3. сан̇гха̄нуссатикатха̄ван̣н̣ана̄
154. арийасан̇гхагун̣а̄ти а̄ракатта̄ килесехи, анайе на ирийанато, айе ча ирийанато, садевакена ча локена ‘‘саран̣а’’нти аран̣ӣйато арийо ча со сан̇гхо ча, арийа̄нам̣ ва̄ сан̇гхо арийасан̇гхо, тасса гун̣а̄.
155. йам̣ самма̄пат̣ипадам̣ пат̣ипанно ‘‘сут̣т̣ху пат̣ипанно’’ти вуччати. са̄ арийамаггапат̣ипада̄ пат̣ипаккхадхамме аниваттидхамме катва̄ паджаханато пайоджана̄бха̄ва̄ сайампи аниваттидхамма̄, адхигантаббасса ча нибба̄насса екам̣сато ануломӣти. тато ева апаччанӣка̄, анудхаммабхӯта̄ ча, тасса̄ ча пат̣ипаннатта̄ арийасан̇гхо ‘‘суппат̣ипанно’’ти вуттоти дассетум̣ ‘‘сут̣т̣ху пат̣ипанно’’тиа̄ди вуттам̣. таттха ‘‘аниваттипат̣ипада’’нти имина̄ уджуппат̣ипаттим̣ дассети. пунаппунам̣ ниваттане хи сати уджуппат̣ипатти на хоти. ‘‘ануломапат̣ипадам̣ апаччанӣкапат̣ипада’’нти имина̄ н̃а̄йаппат̣ипаттим̣. пат̣ипаджджитаббасса хи нибба̄насса ануломанена, апаччанӣката̄йа часса̄ н̃а̄йато. ‘‘дхамма̄нудхаммапат̣ипада’’нти имина̄ са̄мӣчиппат̣ипаттим̣ ануччхавикабха̄вадӣпанато. етена пат̣хамападасса папан̃чаниддесо, итара̄ни тӣн̣и пада̄нӣти дассети. тена̄ха ‘‘йасма̄ пана̄’’тиа̄ди.
йатха̄нусит̣т̣хам̣ пат̣ипаджджанена киччасиддхито арийабха̄ва̄вахам̣ саванам̣ саккаччасаванам̣ на̄ма̄ти вуттам̣ ‘‘саккаччам̣ сун̣антӣти са̄вака̄’’ти, тена арийа̄ ева ниппарийа̄йато саттху са̄вака̄ на̄ма̄ти дассети. сӣладит̣т̣хиса̄ман̃н̃ата̄йа̄ти арийена сӣлена, арийа̄йа ча дит̣т̣хийа̄ сама̄набха̄вена. арийа̄нан̃хи сӣладит̣т̣хийо маджджхе бхиннасуван̣н̣ам̣ вийа нинна̄на̄каран̣ам̣ маггена̄гататта̄. тена те йаттха каттхачи т̣хита̄пи сам̣хата̄ва. тена̄ха ‘‘сан̇гха̄табха̄вама̄панно’’ти. ма̄йа̄са̄т̣хеййа̄дипа̄падхаммасамуччхедена уджу. тато ева гомуттаван̇ка̄бха̄вена аван̇ка̄. чандалекха̄ван̇ка̄бха̄вена акут̣ила̄. нан̇галакот̣иван̇ка̄бха̄вена аджимха̄. аван̇ка̄дибха̄вена ва̄ уджу. парисуддхат̣т̣хена арийа̄. апан̣н̣акабха̄вена н̃а̄йати камати нибба̄нам̣, там̣ ва̄ н̃а̄йати пат̣ивиджджхӣйати етена̄ти н̃а̄йо. ват̣т̣адуккханиййа̄на̄йа ануччхавикатта̄. анурӯпатта̄ са̄мӣчи опа̄йика̄типи сан̇кхам̣ саман̃н̃ам̣ гата̄ самма̄пат̣ипатти, та̄йа саман̇гита̄йа суппат̣ипанна̄ ‘‘самма̄ пат̣ипаджджантӣ’’ти катва̄. ваттама̄наттхо хи айам̣ пат̣ипанна-саддо йатха̄ ‘‘сота̄паттипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно’’ти (пу. па. 206). атӣтам̣ пат̣ипаданти йатха̄вуттамаггасамма̄пат̣ипаттим̣ вадати. убхайена ча са̄ман̃н̃аниддесена, ‘‘суппат̣ипанна̄ ча суппат̣ипанна̄ ча суппат̣ипанна̄’’ти екасесанайена ва̄ гахита̄нам̣ самӯхо ‘‘суппат̣ипанно’’ти вуттоти дассети.
евам̣ а̄дипадаттханиддесабха̄вена итарапада̄нам̣ аттхам̣ ватва̄ ида̄ни чатуннампи пада̄нам̣ авомиссакам̣ аттхам̣ дассетум̣ ‘‘апича̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха йатха̄нусит̣т̣ханти саттха̄ра̄ йатха̄ анусит̣т̣хам̣, татха̄ ануса̄санӣанурӯпанти аттхо. апан̣н̣акапат̣ипаданти авираджджханакапат̣ипадам̣, анаваджджапат̣ипаттинти аттхо. еттха ча сва̄ккха̄те дхаммавинайе апан̣н̣акапат̣ипадам̣ пат̣ипаннатта̄ти евам̣ самбандхитаббам̣. пуримападена самбандхе дутийападам̣ на ваттаббам̣ сийа̄, нану ча дутийападена самбандхепи пат̣хамам̣ падам̣ на ваттаббам̣ сийа̄ти? на тасса пат̣хамам̣ апеккхитатта̄. са̄ пана са̄вака̄нам̣ апан̣н̣акапат̣ипада̄ йатха̄нусит̣т̣хам̣ пат̣ипада̄ти дассанаттхам̣ ‘‘йатха̄нусит̣т̣хам̣ пат̣ипаннатта̄’’ти ваттаббам̣. убхайасса̄пи ва̄ суппат̣ипаннабха̄васа̄дханатта̄ убхайам̣ вуттам̣. татха̄ хи пи-саддена убхайам̣ самуччиноти.
килесаджимхавасена антадвайага̄хоти саббасо там̣ паха̄йа самма̄пат̣ипада̄ ка̄йа̄диван̇каппаха̄йинӣ уджуппат̣ипатти хотӣти а̄ха ‘‘маджджхима̄йа пат̣ипада̄йа…пе… уджуппат̣ипанно’’ти.
н̃а̄йо на̄ма йуттаппаттапат̣ипатти, нибба̄нан̃ча, саббасан̇кха̄расаматхата̄йа а̄диттам̣ челам̣, сӣсам̣ ва̄ аджджхупеккхитва̄пи пат̣ипаджджитаббамева̄ти а̄ха ‘‘н̃а̄йо вуччати нибба̄на’’нти. нибба̄йанакирийа̄мукхена четтха нибба̄нам̣ вуттанти дат̣т̣хаббам̣, магган̃а̄н̣а̄дӣхи ва̄ н̃а̄йати пат̣ивиджджхӣйати саччхикарӣйати ча̄ти н̃а̄йо нибба̄нанти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо.
гун̣асамбха̄вана̄йа парехи кайирама̄нам̣ паччупат̣т̣ха̄на̄диса̄мӣчикаммам̣ арахантӣти са̄мӣчикамма̄раха̄.
156. йадиданти антогадхалин̇гавачанабхедо нипа̄тоти тасса вачанабхедена аттхама̄ха ‘‘йа̄ има̄нӣ’’ти. еванти пака̄раттхе нипа̄то, имина̄ пака̄рена̄ти аттхо. тена итара̄ни тӣн̣и йугал̣а̄ни дассита̄ни хонтӣти а̄ха ‘‘евам̣ чатта̄ри пурисайугал̣а̄ни хонтӣ’’ти. етанти етам̣ ‘‘пурисапуггала̄’’ти бахувачанавасена вуттам̣ падам̣. пуриса̄ ча те пуггала̄ ча пурисапуггала̄. таттха ‘‘пуриса̄’’ти имина̄ пат̣хама̄йа пакатийа̄ гахан̣ам̣, ‘‘пуггала̄’’ти пана дутийа̄йапи саттаса̄ман̃н̃ена̄ти евам̣ ва̄ еттха аттхо дат̣т̣хаббо. чатуннам̣ паччайа̄нам̣ кӣдиса̄нам̣? а̄нетва̄ хунитабба̄нанти адхика̄рато па̄кат̣ойаматтхо. да̄таббанти ва̄ паччаттавачанам̣ ‘‘чатуннам̣ паччайа̄на’’нти падам̣ апеккхитва̄ са̄мивасена парин̣а̄метаббам̣, ан̃н̃атха̄ йесам̣ кесан̃чи чатуннам̣ паччайа̄нам̣ ‘‘а̄хуна’’нти саман̃н̃а̄ сийа̄. а̄хунам̣ арахатӣти ва̄ а̄хунеййо. сакка̄дӣнампи ва̄ а̄хавананти сакка̄дӣхипи диййама̄нам̣ да̄нам̣. йаттха хутам̣ махаппхаланти йасмим̣ а̄ваханӣйаггимхи хутам̣ дадхиа̄ди а̄хунеййаггигахапатаггидаккхин̣еййаггӣсу хутато ул̣а̄рапхаланти тесам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ ладдхи. хутанти диннам̣. ника̄йантарети саббаттхикава̄диника̄йе.
т̣хапетва̄ 165 тети те пийамана̄пе н̃а̄тимитте апанетва̄, тесам̣ адатва̄ти адхиппа̄йо. еса есо. екабуддхантаре ча диссатӣти екасмим̣ буддхантаре вӣтиватте диссати. ча-саддена када̄чи асан̇кхйеййепи каппе вӣтиваттети дассети. аббокин̣н̣анти пат̣ипаккхехи авомиссам̣, кирийа̄висесакан̃четам̣. пийамана̄паттакарадхамма̄ на̄ма сӣла̄дайо, те арийасан̇гхе суппатит̣т̣хита̄. айам̣ хеттха адхиппа̄йо – н̃а̄тимитта̄ виппайутта̄ на чирассева сама̄гаччханти, анават̣т̣хита̄ ча тесу пийамана̄пата̄, на евамарийасан̇гхо. тасма̄ сан̇гхова па̄хунеййоти. пуббака̄ранти аггакирийам̣. саббаппака̄рена̄ти а̄дарага̄равабахума̄на̄дина̄, деййадхаммасса саккаччакаран̣а̄дина̄ ча саббена пака̄рена. сва̄йам̣ па̄хаванӣйа-саддо ‘‘па̄хунеййо’’ти вуччати парийа̄йабха̄вена.
даккханти ета̄йа сатта̄ йатха̄дхиппета̄хи сампаттӣхи вад̣д̣хантӣти даккхин̣а̄. татха̄бха̄вакаран̣ена даккхин̣ам̣ арахати. йатха̄ ул̣а̄ра̄тивипулудрайала̄бхена висодхитам̣ на̄ма хоти, евам̣ даккхин̣а̄ випулапхалата̄йа̄ти вуттам̣ ‘‘махаппхалакаран̣ата̄йа висодхетӣ’’ти.
пун̃н̃аттхикехи ан̃джали каран̣ӣйа̄ еттха̄ти ан̃джаликаран̣ӣйо.
йадипи па̄л̣ийам̣ ‘‘ануттара’’нти вуттам̣. наттхи ито уттарам̣ висит̣т̣ханти хи ануттарам̣. самамписса пана наттхӣти дассенто ‘‘асадиса’’нти а̄ха. кхиттам̣ вуттам̣ бӣджам̣ махаппхалабха̄вакаран̣ена та̄йати раккхати, кхипанти вапанти еттха бӣджа̄нӣти ва̄ кхеттам̣, кеда̄ра̄ди, кхеттам̣ вийа кхеттам̣, пун̃н̃а̄нам̣ кхеттам̣ пун̃н̃аккхеттам̣. сесам̣ буддха̄нуссатийам̣ вуттанайа̄нуса̄рена ведитаббам̣.