ӣ. сеййатха̄пи там̣ амбам̣ паккам̣ а̄маван̣н̣и, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало а̄мо хоти а̄маван̣н̣ӣ? идхекаччасса пуггаласса на па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘‘идам̣ дуккха’’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти…пе… ‘‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. евам̣ пуггало а̄мо хоти а̄маван̣н̣ӣ. сеййатха̄пи там̣ амбам̣ а̄мам̣ а̄маван̣н̣и, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало пакко хоти паккаван̣н̣ӣ? идхекаччасса пуггаласса па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘‘идам̣ дуккха’’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти …пе… ‘‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. евам̣ пуггало пакко хоти паккаван̣н̣ӣ. сеййатха̄пи там̣ амбам̣ паккам̣ паккаван̣н̣и, татхӯпамо айам̣ пуггало.
име чатта̄ро амбӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣.
160. таттха катаме чатта̄ро кумбхӯпама̄ пуггала̄? чатта̄ро кумбха̄ – туччхо пихито, пӯро виват̣о, туччхо виват̣о, пӯро пихито. евамевам̣ чатта̄роме кумбхӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме чатта̄ро? туччхо пихито, пӯро виват̣о, туччхо виват̣о, пӯро пихито.
катхан̃ча пуггало туччхо хоти пихито? идхекаччасса пуггаласса па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘‘идам̣ дуккха’’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти…пе… ‘‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. евам̣ пуггало туччхо хоти пихито. сеййатха̄пи со кумбхо туччхо пихито, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало пӯро хоти виват̣о? идхекаччасса пуггаласса на па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘‘идам̣ дуккха’’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе… ‘‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. евам̣ пуггало пӯро хоти виват̣о. сеййатха̄пи со кумбхо пӯро виват̣о, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало туччхо хоти виват̣о? идхекаччасса пуггаласса на па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘‘идам̣ дуккха’’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти…пе… ‘‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. евам̣ пуггало туччхо хоти виват̣о. сеййатха̄пи со кумбхо туччхо виват̣о, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало пӯро хоти пихито? идхекаччасса пуггаласса па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘‘идам̣ дуккха’’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе… ‘‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. евам̣ пуггало пӯро хоти пихито. сеййатха̄пи со кумбхо пӯро пихито, татхӯпамо айам̣ пуггало. име чатта̄ро кумбхӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣.
161. таттха катаме чатта̄ро удакарахадӯпама̄ пуггала̄? чатта̄ро удакарахада̄ – утта̄но гамбхӣробха̄со, гамбхӣро утта̄нобха̄со, утта̄но утта̄нобха̄со, гамбхӣро гамбхӣробха̄со. евамевам̣ чатта̄роме удакарахадӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме чатта̄ро? утта̄но гамбхӣробха̄со, гамбхӣро утта̄нобха̄со, утта̄но утта̄нобха̄со, гамбхӣро гамбхӣробха̄со.
катхан̃ча пуггало утта̄но хоти гамбхӣробха̄со? идхекаччасса пуггаласса па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘‘идам̣ дуккха’’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти…пе… ‘‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. евам̣ пуггало утта̄но хоти гамбхӣробха̄со. сеййатха̄пи со удакарахадо утта̄но гамбхӣробха̄со, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало гамбхӣро хоти утта̄нобха̄со? идхекаччасса пуггаласса на па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘‘идам̣ дуккха’’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе… ‘‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. евам̣ пуггало гамбхӣро хоти утта̄нобха̄со. сеййатха̄пи со удакарахадо гамбхӣро утта̄нобха̄со, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало утта̄но хоти утта̄нобха̄со? идхекаччасса пуггаласса на па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘‘идам̣ дуккха’’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти…пе… ‘‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. евам̣ пуггало утта̄но хоти утта̄нобха̄со. сеййатха̄пи со удакарахадо утта̄но утта̄нобха̄со, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало гамбхӣро хоти гамбхӣробха̄со? идхекаччасса пуггаласса па̄са̄дикам̣ хоти абхиккантам̣ пат̣иккантам̣ а̄локитам̣ вилокитам̣ самин̃джитам̣ паса̄ритам̣ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣ам̣. со ‘‘идам̣ дуккха’’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе… ‘‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. евам̣ пуггало гамбхӣро хоти гамбхӣробха̄со. сеййатха̄пи со удакарахадо гамбхӣро гамбхӣробха̄со, татхӯпамо айам̣ пуггало. име чатта̄ро удакарахадӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣.
162. таттха катаме чатта̄ро балӣбаддӯпама̄ пуггала̄? чатта̄ро балӣбадда̄ [балибаддха̄ (сйа̄.)] – сакагавачан̣д̣о [сагавачан̣д̣о (ка. сӣ.) а. ни. 4.108] но парагавачан̣д̣о, парагавачан̣д̣о но сакагавачан̣д̣о, сакагавачан̣д̣о ча парагавачан̣д̣о ча, нева сакагавачан̣д̣о но парагавачан̣д̣о. евамевам̣ чатта̄роме балӣбаддӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме чатта̄ро? сакагавачан̣д̣о но парагавачан̣д̣о, парагавачан̣д̣о но сакагавачан̣д̣о, сакагавачан̣д̣о ча парагавачан̣д̣о ча, нева сакагавачан̣д̣о но парагавачан̣д̣о.
катхан̃ча пуггало сакагавачан̣д̣о хоти но парагавачан̣д̣о? идхекаччо пуггало сакапарисам̣ уббеджита̄ хоти, но парапарисам̣. евам̣ пуггало сакагавачан̣д̣о хоти но парагавачан̣д̣о. сеййатха̄пи со балӣбаддо сакагавачан̣д̣о но парагавачан̣д̣о, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало парагавачан̣д̣о хоти но сакагавачан̣д̣о? идхекаччо пуггало парапарисам̣ уббеджита̄ хоти, но сакапарисам̣. евам̣ пуггало парагавачан̣д̣о хоти но сакагавачан̣д̣о. сеййатха̄пи со балӣбаддо парагавачан̣д̣о но сакагавачан̣д̣о, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало сакагавачан̣д̣о ча хоти парагавачан̣д̣о ча? идхекаччо пуггало сакапарисан̃ча уббеджита̄ хоти, парапарисан̃ча. евам̣ пуггало сакагавачан̣д̣о ча хоти парагавачан̣д̣о ча. сеййатха̄пи со балӣбаддо сакагавачан̣д̣о ча парагавачан̣д̣о ча, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало нева сакагавачан̣д̣о хоти но парагавачан̣д̣о? идхекаччо пуггало нева сакапарисам̣ уббеджита̄ хоти но парапарисам̣. евам̣ пуггало нева сакагавачан̣д̣о хоти но парагавачан̣д̣о. сеййатха̄пи со балӣбаддо нева сакагавачан̣д̣о но парагавачан̣д̣о, татхӯпамо айам̣ пуггало. име чатта̄ро балӣбаддӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣.
163. таттха катаме чатта̄ро а̄сӣвисӯпама̄ пуггала̄? чатта̄ро а̄сӣвиса̄ [а̄сивиса̄ (сйа̄.)] – а̄гатависо но гхорависо, гхорависо но а̄гатависо, а̄гатависо ча гхорависо ча, нева а̄гатависо но гхорависо. евамевам̣ чатта̄роме а̄сӣвисӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме чатта̄ро? а̄гатависо но гхорависо, гхорависо но а̄гатависо, а̄гатависо ча гхорависо ча, нева а̄гатависо но гхорависо.
катхан̃ча пуггало а̄гатависо хоти но гхорависо? идхекаччо пуггало абхин̣хам̣ куджджхати. со ча кхвасса кодхо на чирам̣ дӣгхараттам̣ анусети. евам̣ пуггало а̄гатависо хоти, но гхорависо. сеййатха̄пи со а̄сӣвисо а̄гатависо но гхорависо, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало гхорависо хоти но а̄гатависо? идхекаччо пуггало нахева кхо [нева кхо (сӣ.) а. ни. 4.110] абхин̣хам̣ куджджхати. со ча кхвасса кодхо чирам̣ дӣгхараттам̣ анусети. евам̣ пуггало гхорависо хоти, но а̄гатависо. сеййатха̄пи со а̄сӣвисо гхорависо но а̄гатависо, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало а̄гатависо ча хоти гхорависо ча? идхекаччо пуггало абхин̣хам̣ куджджхати. со ча кхвасса кодхо чирам̣ дӣгхараттам̣ анусети. евам̣ пуггало а̄гатависо ча хоти гхорависо ча. сеййатха̄пи со а̄сӣвисо а̄гатависо ча гхорависо ча, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало нева а̄гатависо хоти но гхорависо? идхекаччо пуггало нахева кхо абхин̣хам̣ куджджхати. со ча кхвасса кодхо на чирам̣ дӣгхараттам̣ анусети. евам̣ пуггало нева а̄гатависо хоти но гхорависо. сеййатха̄пи со а̄сӣвисо нева а̄гатависо но гхорависо, татхӯпамо айам̣ пуггало. име чатта̄ро а̄сӣвисӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣.
164. катхан̃ча пуггало ананувичча апарийога̄хетва̄ аван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти? идхекаччо пуггало дуппат̣ипанна̄нам̣ миччха̄пат̣ипанна̄нам̣ титтхийа̄нам̣ титтхийаса̄вака̄нам̣ ван̣н̣ам̣ бха̄сати – ‘‘суппат̣ипанна̄’’ итипи, ‘‘самма̄пат̣ипанна̄’’ итипӣти. евам̣ пуггало ананувичча апарийога̄хетва̄ аван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти.
катхан̃ча пуггало ананувичча апарийога̄хетва̄ ван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти? идхекаччо пуггало суппат̣ипанна̄нам̣ самма̄пат̣ипанна̄нам̣ буддха̄нам̣ буддхаса̄вака̄нам̣ аван̣н̣ам̣ бха̄сати – ‘‘дуппат̣ипанна̄’’ итипи, ‘‘миччха̄пат̣ипанна̄’’ итипӣти. евам̣ пуггало ананувичча апарийога̄хетва̄ ван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти.
катхан̃ча пуггало ананувичча апарийога̄хетва̄ аппаса̄данӣйе т̣ха̄не паса̄дам̣ упадам̣сита̄ хоти? идхекаччо пуггало дуппат̣ипада̄йа миччха̄пат̣ипада̄йа паса̄дам̣ джанети – ‘‘суппат̣ипада̄’’ итипи, ‘‘самма̄пат̣ипада̄’’ итипӣти. евам̣ пуггало ананувичча апарийога̄хетва̄ аппаса̄данӣйе т̣ха̄не паса̄дам̣ упадам̣сита̄ хоти.
катхан̃ча пуггало ананувичча апарийога̄хетва̄ паса̄данӣйе т̣ха̄не аппаса̄дам̣ упадам̣сита̄ хоти? идхекаччо пуггало суппат̣ипада̄йа самма̄пат̣ипада̄йа аппаса̄дам̣ джанети – ‘‘дуппат̣ипада̄’’ итипи, ‘‘миччха̄пат̣ипада̄’’ итипӣти. евам̣ пуггало ананувичча апарийога̄хетва̄ паса̄данӣйе т̣ха̄не аппаса̄дам̣ упадам̣сита̄ хоти.
165. катхан̃ча пуггало анувичча парийога̄хетва̄ аван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти? идхекаччо пуггало дуппат̣ипанна̄нам̣ миччха̄пат̣ипанна̄нам̣ титтхийа̄нам̣ титтхийаса̄вака̄нам̣ аван̣н̣ам̣ бха̄сати – ‘‘дуппат̣ипанна̄’’ итипи, ‘‘миччха̄пат̣ипанна̄’’ итипӣти. евам̣ пуггало анувичча парийога̄хетва̄ аван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти.
катхан̃ча пуггало анувичча парийога̄хетва̄ ван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти? идхекаччо пуггало суппат̣ипанна̄нам̣ самма̄пат̣ипанна̄нам̣ буддха̄нам̣ буддхаса̄вака̄нам̣ ван̣н̣ам̣ бха̄сати – ‘‘суппат̣ипанна̄’’ итипи, ‘‘самма̄пат̣ипанна̄’’ итипӣти. евам̣ пуггало анувичча парийога̄хетва̄ ван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти.
катхан̃ча пуггало анувичча парийога̄хетва̄ аппаса̄данӣйе т̣ха̄не аппаса̄дам̣ упадам̣сита̄ хоти? идхекаччо пуггало дуппат̣ипада̄йа миччха̄пат̣ипада̄йа аппаса̄дам̣ джанети – ‘‘дуппат̣ипада̄’’ итипи, ‘‘миччха̄пат̣ипада̄’’ итипӣти. евам̣ пуггало анувичча парийога̄хетва̄ аппаса̄данӣйе т̣ха̄не аппаса̄дам̣ упадам̣сита̄ хоти.
катхан̃ча пуггало анувичча парийога̄хетва̄ паса̄данӣйе т̣ха̄не паса̄дам̣ упадам̣сита̄ хоти? идхекаччо пуггало суппат̣ипада̄йа самма̄пат̣ипада̄йа паса̄дам̣ джанети – ‘‘суппат̣ипада̄’’ итипи, ‘‘самма̄пат̣ипада̄’’ итипӣти. евам̣ пуггало анувичча парийога̄хетва̄ паса̄данӣйе т̣ха̄не паса̄дам̣ упадам̣сита̄ хоти.
166. катхан̃ча пуггало аван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена, но ча кхо ван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена? идхекаччо пуггало ван̣н̣опи сам̣виджджати аван̣н̣опи сам̣виджджати. йо таттха аван̣н̣о там̣ бхан̣ати бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена, йо таттха ван̣н̣о там̣ на бхан̣ати бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена. евам̣ пуггало аван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена, но ча кхо ван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена.
катхан̃ча пуггало ван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена, но ча кхо аван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена? идхекаччо пуггало ван̣н̣опи сам̣виджджати аван̣н̣опи сам̣виджджати. йо таттха ван̣н̣о там̣ бхан̣ати бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена, йо таттха аван̣н̣о там̣ на бхан̣ати бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена. евам̣ пуггало ван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена, но ча кхо аван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена.
катхан̃ча пуггало аван̣н̣а̄рахасса ча аван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена, ван̣н̣а̄рахасса ча ван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена? идхекаччо пуггало ван̣н̣опи сам̣виджджати аван̣н̣опи сам̣виджджати. йо таттха аван̣н̣о там̣ бхан̣ати бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена, йопи таттха ван̣н̣о тампи бхан̣ати бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена. татра ка̄лан̃н̃ӯ хоти тасса пан̃хасса веййа̄каран̣а̄йа. евам̣ пуггало аван̣н̣а̄рахасса ча аван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена, ван̣н̣а̄рахасса ча ван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена.
катхан̃ча пуггало нева аван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена, нопи ван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена? идхекаччо пуггало ван̣н̣опи сам̣виджджати аван̣н̣опи сам̣виджджати. йо таттха аван̣н̣о там̣ на бхан̣ати бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена, йопи таттха ван̣н̣о тампи на бхан̣ати бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена. упеккхако вихарати сато сампаджа̄но. евам̣ пуггало нева аван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена, нопи ван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена.
167. катамо ча пуггало ут̣т̣ха̄напхалӯпаджӣвӣ но пун̃н̃апхалӯпаджӣвӣ? йасса пуггаласса ут̣т̣хахато гхат̣ато ва̄йамато а̄джӣво абхиниббаттати, но пун̃н̃ато – айам̣ вуччати пуггало ‘‘ут̣т̣ха̄напхалӯпаджӣвӣ, но пун̃н̃апхалӯпаджӣвӣ’’.
катамо ча пуггало пун̃н̃апхалӯпаджӣвӣ но ут̣т̣ха̄напхалӯпаджӣвӣ? параниммитавасаваттӣ деве [параниммитавасаваттидеве (сӣ. сйа̄.)] упа̄да̄йа татӯпари дева̄ пун̃н̃апхалӯпаджӣвино на ут̣т̣ха̄напхалӯпаджӣвино.
катамо ча пуггало ут̣т̣ха̄напхалӯпаджӣвӣ ча пун̃н̃апхалӯпаджӣвӣ ча? йасса пуггаласса ут̣т̣хахато гхат̣ато ва̄йамато а̄джӣво абхиниббаттати пун̃н̃ато ча – айам̣ вуччати пуггало ‘‘ут̣т̣ха̄напхалӯпаджӣвӣ ча пун̃н̃апхалӯпаджӣвӣ ча’’.
катамо ча пуггало нева ут̣т̣ха̄напхалӯпаджӣвӣ но пун̃н̃апхалӯпаджӣвӣ? нерайика̄ нева ут̣т̣ха̄напхалӯпаджӣвино но пун̃н̃апхалӯпаджӣвино.
168. катхан̃ча пуггало тамо хоти тамапара̄йано? идхекаччо пуггало нӣче куле пачча̄джа̄то хоти – чан̣д̣а̄лакуле ва̄ неса̄дакуле ва̄ венакуле [вен̣акуле (сӣ. сйа̄.)] ва̄ ратхака̄ракуле ва̄ пуккусакуле ва̄ далидде [дал̣идде (сӣ.) пасса ан̇гуттараника̄йе] аппаннапа̄набходжане касиравуттике, йаттха касирена гха̄саччха̄до лаббхати. со ча хоти дуббан̣н̣о дуддасико окот̣имако бахва̄ба̄дхо ка̄н̣о ва̄ кун̣ӣ ва̄ кхан̃джо ва̄ паккхахато ва̄, на ла̄бхӣ аннасса па̄насса ваттхасса йа̄насса ма̄ла̄гандхавилепанасса сеййа̄васатхападӣпеййасса. со ка̄йена дуччаритам̣ чарати, ва̄ча̄йа дуччаритам̣ чарати, манаса̄ дуччаритам̣ чарати. со ка̄йена дуччаритам̣ чаритва̄ ва̄ча̄йа дуччаритам̣ чаритва̄ манаса̄ дуччаритам̣ чаритва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати. евам̣ пуггало тамо хоти тамапара̄йано.
катхан̃ча пуггало тамо хоти джотипара̄йано? идхекаччо пуггало нӣче куле пачча̄джа̄то хоти – чан̣д̣а̄лакуле ва̄ неса̄дакуле ва̄ венакуле ва̄ ратхака̄ракуле ва̄ пуккусакуле ва̄ далидде аппаннапа̄набходжане касиравуттике, йаттха касирена гха̄саччха̄до лаббхати. со ча хоти дуббан̣н̣о дуддасико окот̣имако бахва̄ба̄дхо ка̄н̣о ва̄ кун̣ӣ ва̄ кхан̃джо ва̄ паккхахато ва̄, на ла̄бхӣ аннасса па̄насса ваттхасса йа̄насса ма̄ла̄гандхавилепанасса сеййа̄васатхападӣпеййасса. со ка̄йена сучаритам̣ чарати, ва̄ча̄йа сучаритам̣ чарати, манаса̄ сучаритам̣ чарати. со ка̄йена сучаритам̣ чаритва̄ ва̄ча̄йа сучаритам̣ чаритва̄ манаса̄ сучаритам̣ чаритва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджати. евам̣ пуггало тамо хоти джотипара̄йано.
катхан̃ча пуггало джоти хоти тамапара̄йано? идхекаччо пуггало учче куле пачча̄джа̄то хоти – кхаттийамаха̄са̄лакуле ва̄ бра̄хман̣амаха̄са̄лакуле ва̄ гахапатимаха̄са̄лакуле ва̄ ад̣д̣хе махаддхане маха̄бхоге пахӯтаджа̄тарӯпараджате пахӯтавиттӯпакаран̣е пахӯтадханадхан̃н̃е. со ча хоти абхирӯпо дассанӣйо па̄са̄дико парама̄йа ван̣н̣апоккхарата̄йа саманна̄гато, ла̄бхӣ аннасса па̄насса ваттхасса йа̄насса ма̄ла̄гандхавилепанасса сеййа̄васатхападӣпеййасса. со ка̄йена дуччаритам̣ чарати, ва̄ча̄йа дуччаритам̣ чарати, манаса̄ дуччаритам̣ чарати. со ка̄йена дуччаритам̣ чаритва̄ ва̄ча̄йа дуччаритам̣ чаритва̄ манаса̄ дуччаритам̣ чаритва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати. евам̣ пуггало джоти хоти тамапара̄йано.
катхан̃ча пуггало джоти хоти джотипара̄йано? идхекаччо пуггало учче куле пачча̄джа̄то хоти – кхаттийамаха̄са̄лакуле ва̄ бра̄хман̣амаха̄са̄лакуле ва̄ гахапатимаха̄са̄лакуле ва̄ ад̣д̣хе махаддхане маха̄бхоге пахӯтаджа̄тарӯпараджате пахӯтавиттӯпакаран̣е пахӯтадханадхан̃н̃е. со ча хоти абхирӯпо дассанӣйо па̄са̄дико парама̄йа ван̣н̣апоккхарата̄йа саманна̄гато, ла̄бхӣ аннасса па̄насса ваттхасса йа̄насса ма̄ла̄гандхавилепанасса сеййа̄васатхападӣпеййасса. со ка̄йена сучаритам̣ чарати, ва̄ча̄йа сучаритам̣ чарати, манаса̄ сучаритам̣ чарати. со ка̄йена сучаритам̣ чаритва̄ ва̄ча̄йа сучаритам̣ чаритва̄ манаса̄ сучаритам̣ чаритва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджати. евам̣ пуггало джоти хоти джотипара̄йано.
169. катхан̃ча пуггало он̣атон̣ато хоти…пе… евам̣ пуггало он̣атон̣ато хоти.
катхан̃ча пуггало он̣атун̣н̣ато хоти…пе… евам̣ пуггало он̣атун̣н̣ато хоти.
катхан̃ча пуггало ун̣н̣атон̣ато хоти…пе… евам̣ пуггало ун̣н̣атон̣ато хоти.
катхан̃ча пуггало ун̣н̣атун̣н̣ато хоти…пе… евам̣ пуггало ун̣н̣атун̣н̣ато хоти.
170. таттха катаме чатта̄ро руккхӯпама̄ пуггала̄? чатта̄ро руккха̄ – пхеггу са̄рапарива̄ро, са̄ро пхеггупарива̄ро, пхеггу пхеггупарива̄ро, са̄ро са̄рапарива̄ро. евамевам̣ чатта̄роме руккхӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме чатта̄ро? пхеггу са̄рапарива̄ро, са̄ро пхеггупарива̄ро, пхеггу пхеггупарива̄ро, са̄ро са̄рапарива̄ро.
катхан̃ча пуггало пхеггу хоти са̄рапарива̄ро? идхекаччо пуггало дуссӣло хоти па̄падхаммо, париса̄ ча кхвасса хоти сӣлаватӣ калйа̄н̣адхамма̄. евам̣ пуггало пхеггу хоти са̄рапарива̄ро. сеййатха̄пи со руккхо пхеггу са̄рапарива̄ро, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало са̄ро хоти пхеггупарива̄ро? идхекаччо пуггало сӣлава̄ хоти калйа̄н̣адхаммо, париса̄ ча кхвасса хоти дуссӣла̄ па̄падхамма̄. евам̣ пуггало са̄ро хоти пхеггупарива̄ро. сеййатха̄пи со руккхо са̄ро пхеггупарива̄ро, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало пхеггу хоти пхеггупарива̄ро? идхекаччо пуггало дуссӣло хоти па̄падхаммо, париса̄писса хоти дуссӣла̄ па̄падхамма̄. евам̣ пуггало пхеггу хоти пхеггупарива̄ро. сеййатха̄пи со руккхо пхеггу пхеггупарива̄ро, татхӯпамо айам̣ пуггало.
катхан̃ча пуггало са̄ро хоти са̄рапарива̄ро? идхекаччо пуггало сӣлава̄ хоти калйа̄н̣адхаммо, париса̄писса хоти сӣлаватӣ калйа̄н̣адхамма̄. евам̣ пуггало са̄ро хоти са̄рапарива̄ро. сеййатха̄пи со руккхо са̄ро са̄рапарива̄ро, татхӯпамо айам̣ пуггало. име чатта̄ро руккхӯпама̄ пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣.
171. катамо ча пуггало рӯпаппама̄н̣о рӯпаппасанно? идхекаччо пуггало а̄рохам̣ ва̄ пасситва̄ парин̣а̄хам̣ ва̄ пасситва̄ сан̣т̣ха̄нам̣ ва̄ пасситва̄ па̄рипӯрим̣ ва̄ пасситва̄ таттха пама̄н̣ам̣ гахетва̄ паса̄дам̣ джанети. айам̣ вуччати пуггало рӯпаппама̄н̣о рӯпаппасанно.
катамо ча пуггало гхосаппама̄н̣о гхосаппасанно? идхекаччо пуггало параван̣н̣ана̄йа паратхомана̄йа парапасам̣сана̄йа параван̣н̣аха̄рика̄йа [параван̣н̣аха̄рийа̄ (сӣ.)] таттха пама̄н̣ам̣ гахетва̄ паса̄дам̣ джанети. айам̣ вуччати пуггало гхосаппама̄н̣о гхосаппасанно.
172. катамо ча пуггало лӯкхаппама̄н̣о лӯкхаппасанно? идхекаччо пуггало чӣваралӯкхам̣ ва̄ пасситва̄ патталӯкхам̣ ва̄ пасситва̄ сена̄саналӯкхам̣ ва̄ пасситва̄ вивидхам̣ ва̄ дуккарака̄рикам̣ пасситва̄ таттха пама̄н̣ам̣ гахетва̄ паса̄дам̣ джанети. айам̣ вуччати пуггало лӯкхаппама̄н̣о лӯкхаппасанно.
катамо ча пуггало дхаммаппама̄н̣о дхаммаппасанно? идхекаччо пуггало сӣлам̣ ва̄ пасситва̄ сама̄дхим̣ ва̄ пасситва̄ пан̃н̃ам̣ ва̄ пасситва̄ таттха пама̄н̣ам̣ гахетва̄ паса̄дам̣ джанети. айам̣ вуччати пуггало дхаммаппама̄н̣о дхаммаппасанно.
173. катхан̃ча пуггало аттахита̄йа пат̣ипанно хоти но парахита̄йа? идхекаччо пуггало аттана̄ сӣласампанно хоти, но парам̣ сӣласампада̄йа сама̄дапети; аттана̄ сама̄дхисампанно хоти, но парам̣ сама̄дхисампада̄йа сама̄дапети; аттана̄ пан̃н̃а̄сампанно хоти, но парам̣ пан̃н̃а̄сампада̄йа сама̄дапети; аттана̄ вимуттисампанно хоти, но парам̣ вимуттисампада̄йа сама̄дапети; аттана̄ вимуттин̃а̄н̣адассанасампанно хоти, но парам̣ вимуттин̃а̄н̣адассанасампада̄йа сама̄дапети. евам̣ пуггало аттахита̄йа пат̣ипанно хоти но парахита̄йа.
катхан̃ча пуггало парахита̄йа пат̣ипанно хоти но аттахита̄йа? идхекаччо пуггало аттана̄ на сӣласампанно хоти, парам̣ сӣласампада̄йа сама̄дапети; аттана̄ на сама̄дхисампанно хоти, парам̣ сама̄дхисампада̄йа сама̄дапети; аттана̄ на пан̃н̃а̄сампанно хоти, парам̣ пан̃н̃а̄сампада̄йа сама̄дапети; аттана̄ на вимуттисампанно хоти, парам̣ вимуттисампада̄йа сама̄дапети; аттана̄ на вимуттин̃а̄н̣адассанасампанно хоти, парам̣ вимуттин̃а̄н̣адассанасампада̄йа сама̄дапети. евам̣ пуггало парахита̄йа пат̣ипанно хоти но аттахита̄йа.
катхан̃ча пуггало аттахита̄йа чева пат̣ипанно хоти парахита̄йа ча? идхекаччо пуггало аттана̄ ча сӣласампанно хоти, паран̃ча сӣласампада̄йа сама̄дапети; аттана̄ ча сама̄дхисампанно хоти, паран̃ча сама̄дхисампада̄йа сама̄дапети; аттана̄ ча пан̃н̃а̄сампанно хоти, паран̃ча пан̃н̃а̄сампада̄йа сама̄дапети; аттана̄ ча вимуттисампанно хоти, паран̃ча вимуттисампада̄йа сама̄дапети; аттана̄ ча вимуттин̃а̄н̣адассанасампанно хоти, паран̃ча вимуттин̃а̄н̣адассанасампада̄йа сама̄дапети. евам̣ пуггало аттахита̄йа чева пат̣ипанно хоти парахита̄йа ча.
катхан̃ча пуггало нева аттахита̄йа пат̣ипанно хоти но парахита̄йа? идхекаччо пуггало аттана̄ на сӣласампанно хоти, но парам̣ сӣласампада̄йа сама̄дапети; аттана̄ на сама̄дхисампанно хоти, но парам̣ сама̄дхисампада̄йа сама̄дапети; аттана̄ на пан̃н̃а̄сампанно хоти, но парам̣ пан̃н̃а̄сампада̄йа сама̄дапети; аттана̄ на вимуттисампанно хоти, но парам̣ вимуттисампада̄йа сама̄дапети; аттана̄ на вимуттин̃а̄н̣адассанасампанно хоти, но парам̣ вимуттин̃а̄н̣адассанасампада̄йа сама̄дапети. евам̣ пуггало нева аттахита̄йа пат̣ипанно хоти но парахита̄йа.
174. катхан̃ча пуггало аттантапо хоти аттапарита̄пана̄нуйогамануйутто? идхекаччо пуггало ачелако хоти мутта̄ча̄ро хаттха̄палекхано [хаттха̄валекхано (сйа̄.)], наехибхаддантико натит̣т̣хабхаддантико на̄бхихат̣ам̣ на уддиссакатам̣ на нимантанам̣ са̄дийати, со на кумбхимукха̄ пат̣игган̣ха̄ти на кал̣опимукха̄ [калопимукха̄ (сӣ. сйа̄.) ма. ни. 2.7] пат̣игган̣ха̄ти, на ел̣акамантарам̣ на дан̣д̣амантарам̣ на мусаламантарам̣ на двиннам̣ бхун̃джама̄на̄нам̣ на габбхинийа̄ на па̄йама̄на̄йа на пурисантарагата̄йа, на сан̇киттӣсу на йаттха са̄ упат̣т̣хито хоти на йаттха маккхика̄ сан̣д̣асан̣д̣ача̄ринӣ, на маччхам̣ на мам̣сам̣ на сурам̣ на мерайам̣ на тхусодакам̣ пивати. со ека̄га̄рико ва̄ хоти ека̄лопико, два̄га̄рико ва̄ хоти два̄лопико…пе… сатта̄га̄рико ва̄ хоти сатта̄лопико; екисса̄пи даттийа̄ йа̄пети, двӣхипи даттӣхи йа̄пети…пе… саттахипи даттӣхи йа̄пети; ека̄хикампи а̄ха̄рам̣ а̄ха̄рети, двӣхикампи [два̄хикампи (сӣ.)] а̄ха̄рам̣ а̄ха̄рети…пе… сатта̄хикампи а̄ха̄рам̣ а̄ха̄рети. ити еварӯпам̣ ад̣д̣хама̄сикампи парийа̄йабхаттабходжана̄нуйогамануйутто вихарати. со са̄кабхаккхо ва̄ хоти са̄ма̄кабхаккхо ва̄ хоти нӣва̄рабхаккхо ва̄ хоти даддулабхаккхо ва̄ хоти хат̣абхаккхо ва̄ хоти кан̣абхаккхо ва̄ хоти а̄ча̄мабхаккхо ва̄ хоти пин̃н̃а̄кабхаккхо ва̄ хоти тин̣абхаккхо ва̄ хоти гомайабхаккхо ва̄ хоти, ванамӯлапхала̄ха̄ро йа̄пети паваттапхалабходжӣ. со са̄н̣а̄нипи дха̄рети маса̄н̣а̄нипи дха̄рети чхавадусса̄нипи дха̄рети пам̣сукӯла̄нипи дха̄рети тирӣт̣а̄нипи дха̄рети аджинампи дха̄рети аджинаккхипампи дха̄рети кусачӣрампи дха̄рети ва̄качӣрампи дха̄рети пхалакачӣрампи дха̄рети кесакамбалампи дха̄рети ва̄л̣акамбалампи дха̄рети улӯкапаккхампи [улукапаккхампи (сӣ. сйа̄.)] дха̄рети, кесамассулочакопи хоти кесамассулочана̄нуйогамануйутто, уббхат̣т̣хакопи хоти а̄санапат̣иккхитто, уккут̣икопи хоти уккут̣икаппадха̄намануйутто, кан̣т̣ака̄пассайикопи хоти кан̣т̣ака̄пассайе сеййам̣ каппети, са̄йататийакампи [са̄йам̣татийакампи (сйа̄. ка.) ма. ни. 2.7] удакорохана̄нуйогамануйутто вихарати. ити еварӯпам̣ анекавихитам̣ ка̄йасса а̄та̄панапарита̄пана̄нуйогамануйутто вихарати. евам̣ пуггало аттантапо хоти аттапарита̄пана̄нуйогамануйутто.
175. катхан̃ча пуггало парантапо хоти парапарита̄пана̄нуйогамануйутто? идхекаччо пуггало ораббхико хоти сӯкарико са̄кун̣ико ма̄гавико луддо маччхагха̄тако чоро чорагха̄тако гогха̄тако бандхана̄га̄рико, йе ва̄ панан̃н̃епи кечи курӯракамманта̄. евам̣ пуггало парантапо хоти парапарита̄пана̄нуйогамануйутто.
176. катхан̃ча пуггало аттантапо ча хоти аттапарита̄пана̄нуйогамануйутто, парантапо ча парапарита̄пана̄нуйогамануйутто? идхекаччо пуггало ра̄джа̄ ва̄ хоти кхаттийо муддха̄васитто [муддха̄бхиситто (сйа̄. ка.)] бра̄хман̣о ва̄ маха̄са̄ло. со пураттхимена нарасса навам̣ сандха̄га̄рам̣ [санта̄га̄рам̣ (сйа̄.), йан̃н̃а̄га̄рам̣ (сӣ.)] ка̄ра̄петва̄ кесамассум̣ оха̄ретва̄ кхара̄джинам̣ [кхура̄джинам̣ (сйа̄. ка.)] нива̄сетва̄ саппителена ка̄йам̣ аббхан̃джитва̄ мигависа̄н̣ена пит̣т̣хим̣ кан̣д̣увама̄но [кан̣д̣ӯйама̄но (сӣ.)] сандха̄га̄рам̣ пависати саддхим̣ махесийа̄ бра̄хман̣ена ча пурохитена. со таттха анантарахита̄йа бхӯмийа̄ харитупалитта̄йа сеййам̣ каппети. екисса̄ га̄вийа̄ сарӯпаваччха̄йа йам̣ екасмим̣ тхане кхӣрам̣ хоти тена ра̄джа̄ йа̄пети, йам̣ дутийасмим̣ тхане кхӣрам̣ хоти тена махесӣ йа̄пети, йам̣ татийасмим̣ тхане кхӣрам̣ хоти тена бра̄хман̣о пурохито йа̄пети, йам̣ чатуттхасмим̣ тхане кхӣрам̣ хоти тена аггим̣ джухати, авасесена ваччхако йа̄пети. со евама̄ха – ‘‘еттака̄ усабха̄ хан̃н̃анту йан̃н̃аттха̄йа, еттака̄ ваччхатара̄ хан̃н̃анту йан̃н̃аттха̄йа, еттака̄ ваччхатарийо хан̃н̃анту йан̃н̃аттха̄йа, еттака̄ аджа̄ хан̃н̃анту йан̃н̃аттха̄йа, еттака̄ ураббха̄ хан̃н̃анту йан̃н̃аттха̄йа, (еттака̄ асса̄ хан̃н̃анту йан̃н̃аттха̄йа) [( ) наттхи сӣхал̣апоттхаке. маджджхиманика̄йе кандаракасуттепи евамева] еттака̄ руккха̄ чхиджджанту йӯпаттха̄йа, еттака̄ даббха̄ лӯйанту барихисаттха̄йа̄’’ти [парихим̣саттха̄йа̄ти (сӣ. сйа̄. ка.) ма. ни. 2.9]. йеписса те хонти да̄са̄ти ва̄ песса̄ти ва̄ каммакара̄ти ва̄, тепи дан̣д̣атаджджита̄ бхайатаджджита̄ ассумукха̄ рудама̄на̄ парикамма̄ни каронти. евам̣ пуггало аттантапо ча хоти аттапарита̄пана̄нуйогамануйутто, парантапо ча парапарита̄пана̄нуйогамануйутто.
177. катхан̃ча пуггало нева аттантапо ча хоти на аттапарита̄пана̄нуйогамануйутто, на парантапо на парапарита̄пана̄нуйогамануйутто? со анаттантапо апарантапо дит̣т̣хева дхамме ниччха̄то ниббуто сӣтӣбхӯто сукхаппат̣исам̣ведӣ брахмабхӯтена аттана̄ вихарати.
идха татха̄гато локе уппаджджати арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄. со имам̣ локам̣ садевакам̣ сама̄ракам̣ сабрахмакам̣ сассаман̣абра̄хман̣им̣ паджам̣ садевамануссам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведети. со дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети. там̣ дхаммам̣ сун̣а̄ти гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ ан̃н̃атарасмим̣ ва̄ куле пачча̄джа̄то. со там̣ дхаммам̣ сутва̄ татха̄гате саддхам̣ пат̣илабхати. со тена саддха̄пат̣ила̄бхена саманна̄гато ити пат̣исан̃чиккхати – ‘‘самба̄дхо гхара̄ва̄со раджа̄патхо, аббхока̄со паббаджджа̄. найидам̣ сукарам̣ ага̄рам̣ аджджха̄васата̄ екантапарипун̣н̣ам̣ екантапарисуддхам̣ сан̇кхаликхитам̣ брахмачарийам̣ чаритум̣. йам̣нӯна̄хам̣ кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджеййа’’нти! со апарена самайена аппам̣ ва̄ бхогаккхандхам̣ паха̄йа махантам̣ ва̄ бхогаккхандхам̣ паха̄йа аппам̣ ва̄ н̃а̄типариват̣т̣ам̣ паха̄йа махантам̣ ва̄ н̃а̄типариват̣т̣ам̣ паха̄йа кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати.
178. со евам̣ паббаджито сама̄но бхиккхӯнам̣ сиккха̄са̄джӣвасама̄панно па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти нихитадан̣д̣о нихитасаттхо ладжджӣ дайа̄панно саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ вихарати.
адинна̄да̄нам̣ паха̄йа адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти динна̄да̄йӣ диннапа̄т̣икан̇кхӣ, атхенена сучибхӯтена аттана̄ вихарати.
абрахмачарийам̣ паха̄йа брахмача̄рӣ хоти а̄ра̄ча̄рӣ [ана̄ча̄рӣ (ка.)] пат̣ивирато метхуна̄ га̄мадхамма̄.
муса̄ва̄дам̣ паха̄йа муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти саччава̄дӣ саччасандхо тхето паччайико ависам̣ва̄дако локасса.
писун̣ам̣ ва̄чам̣ паха̄йа писун̣а̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти, ито сутва̄ на амутра аккха̄та̄ имесам̣ бхеда̄йа, амутра ва̄ сутва̄ на имесам̣ аккха̄та̄ амӯсам̣ бхеда̄йа. ити бхинна̄нам̣ ва̄ сандха̄та̄ сахита̄нам̣ ва̄ ануппада̄та̄ самагга̄ра̄мо самаггарато самагганандӣ самаггакаран̣им̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти.
пхарусам̣ ва̄чам̣ паха̄йа пхаруса̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти. йа̄ са̄ ва̄ча̄ нела̄ кан̣н̣асукха̄ пеманӣйа̄ хадайан̇гама̄ порӣ бахуджанаканта̄ бахуджанамана̄па̄ татха̄рӯпим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти.
сампхаппала̄пам̣ паха̄йа сампхаппала̄па̄ пат̣ивирато хоти, ка̄лава̄дӣ бхӯтава̄дӣ аттхава̄дӣ дхаммава̄дӣ винайава̄дӣ нидха̄наватим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ ка̄лена са̄падесам̣ парийантаватим̣ аттхасам̣хитам̣.
179. со бӣджага̄мабхӯтага̄масама̄рамбха̄ пат̣ивирато хоти, екабхаттико хоти раттӯпарато вирато вика̄лабходжана̄, наччагӣтава̄дитависӯкадассана̄ пат̣ивирато хоти, ма̄ла̄гандхавилепанадха̄ран̣аман̣д̣анавибхӯсанат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирато хоти, учча̄сайанамаха̄сайана̄ пат̣ивирато хоти, джа̄тарӯпараджатапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти.
а̄макадхан̃н̃апат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, а̄макамам̣сапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, иттхикума̄рика̄пат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, да̄сида̄сапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, аджел̣акапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, куккут̣асӯкарапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, хаттхигава̄ссавал̣авапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, кхеттаваттхупат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти, дӯтеййапахин̣агамана̄нуйога̄ пат̣ивирато хоти, кайавиккайа̄ пат̣ивирато хоти, тула̄кӯт̣акам̣сакӯт̣ама̄накӯт̣а̄ пат̣ивирато хоти, уккот̣анаван̃чананикатиса̄чийога̄ [… са̄вийога̄ (сйа̄. ка.)] пат̣ивирато хоти, чхеданавадхабандханавипара̄мосаа̄лопасахаса̄ка̄ра̄ пат̣ивирато хоти.
180. со сантут̣т̣хо хоти ка̄йапариха̄рикена чӣварена куччхипариха̄рикена пин̣д̣апа̄тена. со йена йенева паккамати сама̄да̄йева паккамати, сеййатха̄пи на̄ма паккхӣ сакун̣о йена йенева д̣ети сапаттабха̄рова д̣ети. евамевам̣ бхиккху сантут̣т̣хо хоти ка̄йапариха̄рикена чӣварена куччхипариха̄рикена пин̣д̣апа̄тена. со йена йенева паккамати сама̄да̄йева паккамати. со имина̄ арийена сӣлаккхандхена саманна̄гато аджджхаттам̣ анаваджджасукхам̣ пат̣исам̣ведети.
181. со чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ на нимиттагга̄хӣ хоти на̄нубйан̃джанагга̄хӣ. йатва̄дхикаран̣аменам̣ чаккхундрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджати, раккхати чаккхундрийам̣, чаккхундрийе сам̣варам̣ а̄паджджати; сотена саддам̣ сутва̄…пе… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄…пе… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄…пе… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄…пе… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа на нимиттагга̄хӣ хоти на̄нубйан̃джанагга̄хӣ. йатва̄дхикаран̣аменам̣ маниндрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджати, раккхати маниндрийам̣, маниндрийе сам̣варам̣ а̄паджджати. со имина̄ арийена индрийасам̣варена саманна̄гато аджджхаттам̣ абйа̄секасукхам̣ пат̣исам̣ведети.
182. со абхикканте пат̣икканте сампаджа̄нака̄рӣ хоти, а̄локите вилоките сампаджа̄нака̄рӣ хоти, самин̃джите паса̄рите сампаджа̄нака̄рӣ хоти, сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣е сампаджа̄нака̄рӣ хоти, асите пӣте кха̄йите са̄йите сампаджа̄нака̄рӣ хоти, учча̄рапасса̄вакамме сампаджа̄нака̄рӣ хоти, гате т̣хите нисинне сутте джа̄гарите бха̄сите тун̣хӣбха̄ве сампаджа̄нака̄рӣ хоти.
со имина̄ ча арийена сӣлаккхандхена саманна̄гато имина̄ ча арийена индрийасам̣варена саманна̄гато имина̄ ча арийена сатисампаджан̃н̃ена саманна̄гато има̄йа ча арийа̄йа сантут̣т̣хийа̄ саманна̄гато [пасса ма. ни. 2 кандаракасутте; а. ни. 1 аттантапасутте ча] вивиттам̣ сена̄санам̣ бхаджати аран̃н̃ам̣ руккхамӯлам̣ паббатам̣ кандарам̣ гиригухам̣ суса̄нам̣ ванапаттхам̣ аббхока̄сам̣ пала̄лапун̃джам̣. со паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто нисӣдати паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со абхиджджхам̣ локе паха̄йа вигата̄бхиджджхена четаса̄ вихарати, абхиджджха̄йа читтам̣ парисодхети; бйа̄па̄дападосам̣ паха̄йа абйа̄панначитто вихарати саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ, бйа̄па̄дападоса̄ читтам̣ парисодхети; тхинамиддхам̣ [тхӣнамиддхам̣ (сӣ. сйа̄.)] паха̄йа вигататхинамиддхо вихарати а̄локасан̃н̃ӣ сато сампаджа̄но, тхинамиддха̄ читтам̣ парисодхети; уддхаччакуккуччам̣ паха̄йа ануддхато вихарати аджджхаттам̣ вӯпасантачитто, уддхаччакуккучча̄ читтам̣ парисодхети; вичикиччхам̣ паха̄йа тин̣н̣авичикиччхо вихарати акатхам̣катхӣ кусалесу дхаммесу, вичикиччха̄йа читтам̣ парисодхети.
183. со име пан̃ча нӣваран̣е паха̄йа четасо упаккилесе пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣е вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати; витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати; пӣтийа̄ ча вира̄га̄ упеккхако ча вихарати сато ча сампаджа̄но сукхан̃ча ка̄йена пат̣исам̣ведети, йам̣ там̣ арийа̄ а̄чиккханти – ‘‘упеккхако сатима̄ сукхавиха̄рӣ’’ти татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати; сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄ пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄ адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати.
со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄мети. со анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо тиссопи джа̄тийо чатассопи джа̄тийо пан̃чапи джа̄тийо дасапи джа̄тийо вӣсампи джа̄тийо тим̣сампи джа̄тийо чатта̄лӣсампи джа̄тийо пан̃н̃а̄сампи джа̄тийо джа̄тисатампи джа̄тисахассампи джа̄тисатасахассампи анекепи сам̣ват̣т̣акаппе анекепи виват̣т̣акаппе анекепи сам̣ват̣т̣авиват̣т̣акаппе – ‘‘амутра̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхапат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто амутра удапа̄дим̣; татра̄па̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхапат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто идхӯпапанно’’ти. ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати.
184. со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте сатта̄нам̣ чутӯпапа̄тан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄мети. со диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е, сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти – ‘‘име вата бхонто сатта̄ ка̄йадуччаритена саманна̄гата̄, вачӣдуччаритена саманна̄гата̄, манодуччаритена саманна̄гата̄, арийа̄нам̣ упава̄дака̄, миччха̄дит̣т̣хика̄ миччха̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄. те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упапанна̄. име ва̄ пана бхонто сатта̄ ка̄йасучаритена саманна̄гата̄ вачӣсучаритена саманна̄гата̄ маносучаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ анупава̄дака̄ самма̄дит̣т̣хика̄ самма̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄. те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанна̄’’ти. со ити диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е, сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти.
185. со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄мети. со ‘‘идам̣ дуккха’’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ дуккхасамудайо’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ дуккханиродхо’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘‘име а̄сава̄’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ а̄савасамудайо’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ а̄саваниродхо’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘‘айам̣ а̄саваниродхага̄минӣ пат̣ипада̄’’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. тасса евам̣ джа̄нато евам̣ пассато ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, бхава̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, авиджджа̄сава̄пи читтам̣ вимуччати. вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти. ‘‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’’ти паджа̄на̄ти. евам̣ пуггало нева аттантапо ча хоти на аттапарита̄пана̄нуйогамануйутто, на парантапо на парапарита̄пана̄нуйогамануйутто. со анаттантапо апарантапо дит̣т̣хева дхамме ниччха̄то ниббуто сӣтӣбхӯто сукхаппат̣исам̣ведӣ брахмабхӯтена аттана̄ вихарати.
186. катамо ча пуггало сара̄го? йасса пуггаласса ра̄го аппахӣно, айам̣ вуччати пуггало ‘‘сара̄го’’.
катамо ча пуггало садосо? йасса пуггаласса досо аппахӣно, айам̣ вуччати пуггало ‘‘садосо’’.
катамо ча пуггало самохо? йасса пуггаласса мохо аппахӣно, айам̣ вуччати пуггало ‘‘самохо’’.
катамо ча пуггало сама̄но? йасса пуггаласса ма̄но аппахӣно, айам̣ вуччати пуггало ‘‘сама̄но’’.
187. катхан̃ча пуггало ла̄бхӣ хоти аджджхаттам̣ четосаматхасса, на ла̄бхӣ адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа? идхекаччо пуггало ла̄бхӣ хоти рӯпасахагата̄нам̣ ва̄ арӯпасахагата̄нам̣ ва̄ сама̄паттӣнам̣, на ла̄бхӣ локуттарамаггасса ва̄ пхаласса ва̄. евам̣ пуггало ла̄бхӣ хоти аджджхаттам̣ четосаматхасса, на ла̄бхӣ адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа.
катхан̃ча пуггало ла̄бхӣ хоти адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа, на ла̄бхӣ аджджхаттам̣ четосаматхасса? идхекаччо пуггало ла̄бхӣ хоти локуттарамаггасса ва̄ пхаласса ва̄, на ла̄бхӣ рӯпасахагата̄нам̣ ва̄ арӯпасахагата̄нам̣ ва̄ сама̄паттӣнам̣. евам̣ пуггало ла̄бхӣ хоти адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа, на ла̄бхӣ аджджхаттам̣ четосаматхасса.
катхан̃ча пуггало ла̄бхӣ чева хоти аджджхаттам̣ четосаматхасса, ла̄бхӣ ча адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа? идхекаччо пуггало ла̄бхӣ хоти рӯпасахагата̄нам̣ ва̄ арӯпасахагата̄нам̣ ва̄ сама̄паттӣнам̣, ла̄бхӣ локуттарамаггасса ва̄ пхаласса ва̄. евам̣ пуггало ла̄бхӣ чева хоти аджджхаттам̣ четосаматхасса, ла̄бхӣ ча адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа.
катхан̃ча пуггало нева ла̄бхӣ хоти аджджхаттам̣ четосаматхасса, на ла̄бхӣ адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа? идхекаччо пуггало нева ла̄бхӣ хоти рӯпасахагата̄нам̣ ва̄ арӯпасахагата̄нам̣ ва̄ сама̄паттӣнам̣, на ла̄бхӣ локуттарамаггасса ва̄ пхаласса ва̄. евам̣ пуггало нева ла̄бхӣ хоти аджджхаттам̣ четосаматхасса, на ла̄бхӣ адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа.
188. катамо ча пуггало анусотага̄мӣ? идхекаччо пуггало ка̄ме ча пат̣исевати па̄пан̃ча каммам̣ кароти. айам̣ вуччати пуггало ‘‘анусотага̄мӣ’’.
катамо ча пуггало пат̣исотага̄мӣ? идхекаччо пуггало ка̄ме ча на пат̣исевати па̄пан̃ча каммам̣ на кароти. со саха̄пи дуккхена саха̄пи доманассена ассумукхенапи рудама̄но парипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ чарати. айам̣ вуччати пуггало ‘‘пат̣исотага̄мӣ’’.
катамо ча пуггало т̣хитатто? идхекаччо пуггало пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ опапа̄тико хоти таттха паринибба̄йӣ ана̄ваттидхаммо тасма̄ лока̄. айам̣ вуччати пуггало ‘‘т̣хитатто’’.
катамо ча пуггало тин̣н̣о па̄ран̇гато тхале тит̣т̣хати бра̄хман̣о? идхекаччо пуггало а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати. айам̣ вуччати пуггало тин̣н̣о па̄ран̇гато тхале тит̣т̣хати бра̄хман̣о.
189. катхан̃ча пуггало аппассуто хоти сутена анупапанно? идхекаччасса пуггаласса аппакам̣ сутам̣ хоти суттам̣ геййам̣ веййа̄каран̣ам̣ га̄тхам̣ уда̄нам̣ итивуттакам̣ джа̄такам̣ аббхутадхаммам̣ ведаллам̣. со тасса аппакасса сутасса на аттхаман̃н̃а̄йа дхаммаман̃н̃а̄йа дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно [на дхаммаман̃н̃а̄йа на дхамма̄нудхаммапат̣ипанно (сйа̄.), на дхаммаман̃н̃а̄йа дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно (ка.)] хоти. евам̣ пуггало аппассуто хоти сутена анупапанно.
катхан̃ча пуггало аппассуто хоти сутена упапанно? идхекаччасса пуггаласса аппакам̣ сутам̣ хоти суттам̣ геййам̣ веййа̄каран̣ам̣ га̄тхам̣ уда̄нам̣ итивуттакам̣ джа̄такам̣ аббхутадхаммам̣ ведаллам̣. со тасса аппакасса сутасса аттхаман̃н̃а̄йа дхаммаман̃н̃а̄йа дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно хоти. евам̣ пуггало аппассуто хоти сутена упапанно.
катхан̃ча пуггало бахуссуто хоти сутена анупапанно? идхекаччасса пуггаласса бахукам̣ сутам̣ хоти суттам̣ геййам̣ веййа̄каран̣ам̣ га̄тхам̣ уда̄нам̣ итивуттакам̣ джа̄такам̣ аббхутадхаммам̣ ведаллам̣. со тасса бахукасса сутасса на аттхаман̃н̃а̄йа дхаммаман̃н̃а̄йа дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно хоти. евам̣ пуггало бахуссуто хоти сутена анупапанно.
катхан̃ча пуггало бахуссуто хоти сутена упапанно? идхекаччасса пуггаласса бахукам̣ сутам̣ хоти суттам̣ геййам̣ веййа̄каран̣ам̣ га̄тхам̣ уда̄нам̣ итивуттакам̣ джа̄такам̣ аббхутадхаммам̣ ведаллам̣. со тасса бахукасса сутасса аттхаман̃н̃а̄йа дхаммаман̃н̃а̄йа дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно хоти. евам̣ пуггало бахуссуто хоти сутена упапанно.
190. катамо ча пуггало саман̣амачало? идхекаччо пуггало тин̣н̣ам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ сота̄панно хоти авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йано. айам̣ вуччати пуггало ‘‘саман̣амачало’’.
катамо ча пуггало саман̣ападумо? идхекаччо пуггало тин̣н̣ам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ ра̄гадосамоха̄нам̣ танутта̄ сакада̄га̄мӣ хоти, сакидева имам̣ локам̣ а̄гантва̄ дуккхассантам̣ кароти. айам̣ вуччати пуггало ‘‘саман̣ападумо’’.
катамо ча пуггало саман̣апун̣д̣арӣко? идхекаччо пуггало пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ опапа̄тико хоти таттха паринибба̄йӣ ана̄ваттидхаммо тасма̄ лока̄. айам̣ вуччати пуггало ‘‘саман̣апун̣д̣арӣко’’.
катамо ча пуггало саман̣есу саман̣асукхума̄ло? идхекаччо пуггало а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати. айам̣ вуччати пуггало ‘‘саман̣есу саман̣асукхума̄ло’’ти.
чатукканиддесо.