1. упасампада̄кан̣д̣о

имасмин̃хи т̣ха̄не т̣хатва̄ буддхагун̣апат̣исам̣йутта̄йа катха̄йа вуччама̄на̄йа са̄дхӯнам̣ читтасампахам̣санан̃чева, имассева пакаран̣асса анумматтавачанабха̄во ча бхавеййа, анумматтавачанатте ча сиддхе сотаббам̣ ман̃н̃иссанти, тасма̄ буддхагун̣ам̣ ван̣н̣айисса̄ма. амха̄кам̣ кира бхагава̄ брахмадевабуддхама̄дим̣ катва̄ йа̄ва пора̄н̣асакйаготама̄ манопан̣идхивасена, кат̣т̣хава̄ханаджа̄такам̣а̄дим̣катва̄ йа̄ва маджджхимадӣпан̇кара̄ ва̄чан̇гавасена маджджхимадӣпан̇карапа̄дамӯлато пат̣т̣ха̄йа ка̄йава̄чан̇гавасена саббам̣ сампин̣д̣етва̄ йа̄ва вессантараттабха̄ва̄ вӣсати асан̇кхйеййа̄ни па̄рамийо пӯрентасса саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣аттха̄йа йева алан̇катам̣ сӣсам̣ чхиндитва̄ дентасса саббан̃н̃убодхисаттасса сӣсам̣ джамбудӣпава̄сӣнам̣ уддханатопи бахутарам̣, ан̃джитанайанам̣ уппа̄т̣етва̄ дентасса найанам̣ аджат̣а̄ка̄се гаганатале та̄ра̄ган̣атопи бахутарам̣, хадайамам̣сам̣ ва̄ даккхин̣аба̄хум̣ ва̄ чхиндитва̄ дентасса мам̣сам̣ чханахута ат̣т̣хаса хасса̄дхикасатасахассапама̄н̣асинерура̄джатопи бахутарам̣, лохитам̣ уппа̄т̣етва̄ дентасса рухирам̣ чатӯсу маха̄самуддесу удакатопи бахутарам̣, маддӣсадисе ча бхарийе джа̄лӣкан̣ха̄джинасадисе ча путте паресам̣ да̄саттха̄йа дентасса ган̣анапатхам̣ вӣтиватта̄. евам̣ па̄рамийо пӯрентассева.

чинтитам̣ саттасан̇кхйеййам̣, навасан̇кхйеййа’ва̄чакам̣;

ка̄йава̄ча̄ чатукхйа̄там̣, буддхаттам̣ самупа̄гамӣти.

джа̄таттакӣсотаттакийа̄ вуттанайена асӯро хутва̄ буддхаттам̣ чинтентассева саттаасан̇кхйеййа̄ни вӣтиватта̄ни. атисӯро ахутва̄ ва̄ча̄маттамева нава асан̇кхйеййа̄ни вӣтиватта̄ни. атисӯро хутва̄ ка̄йан̇гава̄чан̇гавасена пӯрентасса чатта̄ри асан̇кхйеййа̄ни вӣтиватта̄ни. има̄ни чатта̄ри асан̇кхйеййа̄ни дӣпан̇карапа̄дамӯлато пат̣т̣ха̄йа ведитабба̄ни. сатасахассакаппаматтхаке пана аджджхаттапа̄рамӣ пӯрита̄ти ведитабба̄. вессантараттабха̄вена ча саттакамаха̄да̄нам̣ датва̄ саттаккхаттум̣ патхавим̣ кампетва̄ ван̇капаббатам̣ гантва̄ найанасадисе две путте бра̄хман̣асса да̄саттха̄йа датва̄ дутийадивасе бра̄хман̣аван̣н̣ена а̄гатасса саккасса деваран̃н̃о аттасамам̣ маддим̣ на̄ма бхарийам̣ датва̄ тасмим̣ бхаве апаримеййа̄ни пун̃н̃а̄ни катва̄ тато туситапурам̣ гантва̄ таттха йа̄вата̄йукам̣ т̣хатва̄ дасахи чаккава̄л̣асахассехи а̄гантва̄ девата̄висесехи.

ка̄ло дева маха̄вӣра, уппаджджа ма̄тукуччхийам̣;

садевакам̣ та̄райанто, буджджхассу аматам̣ паданти.

йа̄чийама̄но ка̄лам̣ дӣпан̃ча десан̃ча кулам̣ ма̄тарамевача̄ти има̄ни пан̃ча маха̄вилокана̄ни вилокетва̄ туситапурато чавитва̄ маха̄самматавам̣саджасса окка̄каран̃н̃о путта̄нам̣ кусаламбхедабхайена бхагинӣхийева саддхим̣ а̄ва̄хакаран̣ам̣ сутва̄ сакйа̄ вата бхо ра̄джакума̄ра̄ти окка̄камаха̄ра̄джена вуттавачанам̣ паваттанимиттам̣ катва̄ сакйа̄ти ладдхана̄ма̄нам̣ ра̄джӯнамаббхантаре паваттасса суддходанамаха̄ра̄джасса джет̣т̣хамахесийа̄ сиримаха̄ма̄йа̄йа куччхимхи ниббаттитва̄ дасама̄саччайена девадаханагарасса капилаваттхусса ча маджджхе лумбинӣване ма̄тукуччхито никкхамитва̄ джа̄таккхан̣ейева уттара̄бхимукхам̣ саттападавӣтиха̄рена гантва̄ ачхамбхива̄чам̣ ниччха̄ретва̄ питарам̣ ванда̄петва̄ ануккамена сол̣асавассуддесикака̄ле раджджасирим̣ анубхавитва̄ ра̄хулабхаддасса джа̄тадивасе никкхамитва̄ чхаббасса̄ни дуккарачарийам̣ чаритва̄ веса̄кхапун̣н̣амадивасе ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуджджхитва̄ пан̃чачатта̄лӣса васса̄ни деваманусса̄нам̣ ратанада̄мам̣ гантхенто вийа дхаммаратанавассам̣ васса̄петва̄ йа̄ва субхаддапарибба̄джакавинайана̄ катабуддхакичче кусина̄ра̄йаупават̣т̣ане малла̄нам̣ са̄лаване веса̄кхапун̣н̣амадивасе паччӯсасамайе анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ париниббуте бхагаватилокана̄тхе субхаддена вуд̣д̣хапаббаджитена ‘‘алам̣ а̄вусо ма̄ сочиттха ма̄ паридевиттха, сумутта̄ майам̣ тена маха̄саман̣ена, упаддута̄ ча хома’идам̣ во каппати идам̣ во на каппатӣ’ти. ида̄ни пана майам̣ йам̣ иччхисса̄ма там̣ карисса̄ма, йам̣ на иччхисса̄ма на там̣ карисса̄ма̄’’ти вуттавачанам̣ саллаккхетва̄ ган̣апа̄моккха̄нам̣ саттаннам̣ бхиккхусатасахасса̄нам̣ сан̇гхаттхеро а̄йасма̄ маха̄кассапо дхаммасан̇гӣтим̣ катва̄ парисуддхе дхаммавинайе тато апарабха̄ге вассасатасса аччайена веса̄лийа̄ ваджджипуттака̄ дасаваттхӯни дассетва̄ са̄санавипаттим̣ каронте дисва̄ а̄йасмата̄ йасаттхерена ка̄кан̣д̣акапуттена самусса̄хийама̄но дутийасан̇гӣтим̣ катва̄ тато апарабха̄ге татха̄гатасса паринибба̄нато двиннам̣ вассасата̄нам̣ упари ат̣т̣ха̄расаме вассе дхамма̄сокона̄ма ра̄джа̄ сакаладжамбудӣпатале екараджджа̄бхисекам̣ па̄пун̣итва̄ буддхаса̄сане махантам̣ ла̄бхасакка̄рам̣ паваттетва̄ парихӣнала̄бхасакка̄ра̄ титтхийа̄ антамасо гха̄саччха̄данаматтампи алабханта̄ ла̄бхасакка̄рам̣ паттхайама̄на̄ са̄сане паббаджитва̄ сака̄ни сака̄ни дит̣т̣хигата̄ни дӣпетва̄ са̄сане махантам̣ аббудан̃ча малан̃ча паваттесум̣. тада̄ дхамма̄сокаран̃н̃о патта̄бхисекато саттарасаме вассе сат̣т̣хисатасахасса бхиккхӯсу сахассабхиккхум̣ гахетва̄ моггалипуттатиссо на̄ма сан̇гхаттхеро маха̄пава̄ран̣а̄йа параппава̄дам̣ бхиндитва̄ катха̄ваттхуппакаран̣ам̣ десетва̄ татийадхаммасан̇гӣтим̣ катва̄ парисуддхе дхаммавинайе са̄т̣т̣хакатхебуддхавачане дхарантева па̄л̣ийат̣т̣хакатха̄су аттхаччха̄йам̣ гахетва̄ аттано мативасена на̄на̄гантхависеса̄ни каронти, тесу аттаномативасена аттхаччха̄йам̣ гахетва̄ ка̄ран̣апатирӯпакам̣ катва̄ вуттавачанам̣ са̄рато саллаккхетва̄ сутта-сутта̄нуломаа̄чарийава̄де мун̃читва̄ па̄л̣ийа̄ ат̣т̣хакатхам̣, ат̣т̣хакатха̄йа ча па̄л̣им̣ таббиваран̣абхӯтам̣ са̄раттхадӣпанин̃ча ан̃н̃а̄ни ча гантхависеса̄ни асам̣сандитва̄ аттаноматийа̄пи пубба̄парам̣ асама̄нетва̄ ва̄даппака̄санаматтамева т̣хапетва̄ гарукалахукесу гарукейева т̣ха̄таббепи гаруке ат̣т̣хатва̄ кечи бхиккхӯ надийа̄ удакуккхепам̣ акатва̄ каронти. евам̣ са̄сане двидха̄ бхинна̄ хонти. идан̃ча бхинданам̣ косамбакаккхандхаке бхиннатопи сатагун̣ена сахассагун̣ена балаватарамева са̄санасса випаттика̄ран̣атта̄, татха̄ хи на идам̣ мануссалоке бхиккхӯнам̣йева хоти, бхиккхӯнам̣, упа̄сакаманусса̄нам̣, а̄раккхакадевата̄нампи, та̄сам̣ саха̄йака̄нам̣ бхумманисситадевата̄нампи та̄сам̣ саха̄йака̄нам̣ руккханисситадевата̄нампи та̄сам̣саха̄йака̄нам̣ а̄ка̄сат̣т̣хакадевата̄нампи, та̄сам̣ саха̄йака̄нам̣ ча̄тумаха̄ра̄джикадевата̄нампи, та̄сам̣ саха̄йака̄нам̣ та̄ватим̣садевата̄нампи, евам̣ миттапарампаравасена чхака̄ма̄вачарадевата̄нампи та̄сам̣ митта̄нам̣ брахмапа̄рисаджджа̄нампӣти евам̣ йа̄вааканит̣т̣хабрахмалока̄ арийапуггале т̣хапетва̄ саббе путхуджджана̄ деваманусса̄ бхинна̄ хонти, тесам̣ бхиннатта̄ баху ча па̄пам̣ пасавати, тасма̄ па̄л̣ийа̄ ат̣т̣хакатхам̣, ат̣т̣хакатха̄йа ча па̄л̣им̣ сам̣сандитва̄ та̄ни та̄ни гантхависеса̄ни ча екато катва̄ ган̇годаке на йамунодакам̣ вийа мисситва̄ екӣбха̄вам̣ катва̄ сӣмависодханим̣ на̄ма карисса̄ми, там̣ сун̣а̄тха са̄дхукам̣ манасикаротха дхаммара̄джасса са̄вака̄ти.

таттха буддхуппа̄до дуллабхо ти буддхасса уппа̄дака̄ло дуллабхо татха̄ хи ануппаннака̄ле буддхе буддхоти саддампи асутва̄ вӣтиватта̄нам̣ каппа̄нам̣ ган̣анапатхам̣ вӣтиватта̄. буддхака̄ран̣асса дуккараттам̣ хет̣т̣ха̄ вуттамева.

тато паббаджа̄ ча упасампада̄ча̄ тиеттха топаччайо ла̄макаттхе, пан̃чамйаттхе ва̄. буддхуппа̄до дуллабхо, таманупаббаджджа̄ ча упасампада̄ ча дуллабха̄йева̄ти адхиппа̄йо. йатха̄ ча локе кин̃чидева махаггхам̣ алабхитаббам̣ лабхитва̄ ва̄ тена сахака̄рӣка̄ран̣абхӯтам̣ аппаггхампи махаггхам̣ махаггхам̣ дуллабхам̣ дуллабханти вуччати, евамева атидуллабхам̣ буддхуппа̄дам̣ а̄гамма таманупаббаджитампи дуллабханти вуччати, йатха̄ ча нидийа̄ упаримабха̄ге сатта̄хават̣т̣алика̄дибха̄вена удакапӯран̣е хет̣т̣ха̄ кисмин̃чи т̣ха̄не таритум̣ ависаханта̄ идамева т̣ха̄нам̣ дуккаранти вуччати, евамева буддхака̄ран̣асса дуккарабха̄ве на таманупаббаджджупасампада̄пи дуккарам̣ дуллабханти вуччати. ан̃н̃атха̄ буддхабхагавато пи паббаджджупасампадабха̄войева сет̣т̣хо бхавеййа. атхава̄ ка̄ран̣ӯпача̄равасена̄пи евам̣ вуттанти дат̣т̣хаббам̣, йатха̄ семхогул̣оти татха̄ хи гул̣асса пи ванапаччайа̄ семхо уссанно, там̣ джано гул̣енасемхоти ваттаббепи ка̄ран̣асмим̣ гул̣е пхалабхӯтам̣ семхам̣ ропетва̄ семхо гул̣оти вуччати, евам̣ ка̄ран̣асса дуккаратта̄ дуллабхе буддхуппа̄де таманукрийа̄ паббаджджа̄пи там̣ мӯлака̄ран̣абхӯте буддхуппа̄де ропетва̄ дуллабха̄ паббаджджа̄ти вуччати. буддхуппа̄дака̄лепи буддхадассанам̣ дуллабхамева, ануппаннака̄ле пана пагева, саббакхан̣есу навамакхан̣атта̄ ча татха̄ хи милаккхудесаарӯпабхӯмиасан̃н̃асаттанирайапетатираччха̄набхӯмӣсу джа̄йама̄несу ва̄ маджджхимадесе джа̄йама̄нопи миччха̄дит̣т̣хибхӯта̄ ва̄, самма̄дит̣т̣хикуле джа̄йама̄на̄пи чаккхусота викалабха̄вена ан̇гавикала̄ ва̄ буддхадассанам̣ на араханти, дассанампи дассанаматтамева. супан̣н̣ана̄гара̄джа̄дӣнам̣ тасмим̣ бхаве маггапхалабха̄гино на хонти, хонти четтха.

‘‘паччантаджо арӯпино, викалан̇го асан̃н̃аджо;

миччха̄дит̣т̣хи тираччха̄но, пето нерайикопича.

ете ат̣т̣хаккхан̣а̄ вутта̄, буддхена̄диччабандхуна̄;

буддхуппа̄до кхан̣о еко, навамоти павуччатӣти’’.

паббаджджа̄ тичеттха са̄ман̃н̃ена вуттепи са̄ман̣ера̄ва адхиппета̄, упасампада̄ ча̄ти висум̣ вуттатта̄. са̄ман̣ера̄ ча на̄ма буддхам̣ саран̣ам̣ гаччха̄митйа̄дина̄ тиккхаттум̣ ватва̄ убхатосуддхивасенева са̄ман̣ерабхӯмийам̣ тит̣т̣ханти. дасасӣла̄ни пана тесам̣ сиккха̄падаматтамева. та̄ни па̄л̣ивасена асакконто аттхавасена ‘‘идан̃ча сама̄да̄йа ваттехӣ’’ти а̄чиккхитумпи ват̣т̣атийева. идха ваттаббам̣ наттхи. упасампада̄ пана ат̣т̣хавидха̄ хонти ехибхиккхӯпасампада̄, саран̣агаманӯпасампада̄, ова̄да пат̣иггахан̣ӯпасампада̄, пан̃ха̄бйа̄каран̣ӯпасампада̄, ат̣т̣хагарудхаммапат̣иггахан̣ӯпасампада̄, дӯтенӯпасампада̄, ат̣т̣хава̄чикӯпасампада̄, н̃аттичатуттхӯпасампада̄ ча̄ти. таттха бхагава̄ ехи бхиккхубха̄ва̄йа упаниссайасампаннам̣ пуггалам̣ дисва̄ раттапам̣сукӯлантарато суван̣н̣аван̣н̣ам̣ даккхин̣ахаттхам̣ нӣхаритва̄ брахмагхосам̣ ниччха̄ренто ‘‘ехи бхиккху чара брахмачарийам̣ самма̄ дуккхасса антакирийа̄йа̄’’ти вадати. тасса̄нантарамева гихилин̇гам̣ антарадха̄йитва̄.

тичӣваран̃ча патто ча, ва̄си сӯчича бандханам̣;

парисса̄ванамат̣т̣хете, йуттайогасса бхиккхуноти.

евам̣ вуттехи ат̣т̣хахипариккха̄рехи сарӣре пат̣имуттойева вассасатикаттхеро вийа ирийа̄патхасампанно буддха̄чарийако буддхупаджджха̄йако самма̄самбуддхам̣ вандама̄нова тит̣т̣хати. айам̣ ехи бхиккхӯпасампада̄ на̄ма. бхагава̄ хи пат̣хамабодхийам̣ етасмим̣ ка̄ле ехи бхиккхупасампада̄йа ева упасампа̄дети. та̄ни пана пан̃чаваггийа̄дайо ан̇гулима̄латтхерапарийоса̄на̄.

тӣн̣исатам̣ сахассан̃ча, чатта̄лӣсам̣ пуна̄паро;

еко ча тхеро саппан̃н̃о; саббе те ехи бхиккхука̄ти.

ете винайапит̣аке ниддит̣т̣хаехибхиккхӯ на̄ма винайапит̣аке аниддит̣т̣ха̄ пана тисатапарива̄раселабра̄хман̣а̄дайо.

саттавӣса сахасса̄ни, тӣн̣ийева сата̄ни ча;

ете хи саббе сан̇кха̄та̄, саббе те ехибхиккхука̄ти.

там̣ саббам̣ сампин̣д̣етва̄ ат̣т̣хавӣсасахасса̄ни чхасата̄ни екачатта̄лӣсуттара̄ни ча хонти. пат̣хамабодхича на̄меса̄ вӣсативасса̄ни хонти.

бхагава̄ хи ануттарам̣ дхаммачаккам̣ паваттетва̄ ат̣т̣ха̄расакот̣ибра̄хман̣а̄нам̣ аматам̣ па̄йетва̄ пат̣хамавассам̣ васи. дутийататийачатуттхавассесу ра̄джагахе вел̣уванавиха̄ре вассам̣ васи, бхагава̄ хи а̄са̄л̣хинаккхаттапун̣н̣амийам̣ ба̄ра̄н̣асийа̄ исипатане мигада̄йе пат̣хамавассам̣ васитва̄ пхаггун̣ама̄се пхаггун̣апун̣н̣амийам̣ ра̄джагахам̣ патва̄ бимбиса̄раран̃н̃а̄ ка̄рите вел̣увана виха̄ре екама̄саматтам̣ васитва̄ читрама̄се вӣсатикхӣн̣а̄савасахассапаривуто капилаваттхум̣ гантва̄ асӣтийа̄ н̃а̄тисахасса̄нам̣ маджджхе виппат̣ипанна̄нам̣ ра̄джӯнам̣ маттхаке пам̣сураджам̣ окиритва̄ те ванда̄петва̄ поккхаравассан̃ча васса̄петва̄ тама̄гамма асӣтийа̄ н̃а̄тисахасса̄нам̣ вессантара джа̄такам̣ катхетва̄ ра̄хулама̄тарама̄гамма чандакиннарӣджа̄такан̃ча катхетва̄ питарам̣ ана̄га̄мипхале патит̣т̣ха̄петва̄ ра̄джагахамева а̄гантва̄ ва̄сам̣ каппеси, тена вуттам̣ дутийа татийа чатуттха вассесу ра̄джагахе вел̣уванавиха̄ре вассам̣ васӣ’’ти. пан̃чаме пана веса̄лийам̣ екава̄сам̣ васи. чхат̣т̣хе макул̣апаббате екава̄сам̣ васи. пун̣н̣о ва̄ таттха. татра̄йам̣ анупуббикатха̄ суна̄парантарат̣т̣хе кира екасмим̣ ва̄н̣иджакага̄ме две бха̄таро. тесу када̄чи джет̣т̣хо пан̃часакат̣асата̄ни гахетва̄ джанападам̣ гантва̄ бхан̣д̣ам̣ а̄харати, када̄чи канит̣т̣хо. имасмим̣ пана самайе канит̣т̣хам̣ гхаре т̣хапетва̄ джет̣т̣хабха̄тико пан̃ча сакат̣асата̄ни гахетва̄ джанападача̄рикам̣ чаранто анупуббена са̄ваттхим̣ патва̄ джетаванасса авидӯре пан̃часакат̣асата̄ни т̣хапетва̄ бхуттапа̄тара̄со париджанапаривуто пха̄сукат̣т̣ха̄не нисӣди. тена ча самайена са̄ваттхива̄сино бхуттапа̄тара̄са̄ упосатхан̇га̄ни адхит̣т̣ха̄йа сут̣т̣хуттара̄сан̇га̄ гандхапуппха̄дихаттха̄ йенабуддхо, йенадхаммо, йенасан̇гхо, таннинна̄ таппон̣а̄ таппаббхара̄ хутва̄ диккхин̣адва̄рена никкхамитва̄ джетаванам̣ гаччханти. со те дисва̄ ‘‘кахам̣ име гаччхантӣ’’ти екам̣ мануссам̣ пуччхи. ким̣ твам̣ аййо на джа̄на̄си, локе буддхадхаммасан̇гхаратана̄ни на̄ма уппанна̄ни, иччева маха̄джано саттхусантике дхаммакатхам̣ сотум̣ гаччхатӣти. тасса ‘‘буддхо’’ти вачанам̣ чхавичамма̄дӣни чхиндитва̄ ат̣т̣химин̃джам̣ а̄хачча ат̣т̣ха̄си. атха аттано париджанапаривуто та̄йа париса̄йасаддхим̣ виха̄рам̣ гантва̄ саттха̄мадхурассарена дхаммам̣ десентасса париса парийанте т̣хито дхаммам̣ сутва̄ паббаджджа̄йа читтам̣ уппа̄деси. атха татха̄гатена ка̄лам̣ видитва̄ париса̄йа уййоджита̄йа саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ сва̄тана̄йа нимантетва̄ дутийадивасе ман̣д̣апам̣ каретва̄ а̄сана̄ни пан̃н̃а̄петва̄ буддхаппамукхасса сан̇гхасса маха̄да̄нам̣ датва̄ бхаттакичча̄васа̄не бхагава̄ анумоданам̣ катва̄ пакками. бхуттапа̄тарасо упосатхан̇га̄ни адхит̣т̣ха̄йа бхан̣д̣а̄га̄рикам̣ паккоса̄петва̄ ‘‘еттакам̣ бхан̣д̣ам̣ виссаджджитам̣ еттакам̣ пана на виссаджджита’’нти саббам̣ а̄чиккхитва̄ ‘‘имам̣ са̄патеййам̣ майхам̣ канит̣т̣хасса дехӣ’’ти саббам̣ ниййотетва̄ саттху сантике паббаджитва̄ каммат̣т̣ха̄на пара̄йан̣о ахоси. атхасса каммат̣т̣ха̄нам̣ манасикаронтасса каммат̣т̣ха̄нам̣ на упат̣т̣ха̄ти, тато чинтеси ‘‘айам̣ джанападо майхам̣ асаппа̄йо, йам̣нӯна̄хам̣ саттху сантике каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ сакат̣т̣ха̄намева гаччхеййа’’нти. атха пуббан̣хасамайе пин̣д̣а̄йа чаритва̄ са̄йанхасамайе пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ катха̄петва̄ саттха̄ сӣхана̄дам̣ надитва̄ пакками. атха кхо а̄йасма̄ пун̣н̣о сӯна̄парантарат̣т̣хам̣ патва̄ самматапаббатам̣ на̄ма пависитва̄ ва̄н̣иджакага̄мам̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. атха нам̣ канит̣т̣хабха̄та̄ сагехам̣ нетва̄ бхиккхам̣ датва̄ ‘‘бханте ан̃н̃аттха агантва̄ идхева васатха̄’’ти пат̣ин̃н̃ам̣ ка̄ретва̄ васа̄песи. тато самуддагиривиха̄рам̣ на̄ма агама̄си. таттха самуддавӣчийо а̄гантва̄ айакан̣т̣апа̄са̄н̣есу пахаритва̄ маха̄саддам̣ каронти. тхеро каммат̣т̣ха̄нам̣ манасикаронто на пха̄сувиха̄ро хотӣти самуддам̣ нисаддам̣ катва̄ адхит̣т̣ха̄си. тато ма̄тулагирим̣ на̄ма а̄гама̄си. таттха сакун̣асан̇гхо уссанно раттин̃ча дива̄ ча саддо еко баддхо хоти. тхеро ‘‘идам̣ т̣ха̄нам̣ апха̄суканти тато макул̣ака̄ра̄мавиха̄рам̣ на̄ма гато. со ва̄н̣иджага̄масса на̄тидӯро на̄чча̄санно гамана̄гаманасампанно вивитто аппасаддо. тхеро ‘‘идам̣ т̣ха̄нам̣ пха̄сука’’нти таттха раттит̣т̣ха̄надива̄т̣ха̄не чан̇камана̄дӣни ка̄ретва̄ вассам̣ упагаччхати. евам̣ чатӯсу т̣ха̄несу виха̄си. атхекадивасам̣ тасмим̣йева антовассе пан̃ча ва̄н̣иджакасата̄ни ‘‘парасамуддам̣ гаччха̄ма̄’’ти на̄ва̄йа бхан̣д̣ам̣ паккхипим̣су. на̄ва̄роханадивасе тхерасса канит̣т̣хабха̄та̄ тхерам̣ бходжетва̄ тхерасса сантике сиккха̄пада̄ни гахетва̄ гаччханто ‘‘бханте маха̄самуддо на̄ма ассаддхеййо ча̄некантара̄йо ча, амхе а̄ваджджеййа̄тха̄’’ти ватва̄ на̄вам̣ а̄рӯйхи. на̄ва̄ ӯмиджавена гаччхама̄на̄ ан̃н̃атарам̣ дӣпам̣ па̄пун̣и. манусса̄ ‘‘па̄тара̄сам̣ карисса̄ма̄’’ти дӣпаке отин̣н̣а̄. тасмим̣ дӣпаке ан̃н̃ам̣ кин̃чи наттхи, чанданаванамева ахоси. атхеко ва̄ сийа̄ руккхам̣ а̄кот̣етва̄ лохитачанданабха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘бхо майам̣ ла̄бхаттха̄йа парасамуддам̣ гаччха̄ма, ито ча уттари ла̄бха̄ на̄ма наттхи, чатуран̇гула матта̄пи гхат̣ика̄ сатасахассам̣ аггхати, сам̣ха̄ретаббакайуттам̣ бхан̣д̣ам̣ ха̄ретва̄ гаччха̄ма̄’’ти. те татха̄ карим̣су чанданаване адхиваттха̄ аманусса̄ куджджхитва̄ имехи амха̄кам̣ чанданаванам̣ на̄ситам̣, гха̄тесса̄ма не’’ти чинтетва̄ на имесу гха̄т̣итесу саббам̣ екакун̣апам̣ бхависсати, самуддамаджджхе несам̣ на̄вам̣ осӣдесса̄ма̄’’ти а̄хам̣су. атха тесам̣ на̄вам̣ а̄рӯйха мухуттам̣ гатака̄лейева уппа̄дикам̣ упат̣т̣ха̄петва̄ сайампи те аманусса̄ бхайа̄нака̄ни рӯпа̄ни дассайим̣су. бхӣта̄ манусса̄ аттано девата̄ намассанти. тхерасса канит̣т̣хо чӯл̣апун̣н̣акут̣умбико ‘‘майхам̣ бха̄та̄ авассайо хотӯ’’ти тхерасса намассама̄но ат̣т̣ха̄си. тхеро пи кира тасмим̣йева кхан̣е а̄ваджджетва̄ тесам̣ бйасанаппаттим̣ н̃атва̄ веха̄сам̣ уппатитва̄ абхимукхо ат̣т̣ха̄си. аманусса̄ тхерам̣ дисва̄ва ‘‘аййапун̣н̣аттхеро ехӣ’’ ти паккамим̣су. уппа̄дикам̣ саннисӣди. тхеро ‘‘ма̄ бха̄йатха̄’’ти тесам̣ асса̄сетва̄ва кахам̣ гантука̄маттха̄’’ти пуччхи. ‘‘бханте амха̄кам̣ сакат̣т̣ха̄намева гаччха̄ма̄’’ти тхеро на̄вам̣ пхале аккамитва̄ ‘‘етесам̣ иччхитат̣т̣ха̄нам̣ гаччхатӯ’’ти адхит̣т̣ха̄ти. ва̄н̣иджа̄ сакат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ там̣ паваттим̣ путтада̄расса а̄рочетва̄ ‘‘етха тхерам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ма̄’’ти пан̃часата̄ни аттано аттано пан̃чама̄туга̄масатехи саддхим̣ тӣсу саран̣есу патит̣т̣ха̄йа упа̄сакаттам̣ пат̣иведесум̣. тато на̄ва̄йа бхан̣д̣ам̣ ота̄ретва̄ тхерасса екам̣ кот̣т̣ха̄сам̣ катва̄ ‘‘айам̣ бханте тумха̄кам̣ кот̣т̣ха̄со’’ти а̄хам̣су. тхеро ‘‘майхам̣ висум̣ кот̣т̣ха̄са киччам̣ наттхи’’. саттха̄ пана тумхехи дит̣т̣хапуббо’ти. на дит̣т̣хапуббо бханте’ти, тенахи имина̄ саттху ман̣д̣алама̄л̣ам̣ каротха. евам̣ саттха̄рам̣ пассиссатха̄ти те са̄дху бханте’ти тена ча кот̣т̣ха̄сена аттано ча кот̣т̣ха̄сена ман̣д̣алама̄л̣ам̣ ка̄тум̣ а̄рабхим̣су. саттха̄ кирасса а̄раддхака̄лато пат̣т̣ха̄йа парибхогам̣ ака̄си. татхо манусса̄ раттим̣ обха̄сам̣ дисва̄ ‘‘махесаккха̄ девата̄ аттхӣ’’ти сан̃н̃ам̣карим̣су. упа̄сака̄ ман̣д̣алама̄л̣ан̃ча бхиккхусан̇гхасса сена̄сана̄ни ча нит̣т̣хапетва̄ да̄насамбха̄рам̣ саджджетва̄ ‘‘катам̣ бханте амхехи аттанокиччам̣, саттха̄рам̣ паккосатха̄’’ти тхерасса а̄рочесум̣. тхеро са̄йанхасамайе иддхийа̄са̄ваттхим̣ патва̄ ‘‘бханте ва̄н̣иджага̄мава̄сино тумхе дат̣т̣хука̄ма̄, тесам̣ анукампам̣ каротха̄’’ти. бхагава̄ адхива̄сеси. тхеро бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ сакат̣т̣ха̄намева пачча̄гато. бхагава̄ а̄нандаттхерам̣ а̄мантеси ‘‘а̄нанда све сӯна̄паранте ва̄н̣иджага̄ме пин̣д̣а̄йа чарисса̄ма, твам̣ екӯнапан̃часата̄нам̣ бхиккхӯнам̣ сала̄кам̣ дехӣ’’ти. тхеро са̄дху бханте’ти бхиккхусан̇гхасса таматтхам̣ а̄рочетва̄ ‘‘ча̄рика̄ сала̄кам̣ ган̣хантӯ’’ти а̄ха. там̣ дивасам̣ кун̣д̣адха̄наттхеро пат̣хамам̣ сала̄кам̣ аггахоти. ва̄н̣иджага̄мава̄синопи ‘‘све кира саттха̄ а̄гамиссатӣ’’ти га̄мамаджджхе ман̣д̣апам̣ катва̄ да̄наггам̣ саджджайим̣су. бхагава̄ па̄това сарӣрапат̣иджагганам̣ катва̄ гандхакут̣им̣ пависитва̄ пхаласама̄паттим̣ аппетва̄ нисӣди. саккасса пан̣д̣укамбаласила̄санам̣ ун̣хам̣ ахоси. со ким̣ иданти а̄ваджджетва̄ саттху сӯна̄парантагаманам̣ дисва̄ висукаммам̣ а̄мантеси ‘‘та̄та аджджа бхагава̄ тӣн̣иматта̄ни йоджанасата̄ни пин̣д̣а̄ча̄рам̣ гамиссати, пан̃ча кӯт̣а̄га̄расата̄ни ма̄петва̄ джетаванадва̄ра кот̣т̣хаматтхаке гаманасаджджа̄ним̣ катва̄ т̣хапехӣ’’ти, со татха̄ ака̄си. бхагавато кӯт̣а̄га̄рам̣ чатумукхам̣ ахоси, двиннам̣ аггаса̄вака̄нам̣ двимукхам̣, сеса̄нам̣ екамукхам̣, саттха̄ гандхакут̣ито никкхамма пат̣ипа̄т̣ийа̄ т̣хапита кӯт̣а̄га̄ресу дхуракӯт̣а̄га̄рам̣ па̄виси. две аггаса̄ваке а̄дим̣ катва̄ екӯнапан̃чабхиккхусата̄нипи кӯт̣а̄га̄рам̣ гантва̄ нисинна̄ ахесум̣, екам̣ туччхакӯт̣а̄га̄рам̣ ахоси. пан̃чапи кӯт̣а̄га̄расата̄ни а̄ка̄се уппатим̣су. саттха̄ саччабандхапаббатам̣ на̄ма патва̄ кӯт̣а̄га̄рам̣ а̄ка̄се т̣хапетва̄ тасмим̣ паббате саччабандхо на̄ма миччха̄дит̣т̣хи, со маха̄джанам̣ миччха̄дит̣т̣хим̣ угган̣ха̄пенто ла̄бхаггайасаггаппатто хутва̄ васати. аббхантаре часса анточа̄т̣ийам̣ падӣпо вийа арахаттасса упаниссайо джалати, там̣ дисва̄ ‘‘дхаммамасса катхесса̄мӣ’’ти гантва̄ дхаммам̣ десети. та̄пасо десана̄парийоса̄не арахаттам̣ па̄пун̣и. маггеневасса абхин̃н̃а̄ а̄гата̄, ехи бхиккху хутва̄ иддхимайапаттачӣваро кӯт̣а̄га̄рам̣ па̄виси. бхагава̄ кӯт̣а̄га̄рагатехи пан̃чахи бхиккхусатехисаддхим̣ ва̄н̣иджага̄мам̣ гантва̄ кӯт̣а̄га̄ра̄ни адиссама̄на̄ни катва̄ ва̄н̣иджага̄мам̣ па̄виси. ва̄н̣иджа̄ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса маха̄да̄нам̣ датва̄ сасаттха̄рам̣ макул̣ака̄ра̄мам̣ найим̣су. саттха̄ ман̣д̣алама̄л̣ам̣ па̄виси. маха̄джано йа̄ва саттха̄ бхаттадаратхам̣ пат̣иппассамбхети, та̄ва па̄тара̄сам̣ катва̄ упосатхан̇га̄ни сама̄да̄йа гандхан̃ча пуппхан̃ча а̄да̄йа дхаммасаванаттха̄йа а̄ра̄мам̣ пачча̄гама̄си. саттха̄ дхаммам̣ десеси. маха̄джанасса бандхана̄ моккхо джа̄то, маханта буддхакола̄халам̣ ахоси. саттха̄ маха̄джанасса сан̇гахаттхам̣ катипа̄хам̣ таттхева васи, арун̣ам̣ пана маха̄гандхакут̣ийам̣йева ут̣т̣хапеси. таттха катипа̄хам̣ васитва̄ ва̄н̣иджага̄ме пин̣д̣а̄йа чаритва̄ ‘‘твам̣ идхева васа̄хӣ’’ти пун̣н̣аттхерам̣ ниваттетва̄ антаре наммада̄надӣ на̄ма аттхи, тасса̄ тӣрам̣ агама̄си. наммада̄на̄гара̄джа̄ саттху паччуггантва̄ на̄габхаванам̣ павесетва̄ тин̣н̣ам̣ ратана̄нам̣ сакка̄рам̣ ака̄си. саттха̄ тасса дхаммам̣ катхетва̄ на̄габхавана̄ никкхами. со ‘‘майхам̣ бханте паричаритаббам̣ детха̄’’ти йа̄чи. бхагава̄ наммада̄надӣтӣре падачетийам̣ дассеси. там̣ вӣчӣсу а̄гаха̄су пидхийати вӣчӣсу гата̄су виварати, маха̄сакка̄раппаттам̣ ахоси. саттха̄ тато никкхамма саччабандхапаббатам̣ гантва̄ саччабандхам̣ а̄ха ‘‘тайа̄ маха̄джано апа̄йамагге ота̄рито. твам̣ идхева васитва̄ етесам̣ ладдхим̣ виссаджджа̄петва̄ нибба̄намагге патит̣т̣ха̄пехӣ’’ти. сопи паричаритаббам̣ йа̄чи. саттха̄ гханапит̣т̣хипа̄са̄н̣е алламаттикапин̣д̣амхи лан̃чханам̣ вийа падачетийам̣ дассеси. евам̣ сӯна̄парантарат̣т̣хейева две чаккаратаначетийа̄ни йа̄васа̄санантарадха̄нам̣ патит̣т̣ха̄песи. саттаме пана вассе са̄ваттхийам̣ кан̣д̣амбаруккхамӯле титтхи мадданам̣ каронто йамакапа̄т̣иха̄рийам̣ катва̄ дасахи чаккава̄л̣а сахассехи а̄гата̄нам̣ девата̄нам̣ ма̄тарам̣ ка̄йасаккхим̣ катва̄ абхидхаммам̣ десенте та̄ватим̣сабхаване па̄риччхаттакамӯле пан̣д̣укамбаласила̄йам̣ вассам̣ васи. ат̣т̣хаме сам̣сума̄ранагаре екавассам̣ васи. наваме косамбийам̣ екавассам̣ васи. тада̄ бхаддийо, кимило, бхагу, а̄нандо, ануруддхо, девадатто, ча̄ти чха кхаттийа̄ паббаджим̣су. тесам̣ виттха̄ро дхаммападе а̄гато. дасаме пана вассе па̄лилеййа̄га̄ме даккхин̣аванасан̣д̣е бхаддаса̄ламӯле па̄лилеййакена хаттхина̄ упат̣т̣хийама̄но пха̄сукам̣ васса̄ва̄сам̣ васи. ека̄дасаме на̄ландхабра̄хман̣ага̄ме екава̄сам̣ васи. два̄дасаме веран̃джа̄йам̣ екава̄сам̣ васи дуччаритасса випа̄кам̣ анубхавама̄но, бхагавата̄ кира пхуссасса бхагавато ка̄ле са̄вака̄нам̣ вачӣдуччаритавасена катупачитасса акусалакаммасса тада̄ ладдхока̄савасена упат̣т̣хитатта̄ веран̃джабра̄хман̣ена нимантитопи сама̄но ма̄ра̄ват̣т̣ана васена асаллаккхетва̄ ассава̄н̣иджака̄нам̣ нибаддхаваттасан̇кхепена пан̃н̃аттам̣ паттхапаттхамӯлакам̣ йаватан̣д̣уламева тема̄сам̣ бхун̃джати, вуттан̃хетам̣ апада̄не.

‘‘пхуссасса̄хам̣ па̄вачане, са̄ваке парибха̄сиссам̣;

йавам̣ кха̄датха бхун̃джатха, ма̄ча бхун̃джатха са̄лино.

тена каммавипа̄кена, тема̄сам̣ кха̄дитам̣ йавам̣;

нимантито бра̄хман̣ена, веран̃джа̄йам̣ васим̣ тада̄ти’’.

тена вуттам̣ ‘‘два̄дасаме веран̃джа̄йам̣ екава̄сам̣ васи дуччаритасса випа̄кам̣ анубхавама̄но’’ти. терасаме джа̄лийапаббате екава̄сам̣ васи. чатуддасаме са̄ваттхийам̣ ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме джетаванавиха̄ре пат̣хамава̄сам̣ васитва̄ паннарасаме вассе н̃а̄тиджанасан̇гахаттхам̣ капилаваттхум̣ гантва̄ екамева ва̄сам̣ каппеси. сол̣асаме вассе а̄л̣авакайаккхадаманаттхам̣ агга̄л̣авӣнагаре екава̄сам̣ васи. саттарасаме вассе ра̄джагахамева ниваттитва̄ ва̄сам̣ каппеси. ат̣т̣ха̄расаме вассе джа̄лийапаббатамева ниваттитва̄ васи. екӯнавӣсатимепи вассе таттхева джа̄лийапаббатамева васи. вӣсатиме вассе ра̄джагахасса авидӯре бхӣсанаке бхесакалаванасан̣д̣е ва̄сам̣ каппесӣ’’ти има̄ни вӣсати васса̄ни пат̣хамабодхӣти ведитабба̄ни. етасмим̣ ка̄ле ехибхиккхӯпасампада̄йаева упасампа̄десӣти йебхуййена бхагавантам̣йева уддисса а̄чарийупаджджха̄йам̣ катва̄ ехибхиккху бха̄вама̄панне пун̃н̃авантапуггалейева сандха̄йа вуттам̣, ан̃н̃есампи арийабха̄вамана̄панна̄нам̣ судинна̄дӣнам̣ ва̄ йамакапа̄т̣иха̄рийе пасӣдитва̄ а̄йасмато са̄рипуттаттхерасса сантике паббаджита̄нам̣ пуббе кассапабуддхака̄ле ваггулибхӯтапубба̄нам̣ пан̃чаннам̣ бхиккхусата̄нам̣ тхерассева сантике паббаджитабха̄васса диссанато тена вуттам̣ ‘‘бхагава̄ хи пат̣хамабодхийам̣ етасмим̣ ка̄ле ехи бхиккхӯпасампада̄йа ева упасампа̄десӣ’’ти. ито паресу пана пан̃чавӣсативассесу ана̄тхапин̣д̣икена ка̄рите джетаванамаха̄виха̄ре екӯнавӣсативасса̄ ва̄сам̣ васи. виса̄кха̄йа саттавӣсати кот̣идханапаричча̄гена ка̄рите пубба̄ра̄ме чхаббасса̄ни васи. двиннам̣ кула̄нам̣ гун̣амахаттам̣ пат̣ичча са̄ваттхийам̣ нисса̄йа пан̃чавӣсати васса̄ни ва̄сам̣ васи. антиме пана вассе бел̣увага̄ме васитва̄ маран̣антика̄ ведана̄ уппаджджи, а̄йусан̇кха̄россаджджанан̃ча таттха ака̄си. има̄ни идха на̄дхиппета̄ни, бхагавато вассаккамаджа̄нанаттхам̣йева вуттанти.

саран̣агаманӯпасампада̄ на̄ма ‘‘буддхам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми’’тйа̄дина̄ тиккхаттум̣ ва̄чам̣ бхиндитва̄ вуттехи тӣхи саран̣агаманехи упасампанно.

ова̄дапат̣иггахан̣ӯпасампада̄ на̄ма ‘‘тасма̄ тиха те кассапа евам̣ сиккхитаббам̣ тиббамева хироттаппам̣ паччупат̣т̣хитам̣ бхависсати тхересу навесу маджджхимесу ча̄ти, еван̃хи те кассапа сиккхитаббам̣ тасма̄ тиха те кассапа евам̣ сиккхитаббам̣ йам̣ кин̃чи дхаммам̣ сосса̄ми кусалӯпасан̃хитам̣ саббантам̣ ат̣т̣хим̣ катва̄ манасикатва̄ саббамева четасо саманна̄харитва̄ охитасото дхаммам̣ сосса̄мӣти, еван̃хи те кассапа сиккхитаббам̣ тасма̄ тиха те кассапа евам̣ сиккхитаббам̣ са̄тасахагатам̣ ме ка̄йагата̄ сатим̣ на джахиссатӣти, еван̃хи те кассапа сиккхитаббанти имина̄ ова̄дапат̣игган̣ена маха̄кассапаттхерасса анун̃н̃а̄таупасампада̄ на̄ма.

пан̃ха̄бйа̄каран̣ӯпасампада̄ на̄ма сопа̄касса анун̃н̃а̄таупасампада̄, бхагава̄ кира пубба̄ра̄ме анучан̇каманто сопа̄каса̄ман̣ерам̣ ‘‘уддхума̄такасан̃н̃а̄ти ва̄ сопа̄ка рӯпасан̃н̃а̄ти ва̄ име дхамма̄ на̄наттха̄ на̄на̄бйан̃джана̄, уда̄ху екаттха̄ бйан̃джанамева на̄на’’нти дасаасубханиссите пан̃хе пуччхи. со те бйа̄ка̄си. бхагава̄ тасса са̄дхука̄рам̣ датва̄ ‘‘кативассоси твам̣ сопа̄ка̄’’ти пуччхи. ‘‘саттавассо ахам̣ бхагава̄’’ти, ‘‘сопа̄ка твам̣ мама саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ена саддхим̣ сам̣сандитва̄ пан̃хе бйа̄ка̄сӣ’’ти а̄раддхачитто упасампадам̣ ануджа̄на̄ти, айам̣ пан̃ха̄бйа̄каран̣ӯпасампада̄.

ат̣т̣хава̄чикӯпасампада̄ на̄ма бхиккхунийа̄ бхиккхунисан̇гхато н̃аттичатуттхена бхиккхусан̇гхато н̃аттичатуттхена̄ти имехи двӣхи каммехи упасампада̄. н̃аттичатуттхакаммӯпасампада̄ на̄ма бхиккхӯнам̣ етарахи упасампада̄, айамева идха̄дхиппета̄, сампаттивипаттивасена самбхавато. касма̄ хеса упасампанно на̄ма̄ти. самаггена сан̇гхена н̃аттичатуттхена каммена акуппена т̣ха̄на̄рахена упарибха̄вам̣ сама̄панно паттоти упасампанно, сет̣т̣хабха̄вам̣ паттотиаттхо татха̄ хи гихибха̄вато са̄ман̣ерабха̄во сет̣т̣хо на̄ма, татопи упасампаннабха̄войева сет̣т̣хо. таттха самаггена сан̇гхена̄ти саббантимена парийа̄йена пан̃чаваггакаран̣ӣйе камме йа̄ватика̄ бхиккхӯ каммаппатта̄, тесам̣ а̄гататта̄ чханда̄раха̄нам̣ чхандасса а̄хат̣атта̄, саммукхӣбхӯта̄нан̃ча аппат̣иккосанато етасмим̣ камме самаггабха̄вам̣ упагатена. н̃аттичатуттхена̄ти тӣхи ануса̄вана̄хи ека̄йа ча н̃аттийа̄ каттаббена. еттха ча кин̃ча̄пи н̃атти саббапат̣хамам̣ вутта̄, тиссаннам̣ пана ануса̄вана̄нам̣ аттхабйан̃джанабхеда̄бха̄вато аттхабйан̃джанабхинна̄ н̃атти та̄сам̣ чатуттханти катва̄ н̃аттичатуттханти вуччати. каммена̄ ти дхаммикена каммена, винайакаммена̄тиаттхо. акуппена̄ ти ваттху н̃атти ануса̄вана сӣма парисасампатти сампаннатта̄ акопетаббатам̣ аппат̣иккоситаббатан̃ча упагатена. т̣ха̄на̄рахена̄ ти ка̄ран̣а̄рахена, саттхуса̄сана̄рахена̄ти аттхо. етехи ка̄ран̣ехи сет̣т̣хабха̄вама̄панноти аттхо. таттха сампаттивипаттивасена самбхавато ти ваттхусампатти н̃аттисампатти ануса̄ванасампаттисӣмасампаттипарисасампаттивасена пан̃чахи сампаттӣхи упасампадакаммасса сиджджханатоти аттхо. таттха ваттху сампаттина̄ма парипун̣н̣авӣсативассабха̄во ида̄ни пурисаттабха̄во ча. уннавӣсативассам̣, антимаваттхуаджджха̄паннапуббам̣, пан̣д̣ако, тхеййасам̣ва̄сако, титтхийапаккантако, тираччха̄нагато, ма̄тугха̄тако, питугха̄тако, арахантагха̄тако, бхиккхунидӯсако, сан̇гхабхедако, лохитуппа̄дако, убхатобйан̃джанако, ти име тераса пуггала̄ упасампада̄йа аваттху. таттха ӯнавӣсативассанти са̄ман̃н̃ена вуттепи ма̄тукуччхито никкхаманато пат̣т̣ха̄йа екӯнавӣсапарипун̣н̣о пурисапуггало упасампада̄йа ваттху, тато орам̣ на упасампада̄йа ваттху татхо хи екасмим̣ сам̣ваччхаре хемантагимхавассавасена тин̣н̣ам̣ утӯнам̣ самбхаватта̄ тайо утӯ хонти, хонти четтха.

‘‘каттикантикапаккхамха̄, хемам̣ пхаггун̣апун̣н̣ама̄;

тассанти капаккхамха̄, гимхам̣ а̄са̄л̣хипун̣н̣ама̄;

вассака̄лам̣ тато сесам̣, чатувӣсатӯпосатха̄.

ча̄туддасӣ чха етесу, паккха̄ татийасаттама̄;

сеса̄ паннарасӣ н̃еййа̄, ат̣т̣ха̄раса упосатха̄ти’’.

еттха ча каттикасса ка̄л̣апаккхапа̄т̣ипадато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва пхаггун̣апун̣н̣ама̄ чатта̄ро ма̄са̄ хемауту на̄ма. пхаггун̣асса ка̄л̣апаккхапа̄т̣ипадато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва а̄са̄л̣хӣпун̣н̣ама̄ чатта̄ро ма̄са̄ гимхауту на̄ма. аса̄л̣хака̄л̣апаккхапа̄т̣ипадато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва апаракаттикапун̣н̣ама̄ чатта̄ро ма̄са̄ вассауту на̄ма. евам̣ екасмим̣ сам̣ваччхаре тайо утӯ хонти. таттха екасмим̣ утумхи паккхасса татийасаттамесу две две катва̄ чха чатуддасика̄, пат̣хамадутийачатуттхапан̃чамачхат̣т̣хаат̣т̣хамесу чха чха катва̄ ат̣т̣ха̄раса паннарасика̄ти евам̣ екасам̣ваччхаре чатувӣсати упосатха̄ хонти. имесу чатувӣсатупосатхесу ча̄туддасийа̄ екӯнатим̣са диваса̄ хонтӣти катва̄ екасам̣ваччхаре чха ӯна̄ диваса̄ хонти. имина̄ найена екӯнавӣсатиме вассе чхама̄са̄дхика̄ни ат̣т̣ха̄расавасса̄ни хонти. тасмим̣ ма̄тукуччхимхи ниббаттака̄ле дасама̄се паккхипитва̄ чатта̄ри ма̄са̄дхика̄ни екӯнавӣсавасса̄ни парипун̣н̣а̄ни. ра̄джа̄но пана тин̣н̣ам̣ тин̣н̣ам̣ васса̄нам̣ аччайена ма̄сам̣ а̄кад̣д̣ханти, дивасена саха ма̄сампи, тасма̄ ат̣т̣ха̄расавассе йева чха ма̄са̄дхика̄ни хонти. там̣ хет̣т̣ха̄чатума̄са̄дхика екӯнавӣсатиме вассе паккхипитва̄ екама̄са̄дхика̄ни вӣсативасса̄ни саббасо парипун̣н̣а̄ни хонти. евам̣ екӯнавӣсативассато пат̣т̣ха̄йа габбхавӣсо упасампада̄йа ваттхӯти ведитаббо. ида̄ни пурисаттабха̄во ти бхиккхунийа̄ абха̄вато пурисапуггалова ида̄ни ват̣т̣атӣти адхиппето татха̄ хи ма̄туга̄масса паббаджитаттха̄ пан̃чавассасата̄ни саддхаммо тит̣т̣хеййа, пан̃н̃аттатта̄ пана апара̄ни пан̃чавассасата̄ни т̣хассатӣти евам̣ вассасахассамева пат̣исамбхида̄ппаттасаддхаммасса патит̣т̣хитабха̄во вутто. ма̄туга̄ма̄ ча на̄ма дуппан̃н̃а̄ тиббакилеса̄ ла̄мака̄ ча. бхагавата̄ ча пат̣хамабодхийам̣ а̄дито пат̣т̣ха̄йамева маха̄паджа̄патийа̄ готамийа̄ ат̣т̣хагарудхаммапат̣иггахан̣ена упасампадатте анун̃н̃а̄тепи са̄санасса ачират̣т̣хитикабха̄во вутто. дуппан̃н̃атта̄ иттхийо са̄сане чирам̣ на тит̣т̣ханти, тиббакилесатта̄ йатха̄ пан̃н̃атта сиккха̄пада̄нурӯпам̣ сам̣варампи раккхитум̣ на сакконти. ла̄макатта̄пи та̄ ат̣т̣хасама̄паттим̣ лабханта̄пи бра̄хмапа̄рисаджджам̣ на̄тиккаманти, евам̣ бхиккхунийа̄ абха̄вато ида̄ни пурисапуггалоти вуттам̣. имасмим̣ т̣ха̄не т̣хатва̄ чатта̄ри кхетта̄ни ведитабба̄ни татха̄ хи ма̄туга̄масса паббаджитатта̄ вассасахассамева т̣хассатӣти четам̣ пат̣исамбхида̄ппаттакхӣн̣а̄сававасена вуттам̣, тато парам̣ уттарипи суккхавипассакакхӣн̣а̄сававасена вассасахассам̣, ана̄га̄мивасена вассасахассам̣, сакада̄га̄мивасена вассасахассам̣, сота̄паннавасена вассасахассанти евам̣ пан̃чавассасахасса̄ни пат̣иведхасаддхаммо тит̣т̣хати. парийаттисаддхаммопи та̄нийева на хи парийаттийа̄ асати пат̣иведхо аттхи. на̄пи парийаттийа̄ сати пат̣иведхо на хоти. лин̇гам̣ пана парийаттийа̄ антарахита̄йа чирам̣ паваттиссати, идам̣ кхандхакабха̄н̣ака̄нам̣ матена вуттанти ведитаббам̣. дӣгханика̄йат̣т̣хакатха̄йам̣ пана евам̣ вуттам̣ ‘‘пат̣исамбхида̄ппаттехи вассасахассам̣ ат̣т̣ха̄си, чхал̣абхин̃н̃ехи вассасахассам̣, тевиджджехи вассасахассам̣, суккхавипассакехи вассасахассам̣, па̄тимоккхена вассасахассам̣ ат̣т̣ха̄сӣ’’ти. идампи дӣгхабха̄н̣акаттхера̄нам̣ матена вуттам̣. ан̇гуттараника̄йат̣т̣хакатха̄йампи буддха̄нам̣ паринибба̄нато вассасахассамева пат̣исамбхида̄ ниббаттетум̣ сакконти, тато парам̣ чха абхин̃н̃а̄, тато та̄пи асакконта̄ тиссо виджджа̄ ниббаттанти. гаччхантека̄ле та̄нипи ниббаттетум̣ асакконта̄ суккхавипассака̄ хонти. етенева упа̄йена ана̄га̄мино сакада̄гимино, сота̄панна̄ти вуттам̣. идампи ан̇гуттараника̄йе вуттам̣. сам̣йуттаника̄йат̣т̣хакатха̄йам̣ пана пат̣хамабодхийам̣ бхиккхӯ пат̣исамбхида̄ппатта̄. атха ка̄ле гаччханте пат̣исамбхида̄ па̄пун̣итум̣ на саккхим̣су, чхал̣абхин̃н̃а̄ ахесум̣. тато чхапи абхин̃н̃а̄ паттум̣ асакконта̄ тиссо виджджа̄ па̄пун̣им̣су. ида̄ни ка̄ле гаччханте тиссо виджджа̄ па̄пун̣итум̣ асакконта̄ а̄саваккхайам̣ па̄пун̣иссанти, тампи асакконта̄ ана̄га̄мипхалам̣, тампи асакконта̄ сакада̄га̄мипхалам̣, тампи асакконта̄ сота̄паттипхалам̣. гаччхантека̄ле сота̄паттипхалампи паттум̣ на саккхиссантӣ’ти вуттам̣. йасма̄ че те а̄чарийа̄ бхиннава̄да̄, тасма̄ тесам̣ а̄чарийа̄нам̣ бха̄н̣ака̄нам̣ матамева буддхагхоса̄чарийена таттха таттха ликхитанти гахетаббам̣, ан̃н̃атха̄ а̄чарийассева пубба̄паравиродхаппасан̇го сийа̄ а̄чарийабуддхагхосенева хи сӣхал̣абха̄сам̣ апанетва̄ ма̄гадхабха̄са̄йа са̄т̣т̣хакатхам̣ буддхавачанам̣ ликхитам̣, на ан̃н̃ена а̄чарийена тасма̄ ат̣т̣хакатха̄йа вуттавачанамева пама̄н̣анти гахетаббам̣. нану чатта̄ропи ника̄йат̣т̣хакатха̄сан̇гӣтим̣ а̄рӯл̣ха̄, атха касма̄ евам̣ бхинна̄ти. саччам̣, татха̄пи кесан̃чи тхера̄нам̣ ва̄даппака̄санаттхам̣ вуттам̣. на сан̇га̄хакаттхера̄нам̣, тасма̄ ат̣т̣хакатха̄вачанамева пама̄н̣анти вуттам̣.

антимаваттхуаджджха̄паннапуббанти па̄ра̄джикабхиккху, со абхаббо са̄сане упасампадакаммасса ладдхум̣.

пан̣д̣акотичетта пан̃чавидхо хоти а̄ситтапан̣д̣ако, уссӯйапан̣д̣ако, опаккамикапан̣д̣ако, напум̣сако, паккхапан̣д̣акоти. таттха йасса паресам̣ ан̇гаджа̄там̣ мукхена ган̣хитва̄ асучина̄ а̄ситтасса парил̣а̄хо вӯпасамати, айам̣ а̄ситтапан̣д̣ако на̄ма. йасса паресам̣ аджджха̄ча̄рам̣ пассато уссӯйа̄йа уппанна̄йа парил̣а̄хо вӯпасамати, айам̣ уссӯйапан̣д̣ако на̄ма. йасса упаккамена бӣджа̄ни апанӣта̄ни хонти, айам̣ опаккамикапан̣д̣ако на̄ма. йо пана пат̣исандхийам̣ йева абха̄вако уппанно хоти, айам̣ напум̣сако на̄ма. екаччо пана акусалавипа̄ка̄нубха̄вена ка̄л̣апаккхе пан̣д̣ако хоти, джун̣хапаккхе панасса парил̣а̄ховӯпасамати, айам̣ паккхапан̣д̣ако на̄ма, кечи пана йо ка̄л̣апаккхе иттхӣ хоти, джун̣хапаккхе пурисо, айам̣ паккхапан̣д̣акоти ваданти, там̣ тесам̣ матиматтамева. етесу а̄ситтапан̣д̣акасса ча уссӯйапан̣д̣акасса ча паббаджджа̄ на ва̄рита̄. опаккамиканапум̣сакапаккхапан̣д̣ака̄нам̣ пана ва̄рита̄. тесупи паккхапан̣д̣акасса йасмим̣ паккхе пан̣д̣ако хоти, тасмим̣йева паббаджджа̄ ва̄рита̄. еттха ча апан̣д̣акапаккхе паббаджитва̄ пан̣д̣акапаккхе на̄сетабботи тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. кечи пана ‘‘апан̣д̣акапаккхепаббаджито сато килесаккхайам̣ па̄пун̣а̄ти, на на̄сетаббо’’ти ваданти, там̣ тесам̣ матиматтамева, пан̣д̣акасса килесаккхайа̄ самбхавато кхӣн̣акилесасса ча пан̣д̣акабха̄ва̄нупапаттито ахетука пат̣исандхикатха̄йан̃хи ависесена пан̣д̣акасса ахетукапат̣исандхи ката̄ вутта̄, а̄ситта уссӯйапаккхапан̣д̣ака̄нан̃ча пат̣исандхито пат̣т̣ха̄йева пан̣д̣акабха̄во, на паваттийам̣йева̄ти ваданти. тенева ахетукапат̣исандхиниддесе джаччандха-джаччабадхира̄дайо вийа пан̣д̣ако джа̄тисаддена висесетва̄ ниддит̣т̣хо. чатуттхапа̄ра̄джикасам̣ван̣н̣ана̄йам̣ пана абхаббапуггале дассентена пан̣д̣акатираччха̄нагатаубхато бйан̃джанака̄ тайо ваттхувипанна̄ ахетукапат̣исандхика̄, тесам̣ сагго ава̄ритоти ависесена вуттам̣, евам̣ пан̃чавидха̄ пан̣д̣ака̄ те пан̣д̣акаса̄ман̃н̃ена ависесетва̄ ‘‘пан̣д̣ака̄ти евамева ватва̄ пан̣д̣ако бхиккхаве на упасампа̄детаббо’’ти вуттанти дат̣т̣хаббам̣.

тхеййасам̣ва̄сако ти йо сайамева паббаджджа̄лин̇гам̣ гахетва̄ бхиккхувассам̣ ган̣етва̄ бхиккхӯти пат̣ин̃н̃ам̣ сампат̣иччхати, йатха̄вуд̣д̣хам̣ ванданам̣ са̄дийати, со лин̇гасса сам̣ва̄сасса ча тхенатта̄ убхайаттхенако на̄ма. йо пана йатха̄вуд̣д̣хам̣ ванданам̣ на са̄дийати, асуддхачиттавасена лин̇гассатхенатта̄лин̇гаттхенако на̄ма. йо ва̄ пана са̄ман̣ерабхӯмийам̣ т̣хатва̄ муса̄ва̄дена бхиккхути пат̣ин̃н̃ам̣ гахетва̄ бхиккхувассаггена вандана̄дим̣ са̄дийати, со бхиккхӯхи динналин̇гатта̄ лин̇гаттхенако на хоти, сам̣ва̄сасса тхенатта̄ сам̣ва̄саттхенако на̄ма. еттха ча убхайаттхенакопи асуддхачиттена лин̇гаттхенакеева павит̣т̣хоти ведитаббо. йопи са̄ман̣еро вуд̣д̣хаса̄ман̣ера̄нам̣ ванданам̣ са̄дийати, дахарабхиккхӯпи вуд̣д̣хабхиккхӯнам̣ ванданам̣ са̄дийати, сопи тхеййасам̣ва̄сако на̄пи хоти, атхенатта̄. йо ва̄ пана бхиккхупа̄ра̄джикама̄паннова бхиккхулин̇ге т̣хито йа̄ва пат̣иджа̄на̄ти, та̄ва аттхева тасса бхиккхубха̄во, на со анупасампаннасан̇кхйам̣ гаччхати, татха̄ хи со сам̣ва̄сам̣ са̄дийантопи тхеййасам̣ва̄сако на хоти, со сахасеййа̄диа̄паттимпи на джанети, омасава̄де па̄читтийан̃ча на джанети тенева ‘‘асуддхо хоти пуггало ан̃н̃атарам̣ па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄панно, тан̃че суддхадит̣т̣хи сама̄но ока̄сам̣ ка̄ра̄петва̄ аккоса̄дхиппа̄йо вадати а̄патти омасава̄дасса̄’’ти омасава̄де па̄читтийам̣ вуттам̣. асати хи бхиккхубха̄ве дуккат̣ам̣ вадеййа. йо пана са̄ман̣еро са̄ман̣ералин̇генева па̄н̣а̄типа̄та̄дипан̃чавидхам̣ силавипаттим̣ па̄пун̣а̄ти, сопи а̄гато лин̇гана̄сана̄йа на̄сетва̄ саран̣асӣлам̣ да̄таббам̣, атхенатта̄ упасампада̄йа аваттхубха̄вампи на па̄пун̣а̄ти. вика̄лабходжана̄дикам̣ каронтасса пана ‘‘аччайо мам̣ бханте ачча̄гама̄’’тйа̄дина̄ сан̇гхамаджджхе аччайам̣ деса̄петва̄ ва̄ дан̣д̣акаммам̣ ва̄ катва̄ сӣлам̣ да̄таббамева. титтхийапаккантако утта̄нойева.

тираччха̄нагатоти йокочи амануссабхӯто чатта̄ро апа̄йика̄пи упасампада̄йа аваттхуйева. те пат̣исандхийа̄ ла̄макатта̄ абхабба̄ са̄сане паббаджитум̣. йади чатта̄ро апа̄йика̄ упасампада̄йа аваттху бхавеййа, атха касма̄ сесе анападиситва̄ тираччха̄нагатова аваттхӯти вуттанти. сеса̄нам̣ апа̄кат̣аваттхутта̄, татха̄ хи самбуддхака̄ле тираччха̄найонийам̣ ниббатто еко на̄гара̄джа̄ на̄гайонийа̄ ат̣т̣ӣйати хара̄йати джигуччхати. атхакхо тасса на̄гасса етадахоси кенанукхо ахам̣ упа̄йена на̄гайонийа̄ паримуччеййам̣ кхиппан̃ча мануссаттам̣ лабхеййанти. атхакхо тасса на̄гасса етадахоси ‘‘име кхо саман̣а̄сакйапуттийа̄ дхаммача̄рино самача̄рино брахмача̄рино саччава̄дино сӣлаванто калйа̄н̣адхамма̄ саче кхо ахам̣ саман̣есу сакйапуттийесу паббаджеййам̣, ева̄хам̣ на̄гайонийа̄ паримуччеййам̣ кхиппан̃ча мануссаттам̣ пат̣илабхеййа’’нти. атха кхо со на̄го ма̄н̣авакаван̣н̣ена бхиккхӯ упасан̇камитва̄ паббаджджам̣ йа̄чи. там̣ бхиккхӯ пабба̄джесум̣ упасампа̄десум̣. тена кхо пана самайена со на̄го ан̃н̃атарена бхиккхуна̄ саддхим̣ паччантиме виха̄ре пат̣ивасати. атха кхо со бхиккху раттийа̄ паччӯсасамайам̣ паччӯт̣т̣ха̄йа аджджхока̄се чан̇камати. атха кхо со на̄го тасса бхиккхуно никкханте виссат̣т̣хо ниддам̣ оккамеси. саббо виха̄ро ахина̄ пун̣н̣о, ва̄тапа̄нехи бхога̄ никкханта̄ хонти. атхакхо со бхиккху ‘‘виха̄рам̣ пависисса̄мӣ’’ти кава̄т̣ам̣ пан̣а̄менто аддаса саббам̣ виха̄рам̣ ахина̄пун̣н̣ам̣ ва̄тапа̄нехи бхоге никкханте. дисва̄на бхӣто виссарамака̄си. бхиккхӯ упадха̄витва̄ там̣ бхиккхум̣ етадавочум̣ ‘‘кисса твам̣ а̄вусо виссарамака̄сӣ’’ти. айам̣ а̄вусо саббо виха̄ро ахина̄ пун̣н̣о ва̄тапа̄нехи бхога̄ никкханта̄ти. атха кхо со на̄го тена саддена пабуджджхитва̄ саке а̄сане нисӣди. бхиккхӯ евама̄хам̣су ‘‘кочи твам̣ а̄вусо’’ти. ‘‘ахам̣ бханте на̄го’’ти. ‘‘кисса пана твам̣ а̄вусо еварӯпам̣ ака̄сӣ’’ти. атха кхо со на̄го бхиккхӯнам̣ етаматтхам̣ а̄рочесӣ. бхиккхӯ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е бхиккхусан̇гхам̣ саннипа̄та̄петва̄ там̣ на̄гам̣ етадавоча ‘‘тумхе кхваттха на̄га̄ авирӯл̣хидхамма̄ имасмим̣ дхаммавинайе, гаччха твам̣ на̄га, таттхева ча̄туддасе паннарасе ат̣т̣хамийа̄ ча паккхасса упосатхам̣ упаваса, евам̣ твам̣ на̄гайонийа̄ паримуччиссаси кхиппан̃ча мануссаттам̣ пат̣илабхиссасӣ’’ти. атха кхо со на̄го ‘‘авирӯл̣хадхаммо кира̄хам̣ имасмим̣ дхаммавинайети дуккхӣ думмано ассӯни паваттайама̄но виссарам̣ катва̄ пакками. атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси ‘‘две ме бхиккхаве паччайа̄ на̄гасса сабха̄вапа̄тукамма̄йа. йада̄ ча саджа̄тийа̄ метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевати, йада̄ ча виссат̣т̣хо ниддам̣ оккамати. име кхо бхиккхаве две паччайа̄ на̄гасса сабха̄ва па̄тукамма̄йа. тираччха̄нагато бхиккхаве на упасампа̄детаббо, упасампанно на̄сетаббо’’ти евам̣ тираччха̄нассева па̄кат̣аваттутта̄ти. еттха ча паваттийам̣ абхин̣хам̣ сабха̄вапа̄тукаммадассанавасена ‘‘две паччайа̄’’ти вуттам̣. на̄гасса пана пан̃часу ка̄лесу сабха̄вапа̄тукаммам̣ хоти пат̣исандхика̄ле, тачападжахананака̄ле, саджа̄тийа̄ метхунака̄ле, виссат̣т̣ха ниддоккаманака̄ле, чутика̄лети. нану ча дева̄пи упасампада̄йа аваттхуйева, атха касма̄ чатта̄ро апа̄йика̄ва упасампада̄йа аваттхӯти вуттанти. саччам̣, татха̄пи дева̄нам̣ абхаббатта̄ пат̣иведхаса̄санасса т̣хитатта̄ те абхаббато висум̣ каран̣аттха̄йа евам̣ вуттанти дат̣т̣хаббам̣. ваккхати хи самантапа̄са̄дика̄йа винайат̣т̣хакатха̄йа маха̄вагге ‘‘тираччха̄нагато бхиккхавети еттха на̄го ва̄ хоту супан̣н̣ама̄н̣авака̄дӣнам̣ ва̄ ан̃н̃атаро антамасо саккам̣ девара̄джа̄нам̣ упа̄да̄йа йо кочи амануссаджа̄тийо саббова имасмим̣ аттхе тираччха̄нагатоти ведитаббо’’ти, тена ‘‘тираччха̄нагатоти йокочи амануссабхӯто’’ти вуттанти. еттха ча̄ха йади на̄гасупан̣н̣а̄ пат̣исандхийа̄ ла̄мака̄ бхавеййа, атха касма̄ видхураджа̄таке чатта̄ро джана̄ на̄гасупан̣н̣асаккадханан̃чайакорабйесу бхаванесу там̣ тадева т̣ха̄нам̣ паттхента̄ да̄на̄дӣни пун̃н̃а̄ни каронти, тесу еко а̄йупарийоса̄не сапуттада̄ро на̄габхаване на̄гара̄джа̄ хутва̄ ниббатти, еко супан̣н̣абхаване симбаливима̄не супан̣н̣ара̄джа̄ хутва̄ ниббатти, еко та̄ватим̣сабхаване сакко хутва̄ ниббатти, еко дханан̃чайакорабйаран̃н̃о аггамахесийа̄ куччхимхи ниббаттӣти чатуннампи джана̄нам̣ пат̣исандхийам̣ кусалакамменева паваттабха̄во вутто йади кусалакаммена бхавеййа, ‘‘кусала̄ четана̄ випа̄ка̄нам̣ кхандха̄нам̣ кат̣атта̄ ча рӯпа̄нам̣ каммапаччайена паччайо’’ти имисса̄пи пат̣т̣ха̄напа̄л̣ийа̄ ахетука̄нампи пат̣исандхиккхан̣е каммапаччайабха̄во вутто бхавеййа, на паневам̣ ваттаббам̣ атха катхан̃чидам̣ паччетаббанти. вуччате, никантийа̄ балаватта̄ саттавидхаметхунасам̣йогатта̄ ча апарисуддха̄ тесам̣ кусалачетана̄, апарисуддха̄йева сугатибхӯмийам̣ джанетум̣ на сакконти. дуггатибхӯмийам̣ паваттама̄на̄пи камма̄ йӯханака̄ле там̣ там̣ бхӯмипаттхана̄ тан̣ха̄сампайутта̄пуббабха̄гачетана̄ балена тесу тираччха̄набхӯмӣсу ниббаттанти, на ан̃н̃ена акусалена. еван̃хи паттхитапаттхана̄ сиддха̄пи бхавеййа. йади ан̃н̃ена акусалакаммена бхавеййа, иччхитапаттхана̄пи асиддха̄ва бхавеййа. никантича на̄меса̄ балаваджха̄насампайуттачетана̄пи пат̣иба̄хитум̣ сакка̄ татха̄ хи гопакадевадаттасса а̄чарийасаман̣о джха̄набалена брахмабхӯмӣсу аниббаттитва̄ джха̄нам̣ пат̣иба̄хитва̄ ан̃н̃акаммена гандхаббадевесуйева уппаджджати ‘‘сӣлавато хи бхиккхаве четопан̣идхи самиджджхати висуддхатта̄’’ти тесам̣ виттха̄ро дӣгханика̄йе а̄гато, аттхикехи таттха олокетаббо. саттавидхаметхунасам̣йогавасена̄пи сатта̄ дуккхато на муччанти вуттан̃хи бхагавата̄ ‘‘идха бра̄хман̣а екаччо саман̣о ва̄ бра̄хман̣о ва̄ самма̄ брахмача̄рӣ пат̣иджа̄нама̄но на хева кхо ма̄туга̄мена саддхим̣ двайам̣двайа сама̄паттим̣ сама̄паджджати, апи ча кхо ма̄туга̄масса уччха̄данам̣ нха̄панам̣ паримадданам̣ самба̄ханам̣ са̄дийати, со тадасса̄дети там̣ ника̄мети, теначавиттим̣ а̄паджджати. идампикхо бра̄хман̣абрахмачарийасса кхан̣д̣ампи чхиддампи сабалампи камма̄сампи. айам̣ вуччати бра̄хман̣а апарисуддхам̣ брахмачарийам̣ чарати. сам̣йутто метхунасам̣йогена на паримуччати джа̄тийа̄ джара̄маран̣ена…пе… на паримуччати дуккхасма̄ти вада̄ми. пунача парам̣ бра̄хман̣а идхекаччо саман̣ова̄…пе… пат̣иджа̄нама̄но. на хева кхо ма̄туга̄менасаддхим̣ двайам̣двайасама̄паттим̣ сама̄паджджати, на пи ма̄туга̄масса уччха̄данам̣…пе… са̄дийати, апи ча кхо ма̄туга̄мена саддхим̣ сам̣джаггхати сам̣кӣл̣ати сам̣кел̣а̄йати, со тадасса̄дети…пе… дуккхасма̄ти вада̄ми. пунача парам̣ бра̄хман̣а идхекаччо саман̣о ва̄…пе… на хева кхо ма̄туга̄мена саддхим̣ сама̄паджджати. напи ма̄туга̄масса уччха̄данам̣ са̄дийати. напи ма̄туга̄мена саддхим̣ сам̣джаггхати сам̣кӣл̣ати сам̣кел̣а̄йати. апича кхо ма̄туга̄масса чаккхум̣ упаниджджха̄йати пеккхати, со тадасса̄дети…пе… дуккхасма̄ти вада̄ми. пунача парам̣ бра̄хман̣а идхекаччо саман̣ова̄ бра̄хман̣о ва̄…пе… на хева кхо ма̄туга̄мена, на ма̄туга̄масса, напи ма̄туга̄мена пеккхати. апи ча кхо ма̄туга̄масса саддам̣ сун̣а̄ти тирокут̣т̣ам̣ва̄ тиропа̄ка̄рам̣ва̄ хасантийа̄ ва̄ бхан̣антийа̄ ва̄ га̄йантийа̄ ва̄ родантийа̄ ва̄, со тадасса̄дети…пе… дуккхасма̄ти вада̄ми. пунача парам̣ бра̄хман̣а идхекаччо саман̣о ва̄ брахман̣о ва̄…пе… нахева кхо ма̄туга̄мена, напи ма̄туга̄масса, напи ма̄туга̄мена, напи ма̄туга̄масса родантийа̄ ва̄…пе… апи ча кхо йа̄нита̄ни пуббе ма̄туга̄мена саддхим̣ хаситалапитакӣл̣ита̄ни ануссарати. со тадасса̄ дети…пе… дуккхасма̄ти вада̄ми. пунача парам̣ бра̄хман̣а идхекаччо саман̣о ва̄ брахман̣о ва̄…пе… на хева кхо ма̄туга̄мена, напи ма̄туга̄масса…пе… на пи йа̄ни та̄ни пуббе ма̄туга̄мена саддхим̣ хаситалапитакӣл̣ита̄ни ануссарати, апи ча кхо гахапатим̣ ва̄ гахапатипуттам̣ ва̄ пан̃чахи ка̄магун̣ехи сахитам̣ саман̇гӣбхӯтам̣ парича̄райама̄нам̣, со тадасса̄дети…пе… дуккхасма̄ти вада̄ми. пунача парам̣ бра̄хман̣а…пе… на хева кхо ма̄туга̄мена…пе… напи ануссарати гахапатим̣ ва̄ гахапатипуттам̣ ва̄ парича̄райама̄нам̣, апи ча кхо ан̃н̃атарам̣ деваника̄йам̣ пан̣идха̄йа брахмачарийам̣ чарати имина̄хам̣ сӣлена ва̄ ватена ва̄ тапенава̄ брахмачарийена ва̄ дево ва̄ бхависса̄ми деван̃н̃атаро ва̄ти, со тадасса̄дети, там̣ ника̄мети, тена ча виттим̣ а̄паджджати. идам̣ кхо бра̄хман̣а брахмачарийасса кхан̣д̣ампи чхиддампи сабалампи камма̄сампӣ’’ти евам̣ ла̄бха̄дихетукена бхедена ча саттавидхаметхунасам̣йогена кхан̣д̣а̄дибха̄во сан̇гахитоти ведитаббо.

ма̄тугха̄таке пана йена манусситтхибхӯта̄пи аджаника̄ поса̄ ваника̄ ма̄та̄ ва̄ маха̄ма̄та̄ ва̄ чӯл̣ама̄та̄ ва̄ джаника̄пи аманусситтхибхӯта̄ ма̄та̄ гха̄тита̄, тасса паббаджджа̄ на ва̄рита̄, на ча анантарико хоти. тираччха̄ниттхийопи мануссапурисама̄гамма мануссабхӯтам̣ путтам̣ виджа̄йанти контапутта̄ двебха̄тикаттхера̄ вийа тепи хи ан̣д̣аджа̄йева, татха̄ хи петалоке тираччха̄не мануссе ча̄ти имесу тӣсу бхӯмӣсу чатассо йонийо самбхаванти. мануссесу панеттха кечидева опапа̄тика̄ хонти, сеййатха̄пи маха̄падумакума̄ра̄дайо. ан̣д̣аджа̄пи конта путта̄ двебха̄тикаттхера̄ вийа. виттха̄ро пана сӣхал̣аваттхусмим̣ олокетаббо. еттха ча конта̄ти киннарӣ, тасса̄ путта̄ контапутта̄, са̄ хи ран̃н̃о асокадхаммара̄джасса ка̄ле ваначаракена лабхитва̄ мануссасам̣ва̄сама̄гамма две путте виджа̄йитва̄ ‘‘ида̄ни да̄раке паха̄йа на гамиссатӣ’’ти сан̃н̃а̄йа ваначарако тасса̄ поттхам̣ ада̄си, са̄ поттхам̣ лабхитва̄ паккхандитва̄ сакат̣т̣ха̄намева гата̄ киннарийо хи поттхам̣ вина̄ паккхандитум̣ на сакконти, тенева та̄пасо ‘‘ма̄ поттхам̣ асса̄ ада̄сӣ’’ти а̄ха. каммапаччайа утусамут̣т̣ха̄нан̃хи та̄сам̣ поттхам̣, ран̃н̃о чаккаваттисса чаккаратанам̣ вийа, татха̄ хи чаккаваттино веха̄сагамана̄ди пун̃н̃авато иддхина̄ма, на тена чаккаратанам̣ ва̄ хаттхиассаратанам̣ ва̄ вина̄ аттано сабха̄венева гантум̣ сакконти. таттха чаккаратанам̣ ран̃н̃о чаккаваттисса каммабалена ниббаттатта̄ самуддамаджджхе джа̄йама̄нампи каммапаччайаутусамут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма. хаттхиассаратана̄ни пана каммапаччайакаммасамут̣т̣ха̄на̄ни на̄ма. паккхӣнам̣ веха̄сагамана̄дика̄ каммавипа̄каджа̄ иддхи. киннарийо пана поттхам̣ вина̄ аттано сабха̄вена паккхандитум̣ на сакконти, тасма̄ та̄сам̣ поттхам̣ каммапаччайаутусамут̣т̣ха̄нанти дат̣т̣хаббам̣. кечи пана дева̄нам̣ алан̇ка̄ра̄ вийа пат̣исандхийа̄ саха а̄гатоти ваданти, на там̣ паччетаббам̣, ан̣д̣аджаджала̄буджа̄нам̣ татха̄ асамбхавато. кечипи паватти ка̄ле катанти ваданти, тампи айуттамева, сам̣седаджа̄пи падумагаббхева̄ вел̣угаббхе ва̄ ниббатта̄ поккхараса̄тибра̄хман̣ападумаватӣвел̣уватӣдевӣа̄дайо вийа. джала̄буджа̄ пана па̄кат̣а̄йева. йена сайам̣ тираччха̄набхӯтена манусситтхибхӯта̄ ма̄та̄ гха̄тита̄, сопи а̄нантарико на хоти тираччха̄нагататта̄ панасса паббаджджа̄ пат̣иккхитта̄, каммам̣ панасса бха̄рийам̣ хоти, а̄нантарийам̣ а̄хачча тит̣т̣хати. манусситтхийопи тираччха̄нама̄гамма габбхам̣ джаненти, сеййатха̄пи бхӯридаттасса ма̄та̄ иттхийо хи ат̣т̣хахи ка̄ран̣ехи габбхаггахан̣ам̣ хоти - аджджха̄ча̄рена, ка̄йасам̣саггена, чол̣аггахан̣ена, асучипа̄нена, на̄бхипара̄масанена, рӯпадассанена, саддена гандхена̄ти. таттха аджджха̄ча̄рена судиннасса пура̄н̣адутийика̄ габбхам̣ ган̣хитва̄ паччхимабхавикам̣ суван̣н̣абимбасадисам̣ бӣджакам̣ на̄ма путтам̣ виджа̄йи. када̄чи екачча̄ утусамайе чхандара̄гаратта̄ пуриса̄нам̣ хаттхага̄хавен̣ига̄хаан̇гапаччан̇гапара̄масанам̣ са̄дийантийопи габбхам̣ ган̣ханти. евам̣ ка̄йасам̣саггена габбхаггахан̣ам̣ хоти. уда̄йиттхерасса пана пура̄н̣адутийика̄ бхиккхунӣ там̣ асучим̣ екадесам̣ мукхена аггахеси, екадесам̣ чол̣акенева саддхим̣ ан̇гаджа̄те паккхипи, са̄ тена габбхам̣ ган̣хи. евам̣ чол̣аггахан̣ена габбхаггахан̣ам̣ хоти. мигасин̇гата̄пасасса ма̄та̄ мигӣ утусамайе та̄пасасса пасса̄ват̣т̣ха̄нам̣ а̄гантва̄ сасамбхавам̣ пиви, са̄ тена габбхам̣ ган̣хитва̄ мигасин̇гам̣ на̄ма та̄пасада̄ракам̣ виджа̄йи. евам̣ асучипа̄нена габбхаггахан̣ам̣ хоти. са̄масса пана бодхисаттасса ма̄та̄ утусамайе на̄бхипара̄масанена габбхам̣ ган̣хитва̄ са̄мата̄пасада̄ракам̣ виджа̄йи, евам̣ ман̣д̣абйасса ча чан̣д̣ападжджо тасса ча ма̄та̄ утусамайе на̄бхипара̄масанавасена, таттха ча дит̣т̣хаман̇галика̄йа на̄бхипара̄масанена ман̣д̣абйасса ниббатти ахоси. чан̣д̣ападжджотасса ма̄ту на̄бхийам̣ виччхико пхаритва̄ гато, тена чан̣д̣ападжджотасса ниббатти ахоси. идхекачча̄ иттхӣ утусамайе пурисасам̣саггам̣ алабхама̄на̄ чхандара̄гавасена антогехегата̄ва пурисам̣ упаниджджха̄йати, ра̄джородхо вийа, са̄ тена габбхам̣ ган̣ха̄ти. евам̣ рӯпадассанена габбхаггахан̣ам̣ хоти. бала̄ка̄су пана пурисона̄ма наттхи, та̄ утусамайе мегхасаддам̣ сутва̄ габбхам̣ ган̣ханти. га̄вӣева ва̄ када̄чи усабхагандхена габбхам̣ ган̣ханти. евам̣ гандхена габбхаггахан̣ам̣ хоти. евам̣ ат̣т̣хахи ка̄ран̣ехи иттхийо габбхам̣ ган̣ханти. еттха ча питусадиса̄йева путта̄ хонти, тасма̄ бхӯридатта̄дайо дхатарат̣т̣хам̣ на̄гара̄джа̄нам̣ пат̣ичча на̄га̄йева хонти. чан̣д̣ападжджотасса пана виччхикам̣ пат̣ичча мануссо джа̄то, самбхавена аджа̄татта̄. питугха̄такепи есева найо.

арахантагха̄тако пана аманусса арахантадеватам̣ ва̄ мануссаджа̄тийам̣ ва̄ авасесам̣ арийапуггалам̣ гха̄тетва̄ анантарийо на хоти, паббаджджа̄писса на ва̄рита̄, каммам̣ пана балавам̣ хоти. тираччха̄но пана амануссаарахантампи гха̄тетва̄ а̄нантарико на хоти, каммам̣ пана бха̄рийам̣ тираччха̄нагататта̄ панасса паббаджджа̄ ва̄рита̄. бхиккхунидӯсакасан̇гхабхедака̄ни па̄кат̣а̄йева.

лохитуппа̄дако пана йо татха̄гатасса абхеджджака̄йата̄йа парӯпаккамена чаммам̣ чхиндитва̄ лохитам̣ паггхаритум̣ на саккоти, сарӣрасса пана антойева екасмим̣ т̣ха̄не лохитам̣ самосарати, а̄гха̄тена патуббанама̄нам̣ сан̃читам̣ хоти, тасса баху апун̃н̃ам̣ пасавати, а̄нантарико ча хоти, паббаджджа̄писса ва̄рита̄, сеййатха̄пи девадатто. йо пана джӣвако вийа рогавӯпасаманаттхам̣ пха̄летва̄ пӯтимам̣сан̃ча лохитан̃ча нӣхаритва̄ пха̄сум̣ кароти, айам̣ лохитуппа̄дако на хоти, бахупун̃н̃ам̣ пасавати брахмапун̃н̃ам̣ пасавати, сеййатха̄пи джӣвакокома̄рабхаччо.

уббхатобйан̃джанако пана иттхи-пурисавасена дувидхо таттха иттхиубхатобйан̃джанакасса иттхинимиттам̣ па̄кат̣ам̣, пурисанимиттам̣ пат̣иччханнам̣. пурисаубхатобйан̃джанакасса пурисанимиттам̣ па̄кат̣ам̣, иттхинимиттам̣ пат̣иччханнам̣. иттхиубхатобйан̃джанакасса иттхӣсу пурисаттам̣ каронтасса иттхинимиттам̣ пат̣иччханнам̣ хоти, пурисанимиттам̣ па̄кат̣ам̣ хоти. пурисаубхатобйан̃джанакасса пуриса̄нам̣ иттхибха̄вам̣ упагаччхантасса пурисанимиттам̣ пат̣иччханнам̣ хоти, иттхинимиттам̣ па̄кат̣ам̣. иттхиубхатобйан̃джанако сайан̃ча габбхам̣ ган̣ха̄ти, паран̃ча ган̣ха̄пети. пуриса убхато бйан̃джанако пана сайам̣ на ган̣ха̄ти, парам̣ ган̣ха̄пети. идамева тесам̣ на̄на̄каран̣ам̣. убхатобйан̃джананти четтха ‘‘бйан̃джананти нимиттам̣. убхато бйан̃джанам̣ асса аттхӣти виггахена ‘‘убхатобйан̃джа’’нти ваккхатха, екасса две индрийа̄ни хонти, атха екамева̄ти. екамева на две, ‘‘йасса иттхиндрийам̣ уппаджджати, тасса пурисиндрийам̣ уппаджджатӣти но. йасса ва̄ пана пурисиндрийам̣ уппаджджати, тасса иттхиндрийам̣ уппаджджатӣти ноти екасмим̣ санта̄не индрийа двайасса пат̣исевитатта̄. тан̃ча кхо иттхиубхатобйан̃джанакасса иттхиндрийам̣, пурисаубхатобйан̃джанакасса пурисиндрийамева̄ти. йади екамева индрийам̣, евам̣ убхатобйан̃джанакабха̄во катхам̣ сийа̄. индрийам̣ бйан̃джанака̄ран̣анти вуттам̣, тан̃ча тасса наттхӣти. вуччате на иттхиндрийам̣ пурисабйан̃джанасса ка̄ран̣ам̣, татха̄ пурисиндрийампи иттхибйан̃джанакасса, касма̄ сада̄ абха̄ватоти, татха̄ хи иттхи убхатобйан̃джанакасса йада̄ иттхийа̄ раттам̣ хоти, тада̄ пурисабйан̃джанам̣ па̄кат̣ам̣ хоти, иттхибйан̃джанам̣ пат̣иччханнам̣ татха̄ пурисаубхатобйан̃джанакассапи. йади тесам̣ индрийадвайам̣ бйан̃джана̄нам̣ ка̄ран̣ам̣ бхавеййа, сада̄ бйан̃джана двайам̣ екато тит̣т̣хеййа на пана тит̣т̣хати, тасма̄ екамева индрийанти нит̣т̣хаметтха̄ва гантаббам̣. бйан̃джанака̄ран̣ам̣ индрийам̣ паха̄йа ра̄гачиттамеветтха бйан̃джанадвайасса ка̄ран̣анти дат̣т̣хаббам̣, тасма̄ иттхиубхатобйан̃джанако сайампи габбхам̣ ган̣ха̄ти, парампи ган̣ха̄пети, пурисаубхатобйан̃джанако парам̣ ган̣ха̄пети, сайам̣ пана на ган̣ха̄ти, иттхиндрийасаман̇гиссева габбхасамбхаватоти. курундийам̣ пана ‘‘йади пат̣исандхийам̣ пурисалин̇гам̣, паватте иттхилин̇гам̣ ниббаттати, йади пат̣исандхийам̣ иттхилин̇гам̣, паватте пурисалин̇гам̣ ниббатӣ’’ти пат̣исандхийам̣ лин̇гасамбхаво вутто, со айуттова. касма̄, паваттийам̣йева иттхилин̇га̄дӣни самут̣т̣хаханти. пат̣исандхийамева самут̣т̣ха̄ти, на лин̇га̄дӣни. индрийамева лин̇ганти на сакка̄ ваттум̣, индрийалин̇га̄нам̣ бхиннасабха̄ватта̄, йатха̄ ча бӣдже сати руккхо самбхавати, на̄сати, евамева индрийе сати лин̇га̄дӣни самбхаванти бӣджасадисан̃хи индрийам̣, руккхасадиса̄ни лин̇га̄дӣни евамева тесу пуггалесу пан̣д̣ака̄дайо ека̄дасапуггала̄ тасмим̣ йева бхаве нийа̄мам̣ оккамитум̣ на араханти, тасма̄ абхабба̄ на̄ма. ӯнавӣсати антимаваттхуаджджха̄паннапубба̄ две упасампада̄йа аваттхуматтамева, упаниссайе сати тасмим̣йева бхаве нийа̄мам̣ оккамитум̣ араханти, тасма̄ бхабба̄на̄ма хонти.

ваттхусампаттикатха̄ нит̣т̣хита̄.

н̃аттисампатти на̄ма.

‘‘ситхилам̣ дханитан̃ча дӣгхарассам̣, гарукам̣ лахукан̃ча ниггахитам̣;

самбандхам̣ ваваттхитам̣ вимуттам̣, дасадха̄ бйан̃джанабуддхийа̄ пабхедо’’ти.

евам̣ вуттам̣ дасавидхам̣ бйан̃джанам̣ апеккхитва̄ ва̄ евам̣ асакконтена̄пи ситхиладханита вимуттаниггахитавасена вутта̄ни бйан̃джана̄ни акопетва̄ ва̄ дуруттам̣ ва̄ акатва̄ вуттам̣ н̃аттисампатти на̄ма. н̃аттивипатти на̄ма саббасо н̃аттим̣ ат̣т̣хапетва̄ ва̄ ваттхусан̇гхапуггалан̃аттӣнам̣ апара̄масана̄ни паччха̄ н̃аттит̣т̣хапанан̃ча̄ти име та̄ва пан̃ча н̃аттидоса̄. таттха айам̣ иттхана̄моти упасампада̄пеккхасса апи акиттанам̣ ваттхуапара̄масанам̣ на̄ма. сун̣а̄ту ме бханте сан̇гхоти еттха сун̣а̄ту ме бхантети ватва̄ сан̇гхоти абхан̣анам̣ сан̇гхаапара̄масанам̣ на̄ма. иттханна̄масса упасампада̄пеккхоти упаджджха̄йасса акиттанам̣ пуггалаапара̄масанам̣ на̄ма. саббена саббам̣ н̃аттийа̄ анучча̄ран̣ам̣ н̃аттиапара̄масанам̣ на̄ма. пат̣хамам̣ каммава̄чам̣ нит̣т̣ха̄петва̄ еса̄ н̃аттӣти ватва̄ кхамати сан̇гхасса̄ти евам̣ н̃атти киттанам̣ паччха̄ н̃аттит̣т̣хапанам̣ на̄ма. ити име пан̃ча н̃аттидоса̄ н̃аттивипатти на̄ма. имехи досехи вимутта̄йа н̃аттийа̄ сампаннам̣ н̃аттисампатти на̄ма.

н̃аттисампаттикатха̄ нит̣т̣хита̄.

ануса̄ванасампатти на̄ма ваттху сан̇гхапуггала̄нам̣ апара̄масана̄ни, са̄вана̄йа ха̄панам̣, ака̄ле са̄вананти име пан̃ча ануса̄ванадосе ваджджетва̄ катханам̣ ануса̄ванасампатти на̄ма. таттха ваттха̄дӣнам̣ апара̄масана̄ни н̃аттийам̣ вуттасадиса̄нева. тӣсу пана ануса̄вана̄су йаттха каттхачи етесам̣ апара̄масанам̣ апара̄масанамева. саббена саббам̣ пана каммава̄чам̣ аватва̄ чатуккхаттум̣ н̃аттикиттанамева ва̄ каммава̄чаббхантарепи чатта̄ри бйан̃джана̄ни копетва̄ ва̄ аккхарасса ва̄ падасса ва̄ дуручча̄ран̣ам̣ ва̄ катва̄ са̄ванам̣ са̄вана̄йа ха̄панам̣ на̄ма, татха̄ хи ситхиладханитавимуттаниггахитавасена чатта̄ри бйан̃джана̄ни антокаммава̄ча̄йа каммам̣ копенти. таттха ‘‘сун̣а̄ту ме ти ситхиле ваттаббе сун̣а̄тху ме’’ти вачанам̣ ситхиле дханитам̣ на̄ма. ‘‘бханте’’ти ваттаббе бхантети вачанам̣ дханите ситхилам̣ на̄ма. ‘‘сун̣а̄ту еса̄ н̃аттӣ’’ти ваттаббе ‘‘сун̣анту есам̣ н̃аттӣ’’ти вачанам̣ вимутте ниггахитам̣ на̄ма. ‘‘паттакалла’’нти ваттаббе ‘‘паттакалла̄’’ти вачанам̣ ниггахите вимуттам̣ на̄ма. евам̣ има̄ни чатта̄ри бйан̃джана̄ни антокаммава̄ча̄йа каммам̣ дӯсенти. има̄ни чатта̄ри акопетва̄ вадантена̄пи ан̃н̃асмим̣ аккхаре ваттаббе ан̃н̃ам̣ аккхарам̣ ваданто дуруттам̣ кароти на̄ма. итаресу дӣгхарасса̄дӣсу чхасу т̣ха̄несу дӣгхат̣т̣ха̄не дӣгхам̣, рассат̣т̣ха̄не рассамева̄ти евам̣ йатха̄т̣ха̄не там̣ тадева аккхарам̣ бха̄сантена ануккама̄гатам̣ павен̣им̣ авина̄сетва̄ каммава̄ча̄ ка̄табба̄. саче пана евам̣ акатва̄ дӣгхе ваттаббе рассам̣, рассе ваттаббе дӣгхам̣ вадати, татха̄ гаруке ваттаббе лахукам̣, лахуке ваттаббе гарукам̣ вадати. самбандхе ва̄ ваттаббе ваваттхитам̣, ваваттхите ва̄ ваттаббе самбандхам̣ вадати, евампи каммава̄ча̄ на куппати. има̄ни чха бйан̃джана̄ни каммам̣ на копенти. идамева а̄чарийа̄нам̣ сама̄накатха̄. апаре пана ида̄ни бйан̃джана̄ни антокаммава̄ча̄йа каммам̣ дӯсентӣти ваданти, евам̣ сати анупасампанна̄ва бахутара̄ бхавеййум̣, вӣмам̣ситва̄ пана гахетаббам̣. сут̣т̣хутара̄ ва̄ каммава̄ча̄ сиккхитабба̄. са̄вана̄йа анока̄се пат̣хамам̣ н̃аттим̣ ат̣т̣хапетва̄ ануса̄ванам̣ ака̄ле са̄ванам̣ на̄ма. ити имехи досехи вимутта̄йа ануса̄вана̄йа сампаннам̣ ануса̄ванасампаттисампаннам̣ на̄ма. йади паттачӣварарахитам̣ пуггалам̣ упасампа̄дети, ‘‘парипун̣н̣асса паттачӣвара’’нти ануса̄вана̄йа кататта̄ каммакопо на хоти, ка̄ракасан̇гхо пана са̄тиса̄ро тенева̄ха вимативиноданийампи паттачӣвара̄нам̣ абха̄вепи’парипун̣н̣асса паттачӣвара’нти каммава̄ча̄йа са̄витатта̄ каммакопам̣ аватва̄ дуккат̣амева вуттанти. саче анупаджджха̄йако упасампа̄дети, ‘‘иттханна̄масса упасампада̄пеккхо, иттханна̄мена упаджджха̄йена̄’’ти ва̄ упаджджха̄йам̣ са̄вети, сӯпасампаннова хоти. упаджджха̄йам̣ на са̄вети нупасампанно. ваккхати хи вимативиноданийам̣ ‘‘каммам̣ на куппатӣти идам̣ упаджджха̄йа̄бха̄вепи иттханна̄масса упасампада̄пеккхо иттханна̄мена упаджджха̄йена̄’’ти матасса ва̄ виббхамантасса ва̄ пура̄н̣аупаджджха̄йасса ва̄ йасса кассачи авиджджама̄насса̄пи на̄мена саббаттха упаджджха̄йакиттанасса кататта̄ вуттам̣. йади хи упаджджха̄йакиттанам̣ на кареййа,’пуггалам̣ на пара̄масатӣ’ти вуттакаммавипаттиева сийа̄, тенева па̄л̣ийам̣ ‘‘анупаджджха̄йаканти вутта’’нти. саче сан̇гхупаджджха̄йена ган̣упаджджха̄йена упасампа̄дети, ка̄ракасан̇гхо са̄тиса̄ро, каммам̣ пана на куппати, ваккхати хи вимативиноданийам̣ ‘‘сан̇гхена упаджджха̄йена̄’’ти айам̣ иттханна̄мо сан̇гхасса упасампада̄пеккхо, иттханна̄мо сан̇гхам̣ упасампадам̣ йа̄чати. сан̇гхена упаджджха̄йена̄’’ти евам̣ каммава̄ча̄йа сан̇гхамева упаджджха̄йам̣ киттетва̄ти аттхо. евам̣’ган̣ена упаджджха̄йена̄’ти еттха̄пи айам̣ иттханна̄моган̣асса упасампада̄пеккхо’ти а̄дина̄ йоджана̄ ведитабба̄. евам̣ вуттепи каммам̣ на куппати ева, дуккат̣ассева вуттатта̄, ан̃н̃атха̄ со ча пуггало анупасампанноти вадеййа̄’ти. саче пан̣д̣ака̄дина̄ анупасампаннакена упаджджха̄йена упасампа̄дети, те ваджджетва̄ пан̃чавагга̄диган̣о хаттхапа̄сам̣ авиджахитва̄ пӯрати, каммам̣ на куппати, ка̄ракасан̇гхо пана са̄тиса̄ро тена вуттам̣ вимативиноданийам̣ ‘‘пан̣д̣ака̄дӣхи упаджджха̄йехи карийама̄несу пан̣д̣ака̄дикена вина̄ва пан̃чавагга̄диган̣о пӯрати, каммам̣ на куппати. итаратха̄ куппатӣ’’ти. саче чатта̄ро а̄чарийа̄ екато ануса̄венти, еттха пана катханти вуччате, саббаат̣т̣хакатха̄су двӣхи ва̄ тӣхи ва̄ а̄чарийехи висум̣ висум̣ екена екасса̄ти екаппаха̄ренева две тиссо ва̄ каммава̄ча̄ ка̄табба̄. саче пана на̄на̄чарийа̄ на̄нупаджджха̄йа̄ хонти, тиссаттхеро суманаттхерасса саддхивиха̄рикам̣, суманаттхеро тиссаттхерасса саддхивиха̄рикам̣ ануса̄вети, ган̣апӯрака̄ хонти ват̣т̣ати. саче пана на̄нупаджджха̄йа̄ хонти, еко а̄чарийо хоти, натвева’на̄нупаджджха̄йена̄’ти пат̣иккхиттатта̄ на ват̣т̣атӣти еттакамева вуттам̣. чатуннам̣ пана джана̄нам̣ вича̄ран̣акатха̄йа на̄пи каммавипаттичха̄йа̄ диссати, татха̄пи на каттаббамева, саббаат̣т̣хакатха̄су авича̄ритатта̄. саче ваттха̄лан̇ка̄ра̄дисахитапарӯл̣хакесамассум̣ упасампа̄дети, сӯпасампаннова хоти, паччха̄ кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детум̣ ват̣т̣ати терасаваттхувимуттатта̄ сампатти йеветтхапама̄н̣атта̄ ча.

ануса̄ванасампаттикатха̄ нит̣т̣хита̄.

ида̄ни сӣмависодханим̣ на̄ма, на̄на̄гантхасама̄ханти имисса̄ га̄тха̄йа сам̣ван̣н̣ана̄ккамо ануппатто.

пан̃н̃а̄ва саббан̃еййесу, дайа̄ йасса махесино;

анантесупи саттесу, паваттиттха йатха̄ручи.

та̄йа усса̄хито саттха̄, бхиккхӯнам̣ хитака̄ран̣ам̣;

йам̣ сӣмам̣ ануджа̄на̄ти, таттха пан̃хо паваттати.

двел̣хака̄ сам̣сайа̄ хонти, десе саббаттха бхиккхаво;

гантха̄пи висама̄ хонти, аттаноматика̄ран̣а̄.

йади ме ӣдисам̣ ва̄дам̣, сутва̄вупеккхако бхаве;

паббаджджа̄ ниппхала̄ майхам̣, варе самбуддхаса̄сане;

гамбхӣро нипун̣о аттхо, саббан̃н̃уджинагочаро.

са̄рипутто маха̄пан̃н̃о, тхерассапи ависайо;

катхам̣ твам̣ саккун̣еййа̄си, саббан̃н̃уджинагочаре;

ити ме упавадеййум̣, дхаратева маха̄муни.

па̄липхулло маха̄са̄ло, уччо мерунагӯпамо;

паринибба̄нака̄ламхи, самбуддхо иччамабрави.

ма̄ твам̣ а̄нанда родаси, ма̄ твам̣ а̄нанда сочаси;

ахамекова нибба̄йи, дхарантева бахӯ буддха̄.

самбуддха̄ чатура̄сӣти, сахасса̄ни има̄ни те;

овадиссанти твам̣ бхиккху, катапун̃н̃оси хохиси.

варе са̄т̣т̣хакатхе па̄л̣и, т̣хите саббан̃н̃угочаре;

ниббутопи самбуддхо, асун̃н̃ова паджам̣ имам̣.

ева̄хам̣ чинтайитва̄на, раттидивам̣ атандито;

дхарантейева самбуддхе, бхиннава̄до ависайо.

там̣ ва̄дам̣ бхиндайитва̄на, джахитва̄ ваттаноматим̣;

виссаджджиссамахам̣ да̄ни, чирам̣ саддхаммасуддхийа̄ти.

таттха сӣмависодхани'нти сӣмавипаттиджаханам̣ сӣмавипаттим̣ паха̄йа сампаттилаккхан̣аппака̄сакам̣ пакаран̣ам̣ кариссанти аттхо. таттха сӣма̄ти паннарасавидха̄ сӣма̄. катаме паннараса. кхан̣д̣асӣма̄, упача̄расӣма̄, сама̄насам̣ва̄сасӣма̄, авиппава̄сасӣма̄, ла̄бхасӣма̄, га̄масӣма̄, нигамасӣма̄, нагарасӣма̄, аббхантарасӣма̄, удакуккхепасӣма̄, джанападасӣма̄, рат̣т̣хасӣма̄, раджджасӣма̄, дӣпасӣма̄, чаккава̄л̣асӣма̄’ти. таттха кхан̣д̣асӣма̄ на̄ма паббаджджупасампада̄дӣнам̣ сан̇гхакамма̄нам̣ сукхакаран̣аттхам̣ маха̄сӣма̄йа ва̄ га̄макхетте ва̄ кхан̣д̣итва̄ париччхиндитва̄ саммата̄. тасса̄виттха̄ро ''пат̣хамам̣ нимитта̄ киттетабба̄''ти а̄дина̄ два̄саттатиппабхеда̄йа самантапа̄са̄дика̄йа винайат̣т̣хакатха̄йа маха̄вагге вутто, идха вуттопи татхева вутто бхавеййа, тасма̄ на ваккха̄ма, дувин̃н̃еййат̣т̣ха̄намева кин̃чит̣ха̄нам̣ нӣхаритва̄ па̄кат̣ам̣ карисса̄ма. таттха саче пана хет̣т̣ха̄ упаримасса сӣма̄париччхедасса парато анто лен̣ам̣ хоти, бахи сӣма̄ на отарати. атха̄пи упаримасса сӣма̄париччхедасса орато бахи лен̣ам̣ хоти, антосӣма̄ на отаратӣти име две екаттха̄ бйан̃джанамева на̄нам̣. айан̃хеттхаттхоупаримасса сӣма̄париччхедасса оримабха̄гато хет̣т̣ха̄ паббатапа̄де уман̇гасан̣т̣ха̄нена паббатапассе виджджхитва̄ лен̣ам̣ хоти, сӣма̄париччхедасса парато лен̣е ча лен̣асса бахибхӯте хет̣т̣ха̄ паббате ча бхӯмибха̄ге сӣма̄ на отарати, лен̣асса упарийева сӣма̄ хотӣти. тасса упаримасса сӣма̄париччхедасса оримабха̄гато бахибхӯте хет̣т̣ха̄ паббатапа̄де уман̇гасан̣т̣ха̄нена виджджхитва̄ паббатапассе лен̣ам̣ атха̄пи хоти, лен̣е ча лен̣асса парабхӯте хет̣т̣ха̄ паббате ча бхӯмибха̄ге сӣма̄ на отарати, лен̣асса упарибха̄ге ва сӣма̄ хотӣти. еса̄ ча вича̄ран̣а̄ вимативиноданийампи ката̄. анто ти паббатасса анто, паббатамӯлети аттхо. тамева антосаддам̣ сӣма̄париччхедена висесетум̣ ‘‘упаримасса сӣма̄париччхедасса парато’’ти вуттам̣. паббатапа̄дам̣ пана апеккхитва̄ ‘‘орато’’ти ваттаббепи сӣма̄ниссайам̣ паббатаггам̣ сандха̄йа ‘‘парато’’ти вуттанти дат̣т̣хаббам̣ тенева бахилен̣анти еттха бахисаддам̣ висесенто ‘‘упаримасса сӣма̄париччхедасса орато’’ти а̄ха. бахи сӣма̄ на отаратӣти еттха бахӣ ти паббатапа̄делен̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣. лен̣асса бахибхӯте упари сӣма̄париччхедасса хет̣т̣ха̄бха̄ге сӣма̄ на отаратӣти аттхо. антосӣма̄ти лен̣асса ча паббатапа̄дасса ча анто аттано отаран̣а̄рахат̣т̣ха̄не на отаратӣти аттхо. бахи сӣма̄ на отаратӣти аттхо, сӣма̄ на отаратӣ ти четтха аттано отаран̣а̄рахат̣т̣ха̄не лен̣абха̄вена сӣма̄ саббатха̄ ‘‘анотаран̣амева дасситанти гахетаббам̣. таттха пи анотаран̣анти упариева сӣма̄ хотӣ’’ти вимативиноданӣ. кечи пана вел̣усусиро вийа сусирамева лен̣анти ваданти, там̣ айуттам̣.

упача̄расӣма̄ на̄ма га̄ма̄ран̃н̃анигама̄диваса̄ йа̄ва брахмалока̄ тесам̣ тесам̣ сатта̄нам̣ нива̄сагехасса ва̄ девавима̄накаппаруккха̄дӣнам̣ ва̄ упача̄ра̄рахат̣т̣ха̄намева упача̄расӣма̄ те идха на̄дхиппета̄, бхиккхӯнам̣ ависайата̄йа. йам̣ пана падесам̣ париччхиндитва̄ паривен̣ам̣ катва̄ па̄ка̄ра̄дипариккхиттам̣ ва̄ катва̄ апариккхиттепи упача̄ра̄рахат̣т̣ха̄нам̣ париччхиндитва̄ ва̄ йасмим̣ падесе бхиккхӯ васанти, айамева упача̄расӣма̄ти адхиппета̄. бхиккхӯнам̣ вассӯпагаманакатхинаттха̄ракаран̣ат̣т̣ха̄натта̄, татха̄ хи ‘‘катхинаттхатасӣма̄йа’’нти упача̄расӣмам̣ сандха̄йа вуттам̣, кхандхасӣма̄йа татруппа̄да̄бха̄ватоти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. татруппа̄дена̄ бхатанти виха̄расантакена кхеттаваттхуа̄дина̄ а̄бхатам̣ кин̃чи сан̇гхикам̣ чӣварам̣ уппаджджати, там̣ тесам̣ катхинаттха̄ракабхиккхӯнам̣ йева бхависсатӣти йоджана̄ ка̄табба̄. кхеттаваттхуа̄дина̄ ти еттха а̄дисаддена матакачӣварам̣ ва̄ хоту сам̣гхам̣ уддисса диннам̣ ва̄ сан̇гхикена ва̄ ти маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. тасмим̣ упача̄расӣме паваттачӣварам̣ саббам̣ сан̇ган̣ха̄ти, тенева ‘‘тена кхо пана самайена ан̃н̃атарена упа̄сакена сан̇гхам̣ уддисса виха̄ро ка̄рито хоти, со тасса виха̄расса кате убхатосан̇гхасса ака̄лачӣварам̣ да̄тука̄мо хоти. тена кхо пана самайена убхатосан̇гхасса катхинам̣ аттхатам̣ хоти. атха кхо со упа̄сако сан̇гхам̣ упасан̇камитва̄ катхинуддха̄рам̣ йа̄чӣ’’ти имасмим̣ ваттхусмим̣ а̄нисам̣сапасамбханаттхам̣ катхинуддха̄рам̣ бхагавата̄ пан̃н̃аттам̣, тенева тхуллананда̄ бхиккхунӣ а̄нисам̣сам̣ аппат̣иппассамбхента̄ чӣварам̣ амха̄кам̣ бхависсатӣти катхинуддха̄рам̣ пат̣иба̄хи, тасма̄ катхинаттхатасӣма̄йам̣ ануддхат̣е катхине йа̄ва пхаггун̣апун̣н̣ама̄ пан̃ча ма̄са̄ еттхантаре матакачӣварам̣ ва̄ хоту ча̄туддисам̣ сан̇гхам̣ уддисса мата̄нам̣ н̃а̄тиджана̄нам̣ ва̄, бхиккха̄пан̃н̃аттийа̄ ва̄ виха̄рамаха̄дикиччена ва̄ йенакеначи а̄ка̄рена сан̇гхикам̣ чӣварам̣ диннам̣ хоти, там̣ саббам̣ тесам̣ катхинаттха̄ракабхиккхӯнам̣йева хоти. чхиннавасса̄нам̣ ва̄ паччхимика̄йа упагата̄нам̣ ва̄ таттха сампатта̄нам̣ сӣмат̣т̣хакабхиккхӯнам̣ ва̄ на хоти. аджа̄нитва̄ че ган̣ханти да̄таббамева. йади там̣ чӣварам̣ тан̣д̣ула̄дикха̄данӣйабходжанам̣ кароти, итаресампи хотийева. касма̄ти че а̄нисам̣са вигататта̄. тенева ган̣апӯран̣авасена сампатта̄нам̣ чхиннам̣ васса̄нам̣ ва̄ паччхимика̄йа упагата̄нам̣ ва̄ ан̃н̃асмим̣ виха̄ре вуттхавассанам̣ ва̄ кха̄данӣйабходжанӣйа̄дӣни па̄пун̣анти. катхинаттхатаса̄т̣акасса да̄накаммава̄ча̄ пана кхан̣д̣асӣма̄йамева ват̣т̣аси. тасмим̣ виха̄ре асати ан̃н̃авиха̄ре баддхасӣма̄йа ва̄ удакуккхепасӣма̄дӣсу ва̄ ка̄таббамева.

касма̄ти че, тасмим̣ виха̄ре пуримика̄йа упагата̄ катхинаттха̄ракусала̄ на хонти. аттха̄ракусала̄ кхандхакабха̄н̣акаттхера̄ парийеситва̄ а̄нетабба̄. каммава̄чам̣ са̄ветва̄ катхинам̣ аттхара̄петва̄ да̄нан̃ча бхун̃джитва̄ гамиссанти, а̄нисам̣со пана итаресам̣ вахотӣ’ти. ан̃н̃асӣмат̣т̣хакабхиккхӯнампи каммава̄ча са̄ванасса ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттатта̄. чхиннавасса̄ва̄ паччхимика̄йа упагата̄ ва̄ ан̃н̃асмим̣ виха̄ре вуттхавасса̄пи ва̄ пуримика̄йа упагата̄нам̣ ган̣апӯран̣аматтамева лабханти, а̄нисам̣со итаресам̣йева хоти. сачепи те чхиннавасса̄дайо анумоденти, бхинно катхинаттха̄ро, идам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ вича̄ритам̣. апаре пана ‘‘катхинаттхатасӣманти упача̄расӣмам̣ сандха̄йа вутта’’нти вуттатта̄ упача̄расӣма̄йамева катхинанаттха̄рака н̃аттим̣ каронти, там̣ айуттам̣, содхетум̣ дуккаратта̄. татха̄ хи упача̄расӣма̄йамева павит̣т̣хага̄масӣма̄йам̣ таттха отин̣н̣е бхиккхӯ таттха па̄са̄найанам̣ ва̄ бахисӣмакаран̣ам̣ ва̄ ко саккхиссати. ‘‘катхинаттхатасӣма̄йа’’нти имина̄пипадена катхинаттхатабха̄войева вутто, на катхинаттхатаса̄т̣акасса да̄накаммава̄ча̄, са̄ ча вича̄ран̣а̄ каммачатуккена дӣпетабба̄. таттха апалоканакаммам̣ н̃аттикаммам̣ н̃аттидутийакаммам̣ н̃аттичатуттхакамманти. таттха апалоканакаммам̣ на̄ма сӣмат̣т̣хакасан̇гхам̣ содхетва̄ чханда̄раха̄нам̣ чхандам̣ а̄харитва̄ самаггасса сан̇гхасса ануматийа̄ сан̇гхам̣ киттетва̄ ‘‘руччати сан̇гхасса̄’’ти тиккхуттум̣ ануса̄ветва̄ каттаббам̣ вуччати. н̃аттикаммам̣ на̄ма вуттанайенева самаггасса сан̇гхасса ануматийа̄ ека̄йа н̃аттийа̄ каттаббам̣ каммам̣. н̃аттидутийакаммам̣ на̄ма вуттанайенева самаггасса сан̇гхасса ануматийа̄ ека̄йа н̃аттийа̄ ека̄йа ча ануса̄вана̄йа̄ти евам̣ н̃аттидутийа̄йа ануса̄вана̄йа каттаббам̣ каммам̣. н̃аттичатуттхакаммам̣ на̄ма вуттанайенева самаггасса сан̇гхасса ануматийа̄ ека̄йа н̃аттийа̄ тӣхи ча ануса̄вана̄хӣти евам̣ н̃аттичатуттха̄хи тӣхи ануса̄вана̄хи каттаббам̣ каммам̣. таттха апалоканакаммам̣ пхалабха̄джанака̄ла̄дӣсу лахукакаммейева лаббхати. катхинаттхатаса̄т̣акада̄непи анаттхатейева катхине тато бахуа̄нисам̣сачӣвараса̄т̣акам̣ лабхитва̄ тенева са̄т̣акена аттхаритабба̄, пуна каммава̄ча̄йа да̄накиччам̣ наттхи апалоканакаммена сан̇гхасса ануматийа̄ да̄таббам̣. катхинаттхатаса̄т̣акада̄накаммава̄ча̄ ека̄ че ват̣т̣ати. пуна камма ва̄ча̄йакиччам̣ наттхи. н̃аттикаммам̣ пана дхаммасан̇га̄хакака̄ле маха̄кассапаттхера̄дӣхи аттана̄ва атта̄нам̣ самманнанака̄ле лахукакаммейева лаббхати. н̃аттидутийакаммам̣ пана сӣма̄саммути, сӣма̄самӯханам̣, катхинада̄нам̣, катхинуддха̄ро, кут̣иваттхудесана̄, виха̄раваттхудесана̄ти има̄ни чха гарукамма̄ни апалокетва̄ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. н̃аттидутийакаммава̄чам̣ са̄ветва̄ва ка̄таббам̣. ито паресу чӣваравиппава̄сасаммутиа̄дӣсу н̃аттидутийакаммесу апалокетва̄пи ка̄таббам̣, лахукакамматта̄. н̃аттичатуттхакаммам̣ пана ида̄ни упасампада̄каммам̣ ида̄ни чатта̄ри камма̄ни баддхасӣма̄йа ва̄, тасмим̣ асати удакуккхепасӣма̄йа ва̄ содхетум̣ асакконте сати абаддхасӣма̄йа ва̄ ка̄таббамева. апаре евам̣ ваданти ‘‘кут̣иваттхука̄равиха̄раваттхука̄рака̄ле та̄ни кут̣ивиха̄раваттхӯни катхам̣ сӣмат̣т̣ха̄ ка̄тум̣ саккхиссанти, тасма̄ таттха таттхева кут̣ивиха̄ракаран̣ат̣т̣ха̄нейева ка̄табба’’нти, там̣ тесам̣ вачанаматтамева, на са̄рато паччетаббам̣. ваттхупара̄масанамеветтха пама̄н̣ам̣, татха̄ хи сан̇гхакут̣иваттхум̣ олокентам̣ йа̄чатитйа̄дина̄ ваттхупара̄масанам̣ катва̄ хет̣т̣ха̄ ваттхун̃аттидосе ча випатти лаккхан̣е ча ваджджетва̄ н̃аттидутийакаммена самматабхиккхӯхи таттха кут̣ивиха̄рат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ олокетаббам̣ тенева па̄л̣ийам̣ ‘‘техи самматехи бхиккхӯхи таттха гантва̄ кут̣иваттху олокетабба’’нти вуттам̣. ан̃н̃атха̄ паттачӣваравирахитам̣ пуггалам̣ ва̄ анупаджджха̄йакам̣ ва̄ катва̄ упасампа̄дентехи ‘‘парипун̣н̣асса паттачӣвара’’нти ва̄ ‘‘иттханна̄масса упасампада̄пеккхо, иттханна̄мена упаджджха̄йена̄’’ти каммава̄ча̄йа са̄витепи каммасса асиджджханам̣ бхавеййа. апаре евам̣ ваданти ‘‘сӣма̄саммутика̄ле пана катам̣, татха̄ хи сӣма̄саммутика̄ле бхиккхӯ тасмим̣ йева т̣ха̄не т̣хатва̄ каммава̄чам̣ са̄венти, тасмимпи т̣ха̄не абаддхасӣма̄ва хоти. йади баддхасӣма̄ бхавеййа, сӣмаджджхоттхаран̣ам̣ ва̄ сӣмасамбхедо ва̄ сийа̄’’ти. саччам̣, татха̄пи там̣ сӣма̄саммутит̣т̣ха̄нам̣ бхуджиссам̣ катва̄ сӣмасаммутикаммассакататта̄ висум̣га̄ме саммата̄нам̣ бхиккхӯнам̣ га̄масӣме т̣хита̄ бхиккхӯ каммам̣ копетум̣ на сакконти. йади сӣмасаммутит̣т̣ха̄нам̣ бхуджиссам̣ катва̄ва сӣмам̣ самманнеййа, катхам̣ бхагавато дхарама̄нака̄ле чхаббаггийа̄ бхиккху йатха̄сукхам̣ сӣмам̣ самманниссантӣти на паневам̣ дат̣т̣хаббам̣ татха̄ хи ва̄са̄кха̄ мига̄рама̄та̄пи навакот̣ӣхи бхӯмим̣ ган̣хитва̄ пубба̄ра̄мам̣ на̄ма маха̄ виха̄рам̣ ка̄реси, татха̄ ана̄тхапин̣д̣ико каха̄пан̣асантхатена джетасса ра̄джакума̄расса уййа̄нат̣т̣ха̄нам̣ кин̣а̄петва̄ ган̣хитва̄ джетаванам̣ на̄ма маха̄виха̄рам̣ ка̄реси евам̣ пун̃н̃ака̄ма̄ паривен̣ам̣ катва̄ виха̄рам̣ каронти тасма̄ чхаббаггийа̄ бхиккхӯ йатха̄сукхам̣ сӣмам̣ бандхантӣти дат̣т̣хаббанти. айам̣ упача̄расӣма̄йа вича̄ран̣а̄.

сама̄насам̣ва̄сасӣма̄ на̄ма дит̣т̣хисӣласа̄ман̃н̃асан̇гха̄тасан̇кха̄техи бхиккхуган̣ехи упосатха̄дисан̇гхакаммена сама̄нам̣ екӣбха̄вам̣ хутва̄ васитум̣ саммата̄ сӣма̄. авиппава̄сасӣма̄ на̄ма тичӣварена виппаваситум̣ саммата̄ сӣма̄, ета̄ двесӣма̄ тийоджанапарамата̄йапи самбхавато маха̄сӣма̄ типи на̄мам̣ лабханти, та̄сам̣ вича̄ран̣а̄ маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ саббасо парипун̣н̣ам̣ катва̄ вутта̄, тасма̄ идха на ваккха̄ма вуччама̄нампи ависесетва̄ вуттам̣ бхавеййа, тасма̄ на ваккха̄ма.

ла̄бхасӣма̄ на̄ма йам̣ га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ поккхаран̣ӣтал̣а̄кавана̄дикам̣ ва̄ йам̣ йам̣ падесам̣ сан̇гхасса чатуччаппайаттха̄йа ра̄джара̄джамаха̄маттехи париччхиндитва̄ т̣хапита̄, еса̄ ла̄бхасӣма̄ на̄ма. нева самма̄самбуддхена анун̃н̃а̄та̄, на дхаммасан̇гахакаттхерехи т̣хапита̄, апи ча кхо ла̄бхада̄йакехи т̣хапита̄ва. ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йа лӣнаттхаппака̄санийампи ла̄бхасӣма̄ти йам̣ ра̄джара̄джамаха̄матта̄дайо виха̄рам̣ ка̄ретва̄ га̄вутам̣ ва̄ ад̣д̣хайоджанам̣ ва̄ йоджанам̣ ва̄ саманта̄ париччхиндитва̄ ‘‘айам̣ амха̄кам̣ виха̄расса ла̄бхасӣма̄, йам̣ еттхантаре уппаджджати, там̣ саббам̣ амха̄кам̣ виха̄расса дема̄’’ти т̣хапенти, айам̣ ла̄бхасӣма̄ на̄ма̄’ти вуттам̣. имасмим̣ ла̄бхасӣма̄дхика̄ре ран̃н̃о маха̄четийада̄йакасса диван̇гатака̄лато екасмим̣ сам̣ваччхаре атӣте тасса джет̣т̣хапуттасса дхаммаран̃н̃о ка̄ле ӣдисам̣ пун̃н̃ам̣ бхӯтапуббам̣. йади хи ра̄джара̄джамаха̄матта̄дӣсу йо кочи йасса виха̄расса йа̄ни тал̣а̄какхеттаваттха̄дӣни датва̄ там̣ сахитавиха̄рам̣ пуггаласса дети, евам̣ сати ким̣ тасса пуггаласса там̣ сахитавиха̄рам̣ пуггаликабха̄вена пат̣иггахетум̣ ват̣т̣ати, уда̄ху сан̇гхикабха̄венева̄ти тал̣а̄какхеттаваттха̄дивирахито пана кевало пуггаликавиха̄ро ан̃н̃есам̣ даммӣти адатва̄ пуггале мате сан̇гхико хоти, уда̄ху пуггаликойева̄ти. татра̄йам̣ виссаджджана̄, йади хи ра̄джара̄джамаха̄матта̄дӣсу йокочи виха̄расса тал̣а̄какхетта̄ваттха̄дӣни дети, евам̣ сати пат̣иккхипитум̣ на ват̣т̣атӣтидат̣т̣хаббам̣ тена вуттам̣ винайат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘имам̣ тал̣а̄кам̣, имам̣ кхеттам̣, имам̣ ваттхум̣ виха̄расса дема̄ти вутте пат̣иккхипитум̣ на лаббхатӣ’’ти. ‘‘па̄са̄дасса да̄сим̣, да̄сам̣, кхеттам̣, ваттхум̣, гомахим̣сам̣ дема̄ти ваданти, па̄т̣еккам̣ гахан̣акиччам̣ наттхи, па̄са̄де пат̣иггахите пат̣иггахитамева хотӣ’’ти ча. винайавиниччхайапакаран̣е ча.

‘‘кхеттаваттхутал̣а̄кам̣ ва̄, дема гоаджика̄дикам̣;

виха̄расса̄ти вуттепи, ниседхетум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти.

кхуддасиккха̄пакаран̣е ча ‘‘кхетта̄дӣни виха̄расса, вутте даммӣти ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. ‘‘виха̄расса дема̄’’ти четтха сан̇гхикавиха̄рассева, на пуггаликавиха̄расса̄ти дат̣т̣хаббам̣, татха̄ хи вуттам̣ вимативиноданийам̣ виха̄расса дема̄ти сан̇гхикавиха̄рам̣ сандха̄йа вуттанти. ‘‘па̄са̄дасса̄’’ти ча са̄ман̃н̃ена вуттепи ‘‘тена кхо пана самайена виса̄кха̄ мига̄рама̄та̄ сан̇гхасса аттха̄йа са̄л̣индам̣ па̄са̄дам̣ ка̄ра̄петука̄мо хоти хаттхинакхака’’нти имасмим̣ ваттхусмим̣ па̄са̄дапарибхогасса анун̃н̃а̄татта̄ сан̇гхикам̣йева па̄са̄дам̣ сандха̄йа вуттанти вин̃н̃а̄йати татха̄ хи вуттам̣ вимативиноданийам̣ саббам̣ па̄са̄дапарибхога’нти. па̄л̣ийа̄ ат̣т̣хакатха̄йа ван̣н̣ана̄дхика̄ре ‘‘суван̣н̣араджата̄дивичитра̄нӣ’’тиа̄ди сан̇гхикасена̄санам̣ сандха̄йа вуттам̣. пуггаликам̣ пана суван̣н̣а̄дивичитрам̣ бхиккхусса сампат̣иччхитумева на ват̣т̣ати, ‘‘на кеначи парийа̄йена джа̄тарӯпаджатам̣ са̄дийитабба’’нти вуттатта̄, теневеттха ат̣т̣хакатха̄йам̣ сан̇гхикавиха̄ре ва̄ пуггаликавиха̄ре ва̄ти на вутта’нти. ‘‘бхиккхӯнам̣ дхаммавинайаван̣н̣анат̣т̣ха̄не’’ти вуттатта̄ сан̇гхикамева суван̣н̣а̄димайам̣ сена̄санам̣ сена̄санапариккха̄ра̄ ча ват̣т̣анти, на пуггалика̄нӣти гахетаббанти ча, тасма̄ тал̣а̄какхеттаваттха̄дисахитавиха̄ро сан̇гхикойева хоти, на пуггаликоти винайаковидехи дат̣т̣хаббо. саче пана ра̄джара̄джамаха̄матта̄дӣсу йокочи тал̣а̄какхеттаваттха̄дисахитам̣ виха̄рам̣ пуггаласса там̣ сахитавиха̄рабха̄вама̄рочетва̄ дети, евам̣ сати пуггаласса сан̇гхикавиха̄рабха̄венева пат̣иггахетум̣ ват̣т̣ати, на пуггаликавиха̄рабха̄вена̄ти дат̣т̣хаббам̣. ‘‘касма̄, виха̄расса дема̄’’ти ватва̄ динна̄нам̣ тал̣а̄какхеттаваттха̄дӣнам̣ сан̇гхассева ват̣т̣ама̄натта̄. тенева̄ха вимативиноданийам̣ ‘‘виха̄расса дема̄ти вуттам̣ сан̇гхасса ват̣т̣ати, на пуггаласса, кхетта̄ди вийа дат̣т̣хабба’’нти. татра̄йам̣ йоджана̄ виха̄расса̄дема̄ти ватва̄ диннам̣ кхетта̄ди сан̇гхасса ват̣т̣ати, на пуггаласса, евам̣ виха̄расса дема̄ти вуттам̣ суван̣н̣а̄дивичиттам̣ акаппийаман̃чам̣ сан̇гхасса ват̣т̣ати, на пуггаласса̄ти дат̣т̣хаббанти. сан̇гхассева каппийавоха̄рена кхетта̄дӣни пат̣иггахетум̣ ват̣т̣ати, татха̄ хи вуттам̣ вимативиноданийам̣ ‘‘чатта̄ропаччайе парибхун̃джатӯти дети ват̣т̣атӣтиеттха бхиккхусан̇гхасса чатупаччайапарибхогаттха̄йа тал̣а̄кам̣ даммӣти ва̄ бхиккхусан̇гхо чатта̄ро паччайе парибхун̃джитум̣ тал̣а̄кам̣ даммӣти ва̄ ито тал̣а̄като уппанне чатта̄ро паччайе даммӣти ва̄ вуттампи ват̣т̣ати. идан̃ча сан̇гхасса диййама̄нан̃н̃ева сандха̄йа вуттам̣, пуггаласса пана евампи диннам̣ тал̣а̄какхетта̄ди на ват̣т̣ати. суддхачиттасса пана удакапарибхогаттхам̣ кӯпапоккхаран̣ӣа̄дайо ват̣т̣анти. сан̇гхассатал̣а̄кам̣аттхи, там̣катхантиа̄дина̄хисаббаттха сан̇гхассавасенева вуттанти. ‘‘кхетта̄дайо пана саббесан̇гхассева ват̣т̣анти, па̄л̣ийам̣ пуггаликавасена гахетум̣ ананун̃н̃а̄татта̄ти дат̣т̣хабба’’нти ча. пуггаласса пана пуггала̄нан̃ча кхеттаваттха̄дӣни каппийавоха̄рена̄пи пат̣иггахетум̣ на ват̣т̣ати. еван̃чакатва̄ вимативиноданийам̣ ‘‘кхеттаваттха̄дӣнипи каппийавоха̄рена̄пи пуггала̄нам̣ гахетум̣ на ват̣т̣ати, татха̄ анун̃н̃а̄татта̄ти вин̃н̃а̄йати кхеттаваттхупат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хотӣ’’ти а̄дина̄ хи пат̣иккхитта̄су екассева пуггаликавасена гахан̣е ананун̃н̃а̄те тадитара̄нам̣ татха̄гахетаббата̄ сиддха̄ва хотӣ’ти вуттам̣, тасма̄ тал̣а̄какхеттаваттха̄дисахитасса виха̄расса сан̇гхикабха̄венева пат̣иггахетаббата̄ сиддха̄ хотӣти дат̣т̣хабба̄. айам̣ пат̣хамапан̃хе виссаджджана̄.

тал̣а̄какхеттаваттха̄дивирахитам̣ пана виха̄рам̣ пуггаликабха̄вена̄пи пат̣иггахетум̣ ват̣т̣ати. со ча виха̄ро тасмим̣ пуггале джӣванте пуггалико хоти. ан̃н̃есам̣ даммӣти адатва̄ мате ависсаджджанӣйо авебхан̇гийо, сан̇гхикойева хотӣти дат̣т̣хаббо. йатха̄ха, бхиккхусса бхиккхаве ка̄лан̇кате сан̇гхо са̄ми паттачӣваре. апи ча гила̄нупат̣т̣ха̄ка̄ бахӯпака̄ра̄, ануджа̄на̄ми бхиккхаве сан̇гхена тичӣваран̃ча гила̄нупат̣т̣ха̄ка̄нам̣ да̄тум̣. йам̣ таттха лахубхан̣д̣ам̣ лахупариккха̄рам̣, там̣ саммукхӣбхӯтена сан̇гхена бха̄джетаббам̣. йам̣ таттха гарубхан̣д̣ам̣гарупариккха̄рам̣ там̣ а̄гата̄на̄гатасса ча̄туддисасса сан̇гхасса ависсаджджийам̣ авебхан̇гийанти. винайат̣т̣хакатха̄йан̃ча ‘‘тасмим̣ джӣванте пуггалико, мате сан̇гхикойева̄ти ан̃н̃есам̣ адатва̄ т̣хапитапариккха̄ра̄пи таттха сан̇гхассева хонти. двиннам̣ сантакам̣ хоти авибхаттам̣, екасмим̣ ка̄лан̇кате итаро са̄ми. бахӯнам̣ сантакепи есева найо, саббесу матесу сан̇гхикам̣ хотӣ’’ти вуттам̣.

еттха ча йам̣ таттха гарубхан̣д̣а’нти а̄дӣсу гарубхан̣д̣ам̣ на̄ма ра̄сивасена пан̃чавидхам̣, сарӯпавасена пана пан̃чавӣсативидхам̣ хоти, тасма̄ матакасантакабхӯтасса̄пи виха̄расса гарубхан̣д̣абха̄во ведитаббо, тена̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘йам̣ таттха лахубхан̣д̣ам̣ йам̣ таттха гарубхан̣д̣а’’нти.

ити пан̃чахи ра̄сӣхи, пан̃чаниммалалочано;

пан̃чавӣсавидхам̣ на̄тхо, гарубхан̣д̣ам̣ пака̄сайӣти.

еттха виха̄расса гарубхан̣д̣абха̄во ведитаббо. айам̣ дутийапан̃хе виссаджджана̄.

айам̣ хам̣са̄ватийа̄ па̄моккхамаха̄тхера̄нам̣ виссаджджана̄. ра̄ман̃н̃арат̣т̣хава̄сино пана маха̄тхера̄ пуггаликабха̄вена̄пи пат̣иггахетаббамева̄ти ваданти, татха̄ джам̣ма̄йарат̣т̣хава̄синопи маха̄тхера̄, татха̄ сӯна̄парантарат̣т̣хава̄синопи маха̄тхера̄ татха̄ исинагарава̄синопи маха̄тхера̄ пуггаликабха̄вена пат̣иггахан̣е досо наттхӣ’ти ваданти тесам̣ маха̄тхера̄нам̣ айамадхиппа̄йо ла̄бхасӣма̄на̄меса̄ нева самма̄самбуддхена анун̃н̃а̄та̄. на дхаммасан̇га̄хакаттхерехипи т̣хапита̄. апи ча кхо пун̃н̃аттхикехи ла̄бхада̄йакехи т̣хапита̄ тасма̄ пун̃н̃аттхика̄ ра̄джара̄джамаха̄матта̄дайо виха̄рам̣ ка̄ра̄петва̄ тасса виха̄расса ла̄бхаттха̄йа падесам̣ париччхиндитва̄ т̣хапенти ‘‘йам̣ еттхантаре уппаджджати, там̣ саббам̣ амха̄кам̣ виха̄расса дема̄’’ти. там̣ пана виха̄рам̣ аттано ручитасса йассакассачи пуггаласса ‘‘имам̣ виха̄рам̣ туйхам̣ дамми, тава виха̄ро хотӯ’’тива̄ аттано ручийа̄ дети сопи пуггало ‘‘ануджа̄на̄ми бхиккхаве пан̃чален̣а̄ни виха̄ра’’нти а̄дина̄ анун̃н̃а̄тавиха̄рамева пат̣игган̣ха̄ти, бхагавато анун̃н̃а̄тавиха̄раматтассева пат̣иггахитатта̄ти. тасмим̣ виха̄ре кхеттаваттха̄дӣни аттхӣти че. ‘‘кхеттаваттхупат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хотӣ’’ти а̄дина̄ йам̣ кхетта̄диваттхупат̣иггахан̣ам̣ пат̣иккхиттам̣, тасса кхетта̄диваттхусса аппат̣иггахитатта̄ виха̄раматтамева хи пат̣иггахите таппат̣ибаддха̄ кхетта̄диваттхусмим̣ уппанначӣвара пин̣д̣апа̄тагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄пи тассева пуггаласса каппийабха̄венева паваттанти, пуггаласса пат̣иггахан̣е ва̄ парибхутте ва̄ досо наттхи, бхагавата̄ ева анун̃н̃а̄тасса каппийапаччайасса парибхун̃джитатта̄. суттам̣ а̄хара̄ти че, ‘‘ануджа̄на̄ми бхиккхаве саббам̣ па̄са̄дапарибхога’’нти. нану ча виса̄кха̄ мига̄рама̄та̄ сан̇гхассева аттха̄йа са̄л̣индам̣ па̄са̄дам̣ хаттхинакхаканти. саччам̣, татха̄пи пуггало сан̇гхапарийа̄панно сан̇гхасса па̄са̄дапарибхоге анун̃н̃а̄те тадантогадхассапи пуггаласса анун̃н̃а̄тамева хоти. ан̃н̃атха̄ пуггале антовиха̄ре нисиннойева сан̇гхо тасмим̣ йева виха̄расӣме каммам̣ каронтопи каммакопо на бхавеййа, авагга̄рахатта̄ти ваккхати ча са̄раттхадӣпанийам̣ ‘‘ануджа̄на̄ми бхиккхаве саббам̣ па̄са̄дапарибхога’’нти вачанато пуггаликепи сена̄сане се на̄санапарибхогавасена нийамитам̣ суван̣н̣агхат̣а̄дикам̣ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ама̄нампи кевалам̣ аттано сантакам̣ катва̄ парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти, имина̄пи вачанена пуггаликавиха̄рассапи саббакаппийабха̄во вин̃н̃а̄йати ‘‘ануджа̄на̄ми бхиккхаве саббам̣ па̄са̄дапарибхога’’нти н̃а̄пакасса дассанато. суван̣н̣агхат̣а̄диканти еттха а̄дисаддо марийа̄даттхо, пака̄раттхо ва̄, тена раджатаха̄ракӯт̣а-джа̄типхалика̄дӣни акаппийагхат̣а̄ни суван̣н̣араджатаха̄ракӯт̣а джа̄типхалика̄дибха̄джанасарава̄дӣни ча сена̄санапариккха̄ра̄ни сан̇ган̣ха̄ти, та̄ни бхиккхусса париккха̄рабха̄вена на ват̣т̣анти татха̄ да̄сида̄сагомахим̣са̄пи, татха̄ кхетта̄диваттхумпи бхиккхусса аттано сантакабха̄вена пат̣иггахетум̣ на ват̣т̣анти, виха̄расса пана пат̣иседхетаббам̣ наттхи, саббасаддасса дассанато тенева̄ха самантапа̄са̄дика̄йа винайат̣т̣хакатха̄йа ‘‘сена̄сане пана два̄ракава̄т̣а ва̄тапа̄накава̄т̣а̄дӣсу саббам̣ ратанамайампи ван̣н̣амат̣т̣хакаммам̣ ват̣т̣ати. сена̄сане кин̃чи пат̣иседхетаббам̣ наттхи ан̃н̃атра вируддхасена̄сана̄’’ти, имина̄ т̣хапетва̄’га̄ман̃ча га̄мӯпача̄ран̃ча̄’ти еттха вируддхасена̄санам̣ т̣хапетва̄ саббакаппийа̄каппийам̣ виха̄расса каппати, кин̃чиаппаматтакампи пат̣иседхетаббам̣ на̄ма наттхӣти вин̃н̃а̄йати, тенева̄ха винайавиниччхайе.

‘‘кхеттаваттху тал̣а̄кам̣ва̄, дема гоаджика̄дикам̣;

виха̄расса̄ти вуттепи, ниседхетум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти.

нануча виха̄расса дема̄ти сан̇гхикавиха̄рам̣ сандха̄йа вуттанти вимативиноданийам̣ вуттанти. вуттам̣ еттха хи а̄чарийассаадхиппа̄йена бхавитаббам̣ ‘‘кхеттаватта̄дӣнипуггаликавиха̄расса дема̄’’ти вутте ‘‘на каппати упа̄сака̄’’ти пат̣иккхипитаббам̣. касма̄ пуггало тасса виха̄расса са̄ми, виха̄расса динне пуггаласса диннамева хоти, евам̣ сати ча ‘‘кхеттаваттхупат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хотӣ’’ти а̄дина̄ вуттасиккха̄падена ка̄ретаббатам̣ а̄паджджати. сан̇гхикавиха̄расса пана на пат̣иккхипитаббам̣. касма̄ со пуггало тасса сан̇гхикавиха̄расса аниссаро. ча̄туддисам̣ сан̇гхам̣ уддисса диннам̣ йам̣кин̃чи кхуддакам̣ ва̄ махантам̣ ва̄ падесам̣ аччхиндитва̄ ган̣хантассапи па̄ра̄джико на хоти, саббассева ча̄туддисикасса сан̇гхасса дхураниккхепасса асамбхавато тасма̄ сан̇гхикавиха̄расса динне пат̣иккхитте сан̇гхасса ла̄бхантара̄йакаро хотӣти. имамеваттхам̣ сандха̄йа виха̄расса дема̄ти сан̇гхикавиха̄рам̣ сандха̄йа вутта’нти вуттам̣ бхавеййа, на пуггаликабха̄вена̄пи пат̣иггахетаббанти. еван̃ча сати са̄мика̄нам̣ дхураниккхепена̄’ти еттха екасса сантаке тал̣а̄ке кхетте ча джа̄те тассева дхураниккхепена па̄ра̄джикам̣. йади пана там̣ тал̣а̄кам̣ саббаса̄дха̄ран̣ам̣, кхетта̄ни па̄т̣ипуггалика̄ни, тасса ча дхураниккхепе аваха̄ро. атха кхетта̄нипи саббаса̄дха̄ран̣а̄ни, саббесам̣ дхураниккхепейева па̄ра̄джикам̣, на̄сатӣти дат̣т̣хаббанти вимативиноданийам̣ вуттавачанена авиродхо сийа̄, татха̄ хи кхеттаваттха̄дисахитасса виха̄расса пуггаликабха̄вена акаппийе сати. катхам̣ пуггаласса кхеттаваттха̄дикама̄раббха абхийун̃джабха̄во бхавеййа, еван̃ча пана вадеййа ‘‘дхурам̣ никкхипатӣти еттха екасса сантаке тал̣а̄ке кхетте ча̄тиеттха гихисантакамева сандха̄йа вутта’’нти. татха̄пи на ваттаббам̣. касма̄ ‘‘дхурам̣ никкхипатӣти йада̄ пана са̄мико айам̣ тхаддхо каккхал̣о, джӣвитабрахмачарийантара̄йампи ме кареййа, алам̣ да̄ни майхам̣ имина̄’’ти падасса диссанато тенева ‘‘кхетта̄ни па̄т̣ипуггалика̄ни, тасса ча дхураниккхепе’’ти вимативиноданийам̣ вуттам̣. татха̄ ‘‘ануджа̄на̄ми бхиккхаве саббам̣ па̄са̄дапарибхога’’нти вачанато пуггаликепи сена̄сане сена̄санапарибхогавасена нийамитам̣ суван̣н̣агхат̣а̄дикам̣ парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣ама̄нампи кевалам̣ аттано сантакам̣ катва̄ парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти са̄раттхадӣпанийам̣ вутта вачанена̄пи авиродхо сийа̄, татха̄ ‘‘сена̄сане кин̃чи пат̣иседхетаббам̣ наттхи ан̃н̃атра вируддхасена̄санана̄’’ти ат̣т̣хакатха̄вачанена̄пи сам̣сандамева. татха̄ ‘‘йам̣ бхиккхаве майа̄ идам̣ на каппатӣти аппат̣иккхиттам̣, там̣ че каппийам̣ ануломети, акаппийам̣ пат̣иба̄хати, там̣ во каппатӣ’’ти имина̄ сутта̄нуломенаписам̣ндамева. катхам̣ ‘‘ануджа̄на̄ми бхиккхаве пан̃чален̣а̄ни виха̄рантйа̄’’дина̄ анун̃н̃а̄тавиха̄расса пат̣иггахитаттха̄. таппат̣ибаддхачӣвара̄дикаппийапаччайассева парибхун̃джитатта̄ ча виха̄рапин̣д̣апа̄тагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄пи бхиккхусса саббакаппийа̄ каппийа̄нулома̄ ча хонти. евам̣ суттасутта̄нуломаа̄чарийава̄дааттаноматӣхи сам̣санданато ан̃н̃адаттху ган̇годакена йамунодакам̣ вийа кхеттаваттха̄дисахитавиха̄ро пуггаликабха̄вена̄пи пат̣иггахетабботи каппийа̄ каппийа̄ни винайаковидехи дат̣т̣хаббо. айам̣ исинагарава̄сӣнам̣ маха̄тхера̄нам̣ сама̄нависсаджджана̄.

‘‘йе ча джана̄ гарубхан̣д̣ам̣ сам̣видха̄йа авахарум̣. дхураниккхепо ча хоти, па̄ра̄джикамана̄панна̄, пан̃ха̄меса̄ кусалехи чинтита̄’’ти.

айам̣ пан̃ха̄ сан̇гхикабхӯмитхенаке бхиккху сандха̄йа вутта̄, таттха хи паччуппаннасан̇гхасса дхураниккхепена ча̄туддисикасан̇гхасса дхураниккхепа̄бха̄вато аваха̄ро наттхӣти. айам̣ ла̄бхасима̄йа вича̄ран̣а̄.

га̄масӣма̄нигамасӣма̄нагарасӣма̄ пана па̄кат̣а̄йева. та̄сам̣ пана висесо евам̣ ведитаббо йасмим̣ пана падесе а̄пан̣амева аттхи, на па̄ка̄рапариккхиттам̣ па̄ка̄рапариккхиттамева ва̄ аттхи на а̄пан̣ам̣ айам̣ падесо га̄мо на̄ма. йасмим̣ пана т̣т̣ха̄не га̄мойева аттхи, на пана а̄пан̣апа̄ка̄ра̄ санти, айам̣ падесо нигамо на̄ма. йаттха пана а̄пан̣ампи аттхи па̄ка̄рапариккхиттампи, айам̣ падесо нагарам̣ на̄ма. айам̣ падесо на̄га̄раванти еттха̄ти вачанаттхена ра̄джӯнам̣ ва̄ маха̄матта̄нам̣ ва̄ нива̄санайогйат̣т̣ха̄натта̄ нагаранти вуччати. локийасаттхе пана.

‘‘вичиттадева̄йатанам̣, па̄са̄да̄пан̣амандирам̣;

нагарам̣ дассайе видва̄, ра̄джамагго пасобхита’’нти.

вуттам̣. евам̣ га̄манигаманагара̄нам̣ висесам̣ н̃атва̄ га̄мойева га̄масӣма̄, нигамойева нигамасӣма̄, нагарамева нагарасӣма̄ти та̄сам̣ вачанаттхо ведитаббо. таттха йам̣ падесам̣ асаммата̄йа бхиккхаве сӣма̄йа ат̣хапита̄йа йам̣ га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ упанисса̄йа вихарати, йа̄ тасса га̄масса ва̄ га̄масӣма̄ нигамасса ва̄ нигамасӣма̄, айам̣ таттха сама̄насам̣ва̄са̄ екӯпосатха̄’ти анун̃н̃а̄там̣, тасмим̣ падесе саббопи ва̄ га̄мападесо. йампи екасмим̣йева га̄макхетте екам̣ падесам̣ ‘‘айам̣ висум̣ га̄мо хотӯ’’ти париччхиндитва̄ ра̄джа̄ кассачи дети сопи висум̣га̄масӣма̄ хотийева тасма̄ са̄ ча итара̄ ча пакатига̄манагаранигамасӣма̄ баддхасӣма̄садиса̄йева хонти. кевалам̣ пана тичӣваравиппава̄сапариха̄рам̣ на лабханти. еттха ча апаре евам̣ ваданти, ‘‘ра̄джа̄ пасенадӣкосала̄дайо поккхараса̄типабхутӣнам̣ даккхин̣одакапа̄танавасена денти вийа брахмадеййавасена диннамева висум̣ га̄масӣма̄ хоти, на а̄йаматтасса, чхеджджабхеджджасса аниссаратта̄’’ти там̣ на паневам̣ дат̣т̣хаббам̣, чхеджджабхеджджасса ра̄джа̄рахатта̄ татха̄ хи локавоха̄расан̇кетавасена айам̣ падесо имасса га̄масса париччхедо’’ти иссарехи катапариччхиннамева пама̄н̣ам̣ хоти. йади чхеджджабхеджджакаро бхавеййа, ра̄джа̄твева сан̇кхйам̣ гаччхати. сопи га̄мадесо нагарараджджасӣма̄ бхавеййа, на пана га̄масӣма̄маттамева, тенева̄ха самантапа̄са̄дика̄йа винайат̣т̣хакатха̄йа ‘‘йаттаке падесе тасса га̄масса га̄мабходжака̄ балим̣ лабханти, со падесо аппо ва̄ хоту маханто ва̄, га̄масӣма̄твева сан̇кхйам̣ гаччхати. нагаранигамасӣма̄супи есева найо’’ти. айам̣ га̄ма нигаманагарасӣма̄нам̣ вича̄ран̣а̄.

аббхантарасӣма̄ на̄ма йам̣ пат̣ападесам̣ ага̄маке бхиккхаве аран̃н̃е саманта̄ саттаббхантара̄, айам̣ таттха сама̄насам̣ва̄са̄ екӯпосатха̄’ти анун̃н̃а̄та̄ аббхантарасӣма̄ на̄ма. таттха саманта̄ саттаббхантара̄ти йасмим̣ вин̃джха̄т̣ависадисе аран̃н̃е бхиккху васати, атхасса т̣хитока̄сато саманта̄ пураттхима̄йа саттаббхантара̄ паччхима̄йа саттаббхантара̄ даккхин̣а̄йа саттаббхантара̄ уттара̄йа саттаббхантара̄ти саманта̄ саттаббхантара̄. виниббедхена чуддаса̄ ти пураттхимапаччхимавасена чуддасаббхантара̄, даккхин̣уттаравасенапи чуддасаббхантара̄ти евам̣ ниббедхена чуддаса чуддаса катва̄ саманта̄ ат̣т̣хавӣсати аббхантара̄ хонти. еттха ча екам̣ аббхантарам̣ ат̣т̣хавӣсати хаттхаппама̄н̣ам̣ хоти, тасма̄ пураттхима̄йа саттаббхантаре чханнавутисатахаттхаппама̄н̣ам̣ хоти, евам̣ даккхин̣уттарапаччхимесупӣти саббам̣ сампин̣д̣етва̄ чатура̄сӣтисаттасатахаттхаппама̄н̣ам̣ хоти. париман̣д̣алавасена пана саббам̣ чхасаттатиекасатуттара̄ни ча екам̣ сахассан̃ча хоти. пакатиайанавасена мините пана –

‘‘пан̃чахаттхо мато дан̣д̣о, вӣсадан̣д̣о усабхо;

атхӣтиусабха̄ га̄вӣ, чатуга̄вӣ йоджана’’нти.

вуттатта̄ айанавасена виниббедхе чуддасаббхантаре двехаттха̄дхикаат̣т̣хасаттати хоти. саббам̣ ат̣т̣хавӣсати аббхантарам̣ сампин̣д̣етва̄ чатухаттха̄дхикачхаппан̃н̃а̄суттара екасатам̣ хоти. париман̣д̣алавасена пана чхахаттха̄дхикачатутим̣суттарадвесата̄ни хонти, усабхавасена пана виниббедхена чуддаса аббхантаре двехи ӯна̄ни чатта̄ри усабха̄ни ча двератанан̃ча хонти. саббам̣ сампин̣д̣етва̄ ат̣т̣хавӣсатийа̄ аббхантаре чатуратанан̃ча сол̣аса айана̄ни адхика̄ни сатта усабха̄ни хонти. париман̣д̣алавасена пана чхаратанан̃ча чуддасаайана̄ни ча адхика̄ни ека̄даса усабха̄ни хонти. айаметтха са̄рато виниччхайо. кечи пана аббхантарасаддам̣ хаттхаратанава̄чакам̣ парикаппетва̄ евам̣ ваданти маджджхе т̣хитасса саманта̄ сатта виниббедхена чуддаса̄’ти вуттатта̄ пураттхима̄йа сатта хаттха̄ даккхин̣уттарапаччхимесупи сатта сатта хаттха̄ти катва̄ евам̣ ниббедхена чуддаса хаттха̄ хонти. саббам̣ сампин̣д̣етва̄ ат̣т̣хавӣсатихаттхам̣ аббхантаранти там̣ тесам̣ матиматтамева, на са̄рато паччетаббам̣. касма̄ ат̣т̣хакатха̄йам̣ таттха екам̣ аббхантарам̣ ат̣т̣хавӣсатихаттха’нти вуттатта̄. йади тесам̣ матена саббам̣ сампин̣д̣етва̄ ат̣т̣хавӣсатихаттхаббхантарам̣ бхавеййа, ат̣т̣хакатха̄йам̣ таттха аббхантарам̣ на̄ма ат̣т̣хавӣсатихаттхаппама̄н̣ам̣ хоти, маджджхе т̣хитасса саманта̄ саттавиниббедхена чуддаса̄ хонтӣ’ти ваттаббам̣ бхавеййа, на паневам̣ вуттам̣, тасма̄ там̣ тесам̣ матиматтамева̄ти дат̣т̣хаббам̣. таттха айан̃хеттхаттхо таттха таттха̄’ти ниддха̄ран̣е бхуммам̣. еканти ган̣анапариччхедо. аббхантаранти париччхиннаниддесо, нийамитапаридӣпанам̣ ва̄. ат̣т̣хавӣсатихаттхаппама̄н̣анти париччхиндитаббадхаммасамуда̄йаниддесо таттха тесу саманта̄ саттаббхантаресу екам̣ аббхантарам̣ на̄ма ат̣т̣хавӣсатихаттхаппама̄н̣ам̣ хотӣти аттхо дат̣т̣хаббо. еттха пана сан̇кхйа̄ катхетабба̄. са̄ дувидха̄ парима̄н̣аминанавасена. таттха парима̄н̣а сан̇кхйа̄ евам̣ ведитабба̄ чатассо мут̣т̣хийо еко куд̣уво. чатта̄ро куд̣ува̄ еко паттхо, чатта̄ро паттха̄ еко а̄л̣хако. чатта̄ро а̄л̣хака̄ екам̣ дон̣ам̣, чатта̄ри дон̣а̄ни ека̄ ма̄ника̄. чатассо ма̄ника̄ ека̄ кха̄рӣ. вӣсати кха̄рика̄ еко ва̄хо. тадева екам̣ сакат̣анти суттанипа̄тат̣т̣хакатха̄дӣсу вуттам̣. са̄раттхадӣпанийам̣ пана нава ва̄хасахасса̄нӣти еттха чатассо мут̣т̣хийо куд̣уво, чатта̄ро куд̣ува̄ еко паттхо, чатта̄ро паттха̄ еко а̄л̣хако. чатта̄ро а̄л̣хака̄ екам̣ дон̣ам̣, чатта̄ри дон̣а̄ни ека̄ ма̄ника̄, чаттассо ма̄ника̄ ека̄ кха̄рӣ. вӣсатикха̄рика̄ еко ва̄хо. тадева екам̣ сакат̣анти суттанипа̄тат̣т̣хакатха̄дӣсу вутта’нти ватва̄ ‘‘идха пана две сакат̣а̄ни еко ва̄хоти вадантӣ’’ти ликхитам̣ паччантавоха̄рена мините пана сат̣т̣хисатам̣ еко ва̄хоти ран̃н̃о дхамма̄сокасса сӯвака̄хатаса̄лийа̄ мините пана паччантавоха̄рена вӣса̄дхикатисатам̣ хоти еко ва̄хоти ваданти. минана сан̇кхйа̄ пана евам̣ ведитабба̄. татха̄ хи –

‘‘чхаттим̣са парама̄н̣ӯнам̣, ан̣уматтанти вуччати;

чхаттим̣ саан̣уматтам̣, таджджа̄рӣти павуччати.

чхаттим̣ саматта̄таджджа̄рӣ, ратхарен̣упама̄н̣ам̣;

чхаттим̣са ратхарен̣ӯ ча, ека̄ ликкха̄ти вуччати.

сатталиккха̄ ча екӯка̄, саттӯка̄ дхан̃н̃ама̄сако;

саттадхан̃н̃ан̇гули ека̄, видаттхи два̄дасан̇гули.

две видаттхиту ратанам̣, саттахаттхам̣ екайат̣т̣хи;

вӣсайат̣т̣хиту усабхам̣, усабха̄сӣти га̄вутам̣;

га̄вута̄ни чатта̄ри, меруйоджананти вуччатӣ’’ти.

вуттатта̄ ека̄ раджо парама̄н̣у атисукхума̄ ачаккхувин̃н̃еййа̄, сарӣрампи гханаселамайам̣ синерупаббатара̄джампи виниджджхитва̄ гата̄. тасса̄ чхаттим̣сапарима̄н̣ам̣ екоан̣у таджджа̄ритасса чхаттим̣сапарима̄н̣ам̣ ека̄ратхарен̣у. тасса̄ чхаттим̣сапарима̄н̣ам̣ екаликкха̄. сатталиккха̄ ека̄ ӯка̄. сатта ӯка̄ екам̣ дхан̃н̃ам̣. саттадхан̃н̃ам̣ ека̄ ан̇гули, два̄дасаан̇гули ека̄ видаттхи. две видаттхи екаратанам̣. саттахаттхам̣ екайат̣т̣хи, вӣсайат̣т̣хи ека̄ усабха̄, асӣти усабха̄ га̄вутам̣. чатта̄ри га̄вута̄ни меруйоджананти вуччати. таттха ан̣ураджо кил̣ан̃джакут̣т̣ачхидда̄дӣсу ва̄те пахат̣ака̄ле сӯрийа̄локесу диссати. таджджа̄рӣ пана сакат̣амагга̄дӣсу даккхин̣ава̄ма пасса̄дӣсу диссати. ратхарен̣у пана тасса̄ аллӣйанат̣т̣ха̄несу диссати. ликкха̄ пана атиол̣а̄рика̄ па̄кат̣а̄ хоти. айам̣ меруайанавасена вуттам̣.

апарампи

‘‘даса кеса̄ екатилам̣, чхатилам̣ йавакам̣ бхаве;

чатуйаван̃ча ан̇гули, пан̃чадаса екапа̄да’’нти.

вуттатта̄ даса кеса̄ екатилам̣ на̄ма. чхатилам̣ екам̣ йавам̣ на̄ма. чатуйавам̣ еко ан̇гули на̄ма. пан̃чадасан̇гулийо еко па̄доти вуччати. идам̣ тӣсу ведесу а̄гатавасена вуттам̣.

апарампи

‘‘даса кеса̄ екатилам̣, чхатилам̣ йавакам̣ бхаве;

чатуйаван̃ча ан̇гули, ат̣т̣хан̇гули ека̄ мут̣т̣хи, ратанам̣ тимут̣т̣хи бхаве’’ти.

вуттатта̄ дасакеса̄ екам̣ тилам̣ на̄ма. чхатилам̣ екам̣ йавам̣ на̄ма. чатуйавам̣ ека̄ан̇гули на̄ма. ат̣т̣хан̇гулам̣ ека̄мут̣т̣хи. тримут̣т̣хи екаратанам̣. пан̃ча ратана̄ни екодан̣д̣о. вӣсати дан̣д̣а̄ни екоусабхо. асӣти усабха̄ ека̄ га̄вӣ. чатассо га̄вийо екайоджананти вуттам̣, тенева̄ха.

‘‘пан̃чахаттхо мато дан̣д̣о, вӣсадан̣д̣о ча усабхо;

асӣти усабха̄ га̄вӣ, чатуга̄вӣ ча йоджана’’нти.

идам̣ пакатиайанавасена вуттам̣. чаккава̄л̣аайанайоджанавасена пана

‘‘саттахаттхо мато дан̣д̣о, вӣсадан̣д̣о ча усабхо;

асӣти усабха̄ га̄вӣ, чатуга̄вӣ ча йоджана’’нти вуттам̣.

апарампи.

‘‘даса кеса̄ екатилам̣; чхатилам̣ екам̣ йавам̣;

чатуйавам̣ екан̇гули; ат̣т̣хан̇гулам̣ ека̄мут̣т̣хи;

тримут̣т̣хи екаратанам̣, ат̣т̣хавӣсатиратанам̣ екам̣аббхантаранти.

вуттам̣. тенева̄ха ‘‘таттха екам̣ ат̣т̣хавӣсатихаттаппама̄н̣ам̣ хотӣ’’ти. еттха ча ага̄маке чети еттха ака̄ро катараттхоти, татха̄ хи ака̄ро.

пат̣иседхе вуддхитаббха̄ве, ан̃н̃аттхе садисепича;

вируддхе гарахе сун̃н̃е, ака̄ро вираха’ппаке’ти.

вуттесу диссати татха̄ хи аджанетва̄ тиа̄дӣсу пат̣иседхе диссати. ‘‘апариха̄нӣйа̄ дхамма̄’’ти а̄дӣсу вуддхимхи. ‘‘анаваджджам̣ бханте’’ти а̄дӣсу таббха̄ве аккхара̄’ти а̄дӣсу ан̃н̃аттхе. ‘‘амару ра̄джа̄’’тиа̄дӣсу садисе. ‘‘амала’’нти а̄дӣсу вируддхе. ‘‘асет̣т̣хойам̣ бра̄хман̣о абрахмача̄рӣ’’ти а̄дӣсу гарахе. ‘‘ага̄мо’’ти а̄дӣсу сун̃н̃е. ‘‘апатика̄йам̣иттхӣ’’ти а̄дӣсу вирахе. ‘‘атха на̄йам̣ кан̃н̃а̄’’ти а̄дӣсу аппаке. идха пана сун̃н̃е вирахе ва̄ дат̣т̣хаббо. сун̃н̃аттхена пана ага̄маке нимануссе кевала̄ран̃н̃ети аттхо. вирахаттхо ва̄ ага̄маке га̄мавирахите падесети аттхо дат̣т̣хаббо. тенева сун̃н̃аттхена вирахаттхена ‘‘ага̄маке’’тимина̄падена га̄манадӣджа̄тассарасамудде мун̃читва̄ йам̣ анавасесам̣ хет̣т̣ха̄ патхавӣсандха̄ракаудакампиудакасандха̄рако ва̄топи аджат̣а̄ка̄сампи, татха̄ йа̄ва упарибрахмалокам̣ упа̄да̄йа саббам̣ асурайаккхасура̄диа̄ка̄сат̣т̣хакадевабрахмавима̄на̄нипи аран̃н̃антвева сан̇гахита̄. надӣсамуддантаресупи маччхабандха̄нам̣ агаманапатхо дӣпако ва̄ паббато ва̄, сопи аран̃н̃асӣма̄твева сан̇кхйам̣ гаччхати, тасма̄ айам̣ саттаббхантарасӣма̄ нимануссе кевала̄ран̃н̃е патхавӣман̣д̣алепи девалоке вима̄накаппаруккха̄дӣсупи лаббхатева. патхавийам̣ пана йасмим̣ га̄макхетте хет̣т̣ха̄ патхавийа̄ йаттха ва̄ суван̣н̣аман̣иа̄дӣни кхан̣итва̄ гахетум̣ сакконти, там̣ падесам̣ га̄макхеттамева. тато пара̄ йа̄ва патхавӣсандха̄ракаудака̄ аджат̣а̄ка̄сепи лаббхатева. нану чхака̄ма̄вачара девалокесупи девавима̄накаппаруккхага̄манигама̄дайопи аттхева. атха касма̄ ‘‘аран̃н̃а̄’’ти катхита̄ти аманусса̄ ва̄ сатта̄ джа̄тибхиннатта̄ ча те ага̄ма̄йева, тенева ‘‘нимануссамхи аран̃н̃амхӣ’’ти вуттам̣. тираччха̄наваттхусмимпи ‘‘на̄го ва̄ хоту супан̣н̣ама̄н̣авака̄дӣнам̣ ва̄ ан̃н̃атаро антамасо саккам̣ девара̄джа̄нам̣ упа̄да̄йа йо кочи амануссаджа̄тико саббова имасмим̣ аттхе тираччха̄нагатоти ведитаббо’’ти вуттам̣, тасма̄ джа̄тибхинната̄йа аманусса̄ва̄со аран̃н̃анти ведитаббо. аббхантарасӣма̄йа вича̄ран̣а̄.

ида̄ни удакуккхепасӣма̄йа сам̣ван̣н̣ана̄ккамо сампатто. таттха ‘‘сабба̄ бхиккхаве надӣ асӣма̄. саббо самуддо асӣмо. саббо джа̄тассаро асӣмо. надийа̄ ва̄ бхиккхаве самудде ва̄ джа̄тассаре ва̄ йам̣ маджджхимасса пурисасса саманта̄ удакуккхепа̄, айам̣ таттха сама̄насам̣ва̄са̄ екӯпосатха̄’’ти пан̃н̃атта̄, айам̣ удакуккхепасӣма̄ на̄ма. таттха ‘‘сабба̄ бхиккхаве надӣ асӣма̄’’ти еттха асӣмасадде ака̄ро вирахаттхо, асӣма̄ баддхасӣма̄ вирахита̄ти аттхо. н̃аттидутийакаммава̄чам̣ са̄ветва̄пи бандхасӣма̄вирахита̄ти вуттам̣ хоти. пат̣иседхаттхо ва̄, асамманнитабба̄ти аттхо. вуд̣д̣хиаттхо ва̄, ‘‘асеккха̄ дхамма̄’’ти йатха̄ сиккхитасиккха̄ нит̣т̣хитасиккха̄ти вуттам̣ хоти. евам̣ асӣма̄сӣмакиччанит̣т̣хаппатта̄ти аттхо. н̃аттидутийакамма ва̄чам̣ са̄ветва̄ саммата̄пи асаммата̄йева, аттано сабха̄венева га̄масӣма̄ вийа баддхасӣма̄садиса̄ти вуттам̣ хоти. етена надӣджа̄тассарасамудда̄нам̣ баддхасӣма̄йа акхеттабха̄во дассито хоти. евам̣ ‘‘сабба̄ бхиккхаве надӣ асӣма̄’’тиа̄дина̄ надӣсамуддаджа̄тассара̄нам̣ баддхасӣма̄бха̄вам̣ пат̣иккхипитва̄ таттха локавоха̄расиддха̄су ета̄су надӣа̄дӣсу абаддхасӣма̄су пуна ваггакаммапариха̄раттхам̣ ва̄лика̄дӣхи сӣмапариччхинданам̣ каттука̄мо бхагава̄ ‘‘надийа̄ ва̄ бхиккхаве самудде ва̄ джа̄тассаре ва̄ йам̣ маджджхимасса пурисасса саманта̄ удакуккхепа̄’’ти а̄дима̄ха. таттха маджджхимасса пурисассати тха̄мамаджджхимасса пурисасса тенева̄ха самантапа̄ка̄дика̄йа винайат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘тха̄мамаджджхимена пурисена̄’’ти. йади вад̣д̣хакӣпурисамиччхеййа, ‘‘вад̣д̣хакӣпурисена̄’’ти вуттам̣ бхавеййа, на паневам̣ вуттам̣, тена н̃а̄йати ‘‘тха̄мамаджджхимасса пурисасса̄’’ти. тивидха̄ хи пуриса̄ уттамапурисо маджджхимапурисо пакатипурисоти. таттха уттамапурисо на̄ма саббан̃н̃у бхагава̄, со хи бхагава̄ саббасаттуттамо тха̄майасасампаттииссарийа̄дӣхи татха̄ хи татха̄гатасса тха̄мо.

‘‘ка̄л̣а̄вакан̃ча ган̇геййам̣, пан̣д̣арам̣ тамбапин̇галам̣;

гандхаман̇галахеман̃ча, упосатхам̣ чхаддантиме’’ти.

вутта̄нам̣ дасаннам̣ хаттхикула̄нам̣ бала̄нуса̄рена ведитаббо. таттха ка̄л̣а̄вака нти пакатихаттхикулам̣ йам̣ дасаннам̣ пуриса̄нам̣ ка̄йабалам̣, там̣ екасса ка̄л̣а̄вакасса хаттхино балам̣. йам̣ дасаннам̣ ка̄л̣а̄вака̄нам̣ балам̣, там̣ екасса ган̇геййасса балам̣. йам̣ дасаннам̣ ган̇геййа̄нам̣ балам̣, там̣ екасса пан̣д̣арасса балам̣, йам̣ дасаннам̣ пан̣д̣ара̄нам̣ балам̣, там̣ екасса тамбасса балам̣. йам̣ дасаннам̣ тамба̄нам̣ балам̣, там̣ екасса пин̇галасса балам̣. йам̣ дасаннам̣ пин̇гала̄нам̣ балам̣, там̣ екасса гандхахаттхино балам̣. йам̣ дасаннам̣ гандхахаттхӣнам̣ балам̣, там̣ екасса ман̇галасса балам̣. йам̣ дасаннам̣ ман̇гала̄нам̣ балам̣, там̣ екасса хемасса балам̣. йам̣ дасаннам̣ хемавата̄нам̣ балам̣, там̣ екасса упосатхасса балам̣. йам̣ дасаннам̣ упосатха̄нам̣ балам̣, там̣ екасса чхаддантасса балам̣. йам̣ дасаннам̣ чхадданта̄нам̣ балам̣, там̣ екасса татха̄гатасса ка̄йабалам̣. ‘‘на̄ра̄йанасан̇кха̄там̣ бала’’нтипи идамева вуччати. таттха на̄ра̄ вуччанти расмийо, та̄ бахӯ на̄на̄видха̄ тато уппаджджантӣти на̄райанам̣, ваджирам̣, тасма̄ ваджирасан̇кха̄там̣ баланти пи аттхо, тадетам̣ пакатихаттхиган̣ана̄йа хаттхикот̣исахассам̣, пурисаган̣ана̄йа дасаннам̣ пурисакот̣исахасса̄нам̣ балам̣ хоти, идам̣ татха̄гатасса ка̄йабалам̣. иссарийа̄дибалавидха̄нам̣ пана там̣там̣ сутта̄нуса̄рена ведитаббам̣. маджджхимапурисо на̄ма вад̣д̣хакипурисо со хи татха̄гатасса балам̣ пат̣ичча синерупаббатара̄джам̣ са̄сапабӣджена минанто вийа сатенаписахассенапи сатасахассенапи минетум̣ абхаббо, антамасо па̄дан̇гут̣т̣ха со па̄дан̇гут̣т̣хакампи ган̣хетум̣ абхаббова. тасса пакатипурисато махантабха̄вена маджджхе бхаватта̄ маджджхимапурисо на̄ма джа̄то, татха̄ хи сугатавидаттхи вад̣д̣хакисса тиссо видаттхийо, вад̣д̣хакихаттхена дийад̣д̣хахаттхо хоти, татха̄ вад̣д̣хакивидаттхи пакатипурисасса две видаттхийо, пакатипурисахаттхена парипун̣н̣ахаттхо хоти татха̄ хи сугатавидаттхи на̄ма ида̄ни маджджхимасса пурисасса тиссо видаттхийо, вад̣д̣хакихаттхена дийад̣д̣хо хаттхо хотӣти кут̣ика̄расиккха̄падат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. айам̣ идха маджджхимапурисоти на̄дхиппета̄. касма̄ кут̣ика̄расиккха̄падейева тихаттха̄ти вад̣д̣хакихаттхена тихаттха̄. пама̄н̣айутто ман̃чоти пакативидаттхийа̄ нававидаттхиппама̄н̣о ман̃чоти вуччати йатха̄, евам̣ маджджхимапурисена̄’ти идха аватва̄’тха̄мамаджджхимена пурисена̄’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттатта̄. пакатипурисо на̄ма’йам̣ дасаннам̣ пуриса̄нам̣ ка̄йабалам̣, там̣ екасса ка̄л̣а̄вакасса хаттхино бала’нти вуттапурисо пакатипурисо на̄ма. таттха кин̃ча̄пи екачче пун̃н̃аванта̄ ра̄джа̄ аджа̄тасатту джӣвако кома̄рабхаччо иттхийа̄пи виса̄кха̄ мига̄рама̄та̄ти евама̄дайо пан̃чаннам̣ хаттхӣнам̣ балам̣ дха̄ренти, на пана те маджджхимапуриса̄ на̄ма хонти, пакатипурисо йева, пун̃н̃авантабха̄вена висесапурисатта̄. идха пана пакатипурисойева тха̄ма маджджхимапурисоти адхиппето. удакуккхепа̄ти удакуккхепена париччхинна̄, тенева̄ха ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ лӣнаттхаппака̄санийам̣ удакуккхепа̄ти каран̣аттхе ниссаккавачананти а̄ха. удакуккхепена̄’ти айан̃хеттхаттхо. надӣсамуддаджа̄тассаресу йам̣т̣ха̄нам̣ маджджимасса пурисасса саманта̄ парисапарийантато удакуккхепена париччхиннам̣, айам̣ таттха надӣа̄дӣсу локавоха̄ра сиддха̄су та̄суева абаддхасӣма̄су апара̄пи сама̄насам̣ва̄са̄ екӯпосатха̄ти кан̇кха̄витаран̣ийам̣ пана йам̣ маджджхимасса пурисасса саманта̄ удакуккхепа̄ти йам̣ т̣ха̄нам̣ тха̄мамаджджхимасса пурисасса самантато удакуккхепена париччхиннам̣. таттха йатха̄ аккхадхутта̄ да̄ругул̣ам̣ кхипанти, евам̣ удакам̣ ва̄ ва̄ликам̣ ва̄ хаттхена гахетва̄ маджджхимена пурисена саббатха̄мена кхипитаббам̣. йаттха евам̣ кхиттам̣ удакам̣ ва̄ ва̄лика̄ патати, айам̣ удакуккхепо на̄ма. айам̣ таттха сама̄на сам̣ва̄са̄ екӯпосатха̄ти, айам̣ тесу надӣа̄дӣсу удакуккхепапариччхинна̄ сӣма̄ сама̄насам̣ва̄са̄чева екӯпосатха̄ча̄’ти аттхайоджанам̣ катва̄ айам̣ етесам̣ надӣа̄дӣнам̣ антойева лаббхати, на бахи, тасма̄ надийа̄ ва̄ джа̄тассаре ва̄ йаттакам̣ падесам̣ пакативассака̄ле чатӯсу ма̄сесу удакам̣ оттхарати, самудде йасмим̣ падесе пакативӣчийо осаритва̄ сан̣т̣хаханти, татопат̣т̣ха̄йа каппийабхӯми. дуббут̣т̣хика̄ле ва̄ гимхе ва̄ надӣджа̄тассаресу суккхесупи са̄ева каппийабхӯми. саче пана суккхе джа̄тассаре ва̄пим̣ ва̄ кхан̣анти ваппам̣ ва̄ каронти, там̣ т̣ха̄нам̣ га̄макхеттам̣ хоти. йа̄ панеса̄ каппийабхӯмӣти вутта̄, тато бахи удакуккхепасӣма̄ на гаччхати, антойева гаччхати, тасма̄ тесам̣ антопарисапарийантато пат̣т̣ха̄йа саманта̄удакуккхепа париччхедо ка̄таббо’’ти вуттам̣. ган̣т̣хипаде пана йам̣ маджджхимасса пурисасса саманта̄ удакуккхепа̄ти пана етисса̄ надийа̄ чатувагга̄дӣнам̣ сан̇гха̄нам̣ висум̣ чатуваггакаран̣ӣйа̄дикаммакаран̣ака̄ле сӣма̄париччхедадассанаттхам̣ вуттам̣, тичӣварена виппава̄сапариччхедадассанаттхампи саттаббхантарасӣма̄йа париччхедадассанам̣ вийа̄ти а̄чарийа̄, тасма̄ удакуккхепапариччхеда̄бха̄вепи антонадийам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти сиддха’нти ликхитам̣. таттха удакуккхепапариччхеда̄бха̄вепӣ’ти идам̣ падам̣ самантато удакуккхепена париччхинна’нти маха̄ат̣т̣хакатха̄вачанена ва̄ саманта̄ удакуккхепапариччхедо ка̄таббо’ти ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йа кан̇кха̄ витаран̣ийан̃ча вуттавачанена ва̄, ‘‘таттха̄пи хи маджджхимапурисо на н̃а̄йати, татха̄ саббатха̄мена кхипана’’нти ва̄, ‘‘етадаттхамева хи ва̄лика̄дӣхи сӣмапариччхиндана’’нти ва̄ вимативиноданӣвачанехи ва̄ на самети. гантхака̄рена̄пи парӯпава̄давиваджджанаттхам̣ ‘‘айам̣ амха̄кам̣ кхантӣ’’ти аватва̄’ачарийа̄’ти ан̃н̃акатта̄ре нидасситва̄ парато нигамане ‘‘идам̣ саббам̣ сут̣т̣ху вича̄ретва̄ гарукуле пайирупа̄ситва̄ гахетаббам̣ йуттам̣ гахетаббам̣, итарам̣ чхад̣д̣етабба’’нти вуттам̣ тасма̄ ан̃н̃есам̣ а̄чарийа̄нам̣ матена ликхитанти дат̣т̣хаббам̣. ан̃н̃атха̄ тиссопи сан̇гӣтийо а̄рӯл̣хе ат̣т̣хакатха̄вачане ча кан̇кха̄витаран̣ӣ-вимативиноданӣвачана̄ни ча маккхетабба̄ни бхавеййум̣, гантха̄пи ан̃н̃аман̃н̃авируддха̄ бхавеййум̣, бхагавата̄ пан̃н̃аттасиккха̄падампи са̄вака̄нам̣ матена пат̣исан̇кхаритаббам̣ бхавеййа бхагавата̄ пан̃н̃аттасиккха̄падам̣ пана на маккхетаббам̣, йатха̄ пан̃н̃аттейева ваттитаббам̣ ваккхати хи ваттхум̣ джа̄нитва̄пи маджджам̣ пивато бхиккхусса па̄читтийам̣, са̄ман̣ерасса пана джа̄нитва̄ пивато сӣлабхедо, на аджа̄нитва̄ти вуттам̣ таттха ка̄ран̣ам̣ маггитаббам̣, сиккха̄пада пан̃н̃аттийа̄ буддха̄намева висайатта̄ на ва̄ маггитаббам̣, йатха̄ пан̃н̃аттейева ваттитабба’нти тасма̄ саманта̄ удакуккхепа̄ти пан̃н̃аттасиккха̄пада̄нурӯпам̣ самантато удакуккхепена париччхиннанти ва̄ удакам̣ уккхипитаббанти ва̄ удакуккхепена пи париччхинна̄ сӣма̄тива̄ саманта̄ удакуккхепапариччхедо ка̄табботи ва̄ вуттадхаммасан̇га̄хакаттхера̄нам̣ вачанамева пама̄н̣ам̣ те хи буддхаматан̃н̃уно, идан̃ча вачанам̣ бхагавато на паччаккхавачанам̣ на̄писан̇га̄хакаттхера̄нам̣ вачанам̣ атхава̄ ‘‘йам̣ маджджхимасса пурисасса саманта̄ удакуккхепа̄’’ти пана етисса̄ надийа̄…пе… саттаббхантарасӣма̄йа париччхедадассанам̣ вийа сӣмапариччхедадассанаттхам̣ вутта’нти а̄чарийа̄ йасма̄ ваданти, тасма̄ удакуккхепапариччхеда̄бха̄вепи антонадийам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти сиддханти имисса̄ аттхайоджана̄йа на дхаммасан̇га̄хакаттхера̄пи павит̣т̣ха̄, гантхака̄ропи апавит̣т̣хо. касма̄ти че тиссопи сан̇гӣтийо а̄рӯл̣хесу винайат̣т̣хакатха̄сучева таббиваран̣абхӯта̄су силокат̣ӣка̄су ча ‘‘удакуккхепена париччхиннам̣, удакам̣ уккхипитаббам̣, удакуккхепапариччхедо ка̄таббо’’ти а̄дина̄ бахӯхи а̄ка̄рехи удакуккхепапариччхедамева ликханти, тасма̄ дхаммасан̇га̄хакаттхера̄пи аппавит̣т̣ха̄ти вин̃н̃а̄йати гантхака̄ро пи парӯпава̄давиваджджанаттхам̣ ‘‘а̄чарийа̄’’ти ан̃н̃акатта̄ре нидассети, тасма̄ ганттхака̄ропи аппавит̣т̣хоти вин̃н̃а̄йати, идан̃ча вачанам̣ кесан̃чи тхера̄нам̣ аттаномати, аттаноматича на̄меса̄ саббадуббала̄, синерупаббатара̄джам̣ са̄сапабӣджена миненто вийа саббан̃н̃убуддхена пан̃н̃аттасса удакуккхепа̄ти сиккха̄падасса аттхам̣ ваданта̄нам̣ маха̄кассапайасамоггалипуттатиссапабхутӣнан̃ча тесам̣ сисса̄нусисса̄нам̣ маха̄виха̄рава̄сӣнан̃ча вачанам̣ ко на̄ма пуггало маккхетум̣ саккхиссати, упасампада̄дикаммасса ча гарукамматта̄ са̄санасса мӯлатта̄ ча гарукейева т̣ха̄таббам̣. ‘‘йам̣ маджджхимасса пурисасса саманта̄ удакуккхепа̄’’ти бхагавата̄ пан̃н̃аттам̣, катхам̣ маджджхимасса пурисасса удакуккхепа̄рахат̣т̣ха̄намева удакуккхепасӣма̄, уда̄ху удакуккхепенева удакуккхепасӣма̄ти чоданам̣ парихаранто ат̣т̣хакатха̄чарийо катхам̣ пана удакам̣ уккхипитаббантйа̄дима̄ха. таттха катханти катхетукамйата̄ пуччха̄, катхам̣ кена ка̄ран̣ена удакам̣ уккхипитаббам̣ удака̄син̃чанасан̇кхепена уккхипитаббам̣ атха кхо лед̣д̣укхипанада̄ругул̣акхипана̄ка̄рена уккхипитаббанти аттхо. аккхадхутта̄ти са̄ман̃н̃ена вуттепи ‘‘сӣхо га̄йати нан̇гут̣т̣хам̣, сӣхо ча̄лети ва̄ладхи’’нти еттха вийа да̄ругул̣ам̣ кхипанти саддантарасаннидха̄нато аттхавасена да̄ругул̣акӣл̣ака̄ дхуттаджана̄ти вин̃н̃а̄йати аккхасаддо хи джӯтепи нирӯл̣хо. да̄ругул̣анти бхамам̣ а̄ропетва̄ а̄раггена катада̄рувикати айан̃хеттхаттхо… йатха̄ аккхадхутта̄ да̄ругул̣ака̄ дхуттаджана̄ да̄ругул̣ам̣ хаттхена гахетва̄ аттано балам̣ дассента̄ вийа саббатха̄мена атта̄нам̣ онамитва̄ кхипанти, евамева тха̄мамаджджхимена пурисена удакам̣ ва̄ ва̄ликам̣ ва̄ хаттхена гахетва̄ аттано балам̣ дассента̄вийа онамитва̄ саббатха̄мена нисиннасса ва̄ т̣хитасса ва̄ парисапарийантато анупарийа̄йитва̄ кхипитаббам̣, евам̣ читтам̣ удакам̣ ва̄ ва̄ликам̣ ва̄ йаттха йасмим̣ т̣ха̄не патати, айамеко удакуккхепо на̄ма̄ти ‘‘айамеко удакуккхепо’’ти имина̄ падена двиннам̣ сан̇гха̄нам̣ висум̣висум̣ каммакаран̣а̄дхика̄ре сӣмантарикатта̄ ан̃н̃асса̄пи удакуккхепасса самбхавам̣ дассети, тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘саче пана две сан̇гха̄ висум̣висум̣ упосатха̄дикаммам̣ каронти, двиннам̣ удакуккхепа̄нам̣ антаре ан̃н̃о еко удакуккхепо упача̄раттха̄йа т̣хапетаббо’’ти вуттам̣, вимативиноданийампи ‘‘тасса антоти тасса удакуккхепапариччхиннасса т̣ха̄насса анто на кевалан̃ча тассева анто, тато бахипи екасса удакуккхепасса анто т̣ха̄тум̣ на ват̣т̣атӣти вачанам̣ удакуккхепапариччхедасса дуббиджа̄нато каммакопасан̇ка̄ хотӣ’’ти вуттам̣, са̄раттхадӣпанийам̣ пана ‘‘тасса анто хаттхапа̄сам̣ виджахитва̄ т̣хито каммам̣ копетӣти имина̄ париччхедато бахи йаттха каттхачи т̣хито каммам̣ на копетӣти дӣпетӣ’’ти ватва̄ ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄вачанампи пат̣иккхипи, там̣ екасан̇гхам̣ саннипа̄там̣ сандха̄йа вуттанти дат̣т̣хаббам̣, йатха̄ ча маха̄сӣма̄йа кхан̣д̣итва̄ баддха̄нам̣ кхан̣д̣асӣма̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃асан̇каравиваджджанаттхам̣ сӣмантарика̄ т̣хапита̄, евамева аттано сабха̄вена га̄масӣма̄ вийа сайам̣ джа̄тасӣма̄йам̣ надӣсамуддаджа̄тассара̄нам̣ атимахантабха̄вена удакуккхепена удакуккхепасӣма̄ бхагавата̄ анун̃н̃а̄та̄, татха̄пи двиннам̣ баддхасӣма̄намива ан̃н̃аман̃н̃асан̇каравиваджджанаттхам̣ двиннам̣ удакуккхепасӣма̄нам̣ антаре сӣмантарикаттха̄йа ан̃н̃о удакуккхепо т̣хапетаббо’ти вуттам̣, санимитта̄ баддхасӣма̄, саудакуккхепа̄ удакуккхепасӣма̄, сӣмантарика̄ вийа еко удакуккхепо дат̣т̣хаббо, тенева вимативиноданийам̣ ‘‘идан̃четтха сӣмантарика̄видха̄нам̣ двиннам̣ баддхасӣма̄нам̣ сӣмантарика̄ануджа̄нанасутта̄нуломато сиддханти дат̣т̣хабба’’нти вуттам̣, екасмим̣ сан̇гхасаннипа̄те пана екасса удакуккхепасса бахи тит̣т̣хантопи каммам̣ на копетӣти дат̣т̣хаббам̣ вуттан̃хи вимативиноданийам̣ бхагавата̄ нида̄навасена екага̄масӣманиссита̄нам̣ екасабха̄га̄нан̃ча двиннам̣ баддхасӣма̄намева ан̃н̃аман̃н̃ам̣ самбхедаджджхоттхаран̣ам̣ сӣмантарикам̣ вина̄ абйавадха̄не т̣ха̄нан̃ча бхагавата̄ ануматамева̄ти н̃атва̄ ат̣т̣хакатха̄чарийа̄ идха̄пи сӣмантарика̄видха̄намакам̣су висабха̄гасӣма̄нампи хи екасӣманисситаттам̣ екасабха̄ваттан̃ча̄ти двӣхан̇гехи саманна̄гате сати ева сӣмантарикам̣ вина̄ т̣ха̄нам̣ самбхеда̄йа хоти, на̄сатӣти дат̣т̣хабба’нти. евам̣ надӣсамуддаджа̄тассаресу саманта̄удакуккхепа̄ти пан̃н̃аттасиккха̄пада̄нурӯпам̣ удакуккхепена париччхедам̣ дассетва̄ рассапабхаве надӣджа̄тассарападесе удакуккхепена вина̄ва аттано сабха̄вена га̄масӣма̄йамива саббатха̄ каппийабха̄вам̣ дассетум̣ саче пана на̄тидӣгха̄ хоти, пабхавато пат̣т̣ха̄йа тйа̄дима̄ха. таттха пабхавато пат̣т̣ха̄йа̄ти йасмим̣ падесе чатума̄сапарама̄ надӣ сандати, тасса упаримабха̄гато пат̣т̣ха̄йа̄ти аттхо. йа̄ва мукхадва̄ра̄ ти йа̄ва надӣтӣрамеветтха мукхадва̄ра̄ти адхиппета̄. саббаттха̄’ти саббасмим̣ надӣпадесе удакуккхепасӣма̄каммам̣ наттхӣ ти удакуккхепена паватта̄ сӣма̄ удакуккхепасӣма̄. каритаббанти каммам̣, каракаран̣ети дха̄ту, раммапаччайо. каран̣ети манодва̄равӣтхийа̄ саттамакусаладжаваначиттасамут̣т̣ха̄питава̄йодха̄туйа̄ вика̄рабхӯто ка̄йапайого, тена ка̄йапайогена кхипитаббам̣ уддхат̣ам̣ камманти вуччати параматтхавасена пана ка̄йапайогасан̇кха̄та̄йа читтам̣ джава̄йодха̄туйа̄ виппха̄рена десантараппаттисамут̣т̣ха̄пика̄ ат̣т̣хакала̄папун̃джа̄йева. удакуккхепасӣма̄йа каммам̣ удакуккхепасӣма̄каммам̣ там̣ еттха рассапабхаванадийа̄ наттхӣти аттхо. айан̃хеттхаттхо саче надӣ на̄тидӣгха̄ хоти ад̣д̣хайоджанам̣ ва̄ га̄вутам̣ ва̄ ад̣д̣хага̄вутам̣ ва̄, тасса̄ паваттанат̣т̣ха̄нато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва надӣтӣра̄ саббаттха надӣпадесе аджджхоттхаритва̄ сан̇гхо нисӣдати, таттха тасмим̣ надӣпадесе самантато авасесанадийа̄ абха̄ва̄ ваггакаммасан̇ка̄бха̄вена удакуккхепасӣма̄ каммам̣ наттхи, кевала̄ надӣ сӣма̄йева̄ти са̄раттхадӣпанийампи ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йалӣнаттхаппака̄санийампи етадева саннит̣т̣ха̄нам̣ вуттам̣ вимативиноданийам̣ пана йаттха кхуддаке аран̃н̃е махантехи ва̄ бхиккхӯхи парипун̣н̣ата̄йа ваггакаммасан̇ка̄бха̄вена саттаббхантарасӣма̄пеккха̄ наттхи, таттха саттхаббхантарасӣма̄ на уппаджджати, кевала̄ран̃н̃асӣма̄йева таттха сан̇гхена каммам̣ ка̄таббам̣ надӣа̄дӣсупи есева найо ваккхати хи саче надӣ на̄тидӣгха̄ хоти, пабхавато пат̣т̣ха̄йа йа̄вамукхадва̄ра̄ саббаттха сан̇гхо нисӣдати, удакуккхепасӣма̄каммам̣ наттхӣ’ти а̄ди ча убхайаттха̄пи ча. йассам̣ диса̄йам̣ саттаббхантарасса ва̄ удакуккхепасса ва̄ ока̄со наппахоти, таттха катхам̣ минанам̣ кхипанам̣ ва̄ бхавеййа, га̄макхетта̄дӣсу пависанато акхетте сӣма̄ павит̣т̣ха̄ на̄ма̄тисӣма̄ випаджджеййа, апеккха̄йа сӣмуппаттийам̣ пана йато пахоти, таттха саттаббхантараудакуккхепасӣма̄ сайамева парипун̣н̣а̄ джа̄йанти. йато пана наппахоти, таттха аттано кхеттаппама̄н̣енева джа̄йанти, на бахӣти вуттам̣, еттха ча’сӣма̄пеккха̄йа саттаббхантараудакуккхепасӣма̄ сайамева парипун̣н̣а̄ джа̄йантӣ’ти вуттатта̄ удакуккхепам̣ вина̄йева апеккха̄йа сӣма̄йа удакуккхепасӣма̄ уппаджджатӣ’ти аттхам̣ ваданти, там̣ айуттарӯпам̣ вийа диссати. касма̄ти че па̄л̣инайавиродхато вимативиноданийам̣ парато вуттавачанена̄пи виродхато ча. идан̃ча вачанам̣ а̄чарийасса кесан̃чи пуггала̄нам̣ ва̄даппака̄санаттхам̣ вуттам̣ бхавеййа. касма̄ парато вуттавачанена агхат̣ийатта̄ ча па̄л̣ийат̣т̣хакатха̄т̣ӣка̄вачанехипи вируджджханато ча, там̣ парато ван̣н̣айисса̄ма. йатха̄ ча локе ватим̣ апариккхипитва̄ ‘‘идам̣ ватийа̄ т̣ха̄на’’нти ча йатха̄ ча нан̇галакот̣ийа̄ акаситва̄ ‘‘идам̣ касикат̣т̣ха̄на’’нти ча йатха̄ ча ваттхум̣ каронта̄ манусса̄ кудха̄рӣпхарасуа̄дина̄ руккхе аччхиндитва̄ ‘‘идам̣ мама кудха̄рипатанат̣т̣ха̄на’’нти ча йатха̄ ча да̄ттена ала̄йитва̄ ‘‘идам̣ мама ла̄йитат̣т̣ха̄на’’нти ча на сакка̄ ваттум̣, евамева удакам̣ ва̄ ва̄ликам̣ ва̄ хаттхена акхипитва̄ ‘‘айамеко удакуккхепоти ча, удакапатанат̣т̣ха̄нанти ча на сакка̄ ваттум̣. еттха ча две бхиккхӯ евам̣ вива̄дам̣ каронти вимативиноданийам̣ ‘‘йаттха кхуддаке аран̃н̃е махантехи бхиккхӯхи парипун̣н̣ата̄йа ваггакаммасан̇ка̄бха̄вена саттаббхантарасӣма̄пеккха̄ наттхи, таттха саттаббхантарасӣма̄ на уппаджджати, кевала̄ран̃н̃асӣма̄йева таттха сан̇гхена каммам̣ каттаббам̣ надӣ а̄дӣсупи есева найо. ваккхати хи саче надӣ на̄тидӣгха̄ хоти. пабхавато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва мукхадва̄ра̄ саббаттха сан̇гхо нисӣдати, удакуккхепасӣма̄каммам̣ наттхӣ’тиа̄дим̣, имина̄ ева вачанена ваггакаммапариха̄раттхам̣ сӣма̄пеккха̄йа сати ева удакуккхепасӣма̄ саттаббхантарасӣма̄ уппаджджанти, на̄сатӣти дат̣т̣хабба’нти вуттатта̄ удакуккхепам̣ вина̄ва парисапарийантато пат̣т̣ха̄йа сӣма̄пеккха̄йа сахева удакуккхепасӣма̄ уппаджджати тасма̄ удакуккхепена пайоджанам̣ наттхева̄ти те евам̣ ваттабба̄ ‘‘ма̄ саппуриса̄ евам̣ вадеййа̄тха а̄чарийаваран̃ча ма̄ аббха̄чиккхатха идан̃ча вачанам̣ а̄чарийаварасса неййавачанам̣, паратопи а̄чарийаваро саннит̣т̣ха̄нам̣ ваккхати винайат̣т̣хакатха̄сучева са̄раттхадӣпанийан̃ча вуттавачанехипи тава вачанам̣ асам̣сандева, вимативиноданийамева парато вуттавачанена̄пи на гхат̣ийати. катхам̣ неййавачанам̣ хотӣти. ‘‘сӣма̄пеккха̄йа сати ева…пе… нассатӣ’’ти еттха сӣма̄пеккха̄йа вина̄ маггагамананха̄на̄ди аттхехи бхиккхӯхи аран̃н̃е ва̄ надӣа̄дӣсупива̄ павит̣т̣хаккхан̣ейева нуппаджджати, сӣма̄пеккха̄йа сатиева аран̃н̃е саманта̄ саттаббхантара̄’ти пан̃н̃аттасиккха̄пада̄нурӯпам̣ аббхантарасӣма̄ уппаджджати’ надӣсамуддаджа̄тассаресупи маджджхимасса пурисасса саманта̄ удакуккхе’па̄ти пан̃н̃атта сиккха̄пада̄нурӯпам̣ удакуккхепена саха удакуккхепасӣма̄ уппаджджати, на удакуккхепена вина̄ти айам̣ неййаттхо. на̄сатӣтиеттха удакуккхепена вина̄ти аттхопи на лаббхате. еван̃ча сати вимативиноданийам̣ йева пуна таттха̄ти локавоха̄расиддха̄су ета̄су надӣа̄дӣсу тӣсу абаддхасӣма̄су пунаваггакаммапариха̄раттхам̣ са̄санавоха̄расиддха̄йа абаддхасӣма̄йа париччхедам̣ дассентоти адхиппа̄йо. па̄л̣ийам̣ ‘‘йам̣ маджджхимасса пурисасса̄’’ти а̄дӣсу удакам̣ уккхипитва̄ кхипийати еттха̄ти удакуккхепо, удакасса патханока̄со, тасма̄ удакуккхепа̄. айан̃хеттха падасамбандхавасена аттхо… ‘‘париса парийантато пат̣т̣ха̄йа саманта̄ йа̄ва маджджхимасса пурисасса удакуккхепо удакапатанат̣т̣ха̄нам̣, та̄ва йам̣ там̣ париччхиннам̣ т̣т̣ха̄нам̣, айам̣ таттха надӣа̄дӣсу апара̄ сама̄насам̣ва̄са̄ удакуккхепасӣма̄’’ти вуттааттхападехипи сама̄нам̣ бхавеййа а̄чарийамева хи кечипана саманта̄ аббхантарам̣ минитва̄ париччхедакаран̣енева сӣма̄ сан̃джа̄йати, на сайамева̄ти ваданти, там̣ на гахетаббхантйа̄дина̄ кечива̄дам̣ пат̣иккхипитва̄ минанакхипане досам̣ дассетва̄ ча йам̣ панеттха аббхантараминанаппама̄н̣асса ва̄лика̄дикхипанакаммасса ча дассанам̣, там̣ сайам̣джа̄тасӣма̄нам̣ т̣хитат̣т̣ха̄напариччхедадассанаттхам̣ катам̣, га̄мӯпача̄рагхарӯпача̄раджа̄нанаттхам̣ лед̣д̣усуппа̄дикхипанавиджа̄нанадассанам̣ вийа, тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ сӣмам̣ ва̄ бандханти удакуккхепам̣ ва̄ париччхеда’нти вуттам̣, евам̣ катепи тасса париччхедасса пабхавато н̃а̄тум̣ асаккун̣еййаттена тхӯлато н̃атва̄ антотит̣т̣хантехи нира̄сан̇кат̣т̣ха̄не т̣ха̄таббам̣ ан̃н̃ам̣ бахикаронтехи атидӯре нира̄сан̇кат̣т̣ха̄не песетаббанти ва̄, тасма̄ йатха̄ вуттасӣма̄пеккхавасенева та̄сам̣ саттаббхантараудакуккхепасӣма̄нам̣ уппатти, таббигамена вина̄со ча гахетабботи амха̄кам̣ кханти, вӣмам̣ситва̄ гахетаббам̣, ан̃н̃о ва̄ пака̄ро ито йуттатаро гавеситаббо’ти а̄ха. вӣмам̣ситва̄ гахетаббам̣. ан̃н̃о ва̄ пака̄ро ито йуттатаро гавеситаббо’ти имина̄ а̄чарийасса вачанена имасса вачанасса аттаноматибха̄ван̃ча а̄чарийасса апат̣исамбхида̄паттабха̄ван̃ча дассети. идан̃ча вачанам̣ на бхагавато паччаккхавачанам̣, на̄пидхаммасан̇га̄хакаттхера̄нам̣ вачанам̣, тиссопи сан̇гӣтийо ана̄рӯл̣ха̄, на̄пи ат̣т̣хакатха̄йа сам̣ван̣н̣ана̄чарийасса ва̄даппака̄санамева тасма̄ асаллаккхитаббамева са̄раттхадӣпанийампи саче надӣ на̄тидӣгха̄ хотӣти имисса̄ сам̣ван̣н̣ана̄дхика̄ре удакуккхепасӣма̄ каммам̣ наттхӣти йасма̄ саббопи надӣпадесо бхиккхӯхи аджджхоттхат̣о, тасма̄ самантато надийа̄ абха̄ва̄ удакуккхепена пайоджанам̣ наттхӣ’ти вуттам̣ татха̄ хи самантато надийа̄ абха̄ва̄ удакуккхепена пайоджанам̣ наттхӣ’тиимасса анвайавасена ва̄ аттха̄паттивасена ва̄ самантато надийа̄ бха̄ве сати удакуккхепена пайоджанам̣ аттхева ваггакаммапариха̄раттханти аттхо лаббхате ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йа лӣнаттхаппака̄санийампи ‘‘саманта̄ удакуккхепапариччхедо ка̄табботи пахонакат̣т̣ха̄нам̣ сандха̄йа вуттам̣ йаттха пана куннадийам̣ наппахоти. таттха пахонакат̣т̣ха̄не удакуккхепапариччхедо ка̄таббо’тивуттам̣. удакуккхепапариччхедо ка̄таббо’ти имина̄ вачанена сӣма̄пеккха̄йа саха удакуккхепам̣ вина̄ аттано сабха̄венева нуппаджджатӣти вин̃н̃а̄йати, татха̄ хи удакуккхепапариччхедаке катта̄ре асати катхам̣ удакуккхепапариччхедо ка̄таббо бхавеййа тасма̄ ‘‘ваггакаммапариха̄раттхам̣ сӣма̄пеккха̄йа сати ева удакуккхепасаттаббхантарасӣма̄ уппаджджанти, на̄сатӣ’ти идам̣ вачанам̣ са̄раттхадӣпанийан̃ча ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йан̃ча вуттавачанехи ан̃н̃аман̃н̃авируддхам̣ вийа диссати вимативиноданийам̣йева ча ‘‘махогхена пана уннатат̣т̣ха̄нато ниннат̣т̣ха̄не патантена кхато кхуддако ва̄ маханто ва̄ лаккхан̣айутто джа̄тассарова еттха̄пи кхуддаке удакуккхепакиччам̣ наттхи самудде пана саббатха̄ удакуккхепасӣма̄йамева каммам̣ ка̄таббам̣, содхетум̣ дуккаратта̄’’ти вуттам̣ татха̄ хи айама̄чарийаваро пуббе ‘‘ваггакаммапариха̄раттхам̣ сӣма̄пеккха̄йа сати ева удакуккхепасаттаббхантарасӣма̄ уппаджджанти, на̄сатӣ’’ти ватва̄ парато катхама̄чарийаварена ‘‘еттха̄пи кхуддаке удакуккхепакиччам̣ наттхи’’тйа̄дивачанамуччате, таттха̄йам̣ виггахо удакам̣ уккхипитва̄ кхипӣйати еттха̄ти удакуккхепо удакасса патанока̄со кинтум̣, т̣ха̄нам̣ каритаббам̣ киччам̣ кара каран̣ети дха̄ту риччапаччайо йам̣. ‘‘аджджева киччам̣ а̄таппа’’нти йатха̄, удакуккхепасса киччам̣ каран̣ам̣ удакуккхепакиччам̣. самудде пана̄ ти еттха пана саддо висесаттхо, паккхантараттхотипи апаре висесаттхе пана надӣджа̄тассаресу махантесу удакуккхепасӣма̄йамева ка̄таббам̣, кхуддаке пана кевале надӣджа̄тассарепи ка̄таббам̣ самудде пана висесато удакуккхепасӣма̄йамева ка̄таббанти айам̣ пана саддасса висесаттхо. саббатха̄ ти саббена саббам̣. удакуккхепасӣма̄йамева̄ ти еттха евака̄ро саннит̣т̣ха̄наттхо, удакуккхепасӣма̄йамева каммам̣ ка̄таббам̣, на самуддасӣма̄йа када̄чӣти аттхо йуджджатева. надӣджа̄тассаресу пана махантесу удакуккхепасӣма̄йа ка̄таббам̣, кхуддаке надӣджа̄тассарейева на ка̄таббанти айам̣ аттхо са̄маттхийато лаббхатева надӣджа̄тассаресу кхуддакамахантабха̄вена надӣджа̄тассараудакуккхепа̄ти две две сӣма̄ лаббханти самудде пана касма̄ самуддаудакуккхепавасена две на лаббхантӣти самудде пана касма̄ самуддаудакуккхепавасена две на лаббхантӣти чоданам̣ манасисандха̄йа̄ха ‘‘содхетум̣ дуккаратта̄’’ти. таттха содхетум̣ дуккаратта̄ ти самуддасса атимахантабха̄вена самуддамотин̣н̣е бхиккхӯ хаттхапа̄санайанам̣ ва̄ бахисамуддакаран̣ам̣ ва̄ ка̄тум̣ атидуккарам̣ тасма̄ саббатха̄ саббена саббам̣ удакуккхепасӣма̄йамева ка̄таббанти айама̄чарийаварасса адхиппа̄йо. йади ваггакаммапариха̄раттхам̣ сӣма̄пеккха̄йа сати ева удакуккхепасӣма̄ уппаджджеййа, евам̣ сати самуддамотин̣н̣е бхиккхусамӯхева хаттхапа̄сато бахи кареййа, еван̃ча сати содхетум̣ дуккаратта̄’ти хетупадампи нираттхакам̣ бхавеййа на паневам̣ сакка̄ ваттум̣, тена н̃а̄йати ‘‘ваггакаммапариха̄раттхам̣ удакуккхепапайоджана’’нти. апича тесам̣ а̄чарийа̄нам̣ адхиппа̄йена ‘‘майам̣ удакуккхепасӣма̄йа на карома, кевалам̣ самуддейева карома̄’’ти иччхама̄не сати катхам̣ кариссанти. тасма̄ тесам̣ матена сӣма̄пеккха̄йа сахева удакуккхепасӣма̄йа самбхавато гатагатат̣т̣ха̄не удакуккхепасӣма̄ бхавеййа еван̃ча сати ‘‘самудде пана саббатха̄ удакуккхепасӣма̄йамева каммам̣ ка̄таббам̣, содхетум̣ дуккаратта̄’’ти вачанампи нираттхакам̣ бхавеййа еван̃ча пана вадеййа… саббасо самуддасӣма̄йа алаббхама̄натам̣ сандха̄йа ‘‘самудде пана̄’’тйа̄дивачанам̣ а̄чарийаварена вуттанти татха̄пи на ваттаббам̣ касма̄ еван̃ча аттхе иччхама̄не сати ‘‘самудде пана саббаттха удакуккхе пасӣма̄ва лаббхатӣ’’ти ваттаббам̣ сийа̄ наневам̣ вуттам̣. атхава̄ пакаран̣а̄дивасена саддаттхе вибхаджджӣйама̄непи вируджджхатева катхам̣ сам̣йогавасена ‘‘саваччхам̣ дхенума̄нехӣ’’ти вутте ‘‘га̄вӣ’’ти вин̃н̃а̄йати, на вал̣ава̄. ‘‘аваччхам̣ дхену’’нти вутте га̄вӣти вин̃н̃а̄йати, на вал̣ава̄ти еттха вийа када̄чипи евасаддена ниваттетаббасса самуддасса надийамива на̄тидӣгхабха̄ве алаббхама̄не сати ‘‘самудде пана саббатха̄ удакуккхепасӣма̄йамева каммам̣ ка̄табба’’нти евака̄рена аваттаббам̣ сийа̄, татха̄ хи сам̣йогавиппайогавасена ‘‘саваччхам̣ дхенум̣, аваччхам̣ дхену’’нти вутте га̄вӣти вин̃н̃а̄йати, на вал̣ава̄. вал̣ава̄ ча на̄ма йонимаггасса атисамба̄дхатта̄ виджа̄йитум̣ на сакконти, габбхасса парин̣атака̄ле куччхим̣ пха̄летва̄ а̄джан̃н̃апотакам̣ ган̣ханти евам̣ екагаббхенева маранти тасма̄ ‘‘вал̣авам̣ саваччха’’нтива̄ аваччха’’нти ва̄ ваттум̣ на̄рахати евамева када̄чипи на̄тидӣгхасамуддассапи анупалаббхама̄натта̄ там̣ ниватта̄пакена евасаддена ‘‘самудде пана саббатха̄ удакуккхепасӣма̄йамева каммам̣ ка̄табба’’нти ападиситум̣ на̄рахатийева тасма̄ удакуккхепена сӣма̄ уппаджджатӣти нит̣т̣хаметтха̄ва гантаббам̣ тена вуттам̣ ‘‘еван̃ча аттхе иччхама̄не сати самудде пана саббатха̄ удакуккхепасӣма̄ва лаббхатӣти ваттаббам̣ сийа̄ на паневам̣ вутта’’нти тена н̃а̄йати ваггакаммапариха̄раттхам̣ ва̄лика̄дӣхи кхипананти апича вимативиноданийам̣йева ‘‘гаччхантийа̄ пана на̄ва̄йа ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. касма̄ удакуккхепаматтамева хи сӣма̄, там̣ на̄ва̄ сӣгхамева атиккамети евам̣ сати ан̃н̃исса̄ сӣма̄йа н̃атти, ан̃н̃исса̄ ануса̄вана̄ хотӣ’’ти имасса сам̣ван̣н̣ана̄дхика̄ре танти сӣмам̣. сӣгхамева атиккаметӣти имина̄ там̣ анатиккамитва̄ анто ева париваттама̄на̄йа ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти дассети. етадаттхамева хи ва̄лика̄дӣхи сӣма̄париччхинданам̣. итаратха̄ ‘‘бахипариватта̄ нукхо но ва̄’’ти каммакопасан̇ка̄ бхавеййа. ан̃н̃исса̄ ануса̄вана̄ти кевала̄йа надӣсӣма̄йа ануса̄вана̄’ти а̄чарийаварена вуттам̣. йадисӣ ма̄пеккха̄йа саха аттано сабха̄вена удакуккхепасӣма̄ уппаджджеййа, евам̣ сати на̄ва̄йа гатагатат̣т̣ха̄не самантато сабха̄ вийа парикхипитва̄ удакуккхепасӣма̄ уппаджджеййа, уппаджджама̄непи ча ан̃н̃исса̄ ануса̄вана̄ти ча апара̄йа удакуккхепасӣма̄йа ануса̄вана̄ти ваттаббам̣ бхавеййа на паневам̣ вуттам̣ атха̄пи вадеййа ‘‘пат̣хамотин̣н̣ат̣т̣ха̄нейева сӣма̄пеккха̄ хоти, гатагатат̣т̣ха̄не наттхӣ’’ти, тампи вачанам̣ айуттамева. касма̄ йа̄ва каммам̣ на ниппханнам̣, та̄ва сӣма̄пеккха̄йа вина̄ асамбхавато тена н̃а̄йати ‘‘ваггакаммапариха̄раттхам̣ удакуккхепам̣ вина̄ сӣма̄пеккха̄йа сахева аттано сабха̄вена удакуккхепасӣма̄ нуппаджджатӣ’’ти нит̣т̣хаметтха̄ва гантаббам̣ тасма̄ на̄ва̄йа каммам̣ каронтехи тхиратарам̣ катва̄ на̄вам̣ агаманӣйам̣ катва̄ва ка̄таббам̣. са̄раттхадӣпанийампи ‘‘гаччхантийа̄ пана на̄ва̄йа ка̄тум̣нават̣т̣атӣти еттха удакуккхепам̣ анатиккамитва̄ париваттама̄на̄йа ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти ведитабба’’нти вуттам̣. еван̃ча пана вадеййа ‘‘йа̄ва париса̄ вад̣д̣хати, та̄ва сӣма̄пи вад̣д̣хати парисапарийантато удакуккхепойева пама̄н̣анти винайат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттатта̄ парисавасена вад̣д̣хама̄на̄ удакакхипанам̣ вина̄йева вад̣д̣хати упача̄расӣма̄ вийа тасма̄ удакуккхепена пайоджанам̣ наттхева̄’’ти. там̣ ну, айан̃хеттхаттхо… удакуккхепасӣма̄ на̄меса̄ вад̣д̣хама̄на̄ парисавасенева вад̣д̣хати баддхасӣма̄йам̣ пана вад̣д̣хама̄на̄ самӯхавасена вад̣д̣хати. касма̄ парисавасена вад̣д̣хама̄на̄ парисапарийантато удакуккхепо ка̄табботи. апаре евам̣ ваданти пуббе удакуккхепойева пама̄н̣ам̣, пуна удакуккхепакиччам̣ наттхи, катхинаттхатаса̄т̣акада̄накаммава̄ча̄вийа татха̄ хи катхинаттхатаса̄т̣акада̄нака̄ле вуттакаммава̄ча̄ ека̄йевават̣т̣ати, аттхатейева катхине пуна вараса̄т̣акам̣ лабхитва̄ каммава̄ча̄йа да̄накиччам̣ наттхи евамева еттха̄пи пуббе удакуккхепойева пама̄н̣ам̣, пуна удакуккхепакиччам̣ наттхӣти те упача̄расӣма̄йамива ман̃н̃итва̄ ваданти упача̄расӣма̄йан̃хи пуриса̄йа нисиннат̣т̣ха̄намева упача̄расӣма̄бха̄вена вад̣д̣хати идха пана парисапарийантато удакуккхепаппама̄н̣ена вад̣д̣хатийева на удакуккхепам̣ вина̄ва иджджхате ‘‘катхам̣ пана удакам̣ уккхипитаббам̣ йатха̄ аккхадхутта̄ да̄ругул̣ам̣ кхипанти, евам̣ удакам̣ ва̄ ва̄ликам̣ ва̄ хаттхена гахетва̄ тха̄мамаджджхимена пурисена саббатха̄мена кхипитаббам̣, йаттха евам̣ кхиттам̣ удакам̣ ва̄ ва̄ликам̣ ва̄ патати, айамеко удакуккхепо’’ти ат̣т̣хакатха̄вачанам̣ бхинданти на̄ма. кимива̄ти че, йе пана ‘‘каммамева каммакаран̣ам̣ кароти, наттхи нирайапа̄ла̄’’ти ваданти, те ‘‘аттхи бхиккхаве нирайе нирайапа̄ла̄’’ти девадӯтасуттам̣ бхинданти вийа̄ти. еван̃чапана вадеййа йе удакуккхепена саха иджджханти, тепи ‘‘сачепи хи бхиккхусахассам̣ тит̣т̣хати, тасса т̣хитока̄сасса ба̄хирантато пат̣т̣ха̄йа бхиккхӯнам̣ ваггакаммапариха̄раттхам̣ сӣма̄пеккха̄йа уппанна̄йа та̄йа саха сайамева сан̃джа̄та̄ саттаббхантарасӣма̄ сама̄насам̣ва̄сака̄ти адхиппа̄йо. йаттха пана кхуддаке аран̃н̃е махантехи ва̄ бхиккхӯхи парипун̣н̣ата̄йа ваггакаммасан̇ка̄бха̄вена саттаббхантарасӣма̄пеккха̄ наттхи, таттха саттаббхантарасӣма̄ на уппаджджати, кевала̄ран̃н̃асӣма̄йамева таттха сан̇гхена каммам̣ ка̄таббам̣ надӣа̄дӣсупи есеванайо’’ти вимати виноданийам̣ вуттавачанам̣ бхинданти на̄ма̄ти. там̣ на, тена но ка̄ ха̄ни евампи амха̄кам̣ ва̄де кочи виродхо на виджджатева. касма̄ти че, име две саддарачана̄пи асамбандха̄ва бхинналаккхан̣а̄ бхиннависайа̄ чета̄ сӣма̄. катхам̣ саддарачана̄ асамбандха̄. йатха̄ аран̃н̃е таттха саттаббхантарасӣма̄ на уппаджджати, кевала̄ран̃н̃амева̄ти вуччати, ева мева ‘‘надийа̄пи саббаттха сан̇гхо нисӣдати, удакуккхепасӣма̄ нуппаджджатӣ’’ти аватва̄ ‘‘удакуккхепасӣма̄ каммам̣ наттхӣ’’ти крийа̄пара̄масанавасена вуттам̣. каритаббам̣ каммам̣. ким̣ там̣, кхипанам̣. евампи саддарачана̄ асамбандха̄ва. ‘‘ваггакаммапариха̄раттхам̣…пе… удакуккхепасӣма̄ саттаббхантарасӣма̄ уппаджджати, на̄сатӣ’’ти еттха ‘‘на̄сатӣ’’ти имасса удакуккхепена вина̄пӣти аттхопи йуджджатева. касма̄ти че ‘‘сӣма̄пеккха̄йа сатиева̄’’ти имина̄ ануломанайавасена ‘‘сӣма̄пеккха̄йа асати нуппаджджатӣ’’ти аттхо йуджджатева. кечипана ‘‘саманта̄ аббхантарам̣ минитва̄ париччхедакаран̣енева сӣма̄ сан̃джа̄йати, на сайамева̄’’ти ваданти там̣ на гахетаббам̣. йади хи…пе… йатха̄ четтха, евам̣ удакуккхепасӣма̄йапи надӣа̄дӣсупи таттха̄пи хи маджджхимапурисо на н̃а̄йати, татха̄ саббатха̄мена кхипананти имина̄пи вачанена а̄чарийаварасса удакуккхепена сахева сӣма̄пеккха̄йа сати удакуккхепасӣма̄ уппаджджати, на̄сатӣти адхиппа̄йо н̃а̄йати. катхам̣ бхинналаккхан̣а̄, га̄масӣмасаттаббхантараудакуккхепасӣма̄ кин̃ча̄пи абаддхасӣмаса̄ман̃н̃ена сама̄на̄, на пана сама̄налаккхан̣а̄ татха̄ хи ‘‘асаммата̄йа бхиккхаве сӣма̄йа ат̣т̣хапита̄йа йам̣ га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ упанисса̄йа вихарати, йа̄ тасса га̄масса ва̄ га̄масӣма̄, нигамасса ва̄ нигамасӣма̄, айам̣ таттха сама̄насам̣ва̄са̄ екӯпосатха̄’’ти имасмим̣ сиккха̄паде кхуддако ва̄ маханто ва̄ саббопи га̄мападесо га̄масӣма̄ти анун̃н̃а̄та̄, на саттаббхантарасӣма̄йа вийа саманта̄ лед̣д̣упа̄туккхепена анун̃н̃а̄та̄ аббхантарасӣма̄йапи ага̄маке че аран̃н̃е йам̣ нисса̄йа вихарати, тасса аран̃н̃асса аран̃н̃асӣма̄ти на̄нун̃н̃а̄та̄ татха̄ надӣсамуддаджа̄тассаресупи га̄масӣма̄йамива саббо надӣсамуддаджа̄тассарападесо надӣсамуддаджа̄тасса расӣма̄ти евамева на анун̃н̃а̄та̄ татха̄ аббхантарасӣма̄йамива саманта̄ саттаббхантара̄ти ва̄ на̄нун̃н̃а̄та̄ евамима̄ га̄масӣмасаттаббхантараудакуккхепасӣма̄ бхинналаккхан̣а̄, тасма̄ бхагавата̄ пан̃н̃аттасиккха̄пада̄нуса̄ренева га̄масӣма̄йапи кхуддако ва̄ маханто ва̄ саббо га̄мападесо га̄масӣма̄ва хоти, саттаббхантарасӣма̄йапи ‘‘саманта̄ саттаббхантара̄’’ти пан̃н̃аттасиккха̄пада̄нуса̄рена саманта̄ саттаббхантарасӣма̄ сӣма̄пеккха̄йа саха сайамева уппаджджатӣ’’ти минана̄минанавича̄ран̣а̄ пана нираттхака̄ва татха̄ удакуккхепасӣма̄йапи ‘‘маджджхимасса пурисасса саманта̄ удакуккхепа̄’’ти пан̃н̃аттасиккха̄пада̄нурӯпам̣ удакуккхепена сахева уппаджджатӣти наттхи кхипана̄кхипана вича̄ран̣а̄йа пайоджананти. катхам̣ бхиннависайа̄ саттаббхантарасӣма̄ аран̃н̃ависайа̄, удакуккхепасӣма̄ надӣсамуддаджа̄тассарависайа̄, евампи ета̄ га̄масӣмасаттаббхантараудакуккхепасӣма̄ бхиннависайа̄ва тасма̄ ‘‘надӣа̄дӣсу есева найо’’ти вуттепи саттаббхантарасӣма̄ апеккха̄йа сахева аттано сабха̄венева саттаббхантарасӣма̄ уппаджджати йатха̄. евамева удакуккхепасӣма̄йапи апеккха̄йа саха удакуккхепам̣ катва̄ва ваггакаммапариха̄раттхам̣ удакуккхепасӣма̄ уппаджджати, на вина̄ти саннит̣т̣ха̄нам̣ ка̄таббам̣. нану ча ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ париччхедаббхантаре хаттхапа̄сам̣ виджахитва̄ т̣хитопи, париччхеда̄ бахи ан̃н̃ам̣ таттакам̣йева париччхедам̣ анатиккамитва̄ т̣хитопи каммам̣ копети, идам̣ саббаат̣т̣хакатха̄су синнит̣т̣ха̄на’нти вуттавачане навируджджхатӣти че. там̣ на, ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘саче пана двесан̇гха̄ висум̣висум̣ упосатха̄дикаммам̣ каронти, двиннам̣ удакуккхепа̄нам̣ антаре ан̃н̃о еко удакуккхепо упача̄раттха̄йа т̣хапетаббо’’ти двиннам̣ сан̇гха̄нам̣ висум̣ висум̣ каммакаран̣а̄дхика̄ре вуттатта̄. са̄раттхадӣпанийампи ‘‘таттха ан̃н̃ам̣ таттакам̣йева париччхедам̣ анатиккамитва̄ т̣хитопи каммам̣ копетӣти идам̣ нева па̄л̣ийам̣, на ат̣т̣хакатха̄йам̣ упалаббхати. йади четам̣ двиннам̣ сан̇гха̄нам̣ висум̣висум̣ упосатха̄дикаммакаран̣а̄дхика̄ре вуттатта̄ удакуккхепато бахи ан̃н̃ам̣ удакуккхепам̣ анатиккамитва̄ упосатха̄дикаран̣аттхам̣. т̣хито сан̇гхо сӣма̄самбхедасамбхавато каммам̣ копетӣти имина̄ адхиппа̄йена вуттам̣ сийа̄. евам̣ сати йуджджеййа, тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ лӣнаттхаппака̄санийам̣ ан̃н̃ам̣ таттакам̣йева париччхеданти дутийам̣ удакуккхепам̣ анатиккамантопи копети. касма̄, аттано удакуккхепасӣма̄йа паресам̣ удакуккхепасӣма̄йа аджджхоттхататта̄ сӣма̄самбхедо хоти, тасма̄ копетӣ’ти ‘‘идам̣ саббаат̣т̣хакатха̄су саннит̣т̣ха̄на’’нти ча имина̄ адхиппа̄йена вуттанти гахетаббам̣. сабба̄супи ат̣т̣хакатха̄су сӣма̄самбхедасса аниччхитатта̄ тенева аттано ча ан̃н̃есан̃ча удакуккхепапариччхедасса антара̄ ан̃н̃о удакуккхепо сӣмантарикаттха̄йа т̣хапетабботи вуттам̣. ан̃н̃е панеттха ан̃н̃атха̄пи папан̃ченти, там̣ на гахетабба’нти ватва̄ пат̣иккхиттам̣. тасса ‘‘антохаттхапа̄сам̣ виджахитва̄ т̣хито каммам̣ копетӣ’’ти имина̄ париччхедато бахи йаттхакаттхачи т̣хито каммам̣ на копетӣти дӣпетӣти са̄раттхадӣпанӣвачанена̄пи екасмим̣ сан̇гхасаннипа̄те париччхедато бахи ан̃н̃ам̣ таттакам̣йева париччхедам̣ анатиккамитва̄ т̣хитопи каммам̣ на копетӣти ведитаббаметам̣ са̄раттхадӣпанийам̣йева имаматтхам̣ дал̣хикаран̣авасена удакуккхепаппама̄н̣а̄ сӣмантарика̄ сувин̃н̃еййатара̄ хоти, сӣма̄самбхедасан̇ка̄ ча на сийа̄ти са̄мичидассанаттхам̣ ан̃н̃о удакуккхепо сӣмантарикаттха̄йа т̣хапетаббо’ти вуттам̣. йаттакена пана сӣма̄самбхедо на хоти, таттакам̣ т̣хапетум̣ ват̣т̣атийева, тена̄ху пора̄н̣а̄ ‘‘йаттакена сӣмасан̇каро на хоти, таттакампи т̣хапетум̣ ват̣т̣ати. кхуддакам̣ пана на ват̣т̣атӣ’’ти идампи удакуккхепасӣма̄йа парисавасена вад̣д̣ханато сӣмасамбхедасан̇ка̄ сийа̄. там̣ нива̄ран̣аттхамева вуттанти.

па̄л̣им̣ ат̣т̣хакатхан̃чева, т̣ӣка̄виматиа̄дике;

олокетва̄ пунаппунам̣, ман̃н̃анту кавипун̇гава̄ти;

айаметтха удакуккхепасӣма̄йа вича̄ран̣а̄.

джанападасӣма̄ на̄ма екасса ран̃н̃о виджите паватто маха̄мачча̄нам̣ нива̄сабхӯто екамеко падесо джанападасӣма̄ на̄ма.

рат̣т̣хасӣма̄ на̄ма ка̄сикосала̄дика̄ сол̣аса маха̄джанапада̄. ‘‘сол̣асамаха̄нагара’’нтипи тесам̣ на̄мам̣. таттха сол̣аса маха̄джанапада̄ни на̄ма. ан̇гарат̣т̣хам̣, магадхарат̣т̣хам̣, косаларат̣т̣хам̣, ваджджират̣т̣хам̣, четийарат̣т̣хам̣, курурат̣т̣хам̣, пан̃ча̄ларат̣т̣хам̣, маджджхарат̣т̣хам̣, сурасенарат̣т̣хам̣, ассакарат̣т̣хам̣, авантират̣т̣хам̣, гандха̄ларат̣т̣хам̣, малларат̣т̣хам̣, камбоджарат̣т̣ханти има̄ни сол̣асамаха̄джанапада̄ни на̄ма. име сол̣асамаха̄джанапада̄ маджджхимападесейева паватта̄ маха̄рат̣т̣ха̄ на̄ма тадан̃н̃епи суна̄парантарат̣т̣ха̄дика̄ бахутара̄ва. татха̄ паччантависайепи ра̄ман̃н̃а̄дика̄ анекаппабхеда̄ маха̄рат̣т̣ха̄ аттхева тепи саббе рат̣т̣хасӣма̄ на̄ма. локийасаттхесу пана йасмим̣ падесе кхаттийабра̄хман̣авессасуддавасена чатуван̣н̣а̄ни васанти, со падесо ‘‘маха̄рат̣т̣хо’’ти павуччати. вуттан̃хе там̣ пора̄н̣ехи.

‘‘паватта̄ чатуван̣н̣а̄нам̣, йасмим̣ падесе на виджджате;

со милаккхудесо вутто, пун̃н̃абхӯми тато пара’’нти.