5. таддхита
атха таддхитавидха̄нам̣ дӣпийате.
таддхитавутти на̄ма вичитра̄ хоти, са̄тисайена вичитран̃а̄н̣ахитам̣ вахати, тасма̄ тесам̣ тесам̣ кулапутта̄нам̣ хитанти таддхитам̣, имасмим̣ кан̣д̣е саббавидха̄насса на̄мам̣. там̣ пана ат̣т̣хавидхам̣ хоти апаччам̣, анекаттхам̣, ассаттхи, бха̄вакаммам̣, парима̄н̣ам̣, сан̇кхйа̄, кхуддакам̣, на̄на̄ттанти.
апаччара̄си
430. н̣о ва̄пачче [ка. 344; рӯ. 361; нӣ. 752; чам̣. 2.4.16; па̄. 4.1.92; ‘сара̄нама̄дисса̄…’ (бахӯсу)].
чхат̣т̣хйанта̄ на̄мамха̄ тасса апаччанти аттхе викаппена н̣апаччайо хоти. ва̄саддо ва̄кйа, сама̄са̄нам̣ викаппанаттхо, ито парам̣ ануваттате, тена саббаттха викаппавидхи сиджджхати. н̣а̄нубандхо вуддхйаттхо, со пайогааппайогӣ. васит̣т̣хасса апаччанти аттхе имина̄ суттена васит̣т̣хамха̄ н̣апаччайо, со са̄мйаттхан̃ча апаччаттхан̃ча убхайам̣ вадати, чхат̣т̣хӣ ча апаччападан̃ча тена вуттаттха̄ на̄ма хонти, васит̣т̣хападам̣ паччайена саха екаттхам̣ хоти, убхайам̣ екато хутва̄ путтасса на̄мам̣ хотӣти аттхо. тато ‘екаттхата̄йа’нти чхат̣т̣хийа̄ лопо, апаччападам̣ пана вуттаттхаматтена луппати. тан̃хи сутте падха̄набха̄вена ниддит̣т̣хам̣ хоти, на чхат̣т̣хӣти, маха̄вуттина̄ ва̄ пада̄нам̣ лопо. евам̣ саббаттха.
431. пада̄нама̄дисса̄йуван̣н̣асса̄ео н̣а̄нубандхе [ка. 405; рӯ. 365; нӣ. 860].
пада̄нам̣ а̄дибхӯтасса ака̄расса ча иван̣н̣у’ван̣н̣асса ча а̄, е, о вуддхийо хонти н̣а̄нубандхе паччайе парети пада̄диа-ка̄расса а̄вуддхи, сйа̄дйуппатти.
ва̄сит̣т̣хо, пурисо, ва̄сит̣т̣хӣ, иттхӣ, ва̄сит̣т̣хам̣, кулам̣, васит̣т̣хасса путто ва̄сит̣т̣хо, васит̣т̣хасса дхӣта̄ ва̄сит̣т̣хӣ, васит̣т̣хасса кулам̣ ва̄сит̣т̣ханти евампи йоджетум̣ йуджджати.
таттха ‘васит̣т̣хасса̄’ти етена готтассева питубхӯтам̣ а̄дипурисам̣ вадати. касма̄? готтасаддатта̄. еван̃хи сати тасмим̣ готте пачча̄джа̄та̄ саббепи джана̄ тасса апачча̄ на̄ма хонти.
432. маджджхе [ка. 404; рӯ. 370; нӣ. 859].
маджджхе паватта̄нам̣ а, йуван̣н̣а̄нам̣ а̄, е, овуддхийо хонти ва̄ квачи.
ва̄сет̣т̣хо, ва̄сет̣т̣хӣ, ва̄сет̣т̣хам̣. ва̄саддена ‘‘васит̣т̣хасса путто дхӣта̄ кула’’нти ва̄кйам̣ ва̄ ‘‘васит̣т̣хапутто васит̣т̣хадхӣта̄ васит̣т̣хакула’’нти сама̄сам̣ ва̄ викаппети. евам̣ саббаттха.
бхарадва̄джасса апаччам̣ бха̄радва̄джо, виса̄миттасса [бха̄радва̄джасса… веса̄миттасса… (рӯ.)] апаччам̣ веса̄митто, готамасса апаччам̣ готамо, кассапасса апаччам̣ кассапо, васудевасса апаччам̣ ва̄судево. евам̣ ба̄ладево.
упагусса апаччанти еттха ‘уван̣н̣асса̄ван̇а…’ти н̣а̄нубандхе паччайе паре уван̣н̣асса аван̇а хоти. опагаво, опагавӣ, опагавам̣, мануно апаччам̣ ма̄наво, бхаггуно апаччам̣ бхаггаво, пан̣д̣уно апаччам̣ пан̣д̣аво, упавиндусса апаччам̣ опавиндаво ичча̄ди.
433. ваччха̄дито н̣а̄нан̣а̄йана̄ [ка. 345; рӯ. 366; нӣ. 754; па̄. 4.1.93, 94, 162, 163].
чхат̣т̣хунтехи ваччха̄дӣхи готтасаддаган̣ехи тасса апаччанти аттхе н̣а̄нубандха̄ а̄на, а̄йанапаччайа̄ хонти ва̄.
ваччхасса апаччам̣ ваччха̄но, ваччха̄йано, ваччха̄нӣ, ваччха̄йанӣ, ваччха̄нам̣, ваччха̄йанам̣. евам̣ качча̄но, качча̄йано, ка̄тийа̄но, ка̄тийа̄йано, са̄кат̣а̄но, са̄кат̣а̄йано, кан̣ха̄но, кан̣ха̄йано, моггалла̄но, моггалла̄йано, аггивесса̄но [аггивессанотипи диссати дӣ. ни. 1.176; ма. ни. 1.353 а̄дайо], аггивесса̄йано, мун̃ча̄но, мун̃ча̄йано, кун̃ча̄но, кун̃ча̄йано ичча̄ди.
434. каттика̄видхава̄дӣхи н̣еййан̣ера̄ [ка. 346; рӯ. 367; нӣ. 755; па̄. 4.1.120, 123, 126, 127, 128, 129, 131].
чхат̣т̣хйантехи каттика̄дӣхи видхава̄дӣхи ча тасса апаччанти аттхе камена н̣а̄нубандха̄ еййа, ерапаччайа̄ хонти ва̄.
н̣еййе – каттика̄йа на̄ма девадхӣта̄йа апаччам̣ каттикеййо, вината̄йа на̄ма девийа̄ апаччам̣ венатеййо, рохин̣ийа̄ на̄ма девийа̄ апаччам̣ рохин̣еййо, бхагинийа̄ апаччам̣ бха̄гинеййо, надийа̄ на̄ма иттхийа̄ апаччам̣ на̄деййо. евам̣ антеййо, а̄хеййо, ка̄меййо, сучийа̄ апаччам̣ сочеййо, ба̄ла̄йа апаччам̣ ба̄леййо ичча̄ди.
н̣ере – видхава̄йа апаччам̣ ведхаверо, видхава̄ на̄ма матапатика̄ иттхӣ. бандхукийа̄ апаччам̣ бандхукеро, на̄л̣икийа̄ на̄ма иттхийа̄ путто на̄л̣икеро, саман̣асса упаджджха̄йасса путто са̄ман̣еро, саман̣ийа̄ паваттинийа̄ дхӣта̄ са̄ман̣ерӣ ичча̄ди.
435. н̣йа дичча̄дӣхи [ка. 347; рӯ. 368; нӣ. 756; чам̣. 2.4.2; па̄. 4.1.85].
чхат̣т̣хунтехи дитиичча̄дӣхи тасса апаччанти аттхе н̣а̄нубандхо йапаччайо хоти ва̄.
436. лопован̣н̣иван̣н̣а̄нам̣ [ка. 261; рӯ. 369; нӣ. 509].
йе паре аван̣н̣асса иван̣н̣асса ча лопо хотӣти н̣йамхи паре аван̣н̣и’ван̣н̣а̄нам̣ лопо.
дитийа̄ на̄ма девадхӣта̄йа апаччам̣ деччо, адитийа̄ апаччам̣ а̄диччо.
таттха иван̣н̣алопе ‘таваггаваран̣а̄нам̣ йе чаваггабайан̃а̄’ти йамхи паре таваггасса чаваггаттам̣, пуна ‘ваггаласехи те’ти йасса пуббарӯпаттам̣, кун̣д̣анийа̄ апаччам̣ кон̣д̣ан̃н̃о.
437. уван̣н̣асса̄ван̇а саре [ка. 348; рӯ. 371; нӣ. 757].
саре паре уван̣н̣асса аван̇а хотӣти уван̣н̣асса аваттам̣. ‘таваггаваран̣а̄на…’нти суттена васса баттам̣, пуна ‘ваггаласехи те’ти суттена йасса пуббарӯпаттам̣, бха̄туно апаччам̣ бха̄табйо.
438. а̄ н̣и [ка. 347; рӯ. 368; нӣ. 756; чам̣. 2.4.19; па̄. 4.1.95].
расса̄’ка̄рантато апаччаттхе н̣а̄нубандхо расси’паччайо хоти ва̄.
даккхасса апаччам̣ даккхи. евам̣ дон̣и, ва̄сави, сакйапутти, на̄т̣апутти, да̄сапутти, да̄руно апаччам̣ да̄рави [вича̄ретаббамидам̣], варун̣асса апаччам̣ ва̄рун̣и. евам̣ кан̣д̣и, ба̄ладеви, па̄ваки, джинадаттасса апаччам̣ дженадатти, суддходани, ануруддхи ичча̄ди.
439. ра̄джато н̃о джа̄тийам̣ [ка. 347; рӯ. 368; нӣ. 756; чам̣. 2.4.70; па̄. 4.1.137].
джа̄тийам̣ гамйама̄на̄йам̣ ра̄джасаддамха̄ апаччаттхе н̃апаччайо хоти ва̄.
ран̃н̃о апаччам̣ ра̄джан̃н̃о, ра̄джакуласса путтоти аттхо.
джа̄тийанти ким̣? ра̄джапутто.
440. кхатта̄ йийа̄ [ка. 347; рӯ. 368; нӣ. 756; чам̣. 2.4.69; па̄. 4.1.138].
джа̄тийам̣ гамйама̄на̄йам̣ кхаттасаддамха̄ апаччаттхе йа, ийапаччайа̄ хонти.
кхаттакуласса апаччам̣ кхатйо, кхаттийо.
джа̄тийантвева? кхатти.
441. мануто ссасан̣а [ка. 348; рӯ. 371; нӣ. 753; чам̣. 2.4.94, 95; па̄. 4.1.161].
джа̄тийам̣ гамйама̄на̄йам̣ манусаддамха̄ апаччаттхе сса, сан̣апаччайа̄ хонти.
мануно апаччам̣ мануссо, ма̄нусо, ману на̄ма каппе а̄дикхаттийо маха̄самматара̄джа̄, иттхийам̣ мануссӣ, ма̄нусӣ,
джа̄тийантвева? ма̄н̣аво.
442. джанападана̄масма̄ джанакхаттийа̄ ран̃н̃е ча н̣о [ка. 352; рӯ. 376; нӣ. 765; чам̣. 2.4.96; па̄. 4.1.168; ‘‘джанападана̄масма̄ кхаттийа̄…’’ (бахӯсу)].
джанава̄чина̄ ча кхаттийава̄чина̄ ча джанападана̄мамха̄ ран̃н̃е ча апачче ча н̣о хоти.
пан̃ча̄ла̄нам̣ джана̄нам̣ ра̄джа̄ пан̃ча̄ло, пан̃ча̄ласса кхаттийасса апаччам̣ пан̃ча̄ло. евам̣ косало, ма̄гадхо, окка̄ко [дӣ. ни. 1.267].
джанападана̄масма̄ти ким̣? дасаратхаран̃н̃о путто да̄саратхи [да̄сарат̣т̣хи].
джанакхаттийа̄ти ким̣? пан̃ча̄ласса бра̄хман̣асса апаччам̣ пан̃ча̄ли.
443. н̣йа курусивӣхи [ка. 346; рӯ. 367; нӣ. 755; чам̣. 2.4.101 …пе… 4.1.172].
куру, сивисаддехи апачче ран̃н̃е ча н̣йо хоти.
куруран̃н̃о апаччам̣ корабйо [джа̄. 1.14.228, 232, 236], курурат̣т̣хава̄сӣнам̣ ра̄джа̄ корабйо, кораббо, пуббарӯпаттам̣, сивиран̃н̃о апаччам̣ себйо, сивират̣т̣хава̄сӣнам̣ ра̄джа̄ себйо.
апаччара̄си нит̣т̣хито.
анекаттхара̄си
444. н̣а ра̄га̄ тена раттам̣ [ка. 347; рӯ. 368; нӣ. 756; чам̣. 3.1.1 …пе… 4.2.1].
раджджанти ваттхам̣ етена̄ти ра̄го, раджанаваттху, ра̄гава̄чимха̄ тена раттанти аттхе н̣о хоти.
каса̄вена раттам̣ ваттхам̣ ка̄са̄вам̣ [дха. па. 9], ка̄са̄йам̣ ва̄. евам̣ косумбхам̣, халиддийа̄ раттам̣ ха̄лиддам̣, па̄т̣ан̇гена раттам̣ па̄т̣ан̇гам̣, ман̃джит̣т̣хам̣, кун̇кумам̣ ичча̄ди.
‘‘нӣлам̣ ваттхам̣, пӣтам̣ ваттха’’нтиа̄дӣсу пана нӣла, пӣта̄дисадда̄ гун̣асаддатта̄ паччайена вина̄ гун̣аниссайам̣ даббам̣ ваданти. евам̣ саббесу гун̣асадда, джа̄тисадда, на̄масаддесу.
445. наккхаттениндуйуттена ка̄ле [ка. 352; рӯ. 376; нӣ. 765; чам̣. 3.1.5; па̄. 4.2.3].
индуйуттена наккхаттена лаккхите ка̄ле таннаккхаттава̄чӣхи н̣о хоти.
пун̣н̣ачандайуттена пхуссанаккхаттена лаккхита̄ пхусса̄, ратти, пхуссо, ахо. евам̣ ма̄гхо ичча̄ди.
наккхаттена̄ти ким̣? гаругахена лаккхита̄ ратти.
индуйуттена̄ти ким̣? пхуссена лаккхито мухутто.
ка̄лети ким̣? пхуссена лаккхита̄ аттхасиддхи.
446. са̄сса девата̄ пун̣н̣ама̄сӣ [ка. 352; рӯ. 376; нӣ. 765; чам̣. 3.1.18, 19 …пе… 4.2.21-24].
са̄ асса девата̄, са̄ асса пун̣н̣ама̄сӣти аттхе пат̣хаманта̄ н̣о хоти.
буддхо асса девата̄ти буддхо, йо буддхам̣ аттано а̄раккхадеватам̣ вийа гарум̣ катва̄ вичарати, нирантарам̣ ва̄ ‘‘буддхо буддхо’’ти ва̄чам̣ ниччха̄рети, тассетам̣ на̄мам̣. сугато асса девата̄ти согато, махиндадево асса девата̄ти ма̄хиндо. евам̣ йа̄мо, сомо, ва̄рун̣о.
пхуссӣ асса пун̣н̣ама̄сӣти пхуссо, ма̄со. евам̣ ма̄гхо, пхаггуно, читто, веса̄кхо, джет̣т̣хамӯло, а̄сал̣хо, са̄ван̣о, пот̣т̣хапа̄до, ассайуджо, каттико, ма̄гасиро.
пун̣н̣ама̄сӣти ким̣? пхуссӣ асса пан̃чамӣ титхӣ.
447. тамадхӣте там̣ джа̄на̄ти кан̣ика̄ ча [ка. 351; рӯ. 374; нӣ. 764; чам̣. 3.1.37 …пе… 4.2.59].
етесу аттхесу дутийанта̄ н̣о ча ко ча н̣ико ча̄ти ете паччайа̄ хонти.
н̣амхи – бйа̄каран̣ам̣ адхӣте джа̄на̄ти ва̄ веййа̄каран̣о [дӣ. ни. 1.256]. паккхе ‘‘веййа̄каран̣ико, бйан̃джанам̣ адхӣте джа̄на̄ти ва̄ веййан̃джанико’’ти има̄ни н̣икена сиджджханти.
камхи-чхандам̣ адхӣте джа̄на̄ти ва̄ чхандо. евам̣ падако [дӣ. ни. 1.256], на̄мако.
н̣икамхи-винайам̣ адхӣте джа̄на̄ти ва̄ венайико, суттантико, а̄бхидхаммико.
еттха ча ‘веййа̄каран̣о’ти паде виййа̄каран̣ам̣ адхӣтети ва̄кйам̣, ‘вейан̃джанико’ти паде вийан̃джанам̣ адхӣтети. упари ‘дова̄рико, соваггика’нти падесупи ‘дува̄ре нийутто, сувагга̄йа сам̣ваттатӣ’ти ва̄кйам̣, аттхам̣ катхентена пана дува̄ра, суваггасадда̄нам̣ таддхитабха̄ве ева сиддхатта̄ два̄рети ча сагга̄йа̄ти ча катхетаббо.
448. тасса висайе десе [ка. 352; рӯ. 376; нӣ. 365; чам̣. 3.1.61; па̄. 4.2.52, 53].
тасса десарӯпе висайе чхат̣т̣хунта̄ н̣о хоти.
тхӯйамига̄ васа̄тино на̄ма, васа̄тӣнам̣ висайо десо ва̄са̄то. идха адесарӯпатта̄ н̣о на хоти, чаккхусса висайо рӯпам̣.
449. нива̄се танна̄ме [ка. 352; рӯ. 376; нӣ. 365; чам̣. 3.1.64; па̄. 4.2.69].
танна̄мабхӯте нива̄се чхат̣т̣хйанта̄ н̣о хоти.
сивӣнам̣ нива̄со десо себйо. васам̣ аденти бхаккхантӣти васа̄да̄, бйаггха̄ сӣха̄ ва̄, васа̄да̄нам̣ нива̄со десо ва̄са̄до.
450. анубхаве [ка. 352; рӯ. 376; нӣ. 765; чам̣. 3.1.65; па̄. 4.2.70].
самӣпе бхавам̣ анубхавам̣, ‘‘адӯрабхаве’’типи па̄т̣хо, танна̄ме анубхаве десе чхат̣т̣хйанта̄ н̣о хоти.
видиса̄йа анубхавам̣ ведисам̣, нагарам̣, удумбарасса анубхавам̣ одумбарам̣, вима̄нам̣.
451. тена ниббатте [ка. 352; рӯ. 376; нӣ. 765; чам̣. 3.1.66; па̄. 4.2.68].
танна̄ме тена ниббатте десе татийанта̄ н̣о хоти.
кусамбена на̄ма исина̄ ниббатта̄ косамбӣ, иттхийам̣ ӣ, нагарӣ. евам̣ ка̄кандӣ, ма̄кандӣ, сахассена дханена ниббатта̄ са̄хассӣ, парикха̄, айан̃ча татийа̄ хетумхи каттари каран̣е ча йатха̄йогам̣ йуджджати.
452. тамидхаттхи [ка. 352; рӯ. 376; нӣ. 765; чам̣. 3.1.67; па̄. 4.2.67].
там̣ идха аттхӣти аттхе танна̄ме десе пат̣хаманта̄ н̣о хоти.
удумбара̄ асмим̣ десе сантӣти одумбаро, бадара̄ асмим̣ десе сантӣти ба̄даро. евам̣ паббаджо.
453. татра бхаве [ка. 352; рӯ. 376; нӣ. 765; чам̣. 3.2.48; па̄. 4.2.133].
татра бхаваттхе саттамйанта̄ н̣о хоти.
удаке бхаво одако, маччхо, ураси бхаво орасо, путто, са̄гамо. нагаре бхаво на̄гаро. евам̣ джа̄нападо, ма̄гадхо, капилаваттхумхи бхаво ка̄пилаваттхаво, ‘уван̣н̣асса̄ван̇а…’ти усса аваттам̣. косамбийам̣ бхаво косамбо, митте бхава̄ метта̄, пуре бхава̄ порӣ [дӣ. ни. 1.9], ва̄ча̄, манасмим̣ бхаво ма̄насо. еттха пана –
454. мана̄дӣнам̣ сака [ка. 404; рӯ. 370; нӣ. 859].
н̣а̄нубандхе паччайе паре мана̄дӣнам̣ анте са̄гамо хотӣти саббаттха маноган̣а̄дӣнам̣ анте са̄гамо.
ма̄насо, ра̄го, ма̄наса̄, тан̣ха̄, ма̄насам̣, сукхам̣. евам̣ четасо, четаса̄, четасам̣. квачи мано ева ма̄насам̣, чето ева четасотипи йуджджати.
455. аджджа̄дӣхи тано [ка. 352; рӯ. 376; нӣ. 765; чам̣. 3.15; па̄. 4.2.105].
татра бхавоти аттхе аджджа̄дӣхи тано хоти.
аджджа бхаво аджджатано, аттхо, аджджаттанӣ, вибхатти, двиттам̣, аджджатанам̣, хитам̣, све бхаво сва̄тано, маха̄вуттина̄ есса а̄ттам̣. хиййо бхаво хиййаттано, хиййаттано, хиййаттанам̣, осса аттам̣ двиттан̃ча.
456. пура̄то н̣о ча [ка. 352; рӯ. 376; нӣ. 765].
татра бхавоти аттхе пура̄саддамха̄ н̣о ча тано ча хонти.
пуре бхаво пура̄н̣о, идха н̣о анубандхо на хоти, пора̄н̣о ва̄, пура̄тано.
457. ама̄тваччо [ка. 352; рӯ. 376; нӣ. 765; чам̣. 3.2.13; па̄. 4.2.104].
ама̄саддамха̄ бхаваттхе аччо хоти. ‘ама̄’ти сахаттхава̄чӣ.
ра̄джакиччесу ран̃н̃а̄ саха бхаватӣти амаччо [дӣ. ни. т̣ӣ. 1.339].
458. маджджха̄дӣхимо [ка. 353; рӯ. 378; нӣ. 767; чам̣. 3.2.82; па̄. 4.3.8, 22; ‘маджджха̄дитвимо’ (бахӯсу)].
маджджха̄дӣхи бхаваттхе имо хоти.
маджджхе бхаво маджджхимо. евам̣ антимо, хет̣т̣химо, упаримо, оримо, паччхимо, аббхантаримо, паччантимо, пураттхимо.
459. кан̣а н̣еййа н̣еййака йийа̄ [ка. 352; рӯ. 376; нӣ. 765; чам̣. 3.2.4, 5, 6 …пе… 4.2.94, 95, 97, 119-130].
бхаваттхе саттамйанта̄ ете пан̃ча паччайа̄ хонти.
кан̣а-кусина̄ра̄йам̣ бхаво косина̄рако, магадхесу бхаво ма̄гадхако, а̄ран̃н̃ако, виха̄ро.
н̣еййа-ган̇га̄йам̣ бхаво ган̇геййо, паббатеййо, ване бхаво ва̄неййо.
н̣еййака-косалеййако, ба̄ра̄н̣асеййако, чампеййако, митхилеййако, идха на вуддхи.
йа-га̄ме бхаво гаммо, диве бхаво диббо,
ийа-га̄мийо, га̄мико, йасса каттам̣, ударе бхаво одарийо, одарико, диве бхаво дивийо, пан̃ча̄лийо, бодхипаккхийо, локийо.
460. н̣ико [ка. 351; рӯ. 374; нӣ. 764; чам̣. 3.2.40, 41, 42; па̄. 4.2.126, 127, 128].
бхаваттхе саттамйанта̄ н̣ико хоти.
са̄радико, дивасо, са̄радика̄, ратти, са̄радикам̣, пуппхам̣. бхавасаддена четтха ан̃н̃епи аттхе упалаккхети, паббатато паккханда̄ надӣ паббатеййа̄, кимӣнам̣ косе джа̄там̣ косеййам̣, ваттхам̣. евам̣ сивеййам̣, ба̄ра̄н̣асеййам̣.
461. тамасса сиппам̣ сӣлам̣ пан̣йам̣ пахаран̣ам̣ пайоджанам̣ [ка. 351; рӯ. 374; нӣ. 764; чам̣. 3.4.49-66 …пе… 4.4.47-65].
тамасса сиппам̣, тамасса сӣлам̣, тамасса пан̣йам̣, тамасса пахаран̣ам̣, тамасса пайоджананти аттхесу пат̣хаманта̄ н̣ико хоти.
сиппе – вӣн̣а̄ва̄данамасса сиппам̣ вен̣ико. еттха ча вӣн̣а̄саддена вӣн̣а̄ва̄данам̣ вуччати. екаттхӣбха̄васа̄маттхийан̃хетам̣. евам̣ саббаттха. евам̣ модин̇гико, па̄н̣авико, вам̣сико.
сӣле-пам̣сукӯладха̄ран̣ам̣ асса сӣлам̣ пам̣сукӯлико, пам̣сукӯлам̣ дха̄ретум̣ сӣламасса̄ти ва̄ пам̣сукӯлико. сӣласаддена четтха вата, дхамма, са̄дхука̄ра̄пи гайханти, пам̣сукӯлам̣ дха̄рети сӣлена̄ти пам̣сукӯликотипи йуджджати. евам̣ течӣварико, пин̣д̣ам̣ пин̣д̣ам̣ пататӣти пин̣д̣апа̄то, пин̣д̣а̄ча̄рена ладдхабходжанам̣, пин̣д̣апа̄тайа̄панам̣ асса сӣланти пин̣д̣апа̄тико, пин̣д̣апа̄тена йа̄петум̣ сӣлан̃ча ватан̃ча дхаммо ча гарука̄ро ча асса̄ти пин̣д̣апа̄тико.
‘пан̣йа’нти виккеййаваттху вуччати, гандхо пан̣йам̣ асса̄ти гандхико. евам̣ телико, гол̣ико.
пахаранти етена̄ти пахаран̣ам̣, а̄вудхабхан̣д̣ам̣, ча̄по пахаран̣амасса̄ти ча̄пико. евам̣ томарико, муггарико.
пайоджанам̣ вуччати пхалам̣, упадхи пайоджанамасса̄ти опадхикам̣ [а. ни. 8.59], пун̃н̃ам̣, сатам̣ пайоджанамасса̄ти са̄тикам̣. евам̣ са̄хассикам̣ [джа̄. 2.21.415].
462. там̣ ханта̄рахати гаччхатун̃чхати чарати [ка. 351; рӯ. 374; нӣ. 764; чам̣. 3.4.27-43; па̄. 4.4.28-46].
там̣ ханти, там̣ арахати, там̣ гаччхати, там̣ ун̃чхати, там̣ чаратӣти аттхесу дутийанта̄ н̣ико хоти.
паккхӣхи паккхино хантӣти паккхико. евам̣ са̄кун̣ико [а. ни. 2.263 (са̄куникотипи диссати)], ма̄йӯрико, маччхехи маччхе ханатӣти маччхико. евам̣ дхенуко, магехи маге ханатӣти ма̄гавико, маджджхе ва̄гамо. евам̣ ха̄рин̣ико, ‘харин̣о’ти маго ева. сӯкарико, идха на вуддхи.
сатам̣ арахатӣти са̄тикам̣. евам̣ са̄хассикам̣.
парада̄рам̣ гаччхатӣти па̄рада̄рико, парада̄рико ва̄. евам̣ патхико, маггико.
бадаре ун̃чхати гавесатӣти ба̄дарико. евам̣ а̄малакико.
дхаммам̣ чаратӣти дхаммико. евам̣ адхаммико.
463. тена катам̣ кӣтам̣ бандхам̣ абхисан̇кхатам̣ сам̣сат̣т̣хам̣ хатам̣ ханти джитам̣ джайати диббати кхан̣ати тарати чарати вахати джӣвати [ка. 350; рӯ. 373; нӣ. 364; чам̣. 3.4.1-26; па̄. 4.4.1-27].
тена катам̣, тена кӣтам̣…пе… тена джӣвати иччаттхесу татийанта̄ н̣ико хоти.
ка̄йена катам̣ ка̄йикам̣. евам̣ ва̄часикам̣, ма̄насикам̣, ва̄тена като ва̄тико, а̄ба̄дхо.
сатена мӯлена кӣтам̣ бхан̣д̣ам̣ са̄тикам̣. евам̣ са̄хассикам̣.
варатта̄йа йотта̄йа бандхито ва̄раттико, айаса̄ бандхито а̄йасико, са̄гамо. евам̣ па̄сико.
гхатена абхисан̇кхатам̣ сам̣сат̣т̣хам̣ ва̄ гха̄тикам̣. евам̣ гол̣икам̣, да̄дхикам̣, ма̄ричикам̣.
джа̄лена хато джа̄лико, маччхо.
джа̄лена хантӣти джа̄лико, джа̄лакеват̣т̣о. евам̣ ба̄л̣исико [сам̣. ни. 2.158].
аккхехи джитам̣ дханам̣ аккхикам̣. евам̣ са̄ла̄кикам̣.
аккхехи джайати диббатӣти ва̄ аккхико.
кхан̣иттийа̄ кхан̣атӣти кха̄н̣иттико. евам̣ кудда̄лико, идха на вуддхи.
ул̣умпена таратӣти ол̣умпико, ул̣умпико ва̄. евам̣ на̄вико [джа̄. 2.20.149], гопуччхико.
сакат̣ена чаратӣти са̄кат̣ико. евам̣ ратхико, йа̄нико, дан̣д̣ико,
кхандхена вахатӣти кхандхико. евам̣ ам̣сико, сӣсико, идха на вуддхи.
ветанена джӣватӣти ветанико. евам̣ бхатико, касико, кайико, виккайико, бхатика̄дӣсу на вуддхи.
464. тасса сам̣ваттати [ка. 351; рӯ. 374; нӣ. 765; чам̣. 3.4.67-69; па̄. 4.4.66-68].
тасса сам̣ваттатӣти аттхе чатуттхйанта̄ н̣ико хоти.