1. сандхикан̣д̣а
сан̃н̃а̄ра̄си
гарусан̃н̃а̄ра̄си
ван̣н̣о, саро, саван̣н̣о, дӣгхо, рассо, бйан̃джано, вагго, ниггахӣтам̣.
1. аа̄дайо тита̄лӣсам̣ [тита̄лӣса (бахӯсу)] ван̣н̣а̄ [ка. 2; рӯ. 2; нӣ. 1, 2].
аа̄дайо бинданта̄ течатта̄лӣсаккхара̄ ван̣н̣а̄ на̄ма хонти.
а, а̄, и, ӣ, у, ӯ, ета, е, ота, о. ка, кха, га, гха, н̇а, ча, чха, джа, джха, н̃а, т̣а, т̣ха, д̣а, д̣ха, н̣а, та, тха, да, дха, на, па, пха, ба, бха, ма, йа, ра, ла,ва са, ха, л̣а, ам̣. аттхам̣ ван̣н̣енти пака̄сентӣти ван̣н̣а̄, аккхара̄ти ча вуччанти, на̄мапан̃н̃аттирӯпатта̄ наккхаранти кхайавайам̣ на гаччхантӣти аккхара̄. ‘‘на̄маготтам̣ на джӣратӣ’’ти [сам̣. ни. 1.76] хи вуттам̣.
2. даса̄до сара̄ [ка. 3; рӯ. 3; нӣ. 3].
тесу ван̣н̣есу а̄димхи даса ван̣н̣а̄ сара̄ на̄ма хонти. сайамева ладдхасарӯпа̄ хутва̄ ра̄джанти вирочантӣти сара̄.
3. две две саван̣н̣а̄.
тесу саресу две двесара̄ саван̣н̣а̄ на̄ма хонти.
а, а̄ аван̣н̣о, и, ӣ иван̣н̣о, у, ӯ уван̣н̣о, ета, е етаван̣н̣о, ота, о отаван̣н̣о. сама̄но ван̣н̣о сути етесанти саван̣н̣а̄, сарӯпа̄ти ча вуччанти, сама̄нам̣ рӯпам̣ сути етесанти сарӯпа̄.
4. пуббо рассо [ка. 4; рӯ. 4; нӣ. 4.22].
двӣсу двӣсу саван̣н̣есу йо йо пуббо хоти, со со рассо на̄ма хоти. рассена ка̄лена ваттабба̄ти расса̄, рассака̄ло на̄ма аккхидала̄нам̣ уммисананиммисанасамака̄ло.
таттха ета, ота ити две екападасам̣йоге паре квачи лаббханти. ет̣т̣хи, сет̣т̣хо, от̣т̣хо, соттхи.
екападасам̣йогети ким̣? падантарасам̣йоге паре расса̄ ма̄ хонтӯти. мам̣ че твам̣ никхан̣ам̣ ване, [джа̄. 2.22.5] путто тйа̄хам̣ маха̄ра̄джа [джа̄. 1.1.7].
квачӣти ким̣? екападасам̣йогепи ваггантесу ва̄ йа, ра, ла, весу ва̄ паресу расса̄ ма̄ хонтӯти. енти, сенти, еййа, бха̄сеййа, мен̣д̣о, сон̣д̣о.
5. паро дӣгхо [ка. 5; рӯ. 5; нӣ. 5].
двӣсу двӣсу саван̣н̣есу йо йо паро хоти, со со дӣгхо на̄ма хоти. дӣгхена ка̄лена ваттабба̄ти дӣгха̄, дӣгхака̄ло на̄ма рассехи дигун̣ака̄ло.
6. ка̄дайо бйан̃джана̄ [ка. 6; рӯ. 8; нӣ. 6].
тесу ван̣н̣есу ка̄дайо бинданта̄ ван̣н̣а̄ бйан̃джана̄ на̄ма хонти. аттхам̣ бйан̃джайантӣти бйан̃джана̄. те пана суддха̄ аддхаматтика̄, рассайутта̄ дийаддхаматтика̄, дӣгхайутта̄ тийаддхаматтика̄.
7. пан̃чапан̃чака̄ вагга̄ [ка. 7; рӯ 9; нӣ. 7].
тесу бйан̃джанесу ка̄ди-манта̄ пан̃чабйан̃джанапан̃чака̄ вагга̄ на̄ма хонти.
ка̄ди пан̃чако кавагго, ча̄ди ча вагго, т̣а̄ди т̣авагго, та̄ди тавагго, па̄ди павагго. сеса̄ авагга̄ти сиддхам̣. ван̣н̣уддесе екат̣т̣ха̄ника̄нам̣ бйан̃джана̄нам̣ вагге самӯхе нийутта̄ти вагга̄.
8. бинду ниггахӣтам̣ [ка. 8; рӯ. 10; нӣ. 8].
анте биндуматто ван̣н̣о ниггахӣтам̣ на̄ма. ниггайха гайхати учча̄рийатӣти ниггахӣтам̣.
гарусан̃н̃а̄ра̄си нит̣т̣хито.
бйан̃джанавуттира̄си
т̣ха̄нам̣, каран̣ам̣, пайатанам̣ [рӯ. 2 (пит̣т̣хе); нӣ 6 (пит̣т̣хе); 23 (суттан̇ке)].
чха т̣ха̄на̄ни – кан̣т̣хат̣т̣ха̄нам̣, та̄лут̣т̣ха̄нам̣, муддхат̣т̣ха̄нам̣, дантат̣т̣ха̄нам̣, от̣т̣хат̣т̣ха̄нам̣, на̄сикат̣т̣ха̄нам̣. тесу бйаттам̣ вадантена йаттха ‘‘аккха’’нти вуччати, там̣ кан̣т̣хат̣т̣ха̄нам̣. йаттха ‘‘иччха’’нти, там̣ та̄лут̣т̣ха̄нам̣. йаттха ‘‘рат̣т̣ха’’нти, там̣ муддхат̣т̣ха̄нам̣. йаттха ‘‘саттха’’нти, там̣ дантат̣т̣ха̄нам̣. йаттха ‘‘пуппха’’нти вуччати, там̣ от̣т̣хат̣т̣ха̄нам̣. на̄сападесо на̄сикат̣т̣ха̄нам̣.
каттхачи пана урат̣т̣ха̄нам̣, сират̣т̣ха̄нам̣, дживха̄мӯлат̣т̣ха̄нантипи а̄гатам̣. таттха сират̣т̣ха̄нам̣ на̄ма муддхат̣т̣ха̄намева. дживха̄мӯлат̣т̣ха̄нам̣ пана саббаван̣н̣а̄нам̣ са̄дха̄ран̣анти ваданти.
каран̣ам̣ чатуббидхам̣ – дживха̄мӯлам̣, дживхопаггам̣, дживхаггам̣, сакат̣т̣ха̄нанти.
пайатанам̣ чатуббидхам̣ – сам̣вут̣ам̣, виват̣ам̣, пхут̣т̣хам̣, ӣсам̣пхут̣т̣ханти. таттха каран̣а̄нам̣ сакасакат̣т̣ха̄нехи саддхим̣ сам̣варан̣а̄дико висеса̄ка̄ро сам̣вут̣а̄ди на̄ма.
таттха кан̣т̣хападеса̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сан̇гхат̣т̣анена уппанна̄ аван̣н̣а, кавагга, хака̄ра̄ кан̣т̣хаджа̄ на̄ма. та̄лумхи дживха̄маджджхасан̇гхат̣т̣анена уппанна̄ иван̣н̣а, чавагга, йака̄ра̄ та̄луджа̄ на̄ма. мукхаббхантарамуддхамхи дживхопаггасан̇гхат̣т̣анена уппанна̄ т̣авагга, ра, л̣ака̄ра̄ муддхаджа̄ на̄ма. упари дантапантийам̣ дживхаггасан̇гхат̣т̣анена уппанна̄ тавагга, ла, сака̄ра̄ дантаджа̄ на̄ма. от̣т̣хадвайасан̇гхат̣т̣анена уппанна̄ уван̣н̣а, павагга̄ от̣т̣хаджа̄ на̄ма. ниггахӣтам̣ на̄сикаджам̣ на̄ма. пан̃чавагганта̄ пана на̄сикат̣т̣ха̄непи сакат̣т̣ха̄непи джа̄йанти. ека̄ро кан̣т̣хата̄луджо. ока̄ро кан̣т̣хот̣т̣хаджо. вака̄ро дантот̣т̣хаджо. апича иван̣н̣уван̣н̣а̄ кан̣т̣хепи джа̄йантийева. йада̄ хака̄ро ваггантехи ва̄ йа, ра, ла, вехи ва̄ йутто хоти, тада̄ ураджоти ваданти. пан̃хо, тун̣хи, нха̄то, вимхито, гайхате, вулхате, авха̄нам̣.
кан̣т̣хам̣ сам̣варитва̄ учча̄рито ака̄ро сам̣вут̣о на̄ма. сакасакат̣т̣ха̄на, каран̣а̄ни виваритва̄ учча̄рита̄ сесасара̄ ча са, хака̄ра̄ ча виват̣а̄ на̄ма. та̄нийева га̄л̣хам̣ пхуса̄петва̄ учча̄рита̄ пан̃чавагга̄ пхут̣т̣ха̄ на̄ма. тхокам̣ пхуса̄петва̄ учча̄рита̄ йа, ра, ла, ва̄ ӣсам̣пхут̣т̣ха̄ на̄ма. таттха от̣т̣хаджесу та̄ва паваггам̣ ваданта̄нам̣ от̣т̣хадвайасса га̄л̣хам̣ пхусанам̣ иччхитаббам̣. касма̄? пхут̣т̣хапайатаникатта̄ паваггасса. уван̣н̣ам̣ ваданта̄нам̣ пана от̣т̣хадвайасса виваран̣ам̣ иччхитаббам̣. касма̄? виват̣апайатаникатта̄ уван̣н̣асса. еса найо сесесу саббесӯти.
чӯл̣анируттийам̣ пана саббе рассасара̄ сам̣вут̣а̄ на̄ма, саббедӣгхасара̄ виват̣а̄ на̄ма̄ти вуттам̣. татха̄ саддаса̄раттхаджа̄линийам̣, каттхачи саккат̣агантхе ча. идам̣ йуттатарам̣. ан̃н̃ат̣т̣ха̄никабйан̃джанехи йутта̄ сара̄ аттано т̣ха̄на, каран̣а̄ни джаханта̄пи пайатанам̣ на джаханти. тасма̄ на̄на̄ван̣н̣а̄нам̣ сам̣сагге пайатана̄нам̣ сам̣саггабхедопи ведитабботи. таттха ‘‘сун̣а̄ту ме’’ти ваданто йади н̣а̄-ка̄рам̣ дживхаггена дантат̣т̣ха̄не катва̄ вадеййа, дантаджо на̄-ка̄ро ева бхавеййа. ту-ка̄ран̃ча дживхопаггена муддхат̣т̣ха̄не катва̄ вадеййа, муддхаджо т̣у-ка̄ро ева бхавеййа. еван̃ча сати аккхаравипатти на̄ма сийа̄. еса найо сесесу муддхаджадантаджесу. тасма̄ каммава̄чам̣ са̄вентехи на̄ма т̣ха̄на, каран̣а, пайатанесу сут̣т̣ху кусалехи бхавитаббанти.
ситхилан̃ча, дханитан̃ча, дӣгхам̣, рассам̣, гарум̣, лахум̣;
ниггахӣтам̣, вимуттан̃ча, самбандхан̃ча, ваваттхитам̣ [нӣ. 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16-19, 20, 21 суттесу пасситаббам̣].
мудуна̄ вачӣпайогена ваттабба̄ ваггапат̣хама, татийа, пан̃чама̄ ситхила̄ на̄ма. тхаддхена вачӣпайогена ваттабба̄ ваггадутийа, чатуттха̄ дханита̄ на̄ма. дӣгха, расса̄ пуббе вутта̄. дӣгха̄ чева сам̣йогапубба̄ ча ниггахӣтанта̄ ча гарука̄ на̄ма. сеса̄ лахука̄ на̄ма. йатха̄ саддасахито ва̄то мукхачхиддена бахи аниккхамма на̄сасота̄бхимукхо хоти, татха̄ мукхам̣ авиват̣ам̣ катва̄ ваттаббам̣ бйан̃джанам̣ ниггахӣтам̣ на̄ма. тена йутта̄ни саббабйан̃джана̄ни ниггахӣтанта̄ни на̄ма. сеса̄ вимутта̄ на̄ма. падасандхивасена ваттаббам̣ самбандхам̣ на̄ма. падаччхедам̣ катва̄ ваттаббам̣ ваваттхитам̣ на̄ма.
бйан̃джанавуттира̄си нит̣т̣хито.
лахусан̃н̃а̄ра̄си
джхо, ло, по, гхо, го.
9. йуван̣н̣а̄ [ийуван̣н̣а̄ (бахӯсу)] джхала̄ на̄массанте [ка. 58; рӯ. 29; нӣ. 205].
аниттхилин̇гасса на̄масса анте иван̣н̣уван̣н̣а̄ камена джхаласан̃н̃а̄ хонти.
10. питтхийам̣ [ка. 59; рӯ. 182; нӣ. 206].
иттхилин̇ге на̄массанте иван̣н̣уван̣н̣а̄ пасан̃н̃а̄ хонти.
11. гха̄ [ка. 60; рӯ. 177; нӣ. 207].
гхо
, а̄ ити двипадам̣. иттхилин̇ге а̄ка̄ро гхасан̃н̃о хоти.
12. го сйа̄лапане [ка. 57; рӯ. 71; нӣ. 214].
а̄лапане си гасан̃н̃о хоти.
лахусан̃н̃а̄ра̄си нит̣т̣хито.
сан̇кетара̄си
13. видхи висесанам̣ йам̣ тасса [чам̣. 1.1.6; па̄. 1.1.72; видхиббисесанантасса (бахӯсу)].
сутте йам̣ висесанам̣ диссати, тасса видхи н̃а̄таббо.
‘ато йонам̣ т̣а̄т̣е’. нара̄, наре. йонанти висесанам̣. т̣а̄т̣ети видхи.
14. саттамийам̣ пуббасса [рӯ. 8 (пит̣т̣хе); чам̣. 1.1.7; па̄. 1.1.66].
саттамӣниддесе пуббаван̣н̣ассева видхи н̃а̄таббо.
‘саро лопо саре’. локагго [апа. тхера 1.12.57].
15. пан̃чамийам̣ парасса [чам̣. 1.1.8; па̄. 1.1.67].
пан̃чамӣниддесе парассева видхи н̃а̄таббо.
‘ато йонам̣ т̣а̄т̣е’. нара̄, наре.
16. а̄дисса [чам̣. 1.1.9; па̄. 1.1.54].
парасса сиссама̄но [диссама̄но (мӯ)] видхи а̄диван̣н̣асса н̃а̄таббо.
‘ра сан̇кхйа̄то ва̄’. тераса.
17. чхат̣т̣хийантасса [чам̣. 1.1.10; па̄. 1.1.52].
чхат̣т̣хӣниддесе тадантасса видхи н̃а̄таббо.
‘ра̄джасси на̄мхи’. ра̄джина̄.
18. н̇а̄нубандхо [чам̣. 1.1.11; па̄. 1.1.53].
н̇а̄нубандхо а̄десо чхат̣т̣хӣниддит̣т̣хасса антасса н̃а̄таббо.
‘госса̄ван̇а’. гавассам̣.
19. т̣а̄нубандхонекаван̣н̣о саббасса [чам̣. 1.1.12; па̄. 1.1.55; т̣а̄нубандха̄некаван̣н̣а̄ саббасса (бахӯсу)].
йо ча т̣а̄нубандхо а̄десо, йо ча анекаван̣н̣о а̄десо, тадубхайам̣ чхат̣т̣хӣниддит̣т̣хасса саббассева ван̣н̣асамуда̄йасса н̃а̄таббам̣.
т̣а̄нубандхе та̄ва –
‘имасса̄ниттхийам̣ т̣е’. есу.
анекаван̣н̣е –
‘аними на̄мхи’. анена, имина̄.
20. н̃ака̄нубандха̄ а̄дйанта̄ [чам̣. 1.1.13; па̄. 1.1.46].
н̃а̄нубандхо а̄гамо ча ка̄нубандхо а̄гамо ча камена чхат̣т̣хӣниддит̣т̣хасса а̄димхи ча анте ча н̃а̄таббо.
н̃а̄нубандхе –
‘брӯто тиссин̃а’. бравити.
ка̄нубандхе –
‘бхӯсса вука’. бабхува.
21. ма̄нубандхо сара̄наманта̄ паро [чам̣. 1.1.14; па̄. 1.1.47].
ма̄нубандхо а̄гамо сара̄нам̣ антасарамха̄ паро хоти.
‘наджджа̄йо сва̄ма’. наджджа̄йо санданти. ‘мам̣ ва̄ рудха̄дӣнам̣’. рундхати. ‘джара сада̄намӣма ва̄’. джӣрати, сӣдати.
имасмим̣ бйа̄каран̣е анекасарата̄ на̄ма надӣ, пуриса ичча̄дӣсу лин̇гападесу ева аттхи, гаму, пачаичча̄дӣсу дха̄тупадесу наттхи. саббадха̄туйо бйан̃джананта̄ ева хонти, дха̄тванталопакиччам̣ наттхи. тасма̄ наджджа̄йоти еттха ӣ-ка̄ро антасаро на̄ма. тато ‘наджджа̄йо сва̄ма’ ити суттена а̄-ка̄ра̄гамо. рундхатӣти еттха пана у-ка̄ро антасаро на̄ма, тато ‘‘мам̣ ва̄ рудха̄дӣна’’нти суттена бинда̄гамо. евам̣ джӣрати, сӣдати ичча̄дӣсу. мраммапоттхакесу пана ‘‘ма̄нубандхо пада̄наманта̄ паро’’ти па̄т̣хо, со сӣхал̣апоттхакехи на самети.
22. виппат̣иседхе [чам̣. 1.1.16; па̄. 1.4.2].
сама̄нависайа̄нам̣ двиннам̣ видхӣнам̣ ан̃н̃аман̃н̃апат̣иседхарахите т̣ха̄не йебхуййена паро видхи ока̄сам̣ лабхати.
чатта̄роме бхиккхаве дхамма̄ [ан̇гуттараника̄йе] -еттха чатта̄римети пуббалопе сампатте паралопо ока̄сам̣ лабхати.
23. сан̇кето на̄вайавонубандхо [чам̣. 1.1.5].
йо ван̣н̣о пайогасса авайаво на хоти, суттесу сан̇кетаматто хоти, со анубандхо на̄ма.
‘госса̄ва’. гавассам̣-етена падарӯпавидха̄не анубандхо упайогам̣ на гаччхатӣти н̃а̄пети.
24. ван̣н̣апарена саван̣н̣опи.
ван̣н̣асаддо паро етасма̄ти ван̣н̣апаро, ван̣н̣апарена рассасарена саван̣н̣опи гайхати сайан̃ча, аван̣н̣оти вутте а̄-ка̄ропи гайхати а-ка̄ро ча̄ти вуттам̣ хоти. евам̣ иван̣н̣уван̣н̣есу.
25. нтувантуманта̄вантутавантусамбандхӣ [нту вантумантва̄вантутаванту самбандхӣ (бахӯсу)].
нтуити вутте ванту, манту, а̄ванту, тавантӯнам̣ самбандхӣбхӯто нтука̄ро гайхати.
‘нтантӯнам̣ нто йомхи пат̣хаме’. гун̣аванто, сатиманто, йа̄ванто, бхуттаванто.
сан̇кетара̄си нит̣т̣хито.
сандхивидха̄на
атха сандхивидха̄нам̣ дӣпийате.
лопо, дӣгхо, рассо, вуддхи, а̄десо, а̄гамо, двибха̄во, випалла̄со.
лопара̄си
26. саро лопо саре [ка. 12; рӯ. 13; нӣ. 30].
луппатӣти лопо. саре паре сарӯпо ва̄ асарӯпо ва̄ пуббо саро лопо хоти.
сарӯпе та̄ва –
аван̣н̣е-локагго [апа. тхера 1.12.57], бхава̄саво, [дха. са. 1102] авиджджа̄саво [дха. са. 1102], авиджджа̄нусайо [вибха. 949].
иван̣н̣е-муниндо, мунӣрито, варава̄дӣрито, иттхиндрийам̣ [вибха. 219].
уван̣н̣е-бахӯпака̄ро [джа̄. 1.22.588], бахука̄ ӯми бахӯми, сарабхуйа̄ ӯми сарабхӯми, сарабхуйа̄ удакам̣ сарабхӯдакам̣.
асарӯпе –
сотиндрийам̣ [вибха. 219], ка̄мупа̄да̄нам̣, бхавесана̄ [дӣ. ни. 3.305], бхавогхо [дха. са. 1156], со тун̣хасса [па̄ра̄. 381], дит̣т̣ха̄нусайо [вибха. 949], дит̣т̣хупа̄да̄нам̣, дит̣т̣хекат̣т̣хам̣, дит̣т̣хогхо [дха. са. 1156], мудиндрийам̣ [маха̄ва. 9], путта̄ маттхи [дха. па. 62], урасса дуккхо [па̄чи. 402], асантеттха на диссанти [дха. па. 304] ичча̄ди.
ити пуббалопара̄си.
27. паро квачи [ка. 13; рӯ. 15; нӣ. 31].
пуббасарамха̄ сарӯпо ва̄ асарӯпо ва̄ паро саро квачи лопо хоти.
сарӯпе та̄ва –
там̣ када̄ссу бхависсати [джа̄. 2.22.144 а̄дайо; там̣ кудассу], куда̄ссу на̄ма думмедхо, дуккхассантам̣ кариссати [дха. па. 376], йада̄сса сӣлам̣ пан̃н̃ан̃ча [джа̄. 2.22.1474], тада̄ссу кан̣хам̣ йун̃джанти [джа̄. 1.1.29] -кан̣ханти маха̄кан̣хагон̣ам̣, тан̣ха̄сса виппахӣна̄, ма̄ссу куджджха ратхесабха, саттхаха̄ракам̣ ва̄сса парийесеййа [па̄ра̄. 167, 171], а̄гата̄ттха тумхе, сотука̄ма̄ттха тумхе, ма̄ййо еварӯпамака̄си, папам̣ авиндум̣ [джа̄. 1.1.2] -павад̣д̣хам̣ а̄пам̣ лабхим̣сӯтйаттхо, на̄лам̣ кабал̣ам̣ пада̄таве [джа̄. 1.1.27] -па+а̄да̄тавети чхедо, ган̣хитунтаттхо, руппатӣти рӯпам̣, буджджхатӣти буддхо-дӣгхо, аггӣва таппати, иттхӣва гаччхати, надӣва сандати, ма̄тупат̣т̣ха̄нам̣, питупат̣т̣ха̄нам̣, йете дхамма̄ а̄дикалйа̄н̣а̄ [чӯл̣ава. 399] ичча̄ди.
асарӯпе –
итисса [па̄чи. 465], итипи [па̄ра̄. 1], ассаман̣ӣси [па̄ра̄. 135], акатан̃н̃ӯси [дха. па. 383], вандехам̣, сохам̣, йассада̄ни [маха̄ва. 242], чха̄йа̄ва анапа̄йинӣ [дха. па. 2], ма̄дисесу катха̄ва ка̄, киннума̄ва саман̣ийо мадхува̄ ман̃н̃ати ба̄ло [дха. па. 69], чаккхундрийам̣ [вибха. 219], двеме бхиккхаве дхамма̄ [а. ни. 2.3], тайоме бхиккхаве дхамма̄ [а. ни. 3.17] ичча̄ди.
квачӣти ким̣? катама̄ ча̄нанда аниччасан̃н̃а̄ [а. ни. 10.60].
ити паралопара̄си.
28. на две ва̄.
две пуббапарасара̄ квачи лопа̄ на хонти ва̄.
аппама̄до аматам̣ падам̣ [дха. па. 21], ко имам̣ патхавим̣вичессати [дха. па. 44].
квачитвева? сотиндрийам̣ [вибха. 219], чаккхундрийам̣ [вибха. 219],
ва̄ти ким̣? комам̣ васалим̣ пара̄масиссати.
ито пат̣т̣ха̄йа йа̄васандхикан̣д̣а̄васа̄на̄ йуттат̣т̣ха̄несу саббаттха квачисаддо, ва̄саддо ча ваттанте. таттха квачисаддо на̄на̄пайогам̣ дассети. ва̄саддо екапайогасса на̄на̄рӯпам̣ дассети. лопаниседхо.
29. парасарасса.
ниггахӣтамха̄ парасарасса квачи лопо хоти ва̄.
твам̣си [пе. ва. 47; джа̄. 2.22.764], чандам̣ва вималам̣ суддхам̣ [дха. па. 413; су. ни. 642], чаккам̣ва вахато падам̣ [дха. па. 1], халам̣да̄ни пака̄ситум̣ [маха̄ва. 8], кинти вадеййам̣, чӣваранти, паттанти, бхиккхунти.
ити саралопара̄си.
30. сам̣йога̄ди лопо.
сам̣йогасса а̄дибхӯто бйан̃джано квачи лопо хоти ва̄.
пуппхам̣са̄ уппаджджати [па̄ра̄. 36] – идха пуббасуттена саралопо, евам̣са те а̄сава̄ пахӣна̄ хонти [ма. ни. 1.24], саче бхутто бхавеййа̄хам̣, са̄джӣво гарахито мама [ми. па. 6.1.5] - асса+а̄джӣвоти чхедо, бхавеййа̄ти аттхо.
тӣсу бйан̃джанесу сарӯпа̄нам̣ двиннам̣ а̄дибйан̃джанасса лопо – агйа̄га̄рам̣ [па̄чи. 326], агйа̄хито, вутйасса, витйа̄нубхӯйате, екасатам̣ кхатйа̄ [джа̄. 2.22.594], ратйо, ратйа̄, ратйам̣, саква̄хам̣ ма̄риса дева̄наминдо [сам̣. ни. 1.268], ичча̄ди.
сарӯпа̄нанти ким̣? титтхйа̄ путхусо ваданти [су. ни. 897], чатуттхйантам̣, чхат̣т̣хунтам̣, чаккхва̄ба̄дхам̣, ваттхветтха.
ити бйан̃джаналопара̄си.
31. лопо.
ниггахӣтасса квачи лопо хоти ва̄.
саре паре та̄ва –
ева̄хам̣ чинтайитва̄на [бу. вам̣. 2.27], пуппхада̄нам̣ ада̄сахам̣-ада̄сим̣+аханти чхедо, биндулопо, пуна пуббасаралопо, туйхаттха̄йа маха̄муни, туйхеветам̣ дуккат̣ам̣ [дӣ. ни. 2.178], та̄са̄хам̣ сантике [па̄чи. 709], теса̄хам̣ евам̣ вада̄ми, пан̃чаннетам̣ дхамма̄нам̣ адхивачанам̣, чханнетам̣ дхамма̄нам̣ адхивачанам̣, саман̣а твева пуччха̄ми [джа̄. 2.22.253 саман̣а тева], бра̄хман̣а твева пуччха̄ми [джа̄. 2.22.258 бра̄хман̣а тева] -твам̣+ева̄ти чхедо, видӯнаггамити.
бйан̃джане паре –
там̣ туйхамӯле пат̣идесеми.
га̄тха̄йам̣ –
арийасачча̄надассанам̣ [кху. па̄. 5.11], етам̣ буддха̄на са̄санам̣ [дха. па. 183], кхандха̄нан̃ча пат̣ипа̄т̣и, дха̄туа̄йатана̄на ча [дха. са. ат̣т̣ха. нида̄накатха̄].
ма̄гаме паре –
гарул̣о урага̄мива [джа̄. 1.4.124 супан̣н̣о], дхаммо арахата̄мива [дӣ. ни. 2.348], а̄локо пассата̄мива [су. ни. 769], бако каккат̣ака̄мива [джа̄. 1.1.38], набхам̣ та̄ракита̄мива [джа̄. 2.22.1989 та̄ра̄чита̄мива], падумам̣ хаттхагата̄мива [джа̄. 2.22.2336] -етесу ма̄гаме биндулопо, бйан̃джане пуббасарадӣгхо ча.
татха̄ сам̣упасаггасса биндулопе антасарадӣгхо –
са̄ра̄го, са̄ратто, ависа̄ха̄ро, са̄рамбхо, са̄раддхо, са̄кетам̣ нагарам̣, са̄дха̄ран̣ам̣, сам̣ асса аттхӣти са̄мӣ.
сама̄се тумантамхи ниччам̣ –
каттука̄мо, гантука̄мо ичча̄ди.