5. пан̃чамо кан̣д̣о (кха̄ди)
1. тиджа ма̄нехи кха са̄ кхама̄ вӣмам̣са̄су.
кхантийам̣ тиджа̄ вӣмам̣са̄йам̣ ма̄на̄ ча кхасаппаччайа̄ хонти йатха̄ккамам̣, титиккха̄, вӣмам̣са̄, титиккхати, вӣмам̣сати. кхама̄вӣмам̣са̄, сӯти ким̣? теджанам̣, теджо, теджайати, ма̄нанам̣, ма̄нома̄нети.
2. кита̄ тикиччха̄сам̣сайесу чхо.
тикиччха̄йам̣ сам̣сайе ча ваттама̄на̄ кита̄ чхо хоти. тикиччха̄, вичикиччха̄, тикиччхати, вичикиччхати. ан̃н̃атра никето, сам̣кето, кетанам̣, кето, кетайати.
3. нинда̄йам̣ гупа бадха̄ басса бхо ча.
нинда̄йам̣ ваттама̄нехи гупа бадхехи чхо хоти басса бхо ча. джигуччха̄, бӣбхаччха̄, джигуччхати, бӣбхаччхати, ан̃н̃атра гопанам̣, гопо, гопети, бадхако.
4. тум̣сма̄ лопо чиччха̄йам̣ те.
тумантато иччха̄йаматтхе те кхасачха̄ хонти бахулам̣, лопо ча тум̣паччайасса хоти сутатта̄, бубхуккха̄, джигӣса̄м̣, джигхаччха̄, бубхуккхати, джигӣсати джигхаччхати. идха касма̄ на хоти ‘бхоттумиччхатӣ’ти? падантарена̄бхидха̄на̄. тум̣сма̄ти ким̣? бходжанамиччхати. иччха̄йанти ким̣? бхун̃джитум̣ гаччхати. катхам̣ ‘кӯлам̣ випати сатӣ’ти? йатха̄ кӯлам̣ патиту миччхатӣти ва̄кйам̣ хоти, евам̣ вуттипи хоссати. ва̄кйамева чарахи катхам̣ хоти? локасса татха̄ вачаниччха̄йа.
5. ӣйо камма̄.
иччха̄каммато иччха̄йаматтхе ӣйаппаччайо хоти. путтамиччхати путтхӣйати. камма̄ти ким̣? асинеччхати. идха касма̄ на хоти ‘ран̃н̃опуттамиччхатӣ’ти? са̄пеккхатта̄, на хи ан̃н̃амапеккхама̄но ан̃н̃ена сахекаттхибха̄ваманубхавитум̣ саккоти. идха̄пи чарахи на сийа̄ ‘аттано путта миччхатӣ’ти? неветтха бхавитаббам̣, на хи бхавати ‘аттано путтӣйатӣ’ти, катхам̣ чарахи путтасса аттанийата̄-вагамйате? ан̃н̃асса̄сутатта̄ иччха̄йа ча таббисайатта̄.
6. упама̄на̄ча̄ре.
каммато упама̄на̄ а̄ча̄раттхе ӣйо хоти. путтами-ва̄-чарати путтӣйати ма̄н̣авакам̣, упама̄на̄ти ким̣? путтама̄чарати.
7. а̄дха̄ра̄.
а̄дха̄ратӯ-пама̄на̄ а̄ча̄раттхе ӣйо йоти. кут̣ийамива̄-чарати кут̣ӣйатӣ па̄са̄де, па̄са̄дӣйати кут̣ийам̣ бхиккху.
8. каттута̄йо.
каттутӯ-пама̄на̄ а̄ча̄раттхе а̄йо хоти. паббато ива̄чарати паббата̄йати.
9. йчаттхе.
каттуто абхӯтатаббха̄ве а̄йо хоти бахулам̣. бхуса̄йати, пат̣апат̣а̄йати, лохита̄йати, каттутотвева? (абхусам̣) бхусам̣ каротӣхи, иха касма̄ на хоти ‘бхусӣ бхаватӣ’ти? вуттаттхата̄йа.
10. садда̄дӣни кароти.
садда̄дӣхи дутийантехи каротӣти асмим̣ аттхе а̄йо хоти. садда̄йати, вера̄йати, калаха̄йати, дхӯпа̄йати.
11. нумотва-ссо.
намоиччасма̄ каротӣти асмим̣ аттхе ассо хоти. намассати татха̄гтам̣.
12. дха̄тваттхе на̄масми.
на̄масма̄ дха̄тваттхе бахуламихоти. хаттхина̄ атиккамати атихаттхайати, вӣн̣а̄йа упага̄йати упавӣн̣айати, дал̣хам̣ кароти винайам̣ дал̣хайати, висуддха̄ хоти ратти висуддхайати, кусалам̣ пуччхати кусалайати.
13. сачча̄дӣха̄пи.
сачча̄дӣхи дха̄тваттхе а̄пи хоти. сачча̄пети, аттха̄пети, веда̄пети, суккха̄пети, сукха̄пети, дуккха̄пети.
14. крийаттха̄.
айамадхика̄ро а̄саттхапарисаматтийа̄. крийа̄ аттхо йасса со крийаттхо дха̄ту.
15. чура̄дито н̣и.
чура̄дӣхи крийаттхехи сакаттхе н̣и паро хоти бахулам̣. н̣ака̄ро вуддхйаттхо, еваман̃н̃атра̄пи, чорайати, ла̄л̣айати, катхам̣ ‘раджджам̣ ка̄ретӣ’ти? йогавибха̄гато.
16. пайоджакабйа̄па̄ре н̣а̄пи ча.
катта̄рам̣ йо пайоджайати, тасса бйа̄па̄ре крийаттха̄ н̣ин̣а̄пӣ хонти бахулам̣, ка̄рети, ка̄ра̄пети. нану ча катта̄пи каран̣а̄дӣнам̣ пайоджакоти там̣бйа̄па̄репи н̣ин̣а̄пӣ па̄пун̣анти? пайоджакаггахан̣аса̄маттхийа̄ на бхависсанти чура̄дӣхи висум̣ вачанаса̄маттхийа̄ ча. ато бхиййо н̣а̄пийева, н̣ийевуван̣н̣ато, двайамеван̃н̃ехи.
17. кйо бха̄вакаммесва-пароккхесу ма̄на нта тйа̄дӣсу. бха̄вакаммавихитесу пароккха̄ваджджитесу ма̄нантатйа̄дӣсу паресу кйо хоти крийаттха̄. нтаггахан̣амуттараттхам̣, кака̄ро авуддхйаттхо евамуттаратра̄пи. т̣хӣйама̄нам̣, т̣хӣйате, сӯйама̄нам̣, сӯйате, апароккхесу ма̄нантатйа̄дӣсӯти ким̣? бабхӯва девадаттена, бибхида кусуло. бхиджджате кусуло сайамева̄ти ‘бхиджджате’ти савана̄ каммата̄-вагамйате, ‘сайамева̄’ти саванато каттута̄, каттута̄вачаниччха̄йанту ‘бхиндати кусуло атта̄на’нти бхавати, еваман̃н̃ампи йатха̄гамаманугантаббам̣. ‘апароккхесу ма̄нантатйа̄дӣсӯ’ти айамадхика̄ро а̄ ‘тана̄дитво’ти 5.26. апича ете кйа̄дайо тйа̄дӣсу парабхӯтесу каттукаммабха̄ва вихитесу кйала̄дӣнам̣ видха̄нато тесвева вин̃н̃а̄йантӣти акаммакехи дха̄тӯхи каттубха̄весу, сакаммакехи каттукаммесу, камма̄вачаниччха̄йам̣ бха̄ве ча бхавантӣти ведитабба̄. йасса пана дха̄тусса кирийа̄ каммамапеккхате, со сакаммако, йасса ту кирийа̄ каттуматтамапеккхате, сва̄каммакоти н̃а̄таббам̣.
18. каттари ло.
крийаттхато апароккхесу каттувихитама̄на нтатйа̄дӣсу ло хоти. лака̄ро, ‘‘н̃илассе’’ти 5-163 висесанаттхо. пачама̄но, пачанто, пачати.
19. мам̣ ча рудха̄дӣнам̣.
рудха̄дито каттувихитама̄нанта тйа̄дӣсу ло хоти мам̣ ча антасара̄ паро. мака̄ро-нубандхо, ака̄ро учча̄ран̣аттхо. рундхама̄но, рундханто, рундхати.
20. н̣ин̣а̄пйа̄пӣхи ва̄.
н̣ин̣а̄пйа̄пӣхи каттувихитама̄нанта тйа̄дӣсу ло хоти вибха̄са̄, орайанто, чоренто, ка̄райанто, ка̄ренто, ка̄ра̄пайанто, ка̄ра̄пенто, сачча̄пайанто, сачча̄пенто, чорайати, чорети, ка̄райати, ка̄рети, ка̄ра̄пайати, ка̄ра̄пети, сачча̄пайати, сачча̄пети. ваваттхитавибха̄саттхо-йам̣ ва̄саддо, тена ма̄не ниччам̣, чорайама̄но, ка̄райама̄но, ка̄ра̄пайама̄но, сачча̄пайама̄но.
21. дива̄дӣхи йака.
дива̄дӣхи лависайе йака хоти. диббанто, диббати.
22. туда̄дӣхи ко.
туда̄дӣхи лависайе ко хоти. тудама̄но, туданто, тудати.
23. джйа̄дӣхи кна̄.
джиа̄дӣхи лависайе кна̄ хоти. джинанто, джина̄ти. катхам̣ ‘джайанто’ джайатӣ, ти? бхӯва̄дипа̄т̣ха̄.
24. кйа̄дӣхи кн̣а̄.
кӣа̄дӣхи лависайе кн̣а̄ хоти. кин̣анто, кин̣а̄ти.
25. сва̄дӣхи кн̣о.
суа̄дӣхи лависайе кн̣о хоти. сун̣ама̄но, сун̣анто, сун̣оти. катхам̣ сун̣а̄тӣти? кйа̄дипа̄т̣ха̄.
26. тана̄дитво.
тана̄дито лависайе о хоти. таноти.
27. бха̄вакаммесу табба̄-нӣйа̄.
таббаанӣйа̄ крийаттха̄ паре бха̄вакаммесу бахулам̣ бхаванти. каттаббам̣, каран̣ӣйам̣, каттаббо кат̣о, каран̣ӣйо. бахула̄дхика̄ра̄ каран̣а̄дӣсупи бхаванти, сина̄нӣйам̣ чун̣н̣ам̣, да̄нӣйо бра̄хман̣о, самма̄ваттанӣйо гуру, павачанӣйо упаджджха̄йо, упат̣т̣ха̄нӣйо сиссо.
28. гхйан̣а.
бха̄вакаммесу крийаттха̄ паро гхйан̣а хоти бахулам̣. ва̄кйам̣, ка̄рийам̣, чеййам̣, джеййам̣.
29. а̄ссе ча.
а̄тогхйан̣а хоти бха̄вакаммесу, а̄сса е ча. деййам̣.
30. вада̄дӣхи йо.
вада̄дӣхи крийаттхехи йо хоти бахулам̣ бха̄вакаммесу. ваджджам̣, маджджам̣, гаммам̣. (42) ‘‘бхуджа̄нне’’, бходжджо одано, бходжджа̄ йа̄гу, бхоггаман̃н̃ам̣.
31. кичча гхачча бхачча бхабба леййа̄.
ете садда̄ йаппаччайанта̄ нипаччанте.
32. гуха̄дӣхи йака.
гута̄дӣхи крийаттехи бха̄вакаммесу йака хоти. гуйхам̣, дуйхам̣, сиссо. сиддха̄ евете табба̄дайо песа̄тисаггапаттака̄лесупи гамйама̄несу са̄ман̃н̃енавидха̄нато, твайа̄ кхалу кат̣о каттаббо, каран̣ӣйо, ка̄рийо, киччо, евам̣ твайа̄ кат̣о каттаббо, бхота̄ кат̣о каттаббо, бхото хи патто ка̄ло кат̣акаран̣е. евам̣ уддхамохуттикепи ваттама̄нато песа̄дӣсу сиддха̄ ева. татха̄ арахе каттари саттивисит̣т̣хе ча патӣйама̄не а̄вассака̄дхамӣн̣ата̄висит̣т̣хе ча бха̄ва̄до сиддха̄, уддхам̣мухуттато-бхота̄ кат̣о каттаббо, бхота̄ раджджам̣ каттаббам̣. бхавам̣ арахо, бхота̄ са̄ро вахитаббо, бхавам̣ сакко, бхота̄ авассам̣ кат̣о каттаббо, бхота̄ никкхо да̄таббо.
33. каттари лтун̣ака̄.
каттари ка̄раке крийаттха̄ лтун̣ака̄ хонти бахулам̣. пат̣хита̄, па̄т̣хако. бахуламитвева? па̄дехи харӣйатӣти па̄даха̄-рако, гале чуппатети галечопако. сиддхова лту, арахе сӣласа̄дхудхаммесу ча са̄ман̃н̃авихитатта̄, бхавам̣ кхалу кан̃н̃а̄йа париггахита̄, бхаваметам̣ арахати. сӣла̄дӣсу-кхалвапи упа̄да̄та̄ кума̄раке, ганта̄ кхелам̣, мун̣д̣айита̄ро са̄вит̣т̣ха̄йана̄ вадхум̣ катапариггахам̣.
34. а̄вӣ.
крийаттха̄ а̄вӣ хоти бахулам̣ каттари. бхайадасса̄вӣ. аппависайатан̃н̃а̄панаттхам̣ бхиннайогакаран̣ам̣, са̄ман̃н̃авихитатта̄ сӣла̄ дӣсу ча хотева.
35. а̄сим̣са̄йамако.
а̄сим̣са̄йам̣ гамйама̄на̄йам̣ крийаттха̄ ако хоти каттари. джӣватӯти джӣвако, нандатӯти нандако, бхаватӯти бхавако.
36. кара̄ н̣ано.
карато каттари н̣ано хоти. каротӣти ка̄ран̣ам̣, каттарӣти ким̣? каран̣ам̣.
37. ха̄то вӣхика̄лесу.
ха̄то вӣхисмим̣ ка̄ле ча н̣ано хоти каттари. ха̄йана̄ на̄ма вихайо, ха̄йано сам̣ваччхаро, вӣхика̄лесӯти ким̣? ха̄та̄.
38. вида̄ кӯ.
видасма̄ кӯ хоти каттари. видӯ, локавидӯ.
39. вито н̃а̄то.
випубба̄ н̃а̄иччасма̄ кӯ хоти каттари. вин̃н̃ӯ. витоти ким̣? пан̃н̃а̄.
40. камма̄.
каммато пара̄ н̃а̄иччасма̄ кӯ хоти каттари. саббан̃н̃ӯ, ка̄лан̃н̃ӯ.
41. квачан̣а.
каммато пара̄ крийаттха̄ квачи ан̣а хоти каттари. кумбхака̄ро, сарала̄во, мантаджджха̄йо, бахула̄дхика̄ра̄ идха на хоти а̄диччам̣ пассати, химавантам̣ сун̣оти, га̄мам̣ гаччхати. квачӣти ким̣? каммакаро.
42. гама̄ рӯ.
каммато пара̄ гама̄ рӯ хоти каттари. ведагӯ па̄рагӯ.
43. сама̄нан̃н̃а бхаванта йа̄дитӯ-пама̄на̄ диса̄ камме рӣриккхака̄.
сама̄на̄дӣхи йа̄дӣхи чопама̄нехи пара̄ диса̄ каммака̄раке рӣриккхака̄ хонти. сама̄но вийа диссатӣти садӣ садиккхо садисо. ан̃н̃а̄дӣ ан̃н̃а̄диккхо ан̃н̃а̄дисо. бхава̄дӣ бхава̄диккхо бхава̄дисо. йа̄дӣ йа̄диккхо йа̄дисо. тйа̄дӣ тйа̄диккхо тйа̄дисо. сама̄на̄дӣхӣти ким̣? руккхо вийа диссати. упама̄на̄ти ким̣? со диссати. каммети ким̣? со вийа пассати. рака̄ра̄ антасара̄дилопаттха̄, кака̄ро ека̄ра̄бха̄ваттхо.
44. бха̄вака̄ракесва-гхан̣а гхака̄.
бха̄ве ка̄раке ча крийаттха̄ а гхан̣а гха ка̄ хонти бахулам̣. а-паггахо, ниггахо, каро, гаро, чайо, джайо, раво, бхаво, пачо, вачо, аннадо, пуриндадо, ӣсаккаро, дуккаро, сукаро. гхан̣а-бха̄ве па̄ко, ча̄го, бха̄во, ка̄ракепи сан̃н̃а̄йам̣ та̄ва паджджатенена̄ти па̄до, руджатӣти рого, висатӣти весо, сарати ка̄лантаранти са̄ро тхирам̣со, дарӣйанте етехӣти да̄ра̄, джӣрайати етена̄ти джа̄ро, асан̃н̃а̄йампи да̄йо датто, ла̄бхо ладдхо, гха-вако, нипако, ка-пийо, кхипо, бхуджо, а̄йудхам̣.
45. да̄дха̄тви.
да̄дха̄хи бахулами хоти бха̄вака̄ракесу. а̄ди, нидхи, ва̄лами.
46. вама̄дӣййатху.
вама̄дӣхи бха̄вака̄ракесватху хоти. ваматху, вепатху, (аватху, сайатху).
47. кви.
крийаттха̄ кви хоти бахулам̣ бха̄вака̄ракесу. кака̄ро ка̄нубандхака̄рийаттхо, абхибхӯ, сайамбхӯ, бхаттаггам̣, (да̄наггам̣) сала̄каггам̣, сабха̄, пабха̄.
48. ано.
крийатта̄ бха̄вака̄ракесвано хоти. гаманам̣, да̄нам̣, сампада̄нам̣, апа̄да̄нам̣, адхикаран̣ам̣, чалано, джалано, кодхано, копано, ман̣д̣ано, бхӯсано.
49. иттхийаман̣а тти ка йака йа̄ ча.
иттхилин̇ге бха̄ве ка̄раке ча крийаттха̄ аа̄дайо хонти ано ча бахулам̣. а титиккха̄, вӣмам̣са̄, джигуччха̄, пипа̄са̄, путтийа̄ ӣха̄ бхиккха̄, а̄пада̄, медха̄, годха̄, н̣ака̄ра̄, ха̄ра̄, та̄ра̄, дха̄ра̄, а̄ра̄, кти-ит̣т̣хи, сит̣т̣хи, бхитти, бхатти, танти бхӯти, ка-гуха̄, руджа̄, муда̄, йака-виджджа̄, иджджа̄, йа-сеййа̄, самаджджа̄, паббаджджа̄, паричарийа̄, джа̄гарийа̄, анака̄ран̣а̄, ха̄ран̣а̄, ведана̄, вандана̄, упа̄сана̄.
50. джа̄ха̄хи ни.
джа̄ха̄иччетехи ни хотиттхийам̣. джа̄ни, ха̄ни.
51. кара̄ ририйо.
карато ририйо хотиттхийам̣. каран̣ам̣ кирийа̄. катхам̣ ‘крийа̄’ти? ‘‘крийа̄йам̣’’ти нипа̄тана̄.
52. икитӣ сарӯпе.
крийаттхасса сарӯпе-бхидхеййе крийаттха̄ паре икитӣ хонти, вачи, йудхи, пачати, ‘ака̄ро кака̄ро’ти а̄дӣсу ка̄расаддена сама̄со, йатха̄ евака̄роти.
53. сӣла̄бхиккхан̃н̃а̄-вассакесу н̣ӣ.
крийаттха̄ н̣ӣ хоти сӣла̄дӣсу патӣйама̄несу, ун̣хабходжӣ, кхӣрапа̄йӣ, авассака̄рӣ, сатанда̄йӣ.
54. тха̄вариттара бхан̇гура бхидура бха̄сура бхассара̄.
ете садда̄ нипаччанте сӣле гамйама̄не.
55. каттари бхӯте ктаванту кта̄вӣ.
бхӯте-ттхе ваттама̄нато крийаттха̄ ктавантутта̄вӣ хонти каттари. виджитава̄, виджита̄вӣ, бхӯтети адхика̄ро йа̄ва ‘‘а̄ха̄раттха̄’’ти (5-60).
56. ктобха̄вакаммесу.
бха̄ве камме ча бхӯте кто хоти. а̄ситам̣ бхавата̄. като кат̣о бхавата̄.
57. каттари ча̄рамбхе.
крийа̄рамбхе каттари кто хоти йатха̄паттан̃ча. пакато бхавам̣ кат̣ам̣, пакато кат̣о бхавата̄, пасутто бхавам̣, пасуттам̣ бхавата̄.
58. т̣ха̄-са васа силиса сӣ руха джара джанӣхи.
т̣ха̄дӣхи каттари кто хоти йатха̄паттан̃ча. упат̣т̣хито гурум̣ бхавам̣, упат̣т̣хито гуру бхота̄, упа̄сито гурум̣ бхавам̣, упа̄сито гуру бхота̄, анувусито гурум̣ бхавам̣, анувусито гуру бхота̄, а̄силит̣т̣хо гурум̣ бхавам̣, а̄силит̣т̣хо гуру бхота̄, адхиссито кхат̣опикам̣ бхавам̣, адхиссита̄ кхат̣опика̄ бхота̄, а̄рал̣хо руккхам̣ бхавам̣, а̄рул̣хо руккхо бхота̄, ануджин̣н̣о васалим̣ девадатто, ануджин̣н̣а̄ васалӣ девадаттена, ануджа̄то ма̄н̣авако ма̄н̣авикам̣, ануджа̄та̄ ма̄н̣авика̄ ма̄н̣авакена.
59. гаманаттха̄каммака̄дха̄ре ча.
гаманаттхато акаммакато ча крийаттха̄ а̄дха̄ре кто хоти каттари ча йатха̄паттан̃ча, идамесам̣ йа̄там̣, иха те йа̄та̄, иха техи йа̄там̣, айам̣ техи йа̄то патхо, идамесама̄ситам̣, иха те а̄сита̄, ихатехи а̄ситам̣, ‘дево че вут̣т̣хо сампанна̄ са̄лайо’ти ка̄ран̣аса̄маггӣсампатти еттха̄бхимата̄.
60. а̄ха̄раттха̄.
аджджхоха̄раттха̄ а̄дха̄ре кто хоти йатха̄паттан̃ча, идамесам̣ бхуттам̣, идамесам̣ пӣтам̣, иха техи бхуттам̣, иха техи пӣтам̣, одано техи бхутто пӣтамудакам̣, акаттаттхо йогавибха̄го, катхам̣ ‘пӣта̄ га̄во’ти? пӣтамесам̣ виджджатӣти пӣта̄, ба̄хулака̄ ва̄, ‘пассинно’ти йа̄ еттха бхӯтака̄лата̄, татра тто, евам̣ ран̃н̃ам̣ мато ран̃н̃ам̣ ит̣т̣хо, ран̃н̃ам̣ буддхо, ран̃н̃ам̣ пӯджито, евам̣ сӣлито, раккхито, кханто, а̄кут̣т̣хо, рут̣т̣хо, русито, абхибйа̄хат̣о, дайийо, хат̣т̣хо, канта̄, сам̣йато, амато, ‘кат̣т̣ха’нти бхӯтата̄йамева хетуно, пхалам̣ тватра бха̄ви.
61. тум̣ та̄йе таве бха̄ве бхависсати крийа̄йам̣ тадаттха̄йа.
бхависсати аттхе ваттама̄нато крийаттха̄ бха̄ве тум̣ та̄йе таве хонти крийа̄йам̣ тадаттха̄йам̣ патӣйама̄на̄йам̣. ка̄тум̣ гаччхати, катта̄йе гаччхати, ка̄таве гаччхати, иччхати бхоттум̣ ка̄мети бхоттунти имӣна̄ва сиддхам̣, пунаббидха̄не твиха̄пи сийа̄ ‘иччханто каротӣ’ти, евам̣ саккоти бхоттум̣, джа̄на̄ти бхоттум̣, гила̄йати бхоттум̣, гхат̣ате бхоттум̣, а̄рабхате бхоттум̣, лабхате бхоттум̣, паккамати бхоттум̣, уссахати бхоттум̣, арахати бхоттум̣, аттхи бхоттум̣, виджджати бхоттум̣, ват̣т̣а тибхоттум̣, каппати бхоттунти. татха̄ па̄райати бхоттум̣, паху бхоттум̣, саматтхо бхоттум̣, парийатто бхоттум̣, алам̣ бхоттунти бхаватисса саббаттха самбхава̄. татха̄ ка̄ло бхоттум̣. самайо бхотум̣, вела̄ бхотунти, йатха̄ бхоттум̣мано, соттум̣ сото, дат̣т̣хум̣ чаккху, йуджджхитум̣ дхану, ваттум̣ джал̣о, гантумано, каттумаласоти, учча̄ран̣анту ватта̄йаттам̣. бха̄вети ким̣? карисса̄мӣти гаччхати, крийа̄йанти ким̣? бхиккхиссам̣ иччасса джат̣а̄, тадаттха̄йанти ким̣? гаччхиссато те бхависсати бхаттам̣ бходжана̄йа.
62. пат̣иседхе-лам̣кхалӯнам̣ туна тва̄на тва̄ ва̄.
алам̣ кхалусадда̄нам̣ пат̣иседхаттха̄нам̣ пайоге туна̄дайо ва̄ хонти бха̄ве. алам̣ сотуна, кхалу сотуна, алам̣ сутва̄на, дхалу сутва̄на, алам̣ сутва̄, кхалу сутва̄, алам̣ сутена, кхалу сотена, алам̣ кхалӯнанти ким̣? ма̄ хоту, пат̣иседхети ким̣? алан̇ка̄ро.
63. пуббекакаттхука̄нам̣.
еко катта̄ йесам̣ бйа̄па̄ра̄нам̣, тесу йо пуббо, тадаттхато крийаттха̄ туна̄дайо хонти бха̄ве, сотуна йа̄ти, сутва̄на, сутва̄ ва̄, екакаттука̄нантиким̣? бхуттасмим̣ девадатте йан̃н̃адатто ваджати, пубба̄ти ким̣? бхун̃джабхи ча пачати ча. ‘аппатва̄ надим̣ паббато атиккамма паббатам̣ надӣ’ти бхӯдха̄тусса саббаттха самбхава̄ екакаттуката̄ пуббака̄лата̄ ча гамйате. ‘бхутва̄ бхутва̄ гаччхатӣти’ имина̄ва сиддхам̣ а̄бхиккхан̃н̃анту двиббачана̄вагамйате. катхам̣ ‘джӣвагга̄хам̣ ага̄хайи, ка̄йаппача̄лакам̣ гаччхантӣ’ти а̄ди? гхан̣антена крийа̄висесанена сиддхам̣ йатха̄ ‘оданапа̄кам̣ сайатӣ’ти.
64. нто каттхари ваттама̄не.
ваттама̄наттхе ваттама̄нато крийатта̄ нто хо ти каттари, тит̣т̣ханто.
65. ма̄но.
ваттама̄наттхе ваттама̄нато крийаттха̄ ма̄но хоти, каттари. тит̣т̣хама̄но.
66. бха̄вакаммесу.
ваттама̄наттхе ваттама̄нато крим̣йаттха̄ бха̄ве каммеча ма̄но хоти. т̣хӣйама̄нам̣, паччама̄но одано.
67. те ссапубба̄на̄гате.
ана̄гататтхе ваттама̄нато крийаттха̄ тентама̄на̄ ссапубба̄ хонти. т̣хассанто, т̣хассама̄но, т̣хӣйиссама̄нам̣, паччиссама̄но одано.
68. н̣ва̄дайо.
крийаттха̄ паре бахулам̣ н̣ва̄дайо хонти. ча̄ру, да̄ру.
69. кхачхаса̄на мекассароди две.
кхачхасаппаччайанта̄нам̣ крийаттха̄нам̣ пат̣хамекассарам̣ саддарӯпам̣ две бхавати. титиккха̄, джигуччха̄, вӣмам̣са̄.
70. пароккха̄йан̃ча.
пароккха̄йам̣ пат̣хамекассарам̣ саддарӯпам̣ две бхавати. джага̄ма, чака̄ро ануттасамуччайаттхо, тенан̃н̃атра̄пи йатха̄гамам̣, джаха̄ти, джахитаббам̣, джахитум̣, даддаллати, чан̇камати. ‘лолупо, момӯхоти оттам̣ тадамина̄дипа̄т̣ха̄.
71. а̄дисма̄ сара̄.
а̄дибхӯта̄ сара̄ парамекассарам̣ две хоти, асисисати, а̄дисма̄ти ким̣? джаджага̄ра, сара̄ти ким̣? папа̄ча.
72. на пуна.
йам̣ двибхӯтам̣, на там̣ пуна двиттама̄паджджате, титиккхисати, джигуччхисати.
73. йатхит̣т̣хам̣ сйа̄дино.
сйа̄дйантасса йатхит̣т̣хамекассарама̄дибхӯтаман̃н̃ам̣ ва̄ йатха̄гамам̣ двиттападжджате, пупуттӣйисати, путиттӣйисати, путтӣйийисати.
74. рассо пуббасса.
двитте пуббасса саро рассо хоти. дада̄ти.
75. лопо-на̄дибйан̃джанасса.
двитте пуббасса̄дито-н̃н̃асса бйан̃джанасса лопо хоти. асисисати.