1. доса̄вабодха пат̣хамапариччхеда

ратанаттайаппан̣а̄маван̣н̣ана̄

1. муниндаваданамбходжа-габбхасамбхавасундарӣ;

саран̣ам̣ па̄н̣инам̣ ва̄н̣ӣ, майхам̣ пӣн̣айатам̣ манам̣.

1. атха̄йам̣ гантхака̄ро гантха̄рамбхе пуббапайога̄нубандхасабха̄васиддхикавигун̣опета̄нам̣ йатипота̄нам̣ тадупа̄йантаравирата̄ камантара̄петапараккамасамбхавена̄дхигатабйасанасатамупалаббха дайа̄сан̃джа̄тарасарасахадайата̄йа тадупа̄йабхӯтам̣ бандхалаккхан̣ам̣ вирачайитука̄мобхиматасиддхинимиттаматтанодхигатасаддхаммадевата̄нуссаран̣ам̣ та̄ва дассетума̄ха ‘‘мунинде’’чча̄ди. нану ‘‘бандхалаккхан̣ам̣ вирачайитука̄мо’’ти вуттам̣, киметтха лаккхан̣акаран̣ена адит̣т̣халаккхан̣а̄пи диссанти бандханта̄ти? саччам̣, татха̄пи те гхун̣аккхараппака̄са̄ таббидӯнам̣ пайога̄нуса̄рино ва̄ сийум̣, пуббе катасаттхапаричайа̄ ва̄ сийунти вин̃н̃еййам̣. ва̄н̣ӣ майхам̣ манам̣ пӣн̣айатанти самбандхо. ва̄н̣ӣти ва̄ сарассатйапарана̄мадхеййа̄ ка̄чи девата̄, са̄ сабба̄вада̄та̄ йатхиччхитаттхаса̄дханапун̣д̣арӣкагаббхе нисӣдатӣти локава̄до. ва̄н̣ӣти пана паччухавирахена̄бхиматасиддхинибандханеката̄н̣о самма̄самбуддхабха̄сито саддхаммо, татойева̄йам̣ девата̄ руппате. таттха сарассатийа̄ йатха̄’сатта̄ джа̄та̄йа маносампӣн̣ананти локо, саддхаммадевата̄йа ту манопӣн̣анам̣, тасса̄ саббаваджджарахита̄йаччантаниммала̄йа нирантараттханеката̄н̣аппаваттийа̄ манасо сампӣн̣анам̣. тена ча пассаддхи, та̄йа пана сукхам̣, тена̄пи сама̄дхи, сама̄дхисамбхавена йатха̄бхӯта̄вабодхасамбхавато вичитта̄некасаддаттхависеса̄ пат̣ибхантйана̄йа̄сена, тато ча йатхиччхитасиддхиниппхаттӣти ван̇кавуттийа̄ таппаса̄дама̄сӣсати.

ким̣висит̣т̣хочча̄ха ‘‘мунинде’’чча̄ди. убхо локе муна̄ти джа̄на̄тӣти муни, индати парамиссарийам̣ паваттети саббаттха̄ти индо, муни ча со индо ча, мунӣнам̣ индоти ва̄ муниндо, самма̄самбуддхо. татойам̣ тасса нимиттакасан̃н̃а̄. виджджама̄несупи парийа̄йасаддесван̃н̃есу кавика̄митассаттхассекантава̄чакаттено’ читйасампосакойам̣ муниндасаддо, татха̄ хи йо убхайалокаджа̄нанена мунӣнам̣ парамиссарийапуггала̄нампи парамиссарийам̣ ваттети, со парам̣ пӣн̣ети хетубха̄вена’тре’тйу’читамева, татха̄ падантара̄нампи очитйам̣ посети. татха̄ хи та̄дисасса вадана̄равиндодаре самбхава̄ сундарӣ, татойева пат̣исаран̣ам̣, тасма̄ ча мано пӣн̣етӣти. тасса ваданам̣, тамива муниндаваданам̣, амбходжам̣. тамева ва̄ лаккхисам̣йогита̄дисадхаммена’мбходжам̣, падумам̣. тасса габбхо. таттха самбхавена паваттийа̄, уппаттийа̄ ва̄ сундарӣ нираваджджа̄ девата̄. ва̄ча̄ пана досалесена̄па’сампхут̣т̣ха̄ва нираваджджа̄, татха̄ ча ваккхати ‘‘гун̣а̄лан̇ка̄расам̣йутта̄’’ [субодха̄лан̇ка̄ра 14 га̄тха̄] ичча̄ди. татова̄йам̣ саран̣ам̣ па̄н̣инам̣ сатта̄нам̣ пат̣ибха̄на̄дигун̣ависеса̄вахаттаматтена пат̣исаран̣абхӯта̄ девата̄. ва̄ча̄ пана саббупаддаванива̄ран̣ена саббахитасукхасампада̄сампа̄даненаччантапат̣исаран̣абхӯта̄. сабха̄ванапум̣сакатта̄ четтха на лин̇гапариваттанам̣. майханти екавачаненаттано нирабхима̄ната’ма̄нети саджджанама̄ча̄рам̣. абхиннападасилесо ча̄йам̣, саббаттхева̄вӣкатасаддаппайогато. силесо ча̄йам̣ ван̇кавуттийа̄ саббаттха сирим̣ посети. татха̄ ча ваккхати ‘‘ван̇кавуттӣсу посети, силесо ту сирим̣ пара’’нти [субодха̄лан̇ка̄ра 172 га̄тха̄]. айаметтха сан̇кхепена найена аттхаван̣н̣ана̄. виттха̄ранайена пана на̄наппака̄ренаттхо сам̣ван̣н̣етум̣ сакка̄. татха̄ сати гантхага̄равопи сийа̄ти пака̄ройамеваббхупагато.

1. супарисуддхабуддхигочарапарамавичиттагантхака̄ракойама̄чарийа- сан̇гхараккхитамаха̄са̄мипа̄до сапит̣акаттайасаббасаттхапа̄ра̄ватаран̣ена сан̃джа̄та̄наппакапӣтисукхаманубхавам̣ пат̣ипаттипат̣иведхаса̄санадвайасса парийаттимӯлакатта̄ йена кеначи парийа̄йена тасса̄ парийаттийа̄ аттха̄вабодхена ‘‘аппева на̄ма са̄дхуджанам̣ паритосеййа’’мити тададхигамопа̄йабхӯтамидам̣ пакаран̣ама̄рабханто гантха̄рамбхе ит̣т̣хадевата̄йа пан̣а̄макаран̣ам̣ сата̄ча̄ра̄нураккхан̣аттхам̣ [сада̄ча̄ра̄нураккхан̣аттхам̣ (ка.)], висесато абхиматагантхасса̄нантара̄йена парисаматтийа̄ ча ка̄ран̣амити ит̣т̣хадевата̄нуссаран̣ам̣, гантхантара̄рамбхапат̣иккхепакаджанапат̣иба̄ханапуббака̄ни абхидха̄на̄бхидхеййакаран̣аппака̄рапайоджана̄ни ча дассенто ‘‘муниндаваданамбходжа…пе… париссамо’’ти га̄тхаттайама̄ха. еттха пат̣хамага̄тха̄йа ит̣т̣хадевата̄сан̇кха̄таратанаттайаппан̣а̄мо дассито, дутийага̄тха̄йа а̄рамбхапат̣иккхепакаджана̄ ниседхита̄, татийага̄тха̄йа абхидха̄на̄дикам̣ дасситам̣. татха̄ хи локуттарадхамманисситапарийаттисан̇кха̄тасаббан̃н̃убха̄ратийа̄ маносампӣн̣ана̄сӣсана̄падесена аттано ниссесадхаммаратане паса̄до пака̄сито. со пана дхаммаппаса̄до тадавина̄бха̄вато буддхасан̇гхесупи сиддхоти ратанаттайависайам̣ пан̣а̄мам̣ ван̇кавуттийа̄ дассети. со хи аттхато пан̣а̄макрийа̄бхиниппха̄дика̄ кусалачетана̄. еттха пхалам̣ хет̣т̣ха̄ вуттамева.

пуна сантесу ра̄масамма̄дйалан̇ка̄ресу пит̣т̣хаписанам̣ вийа хотӣдам̣ алан̇ка̄ракаран̣анти ваданта̄ вируддхава̄дино ра̄масамма̄дӣнаматтхибха̄вам̣ уббха̄ветва̄ [абхйупагаметва̄ (ка.)] те суддхама̄гадхика̄ на вал̣ан̃джентӣти имина̄ пат̣исиддха̄. нира̄каран̣апхалан̃хи гантхасса ниддосабха̄вова. апича садда̄лан̇ка̄рааттха̄лан̇ка̄радӣпакена алан̇ка̄расаддена гантхасарӣрасан̇кха̄тасан̃н̃ино сан̃н̃а̄сан̇кха̄таабхидха̄нан̃ча алан̇ка̄расаддасса садда̄лан̇ка̄ра̄дйабхидхеййан̃ча суддхама̄гадхикаттам̣ ватва̄ алан̇ка̄расаддасса висесанабхӯтаанурӯпасаддопа̄да̄нена буддхавачанасса упайогаттам̣ ма̄гадхикавоха̄рена бхаватӣти гамйама̄натта̄ каран̣аппака̄ран̃ча алан̇ка̄рагантхаппаваттийа̄ аттха̄лан̇ка̄ра̄динисситатта̄ имина̄ алан̇ка̄расадденева алан̇ка̄расан̇кхаран̣асан̇кха̄таппайоджанан̃ча дассети.

саттхаппайоджана̄нам̣ са̄дхйаса̄дханалаккхан̣о самбандхо пана самбандхасса ниссайабхӯтасаттхаппайоджана̄нам̣ дассаненева таннисситатта̄ сайампи вутто хоти. вуттам̣ хи–

‘‘саттхам̣ пайоджанан̃чева, убхо самбандханиссайа̄;

вутта̄ там̣вуттийа̄йева, вутто таннисситопи со’’ти.

тассаттхо– самбандханиссайа̄ самбандхасса а̄дха̄рабхӯта̄ саттхам̣, пайоджанан̃ча убхо вутта̄, там̣вуттийа̄йева тесам̣ убхиннам̣ катханенева танниссито те нисса̄йа паватто сопи самбандхо вутто бхаватӣти.

еттха абхидха̄накатханам̣ воха̄расукхаттхам̣, абхидхеййа̄дикатханам̣ пана техи йутта̄нам̣йева гантха̄нам̣ субуддхипуббака̄дӣнам̣ упа̄деййаттан̃ча таббипарӣта̄нам̣ умматтакавачана̄дӣнамиваанупа̄деййаттан̃ча пака̄санаттханти ведитаббам̣. вуттан̃хи –

‘‘самбандха̄нугун̣опа̄йам̣ [самбандхйанугун̣опа̄йам̣ (ка.)], пурисаттха̄бхидха̄йакам̣;

вӣмам̣са̄дхигатам̣ [вӣмам̣са̄дхикатам̣ (сӣ.)] ва̄кйа-матонадхигатам̣ […надхикатам̣ (сӣ.)] пара’’нти.

тассаттхо– самбандха̄нугун̣опа̄йам̣ са̄дхийаса̄дханалаккхан̣асамбандхасса ниссайабхӯтава̄ччава̄чака̄нам̣ самбандхибхӯта̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃а̄нурӯпагун̣апариджа̄нане ка̄ран̣абхӯтам̣ пурисаттха̄бхидха̄йакам̣ чатуббидхадхаммааттхака̄мамоккхасан̇кха̄та̄нам̣ пурисаттха̄нам̣ ва̄чакабхӯтам̣ ва̄кйам̣ ‘‘ека̄кхйа̄то падаччайо, сийа̄ ва̄кйам̣ сака̄рако’’ти [абхидха̄наппадӣпика̄ 106 га̄тха̄] вутталаккхан̣амаджджхапатитава̄кйасамуда̄йопетам̣ маха̄ва̄кйасарӯпасаттхам̣ вӣмам̣са̄дхигатам̣ н̃а̄н̣агатилаккхан̣аупапариккха̄йа адхигатам̣ адхиппетам̣, ато парам̣ вутталаккхан̣асаттхато ан̃н̃ам̣ анадхигатам̣ на̄дхиппетанти. идам̣ панеттха га̄тха̄нам̣ никкхепаппайоджанам̣.

локе падумагаббхе васантийа̄ саббан̇гадхавала̄йа йатхиччхитаттхаса̄дхика̄йа сарассатӣна̄мика̄йа девата̄йа ‘‘ва̄н̣ӣ’’ти воха̄рато имина̄ аттхена йоджетва̄ абхиннападасилеса̄лан̇ка̄равасена вуттатта̄ падаттхо евам̣ ведитаббо – муниндасса собха̄сугандха̄дигун̣айогато мукхасадисасса, но че мукхасан̇кха̄таамбходжасса габбхе ударе самбхавена паваттийа̄ уппаттийа̄ ва̄ сундарӣ ниддоса̄, собхана̄ ва̄ па̄н̣инам̣ саран̣ам̣ атойева ахита̄панайанахита̄вахаттхена саббасатта̄нам̣ пат̣иссаран̣абхӯта̄ ва̄н̣ӣ йатха̄вуттагун̣опета̄ сарассатӣдевата̄, но че саббан̃н̃убха̄ратӣти вуттасаддхаммаратанам̣ майхам̣ манам̣ гантхавирачане бйа̄ват̣асса ме читтам̣ пӣн̣айатам̣ абхимататтхасампа̄данена пӣн̣айатӯти.

убхайалокаджа̄нанато муни ча со индабха̄вапаваттанато индо чети каммадха̄райена ва̄, ага̄рийамунианага̄рийамунисекхамуниасекхамунӣнам̣ чатуннам̣ пан̃чамо хутва̄ индоти чхат̣т̣хӣтаппурисена ва̄ муниндо. девата̄паккхе ваданамива вадананти амбходже, саддхаммапаккхе амбходжамива амбходжанти вадане ча упача̄рена гахите каммадха̄райо. муниндасса ваданамбходжамити ча, тасса габбхоти ча, тасмим̣ самбхавоти ча, тена сундарӣти ча ва̄кйам̣. ва̄н̣ийа̄ висесанаттепи екантанапум̣сакатта̄ саран̣асаддасса на лин̇гапариваттанабха̄во. па̄н̣инанти рассаттам̣, дӣгхасса бйабхича̄ратта̄. майханти екавачанена аттано са̄дхугун̣одайака̄ран̣ам̣ ниратима̄натам̣ дӣпети. сантесупи ан̃н̃есу джинапарийа̄йесу муниндасаддо ит̣т̣хаманосампӣн̣анаамбходжатулйата̄сундариттасаран̣аттасан̇кха̄та̄нам̣ аттхантара̄нам̣ очитйам̣ посетӣти пайутто. татха̄ хи та̄дисасса мукхам̣ амбходжатулйам̣, тасмим̣ мукходаре самбхава̄ сундарӣ, татойева па̄н̣инам̣ саран̣ам̣. тасма̄йева маносампӣн̣ане пат̣уттам̣ субйаттамити очитйам̣ хоти. локе паттхат̣амидамочитйама̄даран̣ӣйам̣ хоти. тасмин̃хи уттамакавайойева упадесака̄ти. вуттан̃хи –

‘‘очитйам̣ на̄ма вин̃н̃еййам̣, локе викхйа̄тама̄дара̄;

таттхопадесаппабхава̄, суджана̄ кавипун̇гава̄’’ти [субодха̄лан̇ка̄ра 104 га̄тха̄].

нимиттаван̣н̣ана̄

2. ра̄масамма̄дйалан̇ка̄ра̄, санти санто пура̄тана̄;

татха̄пи ту вал̣ан̃дженти, суддхама̄гадхика̄ на те.

2. атхевамабхигата̄митасиддхисампада̄па̄данекачатурапарамит̣т̣хадевата̄- бха̄варӯпитасаддхаммаратанассо’ падасситанипаччака̄рена ит̣т̣хадевата̄пӯджам̣ дассетва̄ ‘‘нану бандхалаккхан̣аматтхийева пуббакам̣, тасма̄ киманена пит̣т̣хаписанене’’ти лаккхан̣антара̄рамбхапат̣иккхепакаджанапат̣иба̄ханапуббакамабхидхеййаппайоджана- самбандхе дассетума̄ха ‘‘ра̄масамме’’чча̄ди. ра̄масамма̄дӣнам̣ ра̄масаммапабхутӣнам̣ пубба̄чарийа̄нам̣, ра̄масамма̄дайо ва̄ там̣самбандхато. бхавати хи там̣самбандхато таббоха̄ро йатха̄ кин̃чипи веджджасаттхам̣ ‘‘бимбиса̄ро’’ти. алан̇ка̄ра̄ бхӯса̄висеса̄, бандха̄лан̇ка̄рапат̣ипа̄дакаттхена алан̇ка̄ракхйа̄ гантхависеса̄ ва̄. санто собхана̄. двепи пура̄ пуббака̄ле бхава̄ пура̄тана̄, пора̄н̣ика̄. убхопи санти. йаджджапи сам̣виджджанти. татха̄пи тӯти нипа̄тасамуда̄йойам̣ висеса̄бхидха̄на̄рамбхе. евам̣ сантепӣти аттхо. суддхама̄гадхика̄ти магадхесу бхава̄, таттха видита̄ ва̄ магадха̄, садда̄. те етесам̣ санти, тесу ва̄ нийутта̄ти ма̄гадхика̄. суддха̄ ча саккат̣а̄дибха̄ситака̄лусийа̄бха̄вена висуддха̄, асаммисса̄ ва̄ апаричитатта̄ те ма̄гадхика̄ ча̄ти суддхама̄гадхика̄, йатипота̄. те йатха̄вутте алан̇ка̄ре а̄бхаран̣ависесе на вал̣ан̃дженти, паса̄дханависесе на̄нубхаванти. гантхависесе пана уггахан̣адха̄ран̣а̄дивасена аттано суддхама̄гадхикатта̄, ра̄масамма̄дӣнан̃ча саккат̣а̄дибха̄ватоти айаметтха саддаттхо. бха̄ваттхалесопеттха парипӯрати, татха̄видхапатӣтийогато. суддхама̄гадхика̄ аттано парисуддхабха̄вена пуббе собхана̄пи те алан̇ка̄ра̄ ида̄ни малаггахитабха̄ваппатта̄ ‘‘ким̣ техи малаггахитехи амха̄диса̄нам̣ суддхасатта̄на’’нти на вал̣ан̃джентӣти.

‘‘патӣйама̄нам̣ пана кин̃чи ваттху,

аттхева ва̄н̣ӣсу маха̄кавӣнам̣;

йам̣ там̣ пасиддха̄вайава̄тиритта-

ма̄бха̄ти ла̄ван̣йамиван̇гана̄сӯ’’ти.

хи вуттам̣.

2. санто вин̃н̃ӯхи пасаттхатта̄ собхана̄ пура̄тана̄ пуббака̄ласамбхӯта̄ ра̄масамма̄дйалан̇ка̄ра̄ ра̄масамма̄дӣхи а̄чарийехи вирачитатта̄, тесам̣ там̣самбандхато таббоха̄расадисана̄матта̄ ва̄ ра̄масамма̄дайо на̄ма алан̇ка̄ра̄ кисмин̃чи веджджасаттхе ‘‘бимбиса̄ро’’ти воха̄ро вийа. алан̇ка̄ра̄ бхӯса̄висеса̄, алан̇ка̄раттапат̣ипа̄данато алан̇ка̄рана̄мика̄ гантхависеса̄ ва̄ санти кин̃ча̄пи виджджанти, татха̄пи ту евам̣ сантепи суддхама̄гадхика̄ саккат̣апа̄ката̄дӣсу ан̃н̃абха̄са̄су паричайа̄бха̄вато кевалама̄гадхика̄ те ра̄масамма̄дике алан̇ка̄ре на вал̣ан̃дженти паса̄дханавасена, уггахан̣адха̄ран̣а̄дивасена на севанти. магадхесу бхава̄, тесу ва̄ видита̄ магадха̄, садда̄. те етесам̣ аттхи, тесу нийутта̄ти ва̄ ма̄гадхика̄. суддхасаддо магадхависесано, ма̄гадхикависесано ва̄ хоти. садда̄нам̣ та̄дисапатӣтивисесайогато бха̄ваттхалесопи идха диппати. татха̄ хи суддхама̄гадхика̄ аттано суддхатта̄ тесам̣ винйа̄сена собханатте сатипи бха̄са̄йа пура̄танатта̄ апарисуддхоти аваман̃н̃ама̄на̄ на вал̣ан̃джентӣти. ваттиччхитассаттхасса упаттхамбхакабхӯто бха̄ваттхалесопи маха̄кавӣнам̣ вачанесуйева лаббхатӣти дат̣т̣хаббо. вуттам̣ хи–

‘‘патӣйама̄нам̣ пана кин̃чи ваттху,

аттхева ва̄н̣ӣсу маха̄кавӣнам̣;

йам̣ там̣ пасиддха̄вайава̄тиритта-

ма̄бха̄ти ла̄ван̣йамиван̇гана̄сӯ’’ти.

тассаттхо – маха̄кавӣнам̣ пӯджитакавӣнам̣ ва̄н̣ӣсу вачанависесесу патӣйама̄нам̣ гаммама̄нам̣ йам̣ кин̃чи ваттху йо кочи аттхалесо аттхева аттхи ева, там̣ ваттху ан̇гана̄су ванита̄су пасиддха̄вайава̄тириттам̣ хаттхапа̄да̄дипа̄кат̣асарӣра̄вайавато адхикам̣ ла̄ван̣йамива маногочарӣбхӯтасундараттам̣ вийа пасиддха̄вайава̄тириттам̣ пака̄сасадда̄вайавато адхикам̣ хутва̄ а̄бха̄ти диппатӣти.

абхидха̄на̄диван̣н̣ана̄

3. тена̄пи на̄ма тосеййа-мете’лан̇ка̄раваджджите;

анурӯпена̄’лан̇ка̄ре-не’самесо париссамо.

3. тенечча̄ди. йена те алан̇ка̄ре на вал̣ан̃дженти, тена ка̄ран̣ена алан̇ка̄раваджджите а̄бхаран̣ехи, гантхависесехи ва̄ рахите, алан̇ка̄ра̄ ва̄ йатха̄вуттаваджджита̄ йехи те, ете йатипоте есам̣ йатипота̄нам̣ анурӯпена ида̄ни вирачийама̄натта̄бхинавабха̄вато, дасабалаваданакамаламаджджхава̄ситабха̄ситавирачитабха̄вато ча ануччхавикена алан̇ка̄рена а̄бхаран̣ена, алан̇ка̄расаттхена ва̄ тосеййам̣ апина̄ма йатхиччхитапаса̄дханавасена, саванадха̄ран̣а̄дивасена ва̄ вал̣ан̃джанена сантут̣т̣хе кареййам̣ аппева на̄ма йаннӯна̄ти есо париссамо айам̣ амха̄кам̣ та̄дисасантут̣т̣хиджанака̄лан̇ка̄рапакаран̣аппайого.

алан̇каронти аттабха̄ваманена̄ти алан̇ка̄ро, а̄бхаран̣ам̣ ха̄ракейӯра̄ди. алан̇каронти бандхасарӣраманена̄ти алан̇ка̄ротимина̄ пана алан̇ка̄расаддена паса̄да̄дайо садда̄лан̇ка̄ра̄, сабха̄вавутйа̄дайо ча аттха̄лан̇ка̄ра̄ на̄наппака̄ра̄ сан̇гахита̄, йехи саддаттхасан̇кха̄там̣ бандхасарӣрам̣ собхате, йатха̄ хи пурисасарӣре ха̄ракейӯра̄дйалан̇ка̄ро нйасйате, йена собхате, татха̄ бандхасарӣрепи садда̄лан̇ка̄ра̄, аттха̄лан̇ка̄ра̄ ча никкхипӣйанти, йато собхате. тенева ваккхати ‘‘там̣ ту па̄пентулан̇ка̄ра̄, винданӣйатараттана’’нти [субодха̄лан̇ка̄ра 9 га̄тха̄] ча, ‘‘аттха̄лан̇ка̄расахите’’чча̄дикан̃ча [субодха̄лан̇ка̄ра 164 га̄тха̄].

алан̇ка̄равидха̄набха̄вена ту бандхасарӣрампи тадаттхийа̄ алан̇ка̄ро, татха̄ таппат̣ипа̄дакам̣ субодха̄лан̇ка̄рана̄мадхеййасаттхам̣ алан̇катапат̣ипа̄дакаттена ман̇галасуттанти вийа. ваккхати хи ‘‘гантхопи кавива̄ча̄на-малан̇ка̄раппака̄сако’’ [субодха̄лан̇ка̄ра 12 га̄тха̄] чча̄ди. атра уччате –

‘‘мукхйолан̇ка̄расаддойам̣, саддаттха̄лан̇катиссито;

са̄маттхийа̄ твадхит̣т̣ха̄не, татха̄ саттхепи таббатӣ’’ти.

аненасса̄бхидхеййа̄дӣни вуччанти. абхидхӣйате ити абхидхеййам̣, самудитена саттхена вачанӣйаттхо. со ча сарӣра̄лан̇ка̄равибха̄гакаппана̄йа тесам̣ пат̣ипа̄данам̣. субодха̄лан̇ка̄рена хи те пат̣ипа̄дӣйанти. йена ча йо пат̣ипа̄дӣйати, тасса̄йаматтхо бхаватӣти абхидхеййасаттхопи. дасситамева ту сарӣра̄лан̇ка̄расан̇кхаран̣ам̣ пайоджанам̣, там̣ нисса̄йа субодха̄лан̇ка̄раппаваттито. йасса хи йамуддисса паватти хоти, там̣ тасса пайоджанам̣, там̣ пана кавиттакиттипасиддха̄дилаккхан̣ам̣, парампара̄йа тадаттхата̄йа субодха̄лан̇ка̄расан̇кхаран̣асса. саттхапайоджана̄нам̣, са̄дхийаса̄дханалаккхан̣о самбандхо ту ниссайападассина̄ дасситойева. йатха̄ха –

‘‘саттхам̣ пайоджанан̃чева, убхо самбандханиссайа̄;

вутта̄там̣вуттийа̄йева, вутто таннисситопи со’’ти.

абхидхеййа̄дикатханан̃ча там̣саман̇гиссева ча вӣмам̣са̄висесасаман̇гӣнамупа̄дӣйама̄натта̄, ан̃н̃а̄дисасса пана умматтакавачана̄дино вийа хеййатта̄. вуттан̃хетам̣ –

‘‘самбандха̄нугун̣опа̄йам̣, пурисаттха̄бхидха̄йакам̣;

вӣмам̣са̄дхигатам̣ ва̄кйа-матонадхигатам̣ пара’’нти.

ва̄кйанти четтха ва̄кйалаккхан̣опетамантарава̄кйасанничайам̣ маха̄ва̄кйасарӯпам̣ саттхамева̄дхиппетам̣.

3. йена те те алан̇ка̄рена вал̣ан̃дженти, тена ка̄ран̣ена алан̇ка̄раваджджите а̄бхаран̣ависесехи, гантхависесехи ва̄ ваджджите, те вирахите йехи ете суддхама̄гадхике есам̣ суддхама̄гадхика̄нам̣ анурӯпена абхинавабха̄вато ма̄гадхикасарӯпам̣ анугатарӯпена, дасабалабха̄ситавирачитатта̄ ва̄ анукӯлена алан̇ка̄рена а̄бхаран̣ависесена, гантхависесена ва̄ тосеййам̣ алан̇ка̄равал̣ан̃джа̄панена, гантхависесе [гантхависайе (ка.)] уггахан̣адха̄ран̣а̄дика̄ра̄панена ва̄ сантут̣т̣хе кареййам̣ апина̄ма йам̣нӯна сундарамити, есо париссамо айам̣ мама алан̇ка̄рапакаран̣аппайого. апина̄ма̄ти еттха итисаддо гамйама̄но.

алан̇ка̄рехи ваджджита̄, алан̇ка̄ра̄ ваджджита̄ йехи ва̄ти ча. рӯпасса ану анурӯпам̣, рӯпам̣ анугатам̣ анурӯпам̣ ва̄, тена анурӯпена. алан̇каронти аттабха̄ваманенети алан̇ка̄ро, ха̄ракейӯра̄ди а̄бхаран̣апаккхе, гантхапаккхе ту алан̇каронти бандхасарӣраманенети алан̇ка̄ро. имина̄ мукхйабха̄вена паса̄да̄дисадда̄лан̇ка̄ра̄ ча сабха̄вавутйа̄диаттха̄лан̇ка̄ра̄ ча павуччанти. амукхйато пана имесам̣ двиннам̣ алан̇ка̄ра̄намадхит̣т̣ха̄набхӯтабандхасарӣрампи, татха̄ ман̇галасуттаратанасутта̄дивоха̄ро вийа алан̇ка̄рапака̄сакам̣ ‘‘самма̄ буджджханти двиппака̄ра̄ алан̇ка̄ра̄ анене’’ти имина̄ аттхена ладдхасубодха̄лан̇ка̄раварана̄мадхеййасаттхампи вуччати. вуттамидамева –

‘‘мукхйолан̇ка̄расаддойам̣, саддаттха̄лан̇катиссито;

са̄маттхийа̄ твадхит̣т̣ха̄не, татха̄ саттхепи таббатӣ’’ти.

еттха са̄маттхийам̣ на̄ма тада̄дха̄ратаппат̣ипа̄дакаттавоха̄рато тада̄дхеййатаппат̣ипа̄данӣйам̣ на бхавати че, ан̃н̃ам̣ ким̣ бхаватӣти ан̃н̃атха̄нупапаттилаккхан̣амева̄ти.

4. йесам̣ на сан̃чита̄ пан̃н̃а̄-некасаттхантарочита̄;

саммохаббха̄хата̄ве’те, на̄вабуджджханти кин̃чипи.

5. ким̣ техи па̄дасуссӯса̄, йесам̣ наттхи гурӯнӣ’ха [гарӯниха (ка.)];

йе таппа̄дараджокин̣н̣а̄, те’ва са̄дхӯвивекино.

4-5. евам̣ лаккхан̣а̄рамбхапат̣иккхепакаджанапат̣иба̄ханапуббакамабхидхеййа̄дикам̣ дассетва̄ ида̄ни саттхатова саббаттха гун̣адосавивечанам̣. атойева вуччати –

‘‘саббаттха саттхатойева, гун̣адосавивечанам̣;

йам̣ кароти вина̄ саттхам̣, са̄хасам̣ киматодхика’’нти.

тасма̄ гун̣адосавибха̄гавича̄ран̣ам̣ на̄ма таббидӯнам̣йева, на̄саттхан̃н̃ӯнам̣ пурисапасӯнам̣. татха̄ ча̄ха –

‘‘гун̣адосамасаттхан̃н̃ӯ, джано вибхаджате катхам̣;

адхика̄ро кимандхасса, рӯпабхедопаладдхийа’’нти [ка̄бйа̄да̄са 1.8].

йеневам̣, тенеттха гун̣адосадассане пасанна̄некасаттхачаккхуйева̄дхигато, нан̃н̃о таббипарӣтотйанвайабйатирекавасена дассенто ‘‘йеса’’нтиа̄дига̄тха̄двайама̄ха. таттха йесанти анийамуддесо, йехӣти аттхо. йехи на сан̃чита̄ на ра̄сиката̄, на̄на̄санта̄навуттинӣпи екаттанайена екасмим̣ санта̄не на ва̄сита̄ напарибха̄вита̄ти вуттам̣ хоти. ка̄ са̄? пан̃н̃а̄ хеййопа̄деййавивекарӯпа̄. кӣдисӣти а̄ха ‘‘анекасаттхантарочита̄’’ти. анекасмим̣ типит̣акатаккабйа̄каран̣а̄лан̇ка̄расаттха̄дике саттхантаре учита̄ саванадха̄ран̣а̄дивасена паричита̄ са̄йам̣ пан̃н̃а̄ йесам̣ на сан̃чита̄ти пакатам̣. етети йатха̄уддит̣т̣ха̄нам̣ нийамавачанам̣. саммохаббха̄хата̄ти йатха̄вутта̄йа̄тисайаватийа̄ пан̃н̃а̄йа̄бха̄вато балаппаттена мохена аббха̄хата̄ висесена пахата̄, евасаддита̄ хонтӣти адхиппа̄йо. йато евам̣, тасма̄пи кин̃чипи хеййопа̄деййарӯпам̣ йам̣ кин̃чидева ат̣т̣ха̄на̄нийоджаката̄дисагурупа̄дасуссӯса̄ниссайапат̣иладдхавивекапан̃н̃а̄ти- сайа̄ла̄бхена на̄вабуджджханти, на джа̄нантӣтйаттхо. йато а̄ласийа̄дидосалесапариггахопи сатата̄чарийасеванавасена сировикин̣н̣ата̄дисагурупа̄дапан̇каджамбуджапара̄йано чиренапи ка̄лена на̄на̄видхасаттхантаракатапаричайабалена паппоти та̄дисам̣ пан̃н̃а̄вейаттийам̣. тенева̄ха бхагава̄ –

‘‘нихӣйати пурисо нихӣнасевӣ,

на ча ха̄йетха када̄чи тулйасевӣ;

сет̣т̣хамупанамам̣ удети кхиппам̣,

тасма̄’ттано уттаритарам̣ бхаджетха̄’’ти [а. ни. 3.26].

тато ета̄дисо пан̃н̃ава̄йеветтха гун̣адосавибха̄гавивечане адхика̄рӣ, нан̃н̃о таббипарӣто пурисапасӯти айаметтха̄дхиппа̄йо. рул̣хо аттхависесо. тена̄ха ‘‘ким̣ техи па̄дасуссӯса̄, йесам̣ наттхи гурӯниха̄’’ти. иха̄ти имасмим̣ локе йесам̣ джана̄нам̣ гурӯнам̣ ка̄табба̄ па̄дасуссӯса̄ па̄дапаричарийа̄ наттхи, техи джанехи йатха̄вуттанайена пан̃н̃а̄вейаттийараса̄набхин̃н̃ехи ким̣ пайоджанам̣, лесаматтампи наттхи, анадхигата̄йеветтха етети адхиппа̄йо. ида̄ни бйатирекамукхена а̄ха ‘‘йе’’тиа̄ди. йе пуббе катапун̃н̃ата̄дисампаттисампанна̄ таппа̄дараджехи тесам̣ гурӯнам̣ па̄дадхӯлӣхи окин̣н̣а̄ онаддха̄ гаваччхита̄, тева са̄дхӯ йатха̄вуттанайена пан̃н̃а̄вейаттийена абхин̃н̃а̄та̄ саджджана̄ ева вивекино хеййопа̄деййагун̣адосавибха̄ганийаманапан̃н̃а̄сампаттисаман̇гино хонти, тейеветтха гун̣адосавивечане адхигата̄ти адхиппа̄йо. са̄ ча̄йам̣ гурупа̄дасуссӯса̄ висит̣т̣ха̄дарена каран̣ӣйа̄ти ван̇кавуттийа̄ тадабхйа̄се са̄дхуджане нийоджети.

4-5. йе сакаласаттхапаричитан̃н̃а̄н̣апа̄т̣ава̄ йади досама̄ропайанти, тесам̣ таддосанира̄каран̣ам̣ вина̄ падеса̄вабодханаматтена пан̣д̣итама̄нӣнам̣ вачанасса̄гурукаран̣ам̣ ван̇кавуттийа̄ дассенто ча там̣два̄ренева аттано анан̃н̃аса̄дха̄ран̣агуруга̄раватам̣ са̄дхуджанехи парама̄дарена сампа̄детаббамити дассетум̣ ‘‘йесам̣…пе… кино’’ти га̄тха̄двайама̄ха. анекасаттха̄нам̣ типит̣акатаккабйа̄каран̣а̄дӣнам̣ анекесам̣ гантха̄нам̣ антаре татваттхасан̇кха̄тааббхантаре учита̄ саванауггахан̣адха̄ран̣а̄дивасена паричита̄ пан̃н̃а̄ сутамайа̄ пан̃н̃а̄ йесам̣ йехи на сан̃чита̄, двиннамекаккхан̣е паваттийа̄бха̄вепи упачитасамӯхабха̄вато, пуббака̄ликапан̃н̃а̄йа апарака̄ликапан̃н̃а̄йа анантараа̄севана̄дипаччайала̄бхато аваттхаба̄хуллапаваттито ва̄ сан̃читабба̄пи на ра̄сиката̄. ете ӣдисапан̃н̃а̄па̄т̣аварахита̄ име саммохаббха̄хата̄ пан̃н̃а̄па̄т̣ава̄бха̄вато балаппаттена мохена висесена пахата̄ ева кин̃чипи хеййопа̄деййам̣ на̄вабуджджханти. на еке анекети ча, те ча те саттха̄ чети ча, тесамантарамити ча, тасмим̣ учита̄ти ча саммохена аббха̄хата̄ти ча виггахо. тена вуттам̣–

‘‘гун̣адосамасаттхан̃н̃ӯ, джано вибхаджате катхам̣;

адхика̄ро кимандхасса, рӯпабхедопаладдхийа’’нти [ка̄бйа̄да̄са 1.8].

тассаттхо – асаттхан̃н̃ӯ джано гун̣адосам̣ катхам̣ вибхаджате. татха̄ хи рӯпабхедопаладдхийам̣ нӣлапӣта̄дирӯпависеса̄вабодхане андхасса адхика̄ро абхимукхакаран̣ам̣ ким̣ хоти, на бхаватйева, тасма̄ анекасаттхантарагатасуппасаннапан̃н̃а̄чаккхуна̄ ева гун̣адосавивечанам̣ бхавати, тадабха̄ве на бхаватйева. идамева вуччате–

‘‘саббаттха саттхатойева, гун̣адосавивечанам̣;

йам̣ кароти вина̄ саттхам̣, са̄хасам̣ киматодхика’’нти.

тассаттхо – саббаттха гун̣адосавивечанам̣ саттхатойева хоти, саттхам̣ вина̄ саттхочитата̄дисапан̃н̃ам̣ вина̄ йам̣ кароти гун̣а̄гун̣авибха̄гам̣ кароти, йам̣ каран̣ам̣ аттхи, атодхикам̣ са̄хасам̣ ким̣ а̄сум̣ кирийа̄ анупапариккханакирийа̄ наттхева.

иха имасмим̣ локе йесам̣ акатапун̃н̃а̄нам̣ джана̄нам̣ гурӯнам̣

‘‘пийо гару бха̄ванӣйо,

ватта̄ ча вачанаккхамо;

гамбхӣран̃ча катхам̣ катта̄,

но ча̄’т̣т̣ха̄не нийоджако’’ти [а. ни. 7.37].

ниддит̣т̣хагун̣опета̄нам̣ а̄чарийа̄нам̣ ка̄табба̄ па̄дасуссӯса̄ па̄дапаричарийа̄ наттхи, техи ким̣ пайоджанам̣. йе катапун̃н̃а̄ джана̄ таппа̄дараджокин̣н̣а̄ тесам̣ гурӯнам̣ па̄дараджехи гаваччхита̄, тева са̄дхӯ джана̄ ева вивекино калйа̄н̣амиттагурупа̄сана̄хи адхигатависит̣т̣хавивекабуддхино бхаванти, те ева вивекам̣ джа̄нантӣти бха̄во. сотумиччха̄ суссӯса̄, там̣ нисса̄йа каттаббапа̄дапаричарийа̄пи тадаттхийа̄ суссӯса̄ на̄ма хоти. па̄десу суссӯса̄ти ча, тесам̣ па̄да̄ти ча, тесу раджа̄нӣти ча, техи окин̣н̣а̄ти ча виггахо. сисса̄нам̣ сакала̄бхибуддхийа̄ гурупат̣ибаддхатта̄ аттано гун̣ато адхикатара̄йева севитабба̄. вуттан̃хи бхагавата̄ –

‘‘нихӣйати пурисо нихӣнасевӣ,

на ча ха̄йетха када̄чи тулйасевӣ;

сет̣т̣хамупанамам̣ удети кхиппам̣,

тасма̄’ттано уттаритарам̣ бхаджетха̄’’ти [а. ни. 3.26].

6. каббана̄т̣аканиккхитта-неттачитта̄ кавиджджана̄;

йам̣кин̃чи рачайанте’там̣, на вимхайакарам̣ парам̣.

7. тейе’ва пат̣ибха̄ванто, со’ва бандхо савимхайо;

йена тосенти вин̃н̃ӯйе, таттха̄пйа’вихита̄дара̄.

6-7. еваметтха̄нвайабйатирекавасена̄дхигате дассетва̄ ида̄ни ‘‘ким̣ амха̄кам̣ каббана̄т̣акапаричайа̄бха̄верачана̄висеса̄бхийогопаджанитапариссамена̄’’ти олӣнавуттино сотуджане самусса̄хети ‘‘каббана̄т̣ака̄’’тиа̄дина̄. кавиппайогасан̇кха̄то бандхова кавино иданти каббам̣. муттака̄дива̄кйасвамуттика̄дйавайавасабха̄ва̄ антарава̄кйасамуда̄йасампаннам̣ вуттаджа̄тибхедабхиннам̣ паджджамайам̣ гаджджамайам̣ паджджагаджджамайам̣ чампӯна̄макан̃ча, маха̄ва̄кйарӯпам̣ маха̄каббан̃ча, там̣ пана маха̄каббам̣ саггехи саггана̄макехи париччхедависесехи бандхйате карӣйатӣти саггабандхоти павуччати. тасса ту лаккхан̣ам̣ ‘‘саггабандхасса мукхам̣ ит̣т̣ха̄сӣсанам̣ сийа̄ пан̣а̄мо ва̄ бандхасамбандхино кассачи аттхасса ниддесо ва̄’’тиа̄дина̄ анекадха̄ ван̣н̣енти. там̣ йатха̄?

‘‘саггабандхо маха̄кабба-муччате твасса лаккхан̣ам̣;

пан̣а̄мо ваттхуниддесо, а̄сӣса̄пи ча таммукхам̣.

итиха̄сакатхуббхӯтам̣, сантасанниссайампи ва̄;

чатуваггапхала̄йаттам̣, чатурода̄ттана̄йакам̣.

пуран̣н̣авутуселинду-савитӯдайаван̣н̣анам̣;

уййа̄насалилаккӣл̣а̄, мадхупа̄наратуссавам̣.

виппаламбхавива̄хехи, кума̄родайавад̣д̣хихи;

мантадӯтаппайа̄на̄джи-на̄йака̄бхйӯдайехипи.

алан̇катамасам̣кхитта-расабха̄ванирантарам̣;

на̄тивиттхин̣н̣асаггехи, пийавуттасусандхибхи.

саббаттха бхиннасагганте-хупетам̣ локаран̃джакам̣;

каббам̣ каппантарат̣т̣ха̄йи, джа̄йате са̄дхвалан̇катӣ’’ти [ка̄бйа̄да̄са 1.14 – 19 га̄тха̄].

таттха итиха̄сакатхуббхӯтанти пура̄вуттакатха̄санниссайам̣. сантасанниссайанти итарасобхана̄дхикаран̣агун̣ара̄джачарита̄диниссайам̣ ва̄. чатуваггапхала̄йаттанти дхамма̄дичатуваггапхала̄йаттам̣. дхаммо на̄ма аббхӯдайанибба̄нахетуко. аттхо на̄ма виджджа̄бхумйа̄дӣнам̣ йатха̄н̃н̃а̄йамаджджанам̣, аджджита̄нан̃ча раккхан̣ам̣. ка̄мо на̄ма нирайо висайо пайого. моккхо на̄ма саббасам̣са̄радуккханиватти. чатурода̄ттана̄йаканти усса̄хасаттимантасаттипабхӯсаттийогена чатуро кусало ча̄га̄тисайа̄дийогена уда̄тто уда̄ро на̄йако випаккхо, пат̣ипаккхо ча йаттха, там̣. мадху на̄ма сура̄. виппаламбхо вирахо. манто нӣтиведӣхи саха ка̄рӣйаниччхайо. дӯто сандха̄наппаватто пурисо. пайа̄нам̣ сан̇га̄ма̄динимиттагаманам̣. а̄джи сандхйа̄бха̄ве виггахо. асан̇кхаттарасабха̄ванирантаранти асам̣кхитта̄ бахутта̄ раса̄ син̇га̄равӣра̄дайо, бха̄ва̄ ратиусса̄ха̄дайо, техи нирантарам̣ паттхат̣ам̣. пийавуттасусандхибхӣти пийа̄ни сутисубхага̄ни вутта̄ни индаваджира̄дӣни ан̃н̃аман̃н̃асамбандхасам̣саггата̄йа собхано сандхи ан̃н̃аман̃н̃асан̇гаха̄ йесам̣ сагга̄нам̣, техӣти.

пунапи йатха̄вуттесу ан̇гесу нагараван̣н̣ана̄дӣсу кин̃ча йатха̄самбхавам̣ мадхупа̄на̄дирахитампи тан̃н̃ӯнам̣ мано ран̃джети упа̄дийатева саббхӣти дассетума̄ха–

‘‘каббам̣ на дуссатан̇гехи, нйӯнамапйатра кехичи;

бандхан̇гасампада̄ тан̃н̃ӯ, ка̄мама̄ра̄дхайанти че’’ти [ка̄бйа̄да̄са 1.20].

пунапи –

‘‘гун̣ато пат̣хамам̣ ватва̄, на̄йакам̣ тена саттуно;

нира̄каран̣амиччеса, магго пакатисундаро.

вам̣савӣрасута̄дӣни, ван̣н̣айитва̄ рипуссапи;

таджджайа̄ на̄йакуккам̣са-катханан̃ча сукхети но’’ти [ка̄бйа̄да̄са 1.21 22 га̄тха̄] а̄ху.

саббампетам̣ саддхамма̄матарасапа̄насарасахадайа̄нам̣ сампхаппала̄павипулависаппавесопаддутакаббана̄т̣акапараммукха̄нам̣ сататачаритасан̃чаритаратанабха̄джана̄нам̣ саппуриса̄нам̣ ким̣ хадайакхедопаджанитапариссаменети таданурӯпамевопадасситанти.

на̄т̣акам̣ на̄ма бхарата̄дина̄т̣йасаттхе на̄наппака̄ранирӯпитарӯпам̣ каппам̣, там̣лаккхан̣екадесабхӯталаккхан̣а̄ни пакаран̣а̄дӣни нава рӯпака̄ни. на̄т̣ика̄ ча еттхева̄варумбханти. каббан̃ча на̄т̣акан̃ча, тесу никкхиттам̣ т̣хапитам̣ неттан̃ча читтан̃ча йехӣти виггахо. ке те? кавино. таттха никкхиттанеттачиттавачанена сутасса чинтанан̃ча ӯха̄похамукхена йатхуггахитанийа̄мам̣, авипарӣтаттханиччхайанам̣, ниччхитасса бха̄вана̄, нирантара̄бхийого ча дассито. каббана̄т̣акавачанена сутам̣, чинтитам̣, бха̄витан̃ча дасситам̣. суте дассите танниссайам̣ сутамайан̃а̄н̣ампи дасситамева сийа̄ти. ‘‘каббана̄т̣аканиккхиттанеттачитта̄’’ти имина̄ сутачинта̄бха̄вана̄нуккамена сампа̄дитапан̃н̃а̄па̄т̣ава̄нам̣ каббарачана̄йа са̄маттхийам̣ дассети. хоти хи та̄диса̄нам̣ там̣сута̄ди бандханака̄ран̣ам̣. вуттан̃хи –

‘‘са̄бха̄викӣ ча пат̣ибха̄,

сутан̃ча баху ниммалам̣;

амандо ча̄бхийогойам̣,

хету хотиха бандхане’’ти [ка̄бйа̄да̄са 1.103 га̄тха̄].

йам̣кин̃чӣти аттано читта̄рул̣хам̣ йам̣кин̃чи бандхаджа̄там̣. имина̄ пана анийамавачанена аттано таттха а̄дара̄бха̄вам̣ дӣпети. рачайанти каронти. етам̣ техи рачитам̣ бандхаджа̄там̣ парам̣ аччантамева вимхайакарам̣ на хоти, та̄дисопа̄йасампаттисампаннасса упеййасампаттисаббха̄вато аначчхарийамева̄ти адхиппа̄йо. таттха тесу каббана̄т̣акесу рачана̄висесаекантопа̄йабхӯтесу авихита̄дара̄апи сута̄дивасена аката̄дара̄пи йе саппуриса̄ пан̃н̃аванто йена бандхависесена вин̃н̃ӯ гун̣адосавидуно саттхан̃н̃уно пан̣д̣итаджане тосенти пӣн̣енти. тосентийева хи те та̄дисе са̄бха̄википат̣ибха̄вирахепи ета̄дисесу аттхесу сутачинта̄бха̄вана̄васена ва̄йаманта̄. вуттан̃хи –

‘‘на виджджатӣ йаджджапи пуббава̄сана̄-

гун̣а̄нубандхи пат̣ибха̄намаббхутам̣;

сутена ва̄чу’ссаханенупа̄сита̄,

дхувам̣ каротйева камапйануггаха’’нти [ка̄бйа̄да̄са 1.104 га̄тха̄].

пат̣ибха̄ванто хеййопа̄деййапариччхедалаккхан̣апан̃н̃а̄йа пан̃н̃аванто на̄ма, тейева саппуриса̄. савимхайо ‘‘кӣдиса̄йам̣, та̄дисопа̄йантарарахита̄нампи ета̄дисо бандхо сийа̄’’ти вимхайена саха ваттама̄нопи. сова бандхо тамева бандханам̣ та̄дисопа̄йасампаттивирахенопеййасампаттийа̄ саббха̄вато, на̄н̃н̃оти.

6-7. ида̄ни каббана̄т̣акесу апаричита̄намамха̄кам̣ гантхарачана̄сабха̄ва̄вабодхова кутоти осакканте ‘‘каббана̄т̣ака̄’’дига̄тха̄двайена самусса̄хети. каббана̄т̣аканиккхиттанеттачитта̄ каббана̄т̣акесу сута̄нулоканачинта̄бха̄вана̄васена т̣хапитанеттачитта̄ кавиджджана̄ каббака̄рака̄ йам̣ кин̃чи аттано абхиматам̣ рачайанти каронти, етам̣ бандханам̣ парам̣ атисайена на вимхайакарам̣ аччхарийакарам̣ на хоти, нирантара̄бхийогато сиддхопа̄йамӯлапан̃н̃а̄сампада̄йа упеййабхӯтагантхасан̇кхаран̣ам̣ бхаватйева̄ти адхиппа̄йо. кавино идам̣ каббанти ча, нат̣акасса идам̣ на̄т̣акам̣, наччагӣта̄ди. идха пана таппат̣ипа̄дакакатха̄пака̄сакагантхо на̄т̣акам̣ на̄ма. каббан̃ча на̄т̣акан̃ча̄ти ча, каббана̄т̣акесу никкхиттам̣ неттачиттам̣ йехӣти ча виггахо. йе джана̄ таттха тесу каббана̄т̣акесу авихита̄дара̄пи саванадха̄ран̣а̄дивасена акатасамбхама̄ ева вин̃н̃ӯ йена гантхарачана̄висесена тосенти пӣн̣енти, тейева пат̣ибха̄ванто пат̣ибха̄насан̇кха̄тапан̃н̃аванто бхаванти. сова бандхо савимхайо ан̃н̃есам̣ уппаджджама̄навимхайена сахито. пат̣ибха̄ етесам̣ аттхӣти ча, саха вимхайена ваттатӣти ча, авихито а̄даро йехӣти ча виггахо. ба̄хирасаттха̄бхийога̄бха̄вепи пуббава̄сана̄бха̄вепи иха нирантара̄бхийогам̣ каронто та̄дисаса̄маттхийам̣ са̄дхетӣти вуттам̣ хоти. вуттан̃хи –

‘‘на виджджатӣ йаджджапи пуббава̄сана̄-

гун̣а̄нубандхи пат̣ибха̄намаббхутам̣;

сутена ва̄чу’ссаханенупа̄сита̄,

дхувам̣ каротйева камапйануггаха’’нти [ка̄бйа̄да̄са 1.104 га̄тха̄].

тассаттхо – йади пуббава̄сана̄гун̣а̄нубандхӣ атӣтаджа̄тийа̄ паричайава̄сана̄гун̣асса анубалаппада̄навасена анубандхо йассаттхи, та̄дисам̣ аббхутам̣ пат̣ибха̄нам̣ на виджджатипи, татха̄пи сутена саванена уссаханена пагун̣акаран̣а̄дива̄чуссаханена ва̄ упа̄сита̄ катагурупа̄сана̄ ва̄ча̄ камапи ануггахам̣ кин̃чипи пан̃н̃а̄па̄т̣авам̣ дхувам̣ екантена кароти ева̄ти.

еттха каббам̣ на̄ма муттакакулака̄дива̄кйавасена ча авайавасабха̄вехи тесам̣йева антарава̄кйа̄вайавасамӯхехи парипун̣н̣ам̣ вуттависесехи пабхедагатам̣ кевалам̣ паджджамайам̣ ва̄ гаджджамайам̣ ва̄ чампӯтикхйа̄тападжджагаджджамайам̣ ва̄ти маха̄ва̄кйасабха̄вена ча тит̣т̣хати. на̄т̣акам̣ на̄ма бхарата̄динат̣асаттхагатана̄наппака̄радасситасабха̄вам̣. каббан̃ча идхева дасситалаккхан̣ато екадесайуттаппакаран̣а̄динаварӯпака̄ни ча на̄т̣ика̄ ча бхаванти. каббалаккхан̣ам̣ пана евам̣ дат̣т̣хаббам̣–

‘‘саггабандхо маха̄кабба-муччате твасса лаккхан̣ам̣;

пан̣а̄мо ваттхуниддесо, а̄сӣса̄пи ча таммукхам̣.

итиха̄сакатхуббхӯтам̣, сантасанниссайампи ва̄;

чатуваггапхала̄йаттам̣, чатурода̄ттана̄йакам̣.

пуран̣н̣авутуселинду-савитӯдайаван̣н̣анам̣;

уййа̄насалилаккӣл̣а̄, мадхупа̄наратуссавам̣.

виппаламбхавива̄хехи, кума̄родайавад̣д̣хихи;

мантадӯтаппайа̄на̄джи-на̄йака̄бхйӯдайехипи.

алан̇катамасам̣кхитта-расабха̄ванирантарам̣;

на̄тивиттхин̣н̣асаггехи, пийавуттасусандхибхи.

саббаттха бхиннасагганте-хупетам̣ локаран̃джакам̣;

каббам̣ каппантарат̣т̣ха̄йи, джа̄йате са̄дхвалан̇катӣ’’ти [ка̄бйа̄да̄са 1.14 – 19 га̄тха̄].

тассаттхо – саггабандхо саггасан̇кха̄техи париччхедависесехи бандхо ‘‘маха̄кабба’’нти уччате. асса лаккхан̣ам̣ ту вуччатети самбандхо ка̄каккхигол̣аканайена таммукхам̣ тасса каббасса а̄ди пана пан̣а̄мо девата̄намассанам̣ ва̄, ваттхуниддесо –

‘‘астйуттарасйа̄м̣ диги девата̄тма,

хима̄лайо на̄ма нага̄дхира̄джа?;

пӯва̄парен̇а ва̄ринидхӣ вига̄хйа,

стхита? патхиджха̄ ива ма̄надан̣д̣а?’’ [кума̄расамбхава 1.1.].