ма̄тика̄
1. екакауддесо
1. чха пан̃н̃аттийо – кхандхапан̃н̃атти, а̄йатанапан̃н̃атти, дха̄тупан̃н̃атти, саччапан̃н̃атти, индрийапан̃н̃атти, пуггалапан̃н̃аттӣти.
2. китта̄вата̄ кхандха̄нам̣ кхандхапан̃н̃атти? йа̄вата̄ пан̃чаккхандха̄ – рӯпаккхандхо, ведана̄ккхандхо, сан̃н̃а̄ккхандхо, сан̇кха̄раккхандхо, вин̃н̃а̄н̣аккхандхо; етта̄вата̄ кхандха̄нам̣ кхандхапан̃н̃атти.
3. китта̄вата̄ а̄йатана̄нам̣ а̄йатанапан̃н̃атти? йа̄вата̄ два̄даса̄йатана̄ни – чаккха̄йатанам̣, рӯпа̄йатанам̣, сота̄йатанам̣, садда̄йатанам̣, гха̄на̄йатанам̣, гандха̄йатанам̣, дживха̄йатанам̣, раса̄йатанам̣, ка̄йа̄йатанам̣, пхот̣т̣хабба̄йатанам̣, мана̄йатанам̣, дхамма̄йатанам̣; етта̄вата̄ а̄йатана̄нам̣ а̄йатанапан̃н̃атти.
4. китта̄вата̄ дха̄тӯнам̣ дха̄тупан̃н̃атти? йа̄вата̄ ат̣т̣ха̄раса дха̄туйо – чаккхудха̄ту, рӯпадха̄ту, чаккхувин̃н̃а̄н̣адха̄ту, сотадха̄ту, саддадха̄ту, сотавин̃н̃а̄н̣адха̄ту, гха̄надха̄ту, гандхадха̄ту, гха̄навин̃н̃а̄н̣адха̄ту, дживха̄дха̄ту, расадха̄ту, дживха̄вин̃н̃а̄н̣адха̄ту, ка̄йадха̄ту, пхот̣т̣хаббадха̄ту, ка̄йавин̃н̃а̄н̣адха̄ту, манодха̄ту, дхаммадха̄ту, мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту; етта̄вата̄ дха̄тӯнам̣ дха̄тупан̃н̃атти.
5. китта̄вата̄ сачча̄нам̣ саччапан̃н̃атти? йа̄вата̄ чатта̄ри сачча̄ни – дуккхасаччам̣, самудайасаччам̣, ниродхасаччам̣, маггасаччам̣; етта̄вата̄ сачча̄нам̣ саччапан̃н̃атти.
6. китта̄вата̄ индрийа̄нам̣ индрийапан̃н̃атти? йа̄вата̄ ба̄вӣсатиндрийа̄ни – чаккхундрийам̣, сотиндрийам̣, гха̄ниндрийам̣, дживхиндрийам̣, ка̄йиндрийам̣, маниндрийам̣, иттхиндрийам̣, пурисиндрийам̣, джӣвитиндрийам̣, сукхиндрийам̣, дуккхиндрийам̣, соманассиндрийам̣, доманассиндрийам̣, упеккхиндрийам̣, саддхиндрийам̣, вӣрийиндрийам̣, сатиндрийам̣, сама̄дхиндрийам̣, пан̃н̃индрийам̣, анан̃н̃а̄тан̃н̃асса̄мӣтиндрийам̣, ан̃н̃индрийам̣, ан̃н̃а̄та̄виндрийам̣; етта̄вата̄ индрийа̄нам̣ индрийапан̃н̃атти.
7. китта̄вата̄ пуггала̄нам̣ пуггалапан̃н̃атти?
(1) самайавимутто
(2) асамайавимутто
(3) куппадхаммо
(4) акуппадхаммо
(5) париха̄надхаммо
(6) апариха̄надхаммо
(7) четана̄бхаббо
(8) анураккхан̣а̄бхаббо
(9) путхуджджано
(10) готрабхӯ
(11) бхайӯпарато
(12) абхайӯпарато
(13) бхабба̄гамано
(14) абхабба̄гамано
(15) нийато
(16) анийато
(17) пат̣ипаннако
(18) пхалет̣хито
(19) самасӣсӣ
(20) т̣хитакаппӣ
(21) арийо
(22) анарийо
(23) секкхо
(24) асеккхо
(25) невасеккхана̄секкхо
(26) тевиджджо
(27) чхал̣абхин̃н̃о
(28) самма̄самбуддхо
(29) паччекасамбуддхо [паччекабуддхо (сӣ.)]
(30) убхатобха̄гавимутто
(31) пан̃н̃а̄вимутто
(32) ка̄йасаккхӣ
(33) дит̣т̣хиппатто
(34) саддха̄вимутто
(35) дхамма̄нуса̄рӣ
(36) саддха̄нуса̄рӣ
(37) саттаккхаттупарамо
(38) колан̇коло
(39) екабӣджӣ
(40) сакада̄га̄мӣ
(41) ана̄га̄мӣ
(42) антара̄паринибба̄йӣ
(43) упахаччапаринибба̄йӣ
(44) асан̇кха̄рапаринибба̄йӣ
(45) сасан̇кха̄рапаринибба̄йӣ
(46) уддхам̣сотоаканит̣т̣хага̄мӣ
(47) сота̄панно
(48) сота̄паттипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно
(49) сакада̄га̄мӣ
(50) сакада̄га̄мипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно
(51) ана̄га̄мӣ
(52) ана̄га̄мипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно
(53) араха̄
(54) арахаттапхаласаччхикирийа̄йа [арахатта̄йа (сӣ.)] пат̣ипанно
екакам̣.
2. дукауддесо
8. две пуггала̄ –
(1) кодхано ча, упана̄хӣ ча.
(2) маккхӣ ча, пал̣а̄сӣ [пала̄сӣ (сйа̄. ка.)] ча.
(3) иссукӣ ча, маччхарӣ ча.
(4) сат̣хо ча, ма̄йа̄вӣ ча.
(5) ахирико ча, аноттаппӣ ча.
(6) дуббачо ча, па̄памитто ча.
(7) индрийесу агуттадва̄ро ча, бходжане аматтан̃н̃ӯ ча.
(8) мут̣т̣хассати ча, асампаджа̄но ча.
(9) сӣлавипанно ча, дит̣т̣хивипанно ча.
(10) аджджхаттасам̣йоджано ча, бахиддха̄сам̣йоджано ча.
(11) аккодхано ча, анупана̄хӣ ча.
(12) амаккхӣ ча, апал̣а̄сӣ ча.
(13) аниссукӣ ча, амаччхарӣ ча.
(14) асат̣хо ча, ама̄йа̄вӣ ча.
(15) хирима̄ ча, оттаппӣ ча.
(16) сувачо ча, калйа̄н̣амитто ча.
(17) индрийесу гуттадва̄ро ча, бходжане маттан̃н̃ӯ ча.
(18) упат̣т̣хитассати ча, сампаджа̄но ча.
(19) сӣласампанно ча, дит̣т̣хисампанно ча.
(20) две пуггала̄ дуллабха̄ локасмим̣.
(21) две пуггала̄ дуттаппайа̄.
(22) две пуггала̄ сутаппайа̄.
(23) двиннам̣ пуггала̄нам̣ а̄сава̄ вад̣д̣ханти.
(24) двиннам̣ пуггала̄нам̣ а̄сава̄ на вад̣д̣ханти.
(25) хӣна̄дхимутто ча, пан̣ӣта̄дхимутто ча.
(26) титто ча, таппета̄ ча.
дукам̣.
3. тикауддесо
9. тайо пуггала̄ –
(1) нира̄со, а̄сам̣со, вигата̄со.
(2) тайо гила̄нӯпама̄ пуггала̄.
(3) ка̄йасаккхӣ, дит̣т̣хиппатто, саддха̄вимутто.
(4) гӯтхабха̄н̣ӣ, пуппхабха̄н̣ӣ, мадхубха̄н̣ӣ.
(5) арукӯпамачитто пуггало, виджджӯпамачитто пуггало, ваджирӯпамачитто пуггало.
(6) андхо, екачаккху, двичаккху.
(7) авакуджджапан̃н̃о пуггало, уччхан̇гапан̃н̃о [уччан̇гупан̃н̃о (сйа̄.)] пуггало, путхупан̃н̃о пуггало.
(8) аттхекаччо пуггало ка̄месу ча бхавесу ча авӣтара̄го, аттхекаччо пуггало ка̄месу вӣтара̄го бхавесу авӣтара̄го, аттхекаччо пуггало ка̄месу ча бхавесу ча вӣтара̄го.
(9) па̄са̄н̣алекхӯпамо пуггало, патхавилекхӯпамо пуггало, удакалекхӯпамо пуггало.
(10) тайо поттхакӯпама̄ пуггала̄.
(11) тайо ка̄сикаваттхӯпама̄ пуггала̄.
(12) суппамеййо, дуппамеййо, аппамеййо.
(13) аттхекаччо пуггало на севитаббо на бхаджитаббо на пайирупа̄ситаббо, аттхекаччо пуггало севитаббо бхаджитаббо пайирупа̄ситаббо, аттхекаччо пуггало саккатва̄ гарум̣ катва̄ [гарукатва̄ (сӣ.)] севитаббо бхаджитаббо пайирупа̄ситаббо.
(14) аттхекаччо пуггало джигуччхитаббо на севитаббо на бхаджитаббо на пайирупа̄ситаббо, аттхекаччо пуггало аджджхупеккхитаббо на севитаббо на бхаджитаббо на пайирупа̄ситаббо; аттхекаччо пуггало севитаббо бхаджитаббо пайирупа̄ситаббо.
(15) аттхекаччо пуггало сӣлесу парипӯрака̄рӣ [парипӯрӣка̄рӣ (сйа̄.)], сама̄дхисмим̣ маттасо ка̄рӣ, пан̃н̃а̄йа маттасо ка̄рӣ; аттхекаччо пуггало сӣлесу ча парипӯрака̄рӣ, сама̄дхисмин̃ча парипӯрака̄рӣ, пан̃н̃а̄йа маттасо ка̄рӣ; аттхекаччо пуггало сӣлесу ча парипӯрака̄рӣ, сама̄дхисмин̃ча парипӯрака̄рӣ, пан̃н̃а̄йа ча парипӯрака̄рӣ.
(16) тайо саттха̄ро.
(17) апарепи тайо саттха̄ро.
тикам̣.
4. чатуккауддесо
10. чатта̄ро пуггала̄ –
(1) асаппурисо, асаппурисена асаппурисатаро, саппурисо, саппурисена саппурисатаро.
(2) па̄по, па̄пена па̄патаро, калйа̄н̣о, калйа̄н̣ена калйа̄н̣атаро.
(3) па̄падхаммо, па̄падхаммена па̄падхамматаро, калйа̄н̣адхаммо, калйа̄н̣адхаммена калйа̄н̣адхамматаро.
(4) са̄ваджджо, ваджджабахуло, аппаваджджо [аппаса̄ваджджо (сйа̄. ка.) а. ни. 4.135], анаваджджо.
(5) уггхат̣итан̃н̃ӯ, випан̃читан̃н̃ӯ [випачитан̃н̃ӯ (сӣ.) а. ни. 4.133], неййо, падапарамо.
(6) йуттаппат̣ибха̄но, но муттаппат̣ибха̄но, муттаппат̣ибха̄но, но йуттаппат̣ибха̄но, йуттаппат̣ибха̄но ча муттаппат̣ибха̄но ча, нева йуттаппат̣ибха̄но но муттаппат̣ибха̄но.
(7) чатта̄ро дхаммакатхика̄ пуггала̄.
(8) чатта̄ро вала̄хакӯпама̄ пуггала̄.
(9) чатта̄ро мӯсикӯпама̄ пуггала̄.
(10) чатта̄ро амбӯпама̄ пуггала̄.
(11) чатта̄ро кумбхӯпама̄ пуггала̄.
(12) чатта̄ро удакарахадӯпама̄ пуггала̄.
(13) чатта̄ро балӣбаддӯпама̄ [балибаддӯпама̄ (сӣ.)] пуггала̄.
(14) чатта̄ро а̄сӣвисӯпама̄ пуггала̄.
(15) аттхекаччо пуггало ананувичча апарийога̄хетва̄ аван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти, аттхекаччо пуггало ананувичча апарийога̄хетва̄ ван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти, аттхекаччо пуггало ананувичча апарийога̄хетва̄ аппаса̄данӣйе т̣ха̄не паса̄дам̣ упадам̣сита̄ хоти, аттхекаччо пуггало ананувичча апарийога̄хетва̄ паса̄данӣйе т̣ха̄не аппаса̄дам̣ упадам̣сита̄ хоти.
(16) аттхекаччо пуггало анувичча парийога̄хетва̄ аван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти, аттхекаччо пуггало анувичча парийога̄хетва̄ ван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти, аттхекаччо пуггало анувичча парийога̄хетва̄ аппаса̄данӣйе т̣ха̄не аппаса̄дам̣ упадам̣сита̄ хоти, аттхекаччо пуггало анувичча парийога̄хетва̄ паса̄данӣйе т̣ха̄не паса̄дам̣ упадам̣сита̄ хоти.
(17) аттхекаччо пуггало аван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена, но ча кхо ван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена; аттхекаччо пуггало ван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена, но ча кхо аван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена; аттхекаччо пуггало аван̣н̣а̄рахасса ча аван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена; ван̣н̣а̄рахасса ча ван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена, аттхекаччо пуггало нева аван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена, но ча ван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сита̄ хоти бхӯтам̣ таччхам̣ ка̄лена.
(18) ут̣т̣ха̄напхалӯпаджӣвӣ но пун̃н̃апхалӯпаджӣвӣ, пун̃н̃апхалӯпаджӣвӣ но ут̣т̣ха̄напхалӯпаджӣвӣ, ут̣т̣ха̄напхалӯпаджӣвӣ ча пун̃н̃апхалӯпаджӣвӣ ча, нева ут̣т̣ха̄напхалӯпаджӣвӣ но пун̃н̃апхалӯпаджӣвӣ.
(19) тамо тамапара̄йано, тамо джотипара̄йано, джоти тамапара̄йано, джоти джотипара̄йано.
(20) он̣атон̣ато, он̣атун̣н̣ато, ун̣н̣атон̣ато, ун̣н̣атун̣н̣ато.
(21) чатта̄ро руккхӯпама̄ пуггала̄.
(22) рӯпаппама̄н̣о, рӯпаппасанно, гхосаппама̄н̣о, гхосаппасанно.
(23) лӯкхаппама̄н̣о, лӯкхаппасанно, дхаммаппама̄н̣о, дхаммаппасанно.
(24) аттхекаччо пуггало аттахита̄йа пат̣ипанно хоти, но парахита̄йа; аттхекаччо пуггало парахита̄йа пат̣ипанно хоти, но аттахита̄йа; аттхекаччо пуггало аттахита̄йа чева пат̣ипанно хоти парахита̄йа ча; аттхекаччо пуггало нева аттахита̄йа пат̣ипанно хоти но парахита̄йа.
(25) аттхекаччо пуггало аттантапо хоти аттапарита̄пана̄нуйогамануйутто; аттхекаччо пуггало парантапо хоти парапарита̄пана̄нуйогамануйутто; аттхекаччо пуггало аттантапо ча хоти аттапарита̄пана̄нуйогамануйутто, парантапо ча парапарита̄пана̄нуйогамануйутто; аттхекаччо пуггало нева аттантапо хоти на аттапарита̄пана̄нуйогамануйутто, на парантапо на парапарита̄пана̄нуйогамануйутто. со анаттантапо апарантапо дит̣т̣хева дхамме ниччха̄то ниббуто сӣтӣбхӯто [сӣтибхӯто (сӣ. ка.)] сукхаппат̣исам̣ведӣ брахмабхӯтена аттана̄ вихарати.
(26) сара̄го, садосо, самохо, сама̄но.
(27) аттхекаччо пуггало ла̄бхӣ хоти аджджхаттам̣ четосаматхасса, на ла̄бхӣ адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа; аттхекаччо пуггало ла̄бхӣ хоти адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа, на ла̄бхӣ аджджхаттам̣ четосаматхасса; аттхекаччо пуггало ла̄бхӣ чева хоти аджджхаттам̣ четосаматхасса, ла̄бхӣ ча адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа; аттхекаччо пуггало нева ла̄бхӣ хоти аджджхаттам̣ четосаматхасса, на ла̄бхӣ адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа.
(28) анусотага̄мӣ пуггало, пат̣исотага̄мӣ пуггало, т̣хитатто пуггало, тин̣н̣о па̄ран̇гато [па̄рагато (сӣ. сйа̄.)] тхале тит̣т̣хати бра̄хман̣о.
(29) аппассуто сутена анупапанно, аппассуто сутена упапанно, бахуссуто сутена анупапанно, бахуссуто сутена упапанно.
(30) саман̣амачало, саман̣ападумо, саман̣апун̣д̣арӣко, саман̣есу саман̣асукхума̄ло.
чатуккам̣.
5. пан̃чакауддесо
11. пан̃ча пуггала̄ –
(1) аттхекаччо пуггало а̄рабхати [а̄рамбхати (сӣ. сйа̄.)] ча виппат̣иса̄рӣ ча хоти, тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти. аттхекаччо пуггало а̄рабхати на виппат̣иса̄рӣ ча хоти, тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти. аттхекаччо пуггало на̄рабхати виппат̣иса̄рӣ ча хоти, тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти. аттхекаччо пуггало на̄рабхати на виппат̣иса̄рӣ хоти, тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти. аттхекаччо пуггало на̄рабхати на виппат̣иса̄рӣ хоти, тан̃ча четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, йаттхасса те уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ апарисеса̄ нируджджханти.
(2) датва̄ аваджа̄на̄ти, сам̣ва̄сена аваджа̄на̄ти, а̄дхеййамукхо хоти, лоло хоти, мандо момӯхо хоти.