9. каммат̣т̣ха̄насан̇гахаанудӣпана̄
170. каммат̣т̣ха̄насан̇гахе. видито вин̃н̃а̄то на̄марӯпа вибха̄го йена̄ти виггахо. йогӣ пуггало. ‘‘килесе саметӣ’’ти ка̄маччханда̄дике нӣваран̣акилесе упасамети. ‘‘татха̄ паватто’’ти бха̄вана̄васена паватто. вӯпасаманавасена ва̄ паватто. ‘‘та̄йа̄’’ти та̄йабха̄вана̄ пан̃н̃а̄йа, пассантӣти самбандхо. ‘‘пасситам̣’’ти саманупасситам̣. катхам̣ касин̣абха̄вана̄дикам̣ йогакаммам̣ атта̄ва аттано т̣ха̄нам̣ хотӣти вуттам̣ ‘‘а̄димаджджхапарийоса̄на̄нам̣хӣ’’тиа̄ди. вибха̄ванипа̄т̣хе. ‘‘падат̣т̣ха̄ната̄йа̄’’ти етена тит̣т̣хати аниваттама̄нам̣ паваттати етена̄ти т̣ха̄нанти аттхена падат̣т̣ха̄намева т̣ха̄нанти вуччатӣти дӣпети. ‘‘сукхависеса̄нам̣’’ти джха̄насукха маггасукха пхаласукха̄нам̣. ‘‘дасакасин̣а̄нӣ’’тиа̄дӣсу мукхйато ва̄ упача̄рато ва̄ двидха̄пи аттхам̣ дассетум̣ ‘‘дасакасин̣а̄нӣ’’тиа̄ди вуттам̣. ‘‘сеса̄нипӣ’’ти аппаман̃н̃а̄дӣни сесакаммат̣т̣ха̄на̄нипи. йам̣ йам̣ анурӯпам̣ йатха̄нурӯпам̣. ‘‘самуда̄чаран̣ам̣’’ти пунаппунам̣ бхусам̣ паваттанам̣. ‘‘сам̣сагга бхедо’’ти екамекасса пуггаласса кассачи двечарийа̄, кассачи тиссотиа̄дина̄ саммисса вибха̄го. ат̣т̣хакатха̄йам̣’’ти висуддхимагга ат̣т̣хакатха̄йам̣. ‘‘сабба̄йапи аппана̄йа̄’’ти джха̄наппана̄йа ча маггаппана̄йа ча пхалаппана̄йа ча. ‘‘йа̄ а̄санне паватта̄ дӯре паватта̄ти адхика̄ро. ‘‘итара̄ пана̄’’ти дӯре паватта̄пана. ‘‘та̄сам̣ пана̄’’ти тиссаннам̣ бха̄вана̄нам̣ пана. ‘‘тесам̣ пӣ’’ти двиннам̣ нимитта̄нам̣пи. ‘‘видаттхичатуран̇гулам̣’’ на̄ма виттха̄рато чатуран̇гула̄дхикам̣ видаттхиппама̄н̣ам̣. видаттхиппама̄н̣ам̣ ва̄ чатуран̇гулаппама̄н̣ам̣ ва̄типи йуджджати. татха̄хи висуддхимагге ва̄йокасин̣а видха̄не чатуран̇гулаппама̄н̣ам̣ сӣсам̣ ва̄тена пахарийама̄нам̣ дисва̄ти вуттам̣. кхаламан̣д̣алам̣ на̄ма кассака̄нам̣ кассамадданабхӯмибха̄гаман̣д̣алам̣. ‘‘катам̣ ва̄’’ти нӣла̄диван̣н̣ависесарахитам̣ арун̣аван̣н̣ам̣ маттикаккхан̣д̣ам̣ удакена маддитва̄ чаккаман̣д̣алам̣ вийа париман̣д̣алам̣ сумат̣т̣хаталам̣ патхавиман̣д̣алам̣ каронти. евам̣ катам̣ ва̄. ‘‘акатам̣ ва̄’’ти каттхачи бхӯмибха̄ге кеначи акатам̣ сайам̣ джа̄там̣ ва̄. ‘‘касин̣ена джамбудӣпасса̄’’ти еттха.
буддхоти киттайантасса, ка̄йе бхавати йа̄ пӣти;
варамева хи са̄пӣти, касин̣енапи джамбудӣпасса̄ти.
га̄тха̄сесо. таттха джамбудӣпасса касин̣ато са̄пӣтивара̄ ева̄ти йоджана̄. ‘‘касин̣ато’’ти ча сакаламан̣д̣алато. сакаласса джамбудӣпаман̣д̣аласса иссарийа̄дхипатито пӣти вуттам̣ хоти. ‘‘саннивит̣т̣ха̄’’ти самам̣ сан̣т̣хита̄. ‘‘сан̣т̣ха̄на пан̃н̃аттӣ’’ти ман̣д̣аласан̣т̣ха̄нена упат̣т̣хита̄ нимиттапан̃н̃атти ева вуччати. ‘‘пхут̣т̣хат̣т̣ха̄не’’ти ка̄йева̄ руккхагга̄дӣсува̄ ва̄тена пахатат̣т̣ха̄не. ‘‘ва̄йу ват̣т̣ӣ’’ти ва̄тапариман̣д̣алам̣. чандасӯрийа̄нам̣ аггисса ча обха̄сена висит̣т̣ха̄ти сама̄со. ‘‘висит̣т̣ха̄’’ти висесита̄.
‘‘дхӯма̄там̣’’ти дхӯма̄йитам̣. дхӯмапӯритапат̣ам̣ вийа̄ти вуттам̣ хоти. тена̄ха ‘‘сӯнабха̄вам̣ гатам̣’’ти. анте кака̄ро ниндаттхаджотакоти вуттам̣ ‘‘куччхитатта̄’’ти. джегуччхи таббатта̄ти аттхо. ‘‘чхавасарӣрасса̄’’ти ла̄макасарӣрасса. ‘‘тадева̄’’ти чхавасарӣрамева. випуббакам̣ виччхиннакам̣ на̄ма̄ти самбандхо. таттха висесена нӣлантивинӣлам̣. тамева куччхитатта̄ винӣлакам̣. ‘‘тадева пуна паччитва̄’’ти винӣлакасарӣрамева пуна ка̄ла̄тиккаме паччитва̄. пӯтилохита̄нам̣ парипаккабха̄вам̣ патва̄ти аттхо. тато тато два̄раччхиддато. йуттам̣ тадева сарӣранти самбандхо. виччхиннакам̣ на̄ма, виччхиддакантипи пат̣ханти. ‘‘апакад̣д̣хитва̄’’ти кхан̣д̣а̄ни сарӣрато мочетва̄ там̣ там̣ падесам̣ кад̣д̣хитва̄. ‘‘паггхариталохита сарӣрам̣’’ти чхиннавиддхат̣т̣ха̄несу ван̣амукхехи паггхариталохитасарӣрам̣.
‘‘буддха̄нуссатӣ’’ти еттха буддхасаддо гун̣йӯпача̄ра вачанам̣ хоти. гун̣ино даббасса на̄мена гун̣а̄нам̣ гахетаббатта̄ти вуттам̣ ‘‘буддхагун̣асса ануссати буддха̄нуссатӣ’’ти. есанайо дхамма̄нуссата̄дӣсу. ‘‘арахата̄дӣ’’ти арахата̄дигун̣о. вигата̄ни дуссилйа̄ди мала̄ни ча маччхеран̃ча йасса там̣ вигатамаламаччхерам̣. тасса бха̄воти виггахо. ‘‘аттана̄ адхигатанибба̄нан̃ча̄’’ти етена арийапуггала̄нам̣ килеса̄нам̣ аччантавӯпасамо вутто. ‘‘йам̣ а̄раббха̄’’ти йам̣ пуггалам̣ а̄раббха. хитӯпасам̣ха̄ро на̄ма айам̣ пуггало аверо хоту, абйа̄паджджо хотӯтиа̄дина̄ аверата̄дӣни хитасукха̄ни тасмим̣ пуггале читтена упасам̣харан̣ам̣. карун̣а̄, мудита̄, хет̣т̣ха̄ четасикасан̇гахе вуттаттха̄ ева. хитӯпасам̣ха̄ро ча хитамодана̄ ча ахита̄панайанан̃ча̄ти двандо. таттха хитӯпасам̣ха̄ро метта̄йа киччам̣. хитамодана̄ мудита̄йа. ахита̄панайанам̣ карун̣а̄йа киччам̣. таттха парам̣ хитасукхасампаннам̣ дисва̄ тена парахитена аттани пӣтипа̄моджджавад̣д̣ханам̣ хитамодана̄ на̄ма. парам̣ дуккхитам̣ дисва̄ айам̣ имамха̄дуккха̄ муччату, ма̄киламатӯти евам̣ читтена парасмим̣ ахитасса дуккхасса апанайанам̣ ахита̄панайанам̣ на̄ма. ‘‘тесам̣’’ти парасатта̄нам̣. сасса аттано иданти сакам̣. ‘‘идам̣’’ сукхадуккхака̄ран̣ам̣. аттана̄ катакаммам̣ ева сакам̣ йесам̣ те каммассака̄. парасатта̄ ева. тесам̣ бха̄во. тасса анубрӯхананти виггахо. ‘‘сӣмасамбхедо’’ти атта̄ ча пийапуггало ча маджджхаттапуггало ча верипуггало ча̄ти чатассо сӣма̄. самбхинданам̣ самбхедо. саммиссанам̣ ана̄наттакаран̣анти аттхо. сӣма̄нам̣ самбхедо сӣмасамбхедо. сабба̄ иттхийо, саббепуриса̄тиа̄дина̄ одхисо париччхедато пхаран̣ам̣ одхисопхаран̣ам̣ на̄ма. саббесатта̄, саббепа̄н̣а̄, саббебхӯта̄тиа̄дина̄ анодхисо апариччхедато пхаран̣ам̣ анодхисопхаран̣ам̣ на̄ма. пураттхима̄йадиса̄йа саббесатта̄ авера̄хонтӯтиа̄дина̄ диса̄вибха̄гавасена пхаран̣ам̣ диса̄пхаран̣ам̣ на̄ма. ‘‘там̣ саман̇гӣно ча̄’’ти та̄хи аппаман̃н̃а̄хи саман̇гӣно пуггала̄. ‘‘ниччам̣ соммахадайабха̄вена̄’’ти саббака̄лам̣ сантасӣтала хадайабха̄вена. брахмасаддо ва̄ сет̣т̣хапарийа̄йо ‘брахмам̣ пун̃н̃ам̣ пасаватӣ’тиа̄дӣсу вийа. аситаббам̣ бхун̃джитаббанти аситам̣. пан̃чабходжанам̣. па̄таббанти пӣтам̣. ат̣т̣хавидхам̣ па̄нам̣. дантена кха̄йитаббам̣ кха̄дитаббанти кха̄йитам̣. пӯваккхаджджапхалаккхаджджа̄дикам̣ на̄на̄кха̄данӣйам̣. ан̇гулӣхипи гахетва̄ са̄йитаббам̣ лехитаббанти са̄йитам̣. мадхуппха̄н̣ита̄дикам̣ са̄йанӣйам̣. сарасаппат̣икӯлата̄ на̄ма аттано сабха̄вато пат̣икӯлата̄. чатуббидхопи хи а̄ха̄ро бха̄джанесу ва̄ хаттхамукха̄дӣсу ва̄ йаттха йаттха саммаккхети, лаггати, лимпати. там̣ удакена дховитаббам̣ хоти. адхотам̣ пана тампи джегуччханӣйам̣ хоти. а̄сайато пат̣икӯлата̄ на̄ма тасса аджджхохарӣйама̄насса кан̣т̣ха̄дӣсу т̣хитехи питтасемха̄дӣхи а̄сайехи саммиссанавасена пат̣икӯлата̄. нидха̄нато пат̣икӯлата̄ на̄ма нидха̄нато пат̣икӯлата̄. ‘‘нидха̄нам̣’’ти ча а̄ма̄сайо вуччати. паккато пат̣икӯлата̄ на̄ма тасса нидха̄нагатасса парипаккака̄ле гӯтхамутта̄дибха̄вапаттито пат̣икӯлата̄. апаккато пат̣икӯлата̄ на̄ма тасмим̣ апарипакке аджин̣н̣е сати сарӣре на̄на̄рогуппаттивасена пат̣икӯлата̄. пхалато пат̣икӯлата̄ на̄ма тасса парипаккака̄лато пат̣т̣ха̄йа сарӣре кесалома̄дӣнам̣ пат̣икӯлара̄сӣнам̣ вад̣д̣ханавасена пат̣икӯлата̄. ниссандато пат̣икӯлата̄ на̄ма тасса на вахидва̄рехи ва̄ ломакӯпехива̄ ан̃н̃ехи на̄на̄ван̣амукхехи ва̄ уггхаран̣а паггхаран̣а̄дивасена пат̣икӯлата̄. ‘‘таттха̄’’ти тасмим̣ чатуббидхе а̄ха̄ре. ‘‘никантиппаха̄насан̃н̃а̄’’ти канта̄рамагге ма̄та̄питӯнам̣ канта̄раниттаран̣аттха̄йа путта мам̣сакха̄дане вийа ати манун̃н̃епи а̄ха̄ре расатан̣ха̄ паха̄навасена паватта̄ сан̃н̃а̄. ‘‘салаккхан̣а̄дивасена̄’’ти салаккхан̣асасамбха̄ра̄дивасена. ‘‘ра̄гена чаратӣ’’ти еттха ‘‘ра̄гена̄’’ти каран̣аттхе, иттхамбхӯталаккхан̣ева̄ каран̣а вачанам̣. таттха каран̣аттхета̄ва ‘‘ра̄гена чаратӣ’’ти чатӯсу ирийа̄патхесу йебхӯййена ра̄гачиттена чарати. ра̄гачиттена ниййама̄но вичаратӣти вуттам̣ хоти. иттхамбхӯта лаккхан̣е пана ‘‘ра̄гена чаратӣ’’ти тесу ра̄гакету ра̄гадхаджо хутва̄ вичаратӣти вуттам̣ хоти. ‘‘асса̄’’ти тассапуггаласса. ‘‘уссанно’’ти уггато па̄кат̣атаро. бахутаротипи ваданти. ‘‘паха̄на̄йа̄’’ти еттха итисаддо а̄ди аттхо. тена карун̣а̄ бха̄ветабба̄ вихим̣са̄йа паха̄на̄йа. мудита̄ бха̄ветабба̄ аратийа̄ паха̄на̄йа̄ти имам̣ па̄л̣исесам̣ сан̇ган̣ха̄ти. ‘‘ниссаран̣ата̄вачанато’’ти ниссаран̣ан̃хетам̣ бйа̄па̄дасса йадидам̣ метта̄чето вимутти. ниссаран̣ан̃хетам̣ вихеса̄йайадидам̣ карун̣а̄ четовимутти. ниссаран̣ан̃хетам̣ аратийа̄ йадидам̣ мудита̄ чето вимуттӣти евам̣ ниссаран̣а бха̄вавачанато ча. чатассо аппаман̃н̃а̄йо. ла. доса чаритасса̄ти вуттам̣. ‘‘доса ваттхутта̄бха̄вато ча̄’’ти досуппаттийа̄ ваттху бха̄вассакаран̣а бха̄васса абха̄вато ча. нӣла̄дӣни чатта̄ри касин̣а̄ни доса чаритасса̄ти вуттам̣. касма̄панеттха доса чаритасса упеккха̄ саппа̄йака̄ран̣ам̣ висум̣ на вуттанти. ан̃н̃ака̄ран̣атта̄ на вуттанти дассенто ‘‘еттха ча̄’’тиа̄дима̄ха. ‘‘тиссо’’ти тиссо аппаман̃н̃а̄йо. ‘‘мана̄пийарӯпа̄нӣ’’ти мана̄пийаван̣н̣а̄ни. виккхиттачитто ча хотӣти адхика̄ро. ‘‘тасса̄’’ти пама̄да бахуласса виккхиттачиттасса ча пуггаласса. вуттам̣ сийа̄. висуддхи магге пана евам̣ вуттам̣ наттхӣти адхиппа̄йо. вибха̄ванипа̄т̣хе. ‘‘буддхивисайа бха̄вена̄’’ти вуттам̣. йади буддхивисайатта̄ мохачаритасса саппа̄йам̣. буддхивисайабхӯта̄ни маран̣а упасамасан̃н̃а̄ ваваттха̄на̄нипи мохачаритасса саппа̄йа̄ни сийунти вуттам̣ ‘‘еван̃хисатӣ’’тиа̄дим̣. ‘‘бхӯтакасин̣а̄нӣ’’ти патхавӣкасин̣а̄дӣни маха̄бхӯтакасин̣а̄ни. ‘‘таттха̄пӣ’’ти ва̄ тесу чатта̄лӣса каммат̣т̣ха̄несупи. евам̣сати ван̣н̣акасин̣а̄нам̣ путхулакхуддаката̄пи еттха сан̇гахита̄ хотӣти. ‘‘махантам̣’’ти видаттхи чатуран̇гулато махантам̣. йади евасаддо йатха̄рутамева йуджджеййа. евам̣сати кхуддакам̣ витаккачаритассева саппа̄йам̣, на буддхичарита̄дӣнанти еваматтхопи ган̣хеййа. атха буддхичаритасса пана асаппа̄йам̣ на̄ма наттхӣти ат̣т̣хакатха̄вачанена вируджджхеййа̄ти имина̄ адхиппа̄йена ‘‘кхуддаканти падейуджджатӣ’’ти вуттам̣. атхава̄, путхулам̣ мохачаритасса, кхуддакам̣ витаккачаритассева, намохачаритасса̄ти аттхе сати, буддхичарита̄дӣнам̣ пана путхулам̣пи кхуддакам̣пи анун̃н̃а̄там̣ хотӣти дат̣т̣хаббам̣. ‘‘саббан̃четам̣’’ти саббан̃ча етам̣чаритавибха̄гавачанам̣. уджувипаччанӣкавасена тӣсу акусала чаритесу пуггалесу. витакка чарите ча атисаппа̄йата̄йа саддха̄буддхи чаритесӯти адхиппа̄йо. тена̄ха ‘‘ра̄га̄дӣнам̣ пана авиккхамбхика̄’’тиа̄дим̣.
‘‘буддхадхамма. ла. гун̣а̄нам̣’’ти еттха гун̣асаддо пуббападесу йоджетаббо буддхагун̣а̄нан̃ча дхаммагун̣а̄нан̃ча̄тиа̄дина̄. ‘‘таттха̄’’ти тасмим̣ гун̣ападе. на таппетӣти атаппанӣйо. таппанам̣ сантут̣т̣хим̣ на джанетӣти аттхо. сам̣веджанам̣ сам̣вегам̣ джанетӣти сам̣веджанийо. ‘‘дхаммо’’ти сабха̄во. сам̣веджанийо дхаммо йасса̄ти сам̣веджанийа дхаммам̣. маран̣ам̣. ‘‘пан̃чамаджджха̄насама̄дхисса̄’’ти рӯпа̄вачара пан̃чамаджджха̄на сама̄дхисса. ‘‘удайаматта̄нӣ’’ти вад̣д̣хитаматта̄ни. ‘‘таттха̄’’ти пат̣икӯла̄рамман̣есу. ‘‘пуббаччхат̣т̣акасса̄’’ти пура̄н̣аччхат̣т̣акасса. гӯтхамуттависсаджджана касса̄ти вуттам̣ хоти. тена̄ха ‘‘гӯтхара̄си дассане вийа̄’’ти. на те када̄чи соманассена вина̄ аппанам̣ па̄пун̣анти. бйа̄па̄давихим̣са̄ аратӣнам̣ дӯрибха̄вена соманассуппаттийа̄ атисукаратта̄ пан̃чамаджджха̄не вийа сукхасоманасса̄нан̃ча авиккхамбханато. ‘‘уда̄синапаккхе’’ти аджджхупеккханапаккхе. ‘‘дал̣хам̣’’ти бхусам̣. ‘‘вибхӯтам̣’’ти па̄кат̣ам̣. нимиттам̣ дал̣хавибхӯтам̣ катва̄ гахан̣ам̣ дал̣ха вибхӯтаггахан̣ам̣. ‘‘кассачи а̄рамман̣асса̄’’ти буддхагун̣а̄ди а̄рамман̣асса. ‘‘пат̣ибха̄ганимиттам̣’’ти еттха пат̣ибха̄гасаддо тасса дисе паваттоти а̄ха ‘‘та̄дисе’’тиа̄дим̣. ‘‘там̣сан̣т̣ха̄не’’ти етена патхавиман̣д̣ала̄дӣсу вийа сан̣т̣ха̄на̄ка̄рена т̣хитесу сабха̄ва дхамма пун̃джесу ева тассадисам̣ пат̣ибха̄ганимиттам̣ на̄ма сиджджхатӣти дассети. ‘‘ева’’нти саматхасан̇гахе та̄ва дасакасин̣а̄ни, дасаасубха̄тиа̄дина̄ вуттена вачанаккамена. ‘‘уггахакосаллам̣’’ти бха̄вана̄каммам̣ а̄рабхитука̄мена бхиккхуна̄ а̄чарийасса сантике саббасса каммат̣т̣ха̄на видха̄насса уггахан̣ам̣ уггахо. тасмим̣ косаллам̣ уггахакосаллам̣. апичеттха. саббам̣ уггахитум̣ асакконтена йам̣ аттана̄ а̄рабхиссати. тасса екасса видха̄нам̣ парипун̣н̣ам̣ уггахетаббам̣. ‘‘угган̣хантасса̄’’ти еттха ука̄ро упари аттхо. ‘‘гахан̣ам̣’’ти ча йатха̄ читте авинассама̄нам̣ хутва̄ лаббхати, татха̄ катва̄ читтена гахан̣анти дассетум̣ ‘‘упарӯпарӣ’’тиа̄ди вуттам̣. ‘‘саманупассантасса̄’’ти самма̄ пунаппунам̣ чаккхуна̄ дассанасадисам̣ каронтасса. парито самантато каран̣ам̣ парикаммам̣. тасмим̣ нимиттаггахан̣акамме йам̣ йам̣ каттаббавидха̄нам̣ аттхи, там̣ там̣ парипун̣н̣ам̣ катва̄ гахан̣анти вуттам̣ хоти. бха̄вана̄ти вад̣д̣хана̄ти имаматтхам̣ дассенто ‘‘пунаппуна’’нтиа̄дима̄ха. ‘‘нирантарам̣ падахантасса̄’’ти раттидивам̣ нирантарам̣ а̄рабхантасса. уггаха нимитте сан̣т̣ха̄нам̣ ган̣хантопи ван̣н̣арӯпа̄дина̄ сабха̄ва дхаммена сахева ган̣ха̄ти. пат̣ибха̄ганимитте пана сабха̄вадхаммам̣ мун̃читва̄ тасса дисам̣ нимитта пан̃н̃атти сан̇кха̄там̣ суддхасан̣т̣ха̄намева ган̣ха̄ти. еттха сийа̄, пат̣ибха̄ганимиттепи ван̣н̣о на̄ма сандиссати йева̄ти. саччам̣. со пана пат̣ибха̄гаматтам̣ хоти. на екантаван̣н̣о. тена̄ха ‘‘таппат̣ибха̄гам̣ ваттху дхаммавимуччитам̣’’ти. ‘‘саннисиннам̣’’ти ачалам̣. ‘‘павеситам̣’’ти бха̄вана̄читтасса аббхантаре паккхиттам̣ вийа хотӣти адхиппа̄йо. обха̄сатӣти обха̄со. обха̄со хутва̄ джа̄танти обха̄саджа̄там̣. обха̄санам̣ ва̄ обха̄со. джа̄то обха̄со асса̄ти обха̄саджа̄там̣. ‘‘па̄тентӣ’’ти пат̣ипа̄тенти. пуна уппаджджанавасена ут̣т̣ха̄тум̣ на денти. ‘‘ета̄йа̄’’ти катту аттхе каран̣авачанам̣. ‘‘нимиттараккхан̣авидха̄нам̣’’ти самуппаннасса нимиттасса анассанаттха̄йа саттавидхехи палибодха дхаммехи раккхан̣аттхам̣. катаме пана тесаттавидха̄ палибодхадхамма̄ на̄ма̄ти. идха амхехи ваттаббам̣ наттхи. висуддхи магге ева те вутта̄ти дассетум̣ га̄тхама̄ха. ‘‘а̄ва̄со’’ти асаппа̄йа̄ва̄со. ‘‘гочаро’’ти асаппа̄йагочарага̄мо. ‘‘бхассам̣’’ти асаппа̄йавачанам̣. евам̣ пуггала̄дӣсу. ‘‘севетха̄’’ти севеййа. ‘‘еван̃хипат̣ипаджджато’’ти евам̣хиваджджитаббе ваджджанавасена севитаббе севанавасена пат̣ипаджджантасса. ‘‘ка̄матан̣ха̄йа висайабха̄вам̣ атиккамитва̄’’ти етена ка̄мабхӯми ка̄мабхавасаматиккамо, рӯпабхӯмирӯпабхава оккамо ча вутто. васанам̣ васӣ. сатти. са̄маттхийанти аттхо. васим̣ бхӯтам̣ паттанти васибхӯтам̣. васӣ ева васита̄. йатха̄ па̄рамита̄ти. ‘‘тато вича̄ранти’’ еттха итисаддо а̄диаттхо. тена тато пӣтим̣тиа̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. иччханта̄нам̣ тесам̣ саббан̃н̃убуддха̄нам̣. ‘‘йаттха̄’’ти йесудвӣсубхаван̇гесу. ‘‘бхаван̇гача̄ре’’ти бхаван̇гаппаваттийам̣. ‘‘дандха̄йитаттам̣’’ти дандхам̣ хутва̄ айати паваттатӣти дандха̄йитам̣. тасса бха̄во дандха̄йитаттам̣. ‘‘т̣хапетум̣’’ти адхит̣т̣ха̄нам̣ катва̄ т̣хапетум̣. тато анатиккамитум̣. ‘‘йаттхиччхакам̣’’тиа̄дӣни крийа̄висесанапада̄ни. ‘‘йаттхиччхакам̣’’ти йаттха йаттха т̣ха̄не иччха̄ну рӯпам̣. йадиччхакантийасмим̣ йасмим̣ кхан̣е иччха̄ну рӯпам̣. ‘‘йа̄ватиччхакам̣’’ти йаттакена пама̄н̣ена иччха̄ну рӯпам̣. ‘‘витакка̄дикам̣ ол̣а̄рикан̇гам̣ паха̄на̄йа̄’’ти еттха касса балена паха̄нам̣ хоти. там̣ там̣ вира̄га бха̄вана̄ балена паха̄нам̣ хоти. ка̄ча там̣ там̣ вира̄габха̄вана̄ на̄ма хоти. аджджха̄сайа висеса париггахита̄ упача̄рабха̄вана̄ ева̄ти имаматтхам̣ дассетум̣ ‘‘патхамаджджха̄нам̣ та̄ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. ‘‘а̄та̄павӣрийам̣’’ти йенавӣрийена йогино атта̄нам̣ ва̄ килеса дхамме ва̄ а̄та̄пенти парита̄пенти. там̣ а̄та̄павӣрийам̣ на̄ма. уггха̄т̣ӣйама̄нампи а̄ка̄самева хоти. там̣ а̄раббха упариджха̄нантаруппаттийа̄ бха̄ванам̣ каронтассапи пунаппунам̣ тамева пан̃чамаджджха̄нам̣ уппаджджати. а̄рамман̣е ча анатикканте джха̄нам̣пи анатиккантамева хотӣти. ‘‘таттха̄’’ти тасмим̣ а̄ка̄сакасин̣е. ‘‘тадатиккаманасамбхаво’’ти касин̣а нимитта̄тиккаманасамбхаво. ‘‘йатха̄дит̣т̣хе’’ти джха̄начаккхуна̄ дит̣т̣хаппака̄ре. ‘‘самбха̄ветва̄’’ти тхометва̄. самма̄ ануссаран̣ам̣ самануссаран̣ам̣. ‘‘итаресам̣пи ва̄’’ти путхуджджана пан̣д̣ита̄нам̣пи ва̄. маран̣а сан̃н̃а̄ ваваттха̄несу парикамман̃ча сама̄дхийати, упача̄ро ча сампаджджатӣти йоджана̄ тиккхапан̃н̃а̄нам̣ пана путхуджджана̄нам̣пи сатам̣ буддхагун̣а̄дӣсупи упача̄ра самбхаво ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттойева. ‘‘саматхаджджха̄несӯ’’ти идам̣ адхика̄равасена вуттам̣. випассана̄ каммам̣пи гахетаббамева̄ти дат̣т̣хаббам̣. пуббеда̄нам̣ датва̄ имина̄ пун̃н̃ена а̄йатим̣ джха̄на̄бхин̃н̃а̄йо ва̄ маггапхала̄ни ва̄ пат̣илабхисса̄мӣти паттханам̣ катва̄ а̄гатопи ката̄дхика̄ро ева̄типи ваданти. катамо пана ката̄дхика̄ро на̄ма̄ти а̄ха ‘‘а̄саннабхаве’’тиа̄дим̣. ат̣т̣хавидхесу чатукканайавасена, нававидхесу пан̃чаканайавасена вуттоти тесам̣ ва̄дӣнам̣ са̄дхакавачанам̣. вича̄ретва̄ пана гахетаббам̣. а̄ка̄са касин̣ена вина̄ арӯпаджджха̄на̄ни лабхитва̄ пуна абхин̃н̃аттха̄йа парикаммекате а̄ка̄сакасин̣епи каттаббатта̄ тасса абхин̃н̃а̄па̄даката̄ самбхаво вуттоти аттхасса самбхавато. пуббе абха̄вита бха̄ваноти ча аката̄дхика̄роти ча аттхато екам̣. ‘‘а̄дикаммико’’ти абхин̃н̃а̄камме а̄дикаммико. ‘‘та̄диса̄нам̣’’ти пуббе аката̄дхика̄ра̄нам̣ абха̄витабха̄вана̄нам̣ ида̄ни иддхивикуббанам̣ карисса̄мӣти а̄рабханта̄нам̣ абхин̃н̃а̄камме а̄дикаммикакулапутта̄нанти самбандхо. ‘‘иддхивикуббанам̣’’ти ча упалаккхан̣авачанам̣. дибба̄йа сотадха̄туйа̄ саддам̣ саванам̣ карисса̄мӣтиа̄дикам̣пи гахетаббам̣. идан̃ча а̄дикаммикавидха̄на̄дхика̄ратта̄ вуттам̣. абхин̃н̃а̄су васипатта̄нампи там̣ пан̃чамаджджха̄нам̣ чхасуа̄рамман̣есу йатха̄рахам̣ аппетийева. ‘‘адхит̣т̣ха̄таббам̣’’ти йатхиччхита ниппхаттаттха̄йа сатам̣ хоту сахассам̣ хотӯтиа̄дина̄ читтена абхивидха̄таббам̣. абхинӣхаритаббанти вуттам̣ хоти. ‘‘сатам̣ хоми, сахассам̣ хомӣти ва̄’’ти атта̄нам̣ сатам̣ ва̄ сахассам̣ ва̄ нимминанавасена вуттам̣. сесам̣ пана ан̃н̃атха̄нимминанавасена. сотум̣ ва̄ саддам̣, пасситум̣ ва̄ рӯпам̣, джа̄нитум̣ ва̄ парачиттам̣. ануссаритум̣ ва̄ пуббенивуттхам̣. ат̣т̣хакатха̄па̄т̣хе. ‘‘адхит̣т̣ха̄тӣ’’ти абхин̃н̃а̄йа адхит̣т̣ха̄ти. абхивидха̄ти ниббаттетӣти вуттам̣ хоти. дувидхам̣хи адхит̣т̣ха̄нам̣ парикаммена адхит̣т̣ха̄нам̣ абхин̃н̃а̄йа адхит̣т̣ха̄нанти. идха пана абхин̃н̃а̄йа адхит̣т̣ха̄нам̣ вуттам̣. ‘‘адхит̣т̣ха̄на читтена̄’’ти абхин̃н̃а̄читтена̄ти вуттам̣ хоти. ‘‘парикаммачиттасса̄’’ти пуббабха̄ге а̄ваджджана парикамма адхит̣т̣ха̄напарикаммачиттасса. паччхимам̣ пана па̄дакаджджха̄на сама̄паджджанам̣. парикаммачиттасса сама̄дха̄наттха̄йа̄ти вуттам̣. парикаммачитте сама̄хите ким̣ пайоджананти а̄ха ‘‘татха̄хӣ’’тиа̄дим̣. ‘‘сеса̄бхин̃н̃а̄супи йатха̄рахам̣ ваттаббо’’ти диббасотапарикамме теневапарикамма сама̄дхин̃н̃а̄н̣асотена а̄санне диббависайам̣пи саддам̣ сун̣а̄тӣтиа̄дина̄ ваттаббо. ‘‘ити катва̄’’ти ити манасикатва̄. ‘‘там̣’’ти паччхимам̣ па̄дакаджджха̄на сама̄паджджанам̣. ‘‘идха нагахитанти дат̣т̣хаббам̣’’ти тхерасса матена дат̣т̣хаббанти адхиппа̄йо. идха пана а̄дикаммикавидха̄наппадха̄натта̄ паччхимам̣пи па̄дакаджджха̄на сама̄паджджанам̣ ваттаббамева̄ти. ‘‘ка̄йагатикам̣ адхит̣т̣хахитва̄’’ти айам̣ ка̄йо вийа идам̣ читтам̣пи дандхагаманам̣ хотӯти евам̣ читтам̣ ка̄йагатикам̣ каран̣ена адхит̣т̣хахитва̄. ‘‘диссама̄нена ка̄йена̄’’ти дандхагаманена гаччхантатта̄ бахуджана̄нампи диссама̄нена рӯпака̄йена. табби парӣтена сӣгхагаманам̣ ведитаббам̣. ‘‘а̄рамман̣аматтам̣ хотӣ’’ти аниппханнарӯпам̣ сандха̄йа вуттам̣. ‘‘а̄рамман̣а пуреджа̄там̣’’ти ниппханнарӯпам̣. итарам̣ пана хадайа ваттхурӯпам̣ сандха̄йа вуттанти дат̣т̣хаббам̣. парачитта виджа̄нанат̣т̣ха̄не ат̣т̣хакатха̄т̣ӣка̄чарийа̄нам̣ вича̄ран̣а̄ аттхӣти там̣ дассетум̣ ‘‘еттха ча ат̣т̣хакатха̄йам̣ та̄ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. ‘‘ат̣т̣хакатха̄йам̣’’ти дхаммасан̇ган̣и ат̣т̣хакатха̄йам̣пи висуддхимагга ат̣т̣хакатха̄йам̣пи. ‘‘кхан̣икавасена̄’’ти кхан̣икапаччуппаннавасена. а̄ваджджане нируддхети самбандхо. ‘‘екам̣ читтам̣’’ти парасса читтам̣. тадева атӣтам̣ читтам̣ ган̣ханти. ‘‘та̄нӣ’’ти джавана̄ни. ‘‘тесам̣’’ти джавана̄нам̣. ‘‘тена̄’’ти а̄ваджджанена. ‘‘итаратха̄’’ти ан̃н̃атха̄ сантати аддха̄васена вуттанти гахите сати. вутто сийа̄. касма̄, сантати аддха̄васена паччуппанне гахите сати, сабба̄йа екаджаванавӣтхийа̄ екапаччуппаннатта̄. ‘‘сабба̄ни читта̄нӣ’’ти джаваначитта̄ни. ‘‘сахуппанна̄нӣ’’ти идам̣ сахуппанна̄нам̣пи аттхита̄йа вуттам̣. а̄ваджджана̄дӣни пана кхан̣абхедам̣ наган̣ханти. саббам̣ парасса читтам̣ екачиттамива ган̣ханти. тасма̄ ка̄лабхедопи наттхӣти дат̣т̣хаббам̣. ‘‘нибба̄нан̃ча̄’’ти вуттам̣, катхам̣ нибба̄нам̣ пуббенивуттхам̣ на̄ма сийа̄ти. атӣте париниббута̄нам̣ маггапхала̄ни ануссаран̣ака̄ле тесам̣ а̄рамман̣абхӯтам̣ нибба̄нам̣пи ануссаратийева. таттха тесам̣ маггапхала̄нам̣ атӣтатта̄ нибба̄нам̣пи пуббенивуттхам̣ на̄ма хотӣти.
‘‘йам̣ йам̣ адхит̣т̣ха̄тӣ’’ти йам̣ йам̣ сата̄дикам̣ сам̣видха̄ти. ‘‘йатха̄ йатха̄ адхит̣т̣ха̄тӣ’’ти йена йена а̄вибха̄ва̄дикена пака̄рена сам̣видха̄ти. ‘‘пакативан̣н̣ам̣’’ти пакатисан̣т̣ха̄нам̣. ‘‘тассева̄’’ти пакативан̣н̣ассева. дева̄нам̣ паса̄дасотанти самбандхо. ‘‘а̄рамман̣а сампат̣иччхана саматтхам̣’’ти а̄рамман̣асса упат̣т̣ха̄нам̣ сампат̣иччхана саматтхам̣. тадева четопарийан̃а̄н̣антипи вуччатӣти самбандхо. ‘‘чето’’ти читтам̣. ‘‘париччхиджджа̄’’ти идам̣ сара̄гачиттам̣, идам̣ вира̄гачиттантиа̄дина̄ париччхиндитва̄. ‘‘гочара нива̄савасена̄’’ти гочарам̣ катва̄ нивасанавасена. саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣агатикам̣ саббан̃н̃убуддха̄нам̣ ана̄гатам̣ сан̃н̃а̄н̣анти адхиппа̄йо. ана̄гате саттадивасато орима̄ читтачетасика дхамма̄ четопарийан̃н̃а̄н̣асса висайоти катва̄ ана̄гате саттадивасатоти вуттам̣. пат̣т̣ха̄йа паваттама̄на̄ти па̄т̣хасесо. имасмим̣ дивасе ча ана̄гатапаккхе саббам̣пи а̄рамман̣ам̣ пакатин̃а̄н̣асса висайоти катва̄ ‘‘дутӣйадивасато пат̣т̣ха̄йа̄’’ти вуттам̣. ‘‘етам̣’’ти етам̣ ана̄гатам̣ сан̃н̃а̄н̣ам̣. ‘‘йатха̄ четам̣’’ти йатха̄ ча етам̣ имасмим̣ бхаве ана̄гата дхамме джа̄на̄ти. ‘‘аса̄дха̄ран̣ака̄лавасена̄’’ти ан̃н̃енан̃а̄н̣ена аса̄дха̄ран̣а ка̄лавасена. паччуппаннабхавохи ан̃н̃ан̃н̃а̄н̣аса̄дха̄ран̣оти.
саматхакаммат̣т̣ха̄на̄нудӣпана̄ нит̣т̣хита̄.
171. випассана̄каммат̣т̣ха̄не. ‘‘йатха̄дит̣т̣хам̣’’ти сакка̄йадит̣т̣хийа̄ йатха̄дит̣т̣хам̣. ниччанимиттам̣ на̄ма саттапуггала̄динимиттамева. саттанимиттан̃хи пан̃н̃атти дхамматта̄ кхан̣екхан̣е кхайавайабхеда̄бха̄вато со евагаччхати со ева тит̣т̣хатӣтиа̄дина̄ ничча̄ка̄расан̣т̣хитам̣ хотӣти. ‘‘дхуванимиттам̣’’ти тхиранимиттам̣. идампи со гаччхантопи нанассати, тит̣т̣хантопи нанассатӣтиа̄дина̄ тхира̄ка̄расан̣т̣хитам̣ саттанимиттамева. ‘‘сукханимиттам̣’’ти кхан̣екхан̣е кхайавайабхеда дуккха̄нам̣ абха̄вато сукхито ниддуккхо ниббхайотиа̄дина̄ сукха̄ка̄расан̣т̣хитам̣ саттанимиттамева. ‘‘аттанимиттам̣’’ти гантум̣ иччханто гаччхати, т̣ха̄тум̣ иччханто тит̣т̣хатӣтиа̄дина̄ васаваттана̄ка̄ра сан̣т̣хитам̣ саттанимиттамева. ‘‘кирийа̄’’ти бха̄вана̄кирийа̄.
висуджджхатӣти висуддхи. висодхетӣти ва̄ висуддхи. сӣламева висуддхи сӣлависуддхӣти имаматтхам̣ дассенто ‘‘ниччасӣламева̄’’тиа̄дима̄ха. таттха ниччасӣламева упариджха̄на̄дивисеса̄нам̣ адхит̣т̣ха̄на киччаса̄дхакатта̄ идха адхиппетанти вуттам̣ ‘‘ниччасӣламева̄’’ти. сама̄дхи адхиппето. ваккхатихи ‘‘дувидхопи сама̄дхи читтависуддхи на̄ма̄’’ти. етена висуджджхати ета̄йа̄ти висуддхи. читтасса висуддхи читтависуддхи. сама̄дхи ева̄типи дӣпети. висуджджханам̣ ва̄ висуддхи. читтасса висуддхи читтависуддхи. аттхатопана висуддхачиттамева вуччатӣтипи йуджджати. висуддхисадда сампанне хи сати, читтависуддхи иччева вуччати. на сама̄дхивисуддхӣти. ‘‘сол̣асавидхам̣ кан̇кхам̣’’ти ахосим̣ ну кхо аха матӣтамаддха̄нантиа̄дина̄ суттантеа̄гатам̣ сол̣асавидхам̣ вичикиччхам̣. ‘‘ат̣т̣хавидхам̣ ва̄ кан̇кхам̣’’ти саттхарикан̇кхатӣтиа̄дина̄ абхидхамме а̄гатам̣ ат̣т̣хавидхам̣ вичикиччхам̣. висамахетудит̣т̣хи на̄ма сатта̄нам̣ уппаттийа̄ ака̄ран̣амева ка̄ран̣ам̣ катва̄ гахан̣адит̣т̣хи. ‘‘манасика̄равидхӣ’’ти аниччалаккхан̣а̄дӣсу манасика̄равидхи. анупа̄йабхӯто манасика̄ро на̄ма ничча̄дивасена манасика̄ро. адхима̄наваттху на̄ма обха̄са̄дӣни. ‘‘маггато’’ти маггабха̄вена. ‘‘амаггато’’ти амаггабха̄вена. ‘‘дассанан̃ча̄’’ти тесам̣адхима̄наваттхӯнам̣ аниччата̄дидассанан̃ча. тамева висуддхина̄ма̄ти самбандхо. ‘‘саммохамалато’’ти чатусаччаппат̣иччха̄дака саммохамалато. нану дассананти н̃а̄н̣амева. евам̣сати, н̃а̄н̣анти вутте сиддхе катва̄ дассанасаддена саха н̃а̄н̣адассананти вуттанти а̄ха ‘‘еттхача̄’’тиа̄дим̣. ‘‘сутамайа̄дивасена̄’’ти сутамайа чинта̄майавасена. таттха йатха̄сутасса па̄л̣идхаммасса аттхаматтаджа̄нанам̣ сутамайан̃н̃а̄н̣ам̣ на̄ма. аттхам̣ н̃атва̄ аттха̄нурӯпасса сабха̄валаккхан̣асса чинтана̄васена уппаннам̣ н̃а̄н̣ам̣ чинта̄майан̃н̃а̄н̣ам̣ на̄ма. ‘‘анума̄на̄дин̃а̄н̣ам̣пӣ’’ти на̄марӯпа дхаммесу сабха̄ва̄нума̄нан̃н̃а̄н̣а сабха̄ваджа̄нанан̃н̃а̄н̣ам̣пи. ‘‘аттапаччаккхан̃н̃а̄н̣амева̄’’ти аттана̄ паччаккхакаран̣ан̃н̃а̄н̣амева. ‘‘саббаттха̄’’ти магга̄магган̃н̃а̄н̣адассана̄дӣсу саббесу т̣ха̄несу. еттха ча дасасу випассана̄н̃а̄н̣есупи випассана̄ вачанена паччаккхадассанамева адхиппетанти катва̄ саббаттхаггахан̣ам̣ катанти дат̣т̣хаббам̣. саммасанан̃н̃а̄н̣ато пат̣т̣ха̄йа хи дассанамева адхиппетам̣. на сабха̄ваджа̄нанаматтам̣. йато чаккхуна̄ пассантассева сут̣т̣ху паччаккхато дассанаттха̄йа пунаппунам̣ бха̄вана̄ каммам̣ на̄ма таттха иччхитаббам̣ хоти.
‘‘дхамма̄’’ти сан̇кхата дхамма̄. аниччата̄ ева лаккхан̣анти аниччалаккхан̣ам̣. аничча̄нам̣ ва̄ сан̇кхата дхамма̄нам̣ лаккхан̣анти аниччалаккхан̣антипи йуджджати. ‘‘абхин̣хасампат̣иппӣл̣ана̄ка̄ро’’ти йатха̄ сӣгхасота̄йам̣ надийам̣ на̄ва̄йа уддхам̣ гаччхантам̣ са̄на̄ва̄ абхисан̇кхаран̣адуккхена абхин̣хам̣ сут̣т̣ху пат̣иппӣл̣ети. касма̄, асати абхисан̇кха̄ре тан̇кхан̣е ева адховуйханато. адховуйханан̃хи на̄ва̄йа пакати киччам̣. уддхам̣ а̄рӯханам̣ абхисан̇кха̄ра сиддхам̣. евамевам̣ сӣгхасоте сам̣са̄ре аттабха̄вена уддхам̣ кхан̣ато кхан̣ам̣ дивасато дивасам̣ гаччхантам̣ пуггалам̣ айам̣ аттабха̄во абхисан̇кхаран̣а дуккхена абхин̣хам̣ сут̣т̣ху пат̣иппӣл̣ети. касма̄, асати абхисан̇кха̄ре, паччайавекалле ча сати, тан̇кхан̣е ева випарин̣аманато. випарин̣аманан̃хи аттабха̄васса пакати киччам̣. уддхам̣гаманам̣ абхисан̇кха̄ра сиддхам̣. евам̣ абхин̣ха сампат̣иппӣл̣анам̣ ведитаббам̣. еттха ча сам̣са̄расса сӣгхасотата̄ на̄ма аттабха̄вапарийа̄панна̄нам̣ на̄ма рӯпадхамма̄нам̣ паваттиниватти сӣгхата̄ вуччати. еттха ча маран̣ам̣ дувидхам̣ саммути маран̣ан̃ча параматтха маран̣ан̃ча. таттха саммути маран̣ам̣ на̄ма саммути саччабхӯтасса саттасса маран̣ам̣. там̣ екабхавапарийанте сандиссати. параматтха маран̣ам̣ на̄ма параматтха саччабхӯта̄нам̣ на̄марӯпа дхамма̄нам̣ маран̣ам̣. идамева екантамаран̣ам̣, саччамаран̣ам̣, сабха̄вамаран̣ам̣ хоти. имасмим̣ випассана̄ камме идам̣ параматтха маран̣ам̣ ева аниччата̄ти ча вуччати. дхамма̄нам̣ суса̄наккхеттанти ча суса̄набхӯмӣти ча вуччатӣти. са̄ ча суса̄набхӯмина̄ма сатта̄нам̣ пат̣исандхито пат̣т̣ха̄йа санта̄нам̣ анубандхатийева. анубандхатта̄ ча сатта̄нам̣ пат̣исандхито пат̣т̣ха̄йа со на̄ма самайо наттхи, йаттха сатта̄ на марантӣти. идан̃ча анубандханам̣ сатта̄нам̣ абхин̣хасампат̣иппӣл̣анамева хоти. тесам̣ саббирийа̄патхесу джӣвитасса ча ан̇гапаччан̇га̄нан̃ча ка̄йавачӣмано камма̄нан̃ча самба̄дхапаттито. авасаваттана̄ка̄ро пана абхисан̇кха̄ра дуккхам̣ абхин̣хам̣ паччанубхаванта̄нам̣ па̄кат̣ойева. васаваттанехи сати, абхисан̇кхаран̣а киччасса ока̄со наттхи. васаваттаненева йатхиччхи тасса киччасса сампаджджанато. локасмин̃хи саббам̣пи абхисан̇кха̄ра киччам̣ на̄ма антамасо асса̄санапасса̄сана киччам̣ упа̄да̄йа дхамма̄нам̣ васаваттана̄бха̄вато каронтӣти.
аниччасса дхаммасса ануанупассана̄ти самбандхо. ‘‘ануанупассана̄’’ти ча н̃а̄н̣ачаккхуна̄ пунаппунам̣ ниджджха̄йана̄ олокана̄. ‘‘дхамма̄нам̣’’ти пан̃чаккхандха дхамма̄нам̣. ‘‘йаттха йаттха̄’’ти йасмим̣ йасмим̣ сарӣран̇ге. ‘‘пура̄н̣а дхамма̄нам̣’’ти пура̄н̣а̄нам̣ па̄туббхӯта̄нам̣, вад̣д̣хита̄нан̃ча дхаммакот̣т̣ха̄са̄нам̣ антарадха̄нам̣ вайо вуччати. випассана̄ каммам̣ патва̄ кхан̣икавасена екекадхаммавибха̄гавасена ча анупассана̄ киччам̣ наттхӣти а̄ха ‘‘самӯха сантативасена пана̄’’ти. екекадхаммавибха̄гавасена анупассана̄пи пана пакатийа̄ супа̄кат̣есу читтаведана̄дӣсу иччхитабба̄йева. ‘‘аниччата̄йа парама̄кот̣ӣ’’ти тато уттари аниччата̄ на̄ма наттхӣти адхиппа̄йо. дхамма̄нам̣ татха̄ татха̄ бха̄йитаббаппака̄ро на̄ма пан̃чаккхандхе ‘аниччато, дуккхато, рогато, ган̣д̣ато, саллато, агхато, а̄ба̄дхато, тиа̄дина̄ вутто бха̄йитаббаппака̄ро. тасса саманупассана̄н̃а̄н̣ам̣ бхайан̃а̄н̣ам̣. етена апа̄йадуккха сам̣са̄ра дуккхабхӣрукехи джанехи бха̄йитаббанти бхайам̣. те ва̄ бха̄йанти етасма̄ти бхайам̣. бхайасса саману пассана̄н̃а̄н̣ам̣ бхайан̃а̄н̣анти имаматтхам̣ дассети. ‘‘кин̃чибхайаваттхум̣’’ти сӣхабйаггха̄дикам̣ бхайаваттхум̣. ‘‘пат̣иссаран̣е’’ти гуха̄лен̣а̄дике пат̣иссаран̣е. ‘‘тесам̣’’ти бхиджджанасабха̄ва̄нам̣ дхамма̄нам̣. ‘‘техӣ’’ти бхиджджанасабха̄вехи. уккан̣т̣хата̄ на̄ма читтасса вируддхата̄ никкхама̄бхимукхата̄. ‘‘чатта̄лӣса̄йа а̄ка̄рехӣ’’ти пан̃чаккхандхе ‘аниччато, дуккхато, рогато, ган̣д̣ато, саллато, агхато, а̄ба̄дхато, парато, палокато, ӣтито,. упаддавато, бхайато, упасаггато, чалато, пабхан̇гуто, аддхувато, ата̄н̣ато, ален̣ато, ассаран̣ато, риттато,. туччхато, сун̃н̃ато, анаттато, а̄дӣнавато, випарин̣а̄ма дхаммато, аса̄ракато, агхамӯлато, вадхакато, вибхавато, са̄савато,. сан̇кхатато, ма̄ра̄мисато, джа̄тидхаммато, джара̄дхаммато, бйа̄дхидхаммато, маран̣адхаммато, сокапаридевадхаммато, дуккхадоманасса дхаммато, упа̄йа̄са дхаммато, сам̣килесика дхаммато, пассанто сун̃н̃ато локам̣ авеккхатӣти евам̣ маха̄ниддесе могхапан̃ханиддесе а̄гатехи чатта̄лӣса̄йа а̄ка̄рехи. таттха пан̃чаккхандхе аниччато пассантотиа̄дина̄ йоджетаббам̣. ‘‘аниччато’’ти ча аниччабха̄вена̄ти аттхо. саббепи пан̃чаккхандха̄ аничча̄ ева̄ти пассантоти вуттам̣ хоти. катхам̣ пана аниччато пассанто сун̃н̃ато локам̣ авеккхатӣти. ниччагун̣а сун̃н̃ата̄йа сун̃н̃ато пан̃чаккхандхабхӯтам̣ локам̣ авеккхати. сесападесупи есеванайо. таттха ‘‘аничча̄ ева̄’’ти пат̣исандхиккхан̣ато пат̣т̣ха̄йа йада̄када̄чи маран̣а дхамматта̄ аничча̄ ева. ‘‘дуккха̄ ева̄’’ти аничча дхамматта̄йева дуккха̄ ева. йаданиччам̣, там̣ дуккхам̣тихи вуттам̣. дуккха саччадхамматта̄ ва̄. ‘‘рога̄ ева̄’’ти рогаджа̄тикатта̄ рога̄ ева. йехи кечи локе чаккху рога̄дика̄ анекасахасса̄ рога̄ на̄ма сандиссанти. саббете имепан̃чаккхандха̄ ева. ито ан̃н̃окочи рого на̄ма наттхи. тасма̄ те екантена рогаджа̄тика̄ ева̄ти. апи ча, дуккхасачча дхамматта̄тӣхи дуккхата̄хи чатӯхи дуккхат̣т̣хехи ча абхин̣хасампат̣иппӣл̣анато руджджанат̣т̣хена рога̄ ева. таттха ‘‘тӣхи дуккхата̄хӣ’’ти дуккхадуккхата̄ сан̇кха̄ра дуккхата̄ випарин̣а̄ма дуккхата̄ти има̄хи тӣхидуккхата̄хи. ‘‘чатӯхи дуккхат̣т̣хехӣ’’ти дуккхасса пӣл̣анат̣т̣хо, сан̇кхатат̣т̣хо, санта̄пат̣т̣хо, випарин̣а̄мат̣т̣хо,ти имехи чатӯхи дуккхат̣т̣хехи. дуккха киччехӣти аттхо. есанайо ган̣д̣а̄дӣсу. таттха ган̣д̣она̄ма пӣл̣ака̄ба̄дхо. саллам̣ на̄ма виджджханат̣т̣хена килеса саллан̃ча дуккхасаллан̃ча. агханти нираттхакам̣. име ча кхандха̄ випаттипарийоса̄натта̄ нираттхака̄ ева хонти. сабба̄сампаттийо випаттипарийоса̄на̄ти хи вуттам̣. ависса̄сикат̣т̣хена паре ева. на хи те етам̣ мама, есо хамасми, есо ме атта̄ти евам̣ висса̄сам̣ араханти. татха̄ висса̄сам̣ каронтасса на̄на̄дуккхехи ниччам̣ вихим̣санато. пат̣исандхито пат̣т̣ха̄йа йада̄када̄чи палуджджанадхамматта̄ палокадхамма̄ ева. ‘‘ӣтӣ’’ти антара̄йо вуччати. кхандха̄ антара̄йа джа̄тика̄ ева̄ти вуттам̣ хоти. аджджхаттабха̄вам̣ упагантва̄ дутатта̄ виба̄дхакатта̄ упаддава̄ ева. бха̄йитаббатта̄ бхайа̄ ева. анатта̄ ева сама̄на̄ аджджхаттабха̄вам̣ упагантва̄ саджджанато лагганато думмо чайато упасагга̄ ева. ниччака̄лам̣ локадхаммехи чаланатта̄ виппханданатта̄ чала̄ева. на̄наппака̄рена бхан̃джанадхамматта̄ пабхан̇гуно ева. кхан̣аматтампи атхиратта̄ аддхува̄ ева. джара̄маран̣а̄дито апа̄йавинипатана̄дито бхайато та̄йати раккхатӣти та̄н̣ам̣. те ча кхандха̄ кассачита̄н̣а̄ на хонти. тесан̃ча кин̃чита̄н̣ам̣ на̄ма наттхи. тасма̄ ата̄н̣а̄ ева. бхайато бхӣрука̄ джана̄ лӣйанти нилӣйанти еттха̄ти лен̣ам̣. те ча кассачилен̣а̄ на хонти. тесан̃ча кин̃чилен̣ам̣ на̄ма наттхи. тасма̄ ален̣а̄ ева. бхайам̣ саратихим̣сатӣти саран̣ам̣. те ча кассачисаран̣ам̣ на хонти. тесан̃ча кин̃чисаран̣ам̣ на̄ма наттхи. тасма̄ ассаран̣а̄ ева. ниччата̄дӣхи саббехи собхан̣агун̣ехи саббасо рахитатта̄ туччхатта̄ сун̃н̃атта̄ритта̄ ева. туччха̄ ева. сун̃н̃а̄ ева. атта̄ вуччати йассакассачи кочи са̄рабхӯто пат̣иссаран̣о. те сайан̃ча кассачи атта̄на хонти. аттано ча кочи атта̄на̄ма наттхи. тасма̄ анатта̄ ева. аниччата̄дӣхи а̄дӣнавехи досехи сампун̣н̣атта̄ а̄дӣнава̄ ева. випарин̣а̄ма сабха̄ватта̄ випарин̣а̄ма̄ ева. са̄рабхӯтасса кассачи адхит̣т̣ха̄насса абха̄ва̄ аса̄ра̄ева. агхасса саббанираттхакасса патит̣т̣ха̄натта̄ агхамӯла̄ ева. те сайам̣ маран̣а дхаммасаман̇гӣно хутва̄ тена маран̣асаттхена маран̣а̄вудхена сам̣са̄ре сатта̄нам̣ ниччам̣ ма̄ракатта̄ джӣвитиндрийупаччхедакатта̄ вадхака̄ ева. ниччасукхахита вуд̣д̣хивигататта̄ вибхава̄ ева. а̄савехи париггахитатта̄ са̄сава̄ ева. ниччака̄лам̣ паччайа̄йаттавуттикатта̄ сан̇кхата̄ ева. килесама̄рамаччума̄ра̄нам̣ а̄миса̄ха̄ратта̄ ма̄ра̄миса̄ ева. аниччхантассева сато чаккхурога̄дибха̄вена апа̄йабхава̄дибха̄вена джа̄тасабха̄ватта̄ джа̄тидхамма̄ ева. аниччхантассева сато ха̄йанамаран̣асабха̄ватта̄ джара̄маран̣а дхамма̄ ева. сока̄дӣнам̣ ваттхубха̄вена дха̄ран̣атта̄ сока̄ди дхамма̄ ева. тан̣ха̄ сам̣килеса дит̣т̣хисам̣килеса дуччарита сам̣килесехи нийуттатта̄ сам̣килесика дхамма̄ ева̄ти. тена вуттам̣ ‘‘чатта̄лӣса̄йа а̄ка̄рехӣ’’ти. ‘‘пат̣исан̇кха̄навасена̄’’ти паривӣмам̣санавасена.‘‘никантийа̄’’ти никантитан̣ха̄йа. ‘‘парийа̄динна̄йа̄’’ти суккхабха̄вапатта̄йа. ‘‘бхайан̃ча̄’’ти бхайан̃а̄н̣авасена уппаннам̣ оттаппабхайан̃ча.
локе аттаджӣва̄ на̄ма сатта̄нам̣ аджджхатта дхаммесу са̄радхамма̄ хонти. тесу вигатесу сесадхамма̄ ниссатта ниджджӣвабха̄вам̣ патва̄ пхеггубхӯта̄ качаварабхӯта̄ти локасса абхима̄но. те ча аттаджӣва̄ на̄ма саббасо наттхӣти дит̣т̣хе кхандхесу качаварабха̄вадассанам̣ аттаджӣва сун̃н̃ата̄ дассанам̣ на̄ма. ‘‘вимуччама̄но’’ти етена вимуччатӣти вимоккхоти аттхам̣ дассети. вимуччанти етена̄ти вимоккхотипи йуджджати. ‘‘нимитта̄нӣ’’ти випалла̄садхаммехи ниммита̄ни ниччанимитта сукханимитта аттанимитта джӣванимитта̄ни. сатта пуггала иттхи пуриса хаттха па̄да сӣса гӣва̄дӣни нимитта̄ни ча. таттха сан̇кха̄ра̄нам̣ кхан̣ика дхамматта̄ аничча̄нам̣йева сатам̣ сантати гханена пат̣иччханнатта̄ хиййопи со ева, аджджапи со ева̄тиа̄дина̄ ничча̄ка̄рена упат̣т̣ха̄нам̣ ниччанимиттам̣ на̄ма. килесамалехи париггахитатта̄ асубха̄нам̣йева сатам̣ авиджджа̄йа пат̣иччханнатта̄ идам̣ ит̣т̣хам̣, кантам̣, мана̄пам̣, пийарӯпа, нтиа̄дина̄ субха̄ка̄рена упат̣т̣ха̄нам̣ субханимиттам̣ на̄ма. бхайат̣т̣хена акхемат̣т̣хена дуккха̄нам̣пи сатам̣ та̄йева пат̣иччханнатта̄ идам̣ сукхам̣, ниббхайам̣, кхемам̣, са̄тарӯпа, нтиа̄дина̄ сукха̄ка̄рена упат̣т̣ха̄нам̣ сукханимиттам̣ на̄ма. паччайа̄ йаттавуттикатта̄ паччайена вина̄ кевалам̣ аттано васа̄йаттавуттита̄ бха̄вато анатта̄нам̣йева сатам̣ аттано иччха̄васена кароти, катхети, чинтети, гантум̣ иччханто гаччхати, т̣ха̄тум̣ иччханто тит̣т̣хатӣ, тиа̄дина̄ васаваттана̄ка̄рена упат̣т̣ха̄нам̣ аттанимиттам̣ на̄ма. татха̄ саттона̄ма сатта̄хам̣пи джӣвати, ма̄сам̣пи джӣвати, сам̣ваччхарам̣пи джӣватӣтиа̄дина̄ джӣва̄ка̄рена упат̣т̣ха̄нам̣ джӣванимиттам̣ на̄ма. нану четтха аттано иччха̄васена каротӣтиа̄дӣсу иччха̄на̄ма тан̣ха̄ва̄чхандо ва̄. тадубхайампи читтасампайуттам̣. каран̣ан̃ча на̄ма ка̄йикакрийа̄бхӯта̄нам̣ читтаджарӯпакала̄па̄нам̣ паваттивисесо. еван̃часати тесам̣ читтавасена паваттатта̄ аттано иччха̄васена каротӣти идам̣ абхидхаммавируддхам̣ на хотӣти. на на хоти. аттаноти ча каротӣти ча вуттатта̄. на хи атта̄на̄ма аттхи, йо аттаноти вуччеййа. на ча катта̄на̄ма аттхи, йо каротӣти вуччеййа. идха пана тасмим̣ самайе паваттам̣ кхандхапан̃чакамева атта̄ти ча катта̄ти ча гахетва̄ аттаноти ча каротӣти ча вуттам̣. ‘‘авассайо хотӣ’’ти патит̣т̣ха̄ хоти. ‘‘видхамитва̄’’ти н̃а̄н̣ена антарадха̄петва̄. сабха̄вато виджджама̄на̄ни на хонтӣти дассанан̃а̄н̣ена виниччхайам̣ па̄петва̄ти вуттам̣ хоти. бха̄вадассанам̣ на̄ма сокадуккха̄дӣнам̣ абха̄вадассанам̣.
‘‘там̣ там̣ гханавиниббхуджджанавасена̄’’ти самӯхасантати гхана̄дӣнам̣ бхиндана чхинданавасена. таттха самӯхагханабхинданам̣ а̄дито дхаммававаттха̄нан̃а̄н̣акиччам̣. тада̄ аттадит̣т̣хи виккхамбхита̄ хоти. джӣвадит̣т̣хи ча на̄ма сукхуматара̄ аттадит̣т̣хи ева вуччати. маггаккхан̣ам̣ патва̄ ева тадубхайам̣пи саббасо самуччхиндатӣти дат̣т̣хаббам̣. ‘‘пан̣ихитагун̣асса̄’’ти паттхитагун̣асса.
‘‘па̄тимоккха’’нти еттха ‘‘патӣ’’ти джет̣т̣хако вуччати. ‘‘мукхам̣’’ти мӯлака̄ран̣ам̣. пати ча со мукхан̃ча̄ти патимукхам̣. патимукхамева па̄тимоккханти имаматтхам̣ дассенто ‘‘там̣ хӣ’’тиа̄дима̄ха. саббалокийасӣла̄ни на̄ма чатупа̄рисуддхисӣла̄ни. тесам̣ маджджхе. ‘‘джет̣т̣хакатта̄’’ти джет̣т̣хакасӣлатта̄. ‘‘тамева̄’’ти винайапан̃н̃аттисӣламева +. ‘‘йесам̣ дхамма̄нам̣’’ти уддхачча мут̣т̣хассачча̄ди дхамма̄нам̣. ‘‘виппхандита̄ни на̄ма̄’’ти виппакин̣н̣а̄ни на̄ма̄ти адхиппа̄йо. тена̄ха ‘‘лола̄ни на̄ма̄’’ти. ‘‘таданубандха̄’’ти та̄нивиппхандита̄ни индрийа̄ни анугата̄. ‘‘буддхаппат̣икут̣т̣хехӣ’’ти буддхенабхагавата̄ пат̣иккоситехи нӣва̄ритехи. ‘‘миччха̄пайогехӣ’’ти ат̣т̣хакуладӯсанакаммехи чева екавӣсатианесанакаммехи ча. ‘‘тивидхакуханаваттхӯхӣ’’ти паччайаппат̣исеванан̃ча, са̄мантаджаппанан̃ча, ирийа̄ патха саннисситан̃ча̄ти имехи тивидхехи куханаваттхӯхи. тивидхехи аччхарийа каммавидха̄нехӣти вуттам̣ хоти. парисуджджхатӣти парисуддхи. парисуддхи ева па̄рисуддхи. ‘‘саммохасса̄’’ти дха̄туманасика̄ра̄дӣсу саммуйханасса. ‘‘гедхасса̄’’ти саммохатта̄йева паччайесу бхаттаниккхиттака̄ кассавийа гедхасса, абхикан̇кхасса. ‘‘мадасса̄’’ти ла̄бхасакка̄ра̄ димӯлакасса ма̄намадасса. ‘‘пама̄дасса̄’’ти кусалесу дхаммесу пама̄дасса мут̣т̣хассаччасса. там̣ там̣ пайоджана марийа̄до на̄ма чӣварапаччайе та̄ва сӣтаппат̣игха̄та̄дико пайоджанамарийа̄до. ‘‘марийа̄до’’ти ча йа̄вадева̄ти падена дассито сӣтаппат̣игха̄та̄дико чӣвараппайоджана париччхедо. со ча чӣварапаччайе саммоха̄дике са̄ваджджапаккхе апатанаттха̄йа т̣хапито. тена вуттам̣ ‘‘саммохасса гедхасса мадасса пама̄дасса паха̄наттхам̣’’ти. есанайо пин̣д̣апа̄тапаччайа̄дӣсупи. етена паччавеккхана̄па̄т̣хесу айаматтхо дассито. идха бхиккху чӣварам̣ пат̣исевати йа̄вадева сӣтасса пат̣игха̄та̄йа ун̣хасса пат̣игха̄та̄йа̄тиа̄дӣсу йа̄вадева сӣтасса пат̣игха̄та̄йа пат̣исевати. на тато уттари саммохаттха̄йа гедхаттха̄йа мадаттха̄йа пама̄даттха̄йа пат̣исеватӣтиа̄ди. еван̃часати, йам̣ чӣварам̣ пат̣исевантасса саммохагедхамадаппама̄да̄ уппаджджанти. там̣ на севитаббам̣. итарам̣ севитаббанти дасситам̣ хотӣти.
‘‘паччаттасабха̄во’’ти паччекасабха̄во. ‘‘ка̄рийасан̇кха̄там̣’’ти ка̄таббам̣ абхиниппха̄детаббанти ка̄рийам̣. а̄саннаппхалам̣. тена̄ха ‘‘аггиссадхӯмовийа̄’’ти. а̄саннака̄ран̣ам̣ падат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма аггика̄рако вийа. паджджати гаччхати паваттати пхалам̣ етена̄ти падам̣. тит̣т̣хати пхалам̣ еттха̄ти т̣ха̄нам̣. убхайам̣пи ка̄ран̣а парийа̄йо ева. тена атиссайаттхопи сиджджхатӣти а̄ха ‘‘а̄саннака̄ран̣ам̣’’ти. ‘‘саддхим̣ сан̃н̃а̄ читта випалла̄сехӣ’’ти дит̣т̣хисампайуттехӣти адхиппа̄йо. дит̣т̣хивиппайутта̄ пана сан̃н̃а̄ читта випалла̄са̄ виккхамбхитум̣ саккотӣти на ваттабба̄. ‘‘са̄сана дхамме’’ти анатталаккхан̣а суттанта̄дике сун̃н̃ата дхаммаппат̣исам̣йутте десана̄дхамме. ‘‘дит̣т̣хивипалла̄со виккхамбхито’’ти та̄дисам̣ дхаммадесанам̣ сутва̄ десаке саттхари ча десите дхамме ча саддхам̣ пат̣илабхитва̄ саччамева бхагава̄ а̄ха, ахам̣ пана етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄,ти ган̣ха̄ми, миччха̄вата̄йам̣ мамага̄хоти евам̣ виккхамбхито хоти. тато пат̣т̣ха̄йа есо ме атта̄ти вадантопи дит̣т̣хисампайуттачиттена на вадати. дит̣т̣хивиппайуттачиттена ева вадатӣти адхиппа̄йо. идампана дал̣хагга̄ха виккхамбханаматтам̣ ева. на аттадассана виккхамбханам̣. там̣ пана дхаммававаттха̄нан̃н̃а̄н̣е сиддхе ева сиджджхатӣтипи ваданти. чатуннам̣ а̄ха̄ра̄нам̣ васена чатудха̄ на̄марӯпам̣ париггахетаббамева. касма̄, чатта̄ро а̄ха̄ре париггахетва̄ тесвева лаккхан̣аттайам̣ саманупассантасса анте локуттаран̃н̃а̄н̣адассанаппат̣ила̄бхакиччасса сиддхатта̄ти адхиппа̄йо. пан̃чадха̄тиа̄дӣсу есанайо. а̄дикаммика̄нам̣ ависайо, висум̣ висум̣ лаккхан̣а раса̄дӣхи париггахетум̣ асаккун̣еййатта̄. париггахан̣е сакконтассапи випассана̄ камме висум̣ висум̣ пасситум̣ асаккун̣еййатта̄ ча. татха̄хи ваккхати ‘‘кала̄павасена сам̣кхипитва̄’’ти. ‘‘ан̃н̃асса кассачӣ’’ти аттаджӣва̄дикасса. со кароти кусала̄кусалам̣ каммам̣. со пат̣исам̣ведети бхавантарам̣ патва̄ таббипа̄кам̣. сам̣сарати бхавато бхавам̣. сандха̄вати каммавегена кхитто. суддхе на̄ме ева ва̄ рӯпе ева ва̄ ӣха̄бйа̄па̄ра̄нам̣ абха̄вадассанатоти йоджана̄. пуггаласатта̄нам̣ крийа̄йоти сан̃н̃ита̄ти виггахо. ‘‘атта̄ти паватта̄ дит̣т̣хӣ’’ти ка̄рака дит̣т̣хи. ‘‘тадаттха̄ бхинивесавасена̄’’ти сатто, пуггало, тиа̄ди воха̄расса саббха̄вато тасса аттхабхӯто саттапуггала̄дикопи сабха̄вато аттхийева. но наттхӣти евам̣ дал̣хам̣ хадайе саннидха̄накаран̣а васена. ‘‘атидха̄ванан̃ча̄’’ти воха̄ра пан̃н̃аттиматте ат̣т̣хатва̄ там̣ атиккамитва̄ пан̃чаккхандхе сатта̄дибха̄вена гахан̣ан̃ча̄ти адхиппа̄йо.
‘‘каммачиттотука̄ха̄равасена̄’’ти еттха кака̄ро сандхи васена а̄гамо. каммавасена читтавасена утувасена а̄ха̄равасена̄ти аттхо. анурӯпа̄нам̣ паччайа̄нам̣ са̄маггӣти виггахо. ‘‘ан̃н̃атха̄ паваттийа̄’’ти ан̃н̃ена пака̄рена паваттанасса. ‘‘хетусамбха̄рапаччайехӣ’’ти хетупаччайа самбха̄рапаччайехи. джанака паччайа̄ хетупаччайа̄ на̄ма. парива̄рапаччайа̄ самбха̄рапаччайа̄ на̄ма. ‘‘каммаппаваттийа̄’’ти каммаппаваттито. ‘‘випа̄каппаваттийа̄’’ти випа̄каппаваттито. екасса саттасса анаматагге сам̣са̄ре сам̣сарантасса рӯпака̄йопи аттхи на̄мака̄йопи аттхи. тато ан̃н̃о кочисабха̄во на̄ма наттхи. две ча ка̄йа̄ пан̃чавока̄ре сам̣сарантасса екато паваттанти. асан̃н̃асатте сам̣сарантасса рӯпака̄йо ева паваттати. со ева таттха екосаттоти сан̇кхйам̣ гаччхати. арӯпе сам̣сарантасса на̄ма ка̄йо ева паваттати. со ева таттха еко саттоти сан̇кхйам̣ гаччхати. ‘‘сан̇кхйам̣ гаччхатӣ’’ти ча пан̃н̃аттиматтам̣ гаччхатӣти адхиппа̄йо. тесу ча ка̄йесу рӯпака̄йе чути пат̣исандхӣнам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ анантара паччайата̄ на̄ма наттхи. екамекасмим̣ бхаве екамеко хутва̄ чутика̄ле бхиджджати. рӯпасантати чхиджджати. пат̣исандхирӯпена саха паччайа паччайуппанната̄ пабандхо наппаваттати. на̄ма ка̄йе пана чути пат̣исандхӣнам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ анантарапаччайата̄ аттхи. чутика̄лепи на̄масантати на чхиджджати. пат̣исандхи на̄мена саха паччайа паччайуппанната̄ пабандхо паваттатийева. таттха пат̣иччасамуппа̄да кусало бхиккху пат̣иччасамуппа̄дан̃н̃а̄н̣е т̣хатва̄ екасмим̣бхаве екасса саттасса паваттим̣ пассанто саттам̣ на̄ма на пассати. пуггалам̣ на̄ма на пассати. ахантипи на пассати. паротипи на пассати. ахам̣ атӣтесу бхавесу ахосинтипи на пассати. имасмим̣бхаве асмӣтипи на пассати. ана̄гатесу бхависса̄мӣтипи на пассати. атха кхо авиджджа̄ паччайа̄ сан̇кха̄ра̄ паваттанти. сан̇кха̄ра паччайа̄ бхавантаре вин̃н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣтиа̄дина̄ найена на̄марӯпа дхамма̄нам̣ хетупхала парампара̄васена авиччхедаппаваттимева пассати. екасмим̣бхаве паваттим̣ пассанте сати, анаматаггесам̣са̄ре анантесу бхавесу тасса саттасса паватти дит̣т̣ха̄ ева хоти таттхапи евамева, таттхапи евамева̄ти. тада̄ тасса сол̣асавидха̄ кан̇кха̄ пахӣйатӣти имаматтхам̣ ‘‘дассенто анаматагге сам̣са̄ре’’тиа̄дима̄ха. таттха катама̄ сол̣асавидха̄ кан̇кха̄ти. ахосим̣ ну кхо ахам̣ атӣтамаддха̄нам̣. на ну кхо ахосим̣. ким̣ ну кхо ахосим̣. катхам̣ ну кхо ахосим̣. ким̣ хутва̄ ким̣ ахосим̣ ну кхо ахам̣ атӣтамаддха̄нанти евам̣ пуббанте пан̃чавидха̄ кан̇кха̄вутта̄. бхависса̄ми ну кхо ахам̣ ана̄гатамаддха̄нам̣. на ну кхо бхависса̄ми. ким̣ ну кхо бхависса̄ми. катхам̣ ну кхо бхависса̄ми. ким̣ хутва̄ ким̣ бхависса̄ми ну кхо ахам̣ ана̄гатамаддха̄нанти евам̣ апаранте пан̃чавидха̄ кан̇кха̄ вутта̄. ахам̣ ну кхо сми. но ну кхо сми. кинну кхо сми. катхам̣ ну кхо сми. ахам̣ ну кхо сатто куто а̄гато. со кухим̣ га̄мӣ бхависса̄мӣти евам̣ паччуппанне чхаббидха̄ кан̇кха̄ вутта̄. има̄ сол̣асавидха̄ кан̇кха̄ти. таттха ахосим̣ ну кхо, на ну кхо ахосинти имина̄ пададвайена атӣтака̄ле аттано аттхи наттхибха̄ве кан̇кхати. саче аттхи, ким̣ ну кхо ахосинти кан̇кхати. кеначи хетуна̄ паччайена ва̄ ахосим̣. кеначи иддхимантена ва̄ ниммито ахосим̣. ахету апаччайа̄ ва̄ аниммито ва̄ сайам̣джа̄то ахосинти аттхо. йади тесупака̄ресу ан̃н̃атарена ахосим̣. катхам̣ ну кхо ахосим̣. апа̄дакова̄ ахосим̣. двипа̄дако ва̄. чатуппа̄дакова̄. бахуппа̄дакова̄. рӯпӣва̄. арӯпӣва̄. сан̃н̃ӣва̄. асан̃н̃ӣва̄ ичча̄ди. атха тесу апа̄дака̄дӣсу ан̃н̃атаро ахам̣ ахосим̣. ким̣ хутва̄ ким̣ ахосим̣. патхамабхаве ким̣ хутва̄ дутӣйа бхава̄дӣсу ким̣ ахосинти идам̣ бхавапарампара̄васена вуттам̣. есанайо апарантепи. паччуппанне ‘‘ахам̣ ну кхо сми, но ну кхо смӣ’’ти йатха̄ кхуддакаваттху вибхан̇ге ат̣т̣хасататан̣ха̄вичаритесу. сатасмӣти хоти. сӣтасмӣти хотӣти вуттам̣. таттха ‘‘сатасмӣ’’ти ахам̣ сассато ва̄ бхава̄ми. ‘‘сӣтасмӣ’’ти ахам̣ уччхиннова̄ бхава̄мӣти аттхо. йатха̄ ча. аттхӣти кхо еко анто. наттхӣти кхо дутӣйо антоти вуттам̣. таттха ‘‘аттхӣ’’ти атта̄на̄ма бхава̄бхавесу ниччака̄лам̣ аттхи. ‘‘наттхӣ’’ти татха̄ наттхи, уччхиджджати. на хоти параммаран̣а̄ти аттхо. татха̄ идха̄пи ахам̣ ну кхо сми. но ну кхо смӣти кан̇кхати. таттха ‘‘ахам̣ ну кхосмӣ’’ти айам̣ ахам̣ на̄ма бхава̄бхавесу ниччака̄лам̣ асми ну кхо, мама атта̄на̄ма сассато хутва̄ саббака̄лам̣ аттхи ну кхоти вуттам̣ хоти. ‘‘но ну кхо смӣ’’ти татха̄ но асми ну кхо. мама атта̄ татха̄ наттхи ну кхоти аттхо. еттха ча ‘‘бхава̄бхавесӯ’’ти паваттепи паччуппанне ваттама̄нам̣ атта̄нам̣ гахетва̄ паватта̄ паччуппанне сан̇гахитанти дат̣т̣хаббам̣. ‘‘ким̣ ну кхо смӣ’’ти ахам̣ на̄ма санто джа̄то ким̣ ну кхо асми. кеначи хетуна̄ паччайена ва̄ асми ну кхо. кеначи иддхимантена ва̄ ниммито бхава̄ми ну кхо. уда̄ху ахету апаччайа̄ ва̄ кеначи аниммито ва̄ сайам̣ ну кхо бхава̄ми ну кхоти аттхо. ‘‘катхам̣ ну кхо смӣ’’ти еттха пана апада̄дӣхи айоджетва̄ ахам̣ ну кхо ким̣ готто бхава̄ми. готамаготто ва̄ ва̄сет̣т̣ха готто ва̄ тиа̄дина̄ йоджетаббам̣. а̄ди каппака̄ле та̄ни готта̄ни етарахи самбхедам̣ гаччханти. тасма̄ тесу кан̇кханто кан̇кхатийева. ‘‘ахам̣ куто а̄гато’’ти ахам̣ атӣте кутобхавато а̄гато асми. ‘‘сокухим̣га̄мӣ бхависса̄мӣ’’ти со ахам̣ а̄йатим̣ бхаве кухим̣ га̄мико бхависса̄мӣти кан̇кхати. ‘‘кан̇кха̄йа атиккамо’’ти со бхиккху пат̣иччасамуппа̄де авиджджа̄дикам̣ атӣтахету пан̃чакам̣ пассанто тасмим̣бхаве саббам̣пи пат̣иччасамуппа̄дам̣ пассатийева. евам̣ пассанто на таттха ахам̣ на̄ма кочи аттхи, йам̣ пат̣ичча атӣта висайа̄ пан̃чавидха̄ кан̇кха̄ уппаджджати. дхамма маттамева таттха аттхӣти евам̣ атӣте кан̇кха̄ ваттхусса абха̄вадассанена пан̃чавидха̄йа кан̇кха̄йа атиккамо хоти. нану татха̄ пассантассапи катхам̣ ну кхо сми, ким̣ хутва̄ ким̣ ахосим̣ ну кхоти айам̣ кан̇кха̄ аттхийева. татха̄ пассантопи хи вина̄ пуббенива̄сан̃н̃а̄н̣ена атӣте бхаве ахам̣ двипа̄дако ахосинтива̄ чатуппа̄дако ахосинти ва̄ тато чуто асукабхаве уппанноти ва̄ на джа̄на̄ти на пассатӣти. вуччате. са̄ пана кан̇кха̄ дхамма маттаппаватти дассанато пат̣т̣ха̄йа антара̄йика кан̇кха̄ на хоти. вичикиччха̄ пат̣ирӯпика̄ ева. са̄ хи арийа̄нам̣пи лаббхати йева̄ти. татха̄ ана̄гате пхалапан̃чакам̣ пассанто апаранте пан̃чавидхам̣ кан̇кхам̣ атиккамати. паччуппанне пхалапан̃чакан̃ча хетупан̃чакан̃ча пассанто паччуппанне кан̇кха̄ чхаккам̣ атиккамати. сесам̣ саббам̣ пуббанте вуттанайамева̄ти. ат̣т̣хавидха̄йа кан̇кха̄йа атиккамане пана пат̣иччасамуппа̄дам̣ ануломаппат̣иломам̣ пассанто десана̄ дхамме ча локуттара дхаммесу ча кан̇кхам̣ атиккамати. дхамме кан̇кха̄тиккаманена сахева десенте саттхари ча, йатха̄нусит̣т̣хам̣ пат̣ипанне сан̇гхе ча, тӣсу сиккха̄су ча, йатха̄вутте пуббанте ча, апаранте ча, пуббанта̄ парантесу ча, пат̣иччасамуппа̄дена саха пат̣иччасамуппаннесу дхаммесу ча саббам̣ кан̇кхам̣ атиккаматийева. тена̄ха ‘‘сабха̄ва дхаммаппаваттийа̄’’тиа̄дим̣. таттха ‘‘сабха̄вадхаммаппаваттийа̄ ча̄’’ти паччайапарампара̄васена сабха̄вадхамма̄нам̣ парампараппаваттийа̄ ча. дхаммасу дхаммата̄ на̄ма десана̄ дхаммасса сва̄ккха̄тата̄дибха̄вена сундара дхаммата̄. анаваджджадхаммата̄. буддхасубуддхата̄ на̄ма там̣ дхаммам̣ десентасса буддхасса саббан̃н̃убуддхата̄.
парийут̣т̣хита̄нам̣ дит̣т̣хивичикиччха̄нам̣ виккхамбханам̣ на̄ма хет̣т̣ха̄ дхаммававаттха̄на васена паччайапариггахавасена ча сиджджхати. випассана̄ каммам̣ пана анусайабхӯта̄нам̣ дит̣т̣хивичикиччха̄нам̣ салликханаттха̄йа карӣйатӣти вуттам̣ ‘‘анусайа самӯхананаттхан̃ча̄’’тиа̄ди. ‘‘таттха пана̄’’ти тасмим̣ пат̣исамбхида̄ магге пана. вибхаттесӯти па̄т̣хасесо. ‘‘йасса̄’’ти йогӣ пуггаласса. ‘‘йам̣ дӯре сантикева̄’’ти йам̣ дӯре паваттам̣ рӯпам̣ ва̄, сантике паваттам̣ рӯпам̣ва̄ти па̄т̣хасесо. ‘‘тадаттхасса пана̄’’ти саммаситадхаммуддха̄раттхасса. ‘‘н̃а̄н̣ена дал̣хам̣ гахетва̄’’ти дхаммававаттха̄нан̃н̃а̄н̣ена сут̣т̣хувибхӯтам̣ катва̄ти адхиппа̄йо. ида̄ни йам̣ йам̣ дал̣хам̣ гахетаббам̣. там̣ там̣ сарӯпато дассетум̣ ‘‘таттха̄’’тиа̄дима̄ха. пуна дал̣хам̣ гахитасса рӯпасса аниччалаккхан̣ам̣ дассетум̣ ‘‘са̄ ча крийа̄’’тиа̄ди вуттам̣. ‘‘нассантӣ’’ти бхиджджанти. аниччатам̣ гаччханти. ‘‘виттхамбхана крийа̄’’ти еттха вивидхена тхамбханам̣ виттхамбханам̣. на̄на̄диса̄бхимукхавасена тхамбханам̣ вахананти аттхо. ‘‘има̄сан̃ча̄’’ти чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нан̃ча. висум̣ висунти вуттатта̄ та̄сам̣ ан̃н̃аман̃н̃ан̃ча сахаджа̄тесу гахан̣ам̣ самбхаватӣти вуттам̣ ‘‘а̄па̄дӣнам̣’’ти. а̄па̄дӣнам̣ сесамаха̄бхӯта̄нан̃ча̄ти аттхо. сантатийа̄ сарӣра̄ни сантати сарӣра̄ни. ‘‘татха̄ татха̄ каппетва̄’’ти рӯпадхамма̄нам̣ сантати париватти на̄ма абхиккамантасса евам̣ бхавеййа, пат̣иккамантасса евам̣ бхавеййа, татха̄ самин̃джантасса паса̄рентасса̄тиа̄дина̄ парикаппетва̄. ‘‘сесакхандхесупи там̣ там̣ сантати на̄наттам̣’’ти ведана̄ккхандхе та̄ва ка̄йе ка̄йикасукхасантати дуккхасантатӣнам̣ на̄наттам̣. читте соманасса доманасса сантатӣнам̣. упеккха̄ сантати пана авибхӯта̄ хоти. каппетва̄ гахетабба̄. йада̄ читте соманасса доманасса̄ни на сандиссанти, тада̄ ида̄ни упеккха̄ ме ведана̄ паваттатӣти ва̄, йада̄ та̄ни сандиссанти, тада̄ са̄ нируджджхатӣти ва̄ евам̣ таккетва̄ саммаситабба̄ти вуттам̣ хоти. сан̃н̃а̄ккхандхе рӯпасан̃н̃а̄саддасан̃н̃а̄дӣнам̣ васена. сан̇кха̄раккхандхе рӯпасан̃четана̄ саддасан̃четана̄дӣнам̣ васена, на̄на̄витакка вича̄ра̄дӣнам̣ васена, лобха̄лобха доса̄доса моха̄моха̄дӣнам̣ васена ча. вин̃н̃а̄н̣аккхандхе чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дӣнам̣, кусала̄ кусалавин̃н̃а̄н̣а̄дӣнан̃ча васена сантати на̄наттам̣ ведитаббам̣. висса̄сам̣ каротӣти ватва̄ тадаттхам̣ виварати ‘‘етам̣ ме’’тиа̄дина̄. таттха тайовисса̄са̄ тан̣ха̄висса̄со, ма̄нависса̄со, дит̣т̣хивисса̄со. таттха етам̣ мама̄ти тан̣ха̄висса̄со. есохамасмӣти ма̄нависса̄со. есо ме атта̄ти дит̣т̣хивисса̄со. ‘‘парихаратӣ’’ти бхава̄бхавесу париггахетва̄ харати вахати. ‘‘парамаджджхаттабха̄вена̄’’ти падха̄нааджджхаттабха̄вена. аджджхаттаса̄рабха̄вена̄ти вуттам̣ хоти. ‘‘париггахито’’ти есо ме атта̄ти дит̣т̣хипариггахена париггахито. тайо хи париггаха̄ тан̣ха̄ париггахо, ма̄напариггахо, дит̣т̣хипариггахоти. васе саббасо ваттанто на̄ма кевалам̣ васа̄йаттавуттико ева сийа̄, на паччайа̄йаттавуттикоти дассенто ‘‘йатха̄вуттехӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха ‘‘йатха̄вуттехӣ’’ти саббасан̇гахе вуттаппака̄рехи камма̄бхисан̇кхаран̣а̄дӣхи. ‘‘татха̄париггахетаббо’’ти есо ме атта̄ти евам̣ парамаджджхаттабха̄вена париггахетаббо. татха̄ хи йо аттано васена ваттати, тасмим̣ аттано са̄мибха̄во наттхи. йасмин̃ча са̄мибха̄во наттхи, тасмим̣ рӯпа̄дике дхамме атта̄нам̣ са̄микам̣ катва̄ есо мама атта̄ти париггахо на̄ма миччха̄ ева. татха̄ йо ча кхан̣ика дхаммо хоти, кхан̣е кхан̣е бхиджджати, там̣ рӯпа̄дикам̣ кхандхапан̃чакам̣ аттано са̄рам̣ катва̄ татха̄ париггахопи миччха̄ ева. еттха ча ‘‘миччха̄ ева̄’’ти параматтха саччам̣ патва̄ миччха̄ ева. випалла̄со ева̄ти вуттам̣ хоти. ‘‘сукхам̣ виддхам̣сетӣ’’ти ка̄йикасукхан̃ча четасика сукхан̃ча виддхам̣сети. вина̄сети. ‘‘на̄на̄дуккхам̣ джанетӣ’’ти ка̄йикадуккхан̃ча четасика дуккхан̃ча джанети уппа̄дети. ‘‘идан̃ча рӯпам̣ едисамева хотӣ’’ти катхам̣ хоти. мануссаттабха̄ве т̣хита̄нам̣ сатта̄нам̣ йатха̄паваттам̣ манусса сукхам̣ виддхам̣сети, джин̣н̣абхиннабха̄вам̣ па̄пети, на̄на̄дуккхам̣ джанети. сайам̣ апа̄йаттабха̄вам̣ гахетва̄ тесам̣ на̄на̄апа̄йа дуккхам̣ джанети. татха̄ деваттабха̄ве саккаттабха̄ве брахматтабха̄ве т̣хита̄нантиа̄дина̄ ваттаббам̣. татха̄ мануссаттабха̄ве т̣хита̄нам̣ на̄на̄випарин̣а̄ма киччехи йатха̄паваттам̣ сукхам̣ виддхам̣сети, на̄на̄паччайа̄бхисан̇кхаран̣акиччехи на̄на̄дуккхам̣ джанети. тена вуттам̣ ‘‘идан̃ча рӯпам̣ едисамева̄’’ти. ‘‘са̄рона̄ма тха̄мабалависесо вуччатӣ’’ти етена тха̄мабалависесена сампаннам̣ ваттхум̣пи сан̇ган̣ха̄ти. ‘‘аса̄ракат̣т̣хена̄’’ти еттха са̄ро ева са̄ракам̣, на са̄ракам̣ аса̄раканти имаматтхам̣ сандха̄йа ‘‘рӯпам̣ пана сайам̣пи еварӯпо са̄ро на хотӣ’’ти вуттам̣. сатта̄нам̣ аттаса̄ро джӣваса̄ро на хотӣти аттхо. наттхи са̄ро етасса̄ти аса̄раканти имаматтхам̣ сандха̄йа ‘‘на ча еварӯпена са̄рена йуттам̣’’ти вуттам̣. аттаса̄рена джӣваса̄рена сам̣йуттам̣ хотӣти аттхо. таттха пуримо аттхо рӯпам̣ аттато саманупассатӣти идам̣ сандха̄йа вутто. паччхимо рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣, аттани ва̄ рӯпам̣, рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣ти има̄ни сандха̄йа вутто. етена аса̄ракат̣т̣хена̄ти аса̄рабха̄вена, аса̄райуттабха̄вена ва̄ти ча. анатта̄ти еттхапи на атта̄ анатта̄, наттхи атта̄ етасса̄ти ва̄ анатта̄ти ча двидха̄ аттхо сиджджхати. ‘‘йан̃ча̄’’ти йан̃ча рӯпам̣. ‘‘пӣл̣етӣ’’ти там̣ саман̇гӣ пуггалам̣ пӣл̣ети. етена анаттабха̄ве сиддхе дуккхабха̄вопи сиддхоти дассети. ‘‘тин̣н̣ам̣ вайа̄нам̣ васена аддха̄бхедо йоджетаббо’’ти патхамавайе паваттам̣ рӯпам̣ дутӣйавайам̣ на па̄пун̣а̄ти, патхамавайе ева нируджджхатӣтиа̄дина̄ аддха̄паччуппанне антогадхабхедо йоджетаббо. ‘‘сабха̄гекасанта̄навасена̄’’ти сабха̄га̄нам̣ дхамма̄нам̣ сабха̄гат̣т̣хена екӣбхӯта̄ сантати сабха̄гекасантати. ‘‘сабха̄га̄нам̣ дхамма̄нам̣’’ти ча читтаджесута̄ва нирантараппаваттена лобхасампайуттачиттена сахаджа̄та̄ рӯпадхамма̄ сабха̄гарӯпадхамма̄ на̄ма. татха̄ на̄ма дхамма̄ ча. евам̣ досасампайутта̄дӣсупи. утуджесу нирантараппаваттена сӣтаутуна̄ самут̣т̣хита̄ рӯпадхамма̄ сабха̄гарӯпа дхамма̄ на̄ма. татха̄ ун̣хаутуна̄ самут̣т̣хита̄. есанайо а̄ха̄раджесупӣти евам̣ сабха̄гекасантативасена. ‘‘сампа̄пун̣итум̣’’ти н̃а̄н̣ена сампа̄пун̣итум̣. ‘‘аддха̄сантативасена̄’’ти еттха сантативасена саммасанам̣ висесато адхиппетам̣. еван̃ча катва̄ хет̣т̣ха̄ аниччам̣ кхайат̣т̣хена̄ти паде чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ сантати вибха̄ганайо сут̣т̣ху дасситоти. ‘‘аниччалаккхан̣а дассанамева падха̄нам̣’’ти имасмим̣ н̃а̄н̣епи удайаббайан̃н̃а̄н̣епи бхан̇ган̃н̃а̄н̣епи аниччалаккхан̣а дассанамева падха̄нам̣. бхайан̃н̃а̄н̣е ча а̄дӣнаван̃н̃а̄н̣е ча ниббида̄н̃а̄н̣е ча дуккхалаккхан̣а дассанам̣ падха̄нам̣. упари чатӯсу н̃а̄н̣есу анатталаккхан̣а дассанам̣ падха̄нанти. ‘‘самудитесӯ’’ти ан̃н̃аман̃н̃ам̣ авина̄бха̄васаха̄йабха̄вена самуппаннесу. идан̃ча авиджджа̄самудайа̄ рӯпасамудайо. тан̣ха̄самудайа̄ упа̄да̄на самудайо. а̄ха̄ра самудайа̄ рӯпасамудайоти па̄л̣ивасена вуттам̣. аппахӣна васена̄ти па̄л̣ипаде пана авиджджа̄ тан̣ха̄ дит̣т̣ха̄нусайа̄нам̣ аппахӣнат̣т̣хена санта̄не виджджама̄ната̄ ева пама̄н̣анти дат̣т̣хаббам̣. ‘‘самудентӣ’’ти пат̣исандхито пат̣т̣ха̄йа екато уденти. упарӯпари енти. а̄гаччхантӣти аттхо. екабхавабха̄вена па̄туббхавантӣти адхиппа̄йо. тена̄ха ‘‘йа̄вамаран̣ака̄ла̄’’тиа̄дим̣. ‘‘пасавантӣ’’ти павад̣д̣хама̄на̄ саванти, паваттанти, санданти. ‘‘тесу пана̄’’ти авиджджа̄ тан̣хупа̄да̄на каммесу. ‘‘нируджджхантӣ’’ти тасмим̣бхаве ева нируджджханти. тасмим̣ бхаве ниродхо на̄ма бхавантаре пуна ануппа̄до йева̄ти вуттам̣ ‘‘бхавантаре’’тиа̄ди. ‘‘там̣ сантатийам̣’’ти тасмим̣ паччуппанна бхавети вуттам̣ хоти. ‘‘пуна ануппа̄дасан̇кха̄там̣ ниродхам̣’’ти сантати ниродхо на̄ма вутто. на нибба̄на ниродхо. ета̄хи паччайе сати, бхавантаре уппаджджӣссанти йева̄ти. ида̄ни йатха̄паватта сантатӣсу парийа̄панна̄нам̣ саббапаччхима̄нам̣ на̄марӯпа̄нам̣ кхан̣иканиродхавасена аттхам̣ ваданто ‘‘йатха̄паватта сантатийо ва̄ чхиджджанти бхиджджантӣ’’ти вуттам̣. ‘‘удайаббайам̣ саманупассантасса ча̄’’ти еттха катамо удайо на̄ма, катамо вайо на̄ма, катхан̃ча тадубхайам̣ саманупассатӣти а̄ха ‘‘удайаббайам̣ пассантасса̄ти еттха йатха̄ на̄ма̄’’тиа̄дим̣. таттха ‘‘тамо кхандхо’’ти тамора̄си. ‘‘ветӣ’’ти вигаччхати. антара дха̄йати.‘‘удайо’’ти уппа̄до чева вад̣д̣хи ча. ‘‘вайо’’ти вигаманам̣, антарадха̄нам̣. ‘‘на̄на̄пайогавасенава̄’’ти самин̃джанаппаса̄ран̣а̄ди на̄на̄пайогавасена ва̄. удайапаккха̄нам̣ на̄на̄сантатӣнам̣ удайан̃ча удайато. вайапаккха̄нам̣ на̄на̄сантатӣнам̣ вайан̃ча вайатоти йоджана̄.
боджджхан̇га дхаммехи сампаннатта̄ а̄ра̄дхети аттано читтам̣ти а̄раддхо. тут̣т̣хачиттоти аттхо. випассатӣти випассако. а̄раддхо хутва̄ випассако а̄раддхавипассако. дувидхохи випассако тарун̣а випассако ча а̄раддха випассако ча. таттха кхандха̄нам̣ удайаббайам̣ сут̣т̣ху апассанто дуббалавипассако тарун̣а випассако на̄ма. кхандха̄нам̣ удайаббайам̣ сут̣т̣ху пассанто випассана̄ камме а̄ра̄дхита читто балававипассако а̄раддхавипассако на̄ма. йам̣ сандха̄йа вуттам̣.
[ка]
‘сун̃н̃а̄га̄ре павит̣т̣хасса, сантачиттасса бхиккхуно;
ама̄нусӣ ратӣ хоти, самма дхаммам̣ випассато,ти ча.
[кха]
‘йо ча вассасатам̣ джӣве, апассам̣ удайаббайам̣;
ека̄хам̣ джӣвитам̣ сеййо, пассато удайаббайам̣,ти ча.
айамидха адхиппето. випассанам̣ упечча килесенти, малӣнабха̄вам̣ гаментӣти випассанупаккилеса̄. парибандханти нӣва̄рентӣти парибандхака̄ти хет̣т̣ха̄ вуттамева антара̄йика дхамма̄нам̣ на̄мам̣. ‘‘сарӣробха̄со’’ти сакаласарӣрато никкханто обха̄со. ‘‘пан̃чавидха̄ пӣтӣ’’ти кхуддика̄ пӣти, кхан̣ика̄ пӣти, оккантика̄ пӣти, уббега̄ пӣти, пхаран̣а̄ пӣтӣти. ‘‘дувидха̄ пассаддхӣ’’ти атибалавантӣ ка̄йапассаддхичева читтапассаддхи ча. випассана̄ камме окаппана̄ка̄раппаватта̄ саддха̄ева адхимуччанат̣т̣хена адхимоккхо саддха̄дхимоккхо. ‘‘вӣрийам̣’’ти тасмим̣ камме аниккхиттадхурам̣ паггахитасӣсам̣ вӣрийам̣. ‘‘сукхам̣’’ти читтасукхам̣. тена̄ха ‘‘соманассам̣’’ти. ‘‘випассана̄н̃а̄н̣ам̣’’ти индависсат̣т̣хаваджирасадисам̣ балававипассана̄н̃а̄н̣ам̣. ‘‘сатӣ’’ти тасмим̣ камме аппамут̣т̣ха̄ сати. ‘‘татрамаджджхаттупеккха̄’’ти читтасса лӣнуддхачча̄дӣхи висамантехи вимутта̄ татрамаджджхаттата̄сан̇кха̄та̄ упеккха̄. ‘‘а̄ваджджанупеккха̄’’ти васибха̄вапатта̄ а̄ваджджанасан̇кха̄та̄ упеккха̄. ‘‘а̄лайам̣’’ти тан̣ха̄лайам̣. ‘‘курума̄на̄’’ти каронтӣ. ‘‘сукхума̄ тан̣ха̄’’ти кусалехи миссакатта̄ идам̣ акусалантипи джа̄нитум̣ асаккун̣еййа̄ сукхуматан̣ха̄. ‘‘на ватаме’’ти мама на уппаннапуббовата̄ти йоджана̄. ‘‘асса̄дасахита̄’’ти обха̄са̄дӣсу асса̄датан̣ха̄ сахита̄. ‘‘адхима̄на васена̄’’ти адхикатарам̣ ман̃н̃ана̄васена. ‘‘та̄вадева̄’’ти никантийа̄ уппаттиккхан̣ейева. ‘‘ника̄мана̄ка̄ро’’ти иччхана̄ка̄ро. асса̄дана̄ка̄ро. ‘‘ника̄манассаваттхӯ’’ти никантийа̄ ваттху. ‘‘аддха̄’’ти екантена. ‘‘ханда̄’’ти читтависсат̣т̣хакаран̣е нипа̄тападам̣. ида̄нева нам̣ висодхеми, на чирам̣ паваттитум̣ дасса̄мӣти имаматтхам̣ дӣпети. ‘‘тесвева̄’’ти тесуобха̄са̄дӣсу ева. ат̣т̣хакатха̄йа на самети. ат̣т̣хакатха̄йам̣ никанти виккхамбханасса висум̣ вуттатта̄ти адхиппа̄йо. випассана̄парипа̄ко на̄ма висесантараппаваттена па̄кат̣оти дассетум̣ ‘‘сан̇кха̄рупеккха̄бха̄вам̣ патта̄’’тиа̄дима̄ха. вут̣т̣ха̄нага̄мини випассана̄бха̄вапаттена̄ти вуттам̣ хоти. ‘‘две випассана̄ читта̄нӣ’’ти упача̄ра̄нуломачитта̄ни. со хи вут̣т̣ха̄нанти вуччатӣти самбандхо. сан̇кха̄ра нимиттато ва̄ вут̣т̣ха̄ти. нибба̄нам̣ а̄раббха паваттито. йади евам̣ готрабхупи вут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма сийа̄ти. на сийа̄. маггасса а̄ваджджанаматте т̣хитатта̄. пат̣иведхакиччассача саммоха самуччхедакиччасса абха̄вато. ‘‘сайам̣’’ти маггасан̇кха̄то сайам̣. ‘‘там̣ саман̇гӣпуггалам̣ ва̄’’ти тена маггена саман̇гӣпуггалам̣ ва̄. ‘‘ват̣т̣аппаваттато ча̄’’ти а̄йатим̣ бхавесу апа̄йават̣т̣аппаваттато ва̄, ат̣т̣хама бхавато пат̣т̣ха̄йа ка̄масугати ват̣т̣аппаваттато ва̄. авассам̣ вут̣т̣ха̄нам̣ гамети сампа̄петӣти вут̣т̣ха̄нага̄минӣти вачанаттхо. ‘‘авассам̣ вут̣т̣ха̄нам̣ гаччхантӣ’’ти идха т̣хита̄нам̣ вут̣т̣ха̄нато ниватти на̄ма наттхӣти адхиппа̄йо. идан̃ча паччекабуддха̄нам̣ буддхаса̄вака̄нан̃ча васена дат̣т̣хаббам̣. саббан̃н̃у бодхисатта̄ пана пуббабуддха̄нам̣ са̄сане паббаджитва̄ випассана̄ каммам̣ а̄рабханта̄ ануломан̃н̃а̄н̣ам̣ а̄хачча т̣хапентӣти ат̣т̣хака тха̄су вуттам̣. таттха ‘‘а̄хачча̄’’ти идам̣ сан̇кха̄рупеккха̄н̃а̄н̣асса маттхакапаттидассанаттхам̣ вуттанти дат̣т̣хаббам̣. ‘‘а̄ваджджанат̣т̣ха̄нийам̣’’ти тато пуббабха̄ге кеначи читтена аггахите нибба̄на̄ рамман̣е а̄ваджджанат̣т̣ха̄нийам̣. ‘‘там̣’’ти готрабхун̃н̃а̄н̣ам̣. готтам̣ бхавати абхибхавати чхиндатӣти готрабху. готтам̣ ва̄ абхисамбхун̣а̄ти па̄пун̣а̄тӣти готрабхӯти вачанаттхо. катхам̣ пана готрабху читтам̣ готрабхун̃н̃а̄н̣ам̣ путхуджджанаготтам̣ чхиндати, арийаготтам̣ па̄пун̣а̄тӣти йуджджеййа, сохи пуггало тасмим̣кхан̣е путхуджджанаготтапарийа̄панноева̄ти. саччам̣. аттани пана чхиннатта̄ сайам̣ чхиндати на̄ма. нибба̄насса ча арийагочаратта̄ там̣ а̄рамман̣а каран̣авасена арийаготтам̣ па̄пун̣а̄ти на̄ма̄ти дат̣т̣хаббам̣. паччайасаттивисесена аттано анантаре арийаготтам̣ бха̄вети, па̄тубха̄ветӣти готрабхӯтипи йуджджати. ‘‘париччхиджджа̄’’ти париччхиндитва̄. дит̣т̣хивичикиччха̄дӣхи саббавиппханданехи мун̃читва̄ти вуттам̣ хоти. саммохасса паха̄намева дат̣т̣хаббам̣. на те дхамме а̄рамман̣а каран̣а васена джа̄нанам̣. катхам̣ те дхамме а̄рамман̣ам̣ акаронто магго те дхамме париджа̄на̄ти на̄ма̄ти. киччасиддхи васена. со хи саммохам̣ паджаханто а̄рамман̣ам̣ каронта̄нипи хи пуббабха̄ган̃н̃а̄н̣а̄ни таппаха̄накиччасса аса̄дхакатта̄ дуккха саччам̣ париджа̄нанта̄нӣти на вуччанти. магго пана а̄рамман̣ам̣ акаронтопи таппаха̄накиччасса са̄дхакатта̄там̣ саччам̣ париджа̄на̄тӣти вуччати. касма̄. тато пат̣т̣ха̄йа тассапуггаласса саббака̄лам̣ тасмим̣сачче париджа̄нана киччасса сиддхатта̄. йатха̄хи еко пурисо чаккхумхи питтасемха̄дидосехи палибуддхатта̄ андхо хоти. на кин̃чи пассати. йада̄ пана со екам̣ теджавантам̣ ан̃джанам̣ лабхитва̄ чаккхум̣ ан̃джайанто саббараттим̣ нидда̄йати. тасса нидда̄йантассева чаккхумхи саббадоса̄ нассанти. чаккху виппасаннам̣ хоти. тан̇кхан̣ато пат̣т̣ха̄йа со нидда̄йантопи рӯпа̄ни пассатӣти вуччати. касма̄, андхабха̄вавигамена дассанакиччасса сиддхатта̄. евамевамидам̣ дат̣т̣хаббанти. екадесена ва̄ хет̣т̣химамаггесу, анавасесена ва̄ арахаттамагге. ‘‘апаччха̄ваттикам̣’’ти еттха паччхато а̄ваттанам̣ паччха̄ваттам̣. наттхи паччха̄ваттам̣ асса̄ти апаччха̄ваттиканти виггахо. ‘‘пуна ануппа̄дадхаммата̄паттивасена ниродхасан̇кха̄там̣’’ти маггаккхан̣е ева та̄ниват̣т̣а̄ни пуна ануппа̄дасабха̄вам̣ а̄паджджанти, нируджджханти. татха̄ ниродхасан̇кха̄там̣. ‘‘уппа̄данасан̇кха̄та̄йа бха̄вана̄йа̄’’ти етена маггасса екачиттаккхан̣икатта̄ вад̣д̣ханасан̇кха̄та̄йа бха̄вана̄йа ока̄со наттхӣти катва̄ вуттам̣. арийамаггам̣ пат̣ила̄бхаттха̄йа пана паваттита̄ пуббабха̄габха̄вана̄пи маггабха̄вана̄ ева. са̄ ча арийамаггам̣ патва̄ маттхакапатта̄ хоти. тасма̄ арийамагго ева маттхакапатто бха̄вана̄нуттаро хотӣти имина̄парийа̄йена вад̣д̣хана сан̇кха̄та̄йа бха̄вана̄йа̄типи йуджджатийева. аттано анантаре паваттам̣ а̄нантарикам̣. а̄нантарикам̣ пхалам̣ етасса̄ти виггахо. тасса ча татопарам̣ две ва̄ тӣн̣и ва̄ пхалачитта̄ни паваттантӣти имина̄ самбандхо. апанӣто агги етасма̄ти апанӣтаггико. ‘‘нибба̄пенто вийа̄’’ти етена пат̣иппассамбханаппаха̄накиччена магга̄нукулаппаваттим̣ дассети. ‘‘тесам̣’’ти тесам̣ чаккхӯнам̣. там̣ рӯпам̣ тасса па̄кат̣ам̣ на та̄ва хотӣти самбандхо. ‘‘тасса̄’’ти тасса пуггаласса. ‘‘паччавеккханава̄ресӯ’’ти еттха паса̄дачаккхуна̄ дит̣т̣хе паватта̄ анубандхака вӣтхийопи сан̇гайханти.
упаримаггехи вадхитабба̄ ма̄ретабба̄ти упаримаггаваджджха̄. ‘‘килесавибха̄гесӯ’’ти асукамаггена асука̄килеса̄ пахӣйантӣти евам̣ килесавибха̄гесу. ‘‘па̄л̣ийам̣’’ти пат̣исамбхида̄ маггапа̄л̣ийам̣. вуччама̄не пана ваттаббанти самбандхо. магган̇габоджджхан̇га̄дӣнам̣ паччавеккханам̣ на̄ма маггапаччавеккханамева. татха̄ паччха̄ ва̄ паваттатӣти сиддхам̣. ‘‘авируддха̄ хотӣ’’ти висуддхимаггена асамента̄пи паччавеккханта̄нам̣ иччха̄нурӯпасамбхаватоти адхиппа̄йо. ‘‘адхима̄наниддеса ат̣т̣хакатха̄сӯ’’ти винайе чатуттхапа̄ра̄джике адхима̄нападаниддеса ат̣т̣хакатха̄су. ‘‘со’’ти арийабхӯто бхиккху. ‘‘но ладдхум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти аладдхум̣ на ват̣т̣атӣти аттхо. ладдхум̣ но на ват̣т̣атӣти ва̄ йоджана̄. чатуббидхам̣ магган̃н̃а̄н̣ам̣ гахитам̣. н̃а̄н̣адассанависуддхи на̄ма̄ти вуттатта̄.
‘‘абхинивисанам̣’’ти аджджхаттам̣ дал̣хатарам̣ патит̣т̣ха̄нам̣. ‘‘никха̄тасинерупа̄ дассавийа̄’’ти тасса паваттанам̣ вийа. ‘‘кевалам̣ паччайа̄йатта вуттита̄йа адит̣т̣хатта̄’’ти етена есо ме атта̄, на парасса атта̄ти евам̣ атта̄нам̣ аттасса са̄микам̣ катва̄ гахан̣ака̄ран̣ам̣ вадати. таттха кеваласаддена параматтха саччам̣ патва̄ аттассева абха̄вато кхандхапан̃чакасса аттановаса̄йатта вуттитам̣ ниваттети. саммути саччам̣ пана патва̄ аттасса виджджама̄натта̄ маха̄джано аттано кхандхапан̃чакам̣ аттано васа̄йатта вуттим̣ ман̃н̃ама̄но есо ме атта̄ти ган̣ха̄ти. ‘‘кхан̣абхан̇гасса ча адит̣т̣хатта̄’’ти етена есо ме са̄рат̣т̣хена атта̄. есо мама са̄ро. етам̣ мама сарӣрам̣. йа̄ва вассасатам̣пи вассасахассампи етам̣ кхандхапан̃чакам̣ на бхиджджати, на винассати. та̄ва ахам̣ на мара̄ми. йада̄ етам̣ бхиджджати, винассати. тада̄ ахам̣ мара̄ми. ахан̃ча мама кхандхапан̃чакан̃ча адвайам̣ ана̄наттанти евам̣ гахан̣ака̄ран̣ам̣ вадати. таттха ‘‘кхан̣абхан̇гасса̄’’ти на̄марӯпадхамма̄нам̣ кхан̣е кхан̣е бхан̃джанасса бхиджджанасса маран̣асса. идампанамаран̣ам̣ саммути сачче наттхи. параматтха сачче ева аттхи. тасма̄ там̣ апассанто маха̄джано аттано кхандхапан̃чакам̣ аттаноса̄рам̣ ман̃н̃ама̄но есо ме атта̄ти ган̣ха̄тӣти. ‘‘там̣ двайам̣ судит̣т̣хам̣ катва̄’’ти кхандхапан̃чакасса кевалам̣ паччайа̄йатта вуттитан̃ча кхан̣абхан̇ган̃ча н̃а̄н̣а чаккхуна̄ сут̣т̣худит̣т̣хам̣ катва̄. таттха пан̃чаннам̣ кхандха̄нам̣ пат̣иччасамуппа̄дам̣ сут̣т̣хупассанто кевалам̣ паччайа̄йатта вуттитан̃ча аваса̄йатта вуттитан̃ча сут̣т̣ху пассати. йо ча аттано васа̄йаттавутти на хоти. со параматтхасаччам̣ патва̄ есо мама сантакантипи ваттум̣ на̄рахати. куто мама атта̄ти. апи ча, сатто на̄ма сабха̄вато наттхи. пан̃н̃аттиматтам̣ хоти. йо ‘аханти ва̄, мети ва̄, мама̄ти ва̄, гайхеййа. асанте ча аттасмим̣ ко мама атта̄ на̄ма бхавеййа̄ти. кхан̣абхан̇го хоти. кхан̣е кхан̣е бхиджджати. сатто ча на̄ма екасмим̣бхаве а̄димхи саким̣ ева джа̄йати. анте саким̣ ева марати. антара̄ вассасатам̣пи вассасахассам̣пи маран̣ам̣ на̄ма наттхи. ан̃н̃а̄хи кхан̣икадхамма̄нам̣ гати. ан̃н̃а̄ саттасса. евам̣санте катхам̣ кхан̣икадхамма̄ саттасса са̄рат̣т̣хена атта̄на̄ма бхавеййунти. тасма̄ те авасаваттанат̣т̣хена аса̄ракат̣т̣хена ча анатта̄ ева. апича ‘‘авасаваттанат̣т̣хена̄’’ти еттха васо на̄ма саттасанта̄не еко падха̄надхаммо. саче атта̄на̄ма аттхи. со ева падха̄набхӯтасса васассапи атта̄ бхавеййа. евам̣сати, йо васо, со атта̄. йо атта̄, со васоти бхавеййа. татха̄ ча сати, рӯпам̣ атта̄ти ган̣ханто рӯпан̃ча васан̃ча атта̄нан̃ча екаттам̣ катва̄ ган̣ха̄ти на̄ма. татха̄ веданам̣ атта̄ти. сан̃н̃ам̣, сан̇кха̄ре, вин̃н̃а̄н̣ам̣ атта̄ти ган̣хантепи. еван̃часати, сатто ча кхандхапан̃чакан̃ча васо ча атта̄ ча саббаметам̣ екаттам̣ гаччхати, еко саттоти сан̇кхйам̣ гаччхати. на хи имасмим̣ васаваттанат̣т̣хе екассасаттасса две атта̄ тайо атта̄ бахӯатта̄ти сакка̄ бхавитум̣. атха йатха̄ йатха̄ саттасса васо ваттати, иччха̄ паваттати. татха̄ татха̄ кхандхапан̃чакампи ниччака̄лам̣ саттассавасам̣ анугаччхеййа. касма̄, саттасса ча кхандхапан̃чакасса ча васасса ча на̄натта̄бха̄вато. евам̣ анугаччханте сати. рӯпам̣ ме атта̄, ведана̄ ме атта̄тиа̄диггахан̣ам̣ ват̣т̣еййа. сабха̄вато авируддхам̣ бхавеййа. на пана татха̄ анугаччхати. на хи дуббан̣н̣о дурӯпо пурисо аттано рӯпака̄йам̣ аттано васенева суван̣н̣ам̣ сурӯпам̣ ка̄тум̣ саккоти. татха̄ дуссаддова̄ сусаддам̣, дуггандхова̄ сугандхам̣. на ча андхова̄ анандхам̣. бадхирова̄ абадхирам̣. рогӣва̄ арогам̣. кут̣т̣хӣва̄ акут̣т̣хам̣. ган̣д̣ӣва̄ аган̣д̣ам̣. джин̣н̣ова̄ тарун̣ам̣. аджарам̣ ва̄ амаран̣ам̣ ва̄ ка̄тум̣ саккоти. на̄пи апа̄йесу ча апатантам̣. патитва̄ ва̄ тато вимуттам̣ ка̄тум̣ саккоти. татха̄ дево ва̄ деватта̄ ача̄ветум̣. саккова̄ саккатта̄, ма̄ро ва̄ ма̄ратта̄, брахма̄ ва̄ брахматта̄ти. есанайо сесакхандхесупи. татха̄ пана аваса̄нугаманато параматтха саччам̣ патва̄ кхандхапан̃чаке аттано са̄микиччам̣ иссаракиччам̣ на̄ма наттхи. аса̄микамева там̣ хоти, аниссарам̣. татха̄ ча сати, атта̄нам̣ тасса са̄мим̣ иссарам̣ катва̄ рӯпам̣ ме атта̄ти гахан̣ам̣ миччха̄гахан̣ам̣ на̄ма хотӣти. локе пана маха̄джано дхамма̄нам̣ пат̣иччасамуппа̄дам̣ на джа̄нанти, на пассанти, на пат̣ивиджджханти. тесам̣ парампара паччайавасена паваттама̄не кхандхасанта̄не саммути саччавасена на̄на̄васаваттана̄ка̄ра̄ на̄ма санти. на̄на̄са̄ми иссара̄дхипативоха̄ра̄ ча локе сандиссанти. те саммути саччавасена уппаннесу тесу са̄мииссара̄дхипати воха̄ресу воха̄раматте ат̣хатва̄ сабха̄васаччам̣ ман̃н̃анта̄ миччха̄гахан̣ам̣ ган̣ханти. еттха сийа̄. на ну васона̄ма иччха̄. сатто ча гантум̣ иччханто гаччхати. т̣ха̄тум̣ иччханто тит̣т̣хати. евам̣сати. тасса кхандхапан̃чакам̣ тасса васа̄йатта вутти ева хотӣти. на хоти. касма̄, паччайа̄йатта вуттитта̄ ева. татха̄хи гантум̣ иччха̄на̄ма бахиддха̄ дханахетува̄ уппаджджеййа. на̄на̄бхогахету ва̄. ан̃н̃ена ва̄ на̄на̄ка̄ран̣ена. таттха йесам̣ дхане асати, йам̣ йам̣ дуккхам̣ а̄гаччхеййа ка̄йикам̣ ва̄ четасикам̣ ва̄. тесам̣ там̣ там̣ дуккхапаччайа̄ дханиччха̄ на̄ма уппаджджати. дханиччха̄ паччайа̄ гантиччха̄дайо уппаджджанти. татха̄ на̄на̄бхогиччха̄ на̄на̄каммиччха̄су ча̄ти. на̄на̄дуккхабхайупаддавамӯлика̄су иччха̄су ваттабба мева наттхи. татха̄ на̄на̄рамман̣а̄нам̣ палобхана дуккхамӯлика̄су ча на̄на̄витакка̄нам̣ виппханданамӯлика̄су ча иччха̄су. евам̣ васопи паччайа̄йатта вуттико ева хоти. ‘‘гаманам̣’’ти гамана̄ка̄рена паваттам̣ кхандхапан̃чакам̣. йенайенадхана̄дихетуна̄ со со васо уппаджджати. гаманампи тена тенева уппаджджати а̄ха̄рупаттхамбхана̄дипаччайена ча. васо пана гаманасса паччайека десаматтам̣ хоти. со хи тадан̃н̃апаччайехи вина̄ сайам̣ уппаджджитум̣ на саккоти. куто гаманам̣ уппа̄детум̣. евам̣ т̣ха̄на̄дӣсу. еван̃ча сати, идам̣ кхандхапан̃чакам̣ паччайа̄йатта вуттикантиччева ваттум̣ арахати. но васа̄йатта вуттиканти. апи ча гантум̣ иччханто гаччхатӣти пан̃н̃атти маттабхӯто сатто гаччхати. кхандхапан̃чакам̣ пана кхан̣ика дхамматта̄ на гаччхати. уппаннуппаннам̣ таттха таттхева бхиджджати. сантати васена гамана̄ка̄ра нимиттам̣ пан̃н̃а̄йати. евам̣ авасаваттанам̣ хотӣти. хоту таттха таттхева бхиджджанам̣. авиччхедаппаваттийа̄ сати, гаманам̣ сампаджджатийева. гамане ча сампаджджама̄не кхан̣икабхиджджанена досо наттхӣти че. аттхи. кхан̣икамаран̣ан̃хи саттасса суса̄набхӯми на̄ма хоти. антара̄йева̄ а̄гате паккхаланте ва̄ сати, гаччханто сатто йада̄ када̄чи маран̣ам̣ ва̄ нигаччхати маран̣а маттам̣ ва̄ дуккханти. килесе нимина̄ти паваттетӣти нимиттанти вачанаттхо. ‘‘випалла̄санимиттам̣’’ти ча випалла̄са дхамма̄нам̣ васена упат̣т̣хитам̣ кичча нимиттам̣. тан̣ха̄ ева пан̣идхӣти самбандхо. маханта̄нам̣ а̄дӣнава̄нам̣ ра̄си маха̄а̄дӣнавара̄си. кхандхесу сун̃н̃аталаккхан̣ам̣ на̄ма ати гамбхӣрам̣ хоти. н̃а̄н̣ассева висайабхӯтам̣. сун̃н̃ата дассанан̃ча дит̣т̣хийа̄ уджуппат̣ипаккханти а̄ха ‘‘сан̇кха̄ресу сун̃н̃атадассанавасена̄’’тиа̄дим̣. таттха ‘‘аттха сиддхи на̄ма̄’’ти маггапхалаппат̣ила̄бхасан̇кха̄тасса аттхасса сиддхи на̄ма. атта̄ти абхинивесо атта̄бхинивесо. ган̣ха̄тӣти га̄хо. упа̄дӣйатӣти аттхо. дит̣т̣хисан̇кха̄то га̄хо дит̣т̣хигга̄хо. аттха̄бхинивесо ча со дит̣т̣хигга̄хо ча̄ти виггахо. тасса пат̣ипаккхам̣ анатта̄нупассана̄н̃а̄н̣ам̣. ану ану бхаванам̣ а̄нубха̄во. парампарато вад̣д̣хананти аттхо. ‘‘татха̄ саманупасситва̄’’ти сун̃н̃ата̄ ка̄рена саманупасситва̄. вимун̃чантасса арийапуггаласса. ‘‘аниччалаккхан̣ам̣ на̄ма на̄ти гамбхӣрам̣ хоти. саддха̄йапи висайабхӯтам̣. уннатилаккхан̣о ча ахам̣ ма̄но кхандхесу ниччадхувавипалла̄самӯлако саддха̄йа ча пат̣ипаккхоти а̄ха ‘‘аниччадассанавасена̄’’тиа̄дим̣. ‘‘нимитта̄бхинивесабхӯтасса̄’’ти ниччадхуванимитта̄бхинивесабхӯтасса. ‘‘ма̄нагга̄хасса̄’’ти ма̄насан̇кха̄тасса га̄хасса. ‘‘саддха̄йа пӣ’’типисаддена н̃а̄н̣ам̣ сампин̣д̣ети. дуккхалаккхан̣ам̣ на̄ма бхайасам̣вега джанакам̣ хоти. а̄рамман̣есу тан̣ха̄лоласса тан̣ха̄виппханданасса пат̣ипаккхам̣. висесато сама̄дхисса анурӯпанти а̄ха ‘‘дуккхадассана васена̄’’тиа̄дим̣. ‘‘тин̣н̣ам̣ дхамма̄нам̣’’ти пан̃н̃индрийа саддхиндрийа сама̄дхиндрийа сан̇кха̄та̄нам̣ тин̣н̣ам̣ индрийа дхамма̄нам̣. ‘‘випассана̄ гаманавасене ва̄’’ти вут̣т̣ха̄нага̄мини випассана̄ сан̇кха̄тасса а̄гамана ка̄ран̣асса васенева.
ида̄ни пуббе йам̣ вуттам̣ ‘саттаарийа пуггалавибха̄гасса паччайабха̄вапаттийа̄ ча̄’ти. таттха сатта арийапуггалавибха̄гам̣ дассетум̣ ‘‘таттха̄’’тиа̄ди вуттам̣. дхамма̄нуса̄рӣ на̄ма̄ти еттха ‘‘дхаммо’’ти пан̃н̃а̄ вуччати ‘саччам̣, дхаммо, дхӣти, ча̄го,ти еттха вийа. тиккхатарам̣ дхаммам̣ ануссаратӣти дхамма̄нуса̄рӣ. пан̃н̃а̄бала̄нуса̄рена а̄димхи маггам̣ лабхатӣти вуттам̣ хоти. атхава̄. ‘‘дхаммо’’ти ниссаттаниджджӣват̣т̣хена сан̇кха̄ра дхаммо вуччати. сун̃н̃атадассанан̃ча на̄ма висесато суддхадхамма дассанам̣ на̄ма. ити суддхадхаммам̣ ануссарати, н̃а̄н̣агатийа̄ анугаччхатӣти дхамма̄нуса̄рӣ. дит̣т̣хипаттоти еттха дит̣т̣хина̄ма дассанан̃н̃а̄н̣ам̣ вуччати. а̄дито пат̣т̣ха̄йа парисуддха дассанасампаннатта̄ дит̣т̣хибаленева сукхена там̣ там̣ маггапхалам̣ паттоти дит̣т̣хипатто. тенева дассана пан̃н̃а̄балена килесабандханато вимуттоти пан̃н̃а̄вимутто. сан̇кха̄ра дхамма̄нам̣ кхан̣ика дхаммабха̄ве сут̣т̣ху саддаханам̣ авеччаппаса̄до саддха̄ на̄ма. таттха ‘‘авеччаппаса̄до’’ти н̃а̄н̣асампайуттаппаса̄до. ‘‘н̃а̄н̣ам̣’’ти ча сан̇кха̄ра дхамма̄нам̣ кхан̣икабха̄ванимитта̄нам̣ дассанан̃н̃а̄н̣ам̣. та̄дисе хи н̃а̄н̣е сати, таттха авеччаппаса̄до на̄ма джа̄йати, но ан̃н̃атха̄ти. саддхам̣ ануссаратӣти саддха̄нуса̄рӣ. саддха̄баленева а̄димхи арийамаггам̣ па̄пун̣а̄тӣти вуттам̣ хоти. саддха̄балена вимуттоти саддха̄вимутто. ‘‘ка̄йасаккхи на̄ма̄’’ти еттха саккхам̣ти сандит̣т̣хам̣. йам̣ са̄дхакантипи вуччати. аттано ка̄йе ева ладдхам̣ саккхам̣ йасса̄ти ка̄йасаккхӣ. дуккха̄ну пассӣ пуггало хи сам̣вега бахуло хоти. сам̣вего ча падха̄на вӣрийасса падат̣т̣ха̄нам̣. сам̣вигго йонисо падахатӣти хи вуттам̣. тасма̄ со сам̣вегавасена бха̄ванам̣ ануйун̃джанто йам̣ йам̣ пурисатха̄мена паттаббам̣ хоти. там̣ там̣ па̄пун̣а̄ти. па̄пун̣анто ча аттано ка̄йе ева саккхам̣ лабхати. сандит̣т̣хам̣ джха̄насукхам̣ ва̄ маггапхаласукхам̣ ва̄ лабхатӣти вуттам̣ хоти. ‘‘убхатобха̄га вимутто’’ти арӯпаджджха̄нехи рӯпака̄йато арахаттамаггапхалехи на̄мака̄йатоти евам̣ убхохи ка̄йабха̄гехи вимутто. еттха ча тайо арийапуггала̄ пан̃н̃а̄дхико ча саддха̄дхико ча вӣрийа̄дхико ча. таттха дхамма̄нуса̄рӣ ча дит̣т̣хипатто ча пан̃н̃а̄вимутто ча пан̃н̃а̄дхико на̄ма. саддха̄нуса̄рӣ ча саддха̄вимутто ча саддха̄дхико на̄ма. ка̄йасаккхӣ ча убхатобха̄гавимутто ча вӣрийа̄дхико на̄ма̄ти дат̣т̣хаббам̣. айан̃ча пуггалавибха̄ганайо пат̣исамбхида̄магганайена вутто. абхидхамме пана пуггала пан̃н̃аттийам̣ саддха̄вимутто ча ка̄йасаккхӣ ча двепуггала̄ секкхесу ева вутта̄. арахаттам̣ патта̄ пана ете двепи пан̃н̃а̄вимутта̄ ева̄ти дат̣т̣хабба̄. еттха сийа̄, сан̇кха̄ра дхамма̄нам̣ кхан̣ика дхаммабха̄ве сут̣т̣ху саддаханам̣ авеччаппаса̄до саддха̄ на̄ма̄ти вуттам̣. ким̣ пана та̄дисена саддха̄маттена сота̄патти маггам̣ па̄пун̣а̄тӣти. еттха амхехи ваттаббам̣ наттхи. бхагавата̄ ева вуттам̣. йатха̄ха маха̄вагге окканта сам̣йутте чаккху бхиккхаве аниччам̣ випарин̣а̄мӣ ан̃н̃атха̄бха̄вӣ, йо евам̣ саддахати, евам̣ адхимуччати. айам̣ вуччати саддха̄нуса̄рӣ. окканто арийабхӯмим̣. атикканто путхуджджанабхӯмим̣. со йенакаммена апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ уппаджджеййа. на там̣ каммам̣ каротӣти. сотам̣ бхиккхаве аниччам̣. випарин̣а̄мӣ ан̃н̃атха̄бха̄вӣтиа̄дина̄ два̄даса̄йатана̄ни виттха̄ре табба̄ни. таттха ‘‘випарин̣а̄мӣ’’ти випарин̣а̄мо йасса аттхӣти випарин̣а̄мӣ. випарин̣а̄моти ча кхан̣е кхан̣е джӣран̣ата̄ бхиджджаната̄ вуччати. ‘‘ан̃н̃атха̄бха̄вӣ’’ти тассева вевачанам̣. ‘‘евам̣ адхимуччатӣ’’ти етена н̃а̄н̣асампайуттасаддхам̣ дӣпети. са̄ ева сота̄паттийан̇гесу буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато, дхамме, сан̇гхе авеччаппаса̄дена саманна̄гатоти вутта̄. таттха н̃а̄н̣асампайуттасаддха̄ на̄ма чаккха̄дӣнам̣ аниччанимитта дассанан̃н̃а̄н̣ена сампайутта̄ окаппанасаддха̄. аниччанимиттан̃ча на̄ма рӯпам̣ аниччам̣ кхайат̣т̣хена̄типаде вуттанайена чаккха̄диниссайа̄нам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ сантати париваттана̄дикам̣ вуччати. тан̃хи пассанто чаккха̄дӣнам̣ аниччабха̄ве саддахати, адхимуччати. та̄нипи кхан̣е кхан̣е екантена бхиджджати йева̄ти саддха̄дхимоккхам̣ саддха̄виниччхайам̣ пат̣илабхатӣти аттхо. ‘‘буддхе авеччаппаса̄дена̄’’ти еттха пана арахата̄ самма̄самбуддхата̄дӣнам̣ буддхагун̣а̄дӣнам̣ дассанан̃н̃а̄н̣ена сампайутто паса̄до авеччаппаса̄до на̄ма. арийабхӯми на̄ма дит̣т̣ха̄нусайа вичикиччха̄нусайехи парисуддха̄ аваттха̄бхӯми вуччати. техи сахита̄ аваттха̄бхӯми путхуджджанабхӯми на̄ма. катхам̣ пана тасса пуггаласса путхуджджанабхӯмим̣ атиккантата̄ арийабхӯмим̣ оккантата̄ ча вин̃н̃а̄йатӣти а̄ха ‘‘со йена̄’’тиа̄дим̣. йо аттано джӣвитахетупи кин̃чи каммапатхапаттам̣ апа̄йага̄ми каммам̣ на кароти. со екантена путхуджджанабхӯмим̣ атикканто, арийабхӯмим̣ оккантоти вин̃н̃а̄йатӣти вуттам̣ хоти. идам̣ саддха̄нуса̄рисуттам̣. апарам̣пи вуттам̣ чаккху бхиккхаве випарин̣а̄мӣ ан̃н̃атха̄бха̄вӣ. йасса евам̣ маттасо ниджджха̄нам̣ кхамати. айам̣ вуччати дхамма̄нуса̄рӣ тиа̄ди. таттха ‘‘маттасо ниджджха̄нам̣ кхаматӣ’’ти саддха̄нуса̄рӣвийа саддаханаматте ат̣т̣хатва̄ чаккха̄дӣнам̣ та̄дисам̣ аниччатам̣ саманупассанто тхокам̣ тхокам̣ дассанам̣ лабхатийева. евам̣сати, чаккха̄дӣни тасса пуггаласса ниджджха̄нам̣ олоканам̣ маттасо кхаманти на̄ма. идам̣ дхамма̄нуса̄рисуттам̣. апарам̣пи вуттам̣ чаккху бхиккхаве аниччам̣ випарин̣а̄мӣ ан̃н̃атха̄бха̄вӣ. йо евам̣ паджа̄на̄ти пассати. айам̣ вуччати сота̄панно тиа̄ди. таттха ‘‘паджа̄на̄ти пассатӣ’’ти дхамма̄нуса̄рӣвийа маттасо ниджджха̄наккхамаматте ат̣т̣хатва̄ пан̃н̃а̄йа паджа̄на̄ти, н̃а̄н̣ачаккхуно паччаккхато пассатӣти аттхо. идам̣ дит̣т̣хипатта̄дӣнам̣ суттам̣.
‘‘йатха̄ сакам̣ пхалам̣’’ти еттха сасса аттано идам̣ сакам̣. йам̣ йам̣ сакам̣ йатха̄саканти аттхам̣ дассети сота̄паннасса̄тиа̄дина̄. пхаласама̄патти вӣтхийам̣ пана ануломаджавана̄ни ева пхала̄нам̣ а̄саннака̄ран̣а̄ни, на маггаджавана̄нӣти а̄ха ‘‘на магга̄гаманавасена̄’’ти. ‘‘со’’ти магго. санто сам̣виджджама̄но саббха̄во. ‘‘асса̄’’ти маггасса.
аничча̄нупассана̄ киччато анимитта̄ хоти. сабха̄вато санимитта̄ева. ниччанимиттасахита̄ева. йато са̄ есохамасмӣтиггахан̣ам̣ лабхати. идам̣пи випассана̄н̃а̄н̣ам̣ аниччам̣ кхайат̣т̣хена̄ти саманупасситабба̄ ча хотӣти. таттха ча абхидхаммам̣ патва̄ сабха̄ваппадха̄нам̣ хоти, на киччаппадха̄нам̣. тасма̄ абхидхамма найена випассана̄ аттано нимитта на̄мам̣ маггасса да̄тум̣ на саккоти. айам̣ ат̣т̣хакатха̄йа адхиппа̄йо. килеса дхамма̄ на̄ма йасса уппаджджанти, там̣ пуггалам̣ палибундханти. самба̄дхам̣ каронти. тасма̄ палибодхакара̄на̄ма. там̣ пуггалам̣ ниччанимитта субханимитта сукханимитта аттанимитта̄ни га̄хенти. тасма̄ нимиттакара̄на̄ма. там̣ пуггалам̣ а̄рамман̣есу бхусам̣ нихитам̣ нивит̣т̣хам̣ каронти. тасма̄ пан̣идхикара̄на̄ма. те ча маггапхала̄ни а̄рамман̣ам̣ на каронти. маггапхалехи ча сампайогам̣ на гаччханти. евам̣ а̄рамман̣акаран̣а̄ дивасена маггапхалесу тесам̣ абха̄во. абха̄ватта̄ева ча та̄ни маггапхала̄ни аттано дхаммата̄йа тӣн̣ина̄ма̄ни лабхантӣти дассетум̣ ‘‘а̄рамман̣а каран̣авасенава̄’’тиа̄ди вуттам̣. ‘‘аттано сабха̄вена̄’’ти аттано дхаммата̄йа.
‘‘аттадит̣т̣хийа̄ уппанна̄йа уппаджджантӣ’’ти идам̣ та̄сам̣ дит̣т̣хивичикиччха̄нам̣ аттадит̣т̣хийа̄ авина̄бха̄вам̣ дӣпети. на пана аттадит̣т̣хийа̄ та̄хи авина̄бха̄ванти дат̣т̣хаббам̣. випаччантӣти апа̄йесу випаччанти. апа̄йапат̣исандхим̣ джаненти. дит̣т̣хасачча̄нан̃ча арийапуггала̄нам̣. дит̣т̣хивичикиччха̄сампайутта̄ акусаладхамма̄ дит̣т̣хивичикиччха̄ггахан̣ена гахита̄ти а̄ха ‘‘дит̣т̣хивичикиччха̄ виппайутта̄’’ти. ‘‘акусаладхамма̄че ва̄’’ти паччуппаннабхӯта̄ даса̄кусалакаммапатха дхамма̄ чева. ‘‘саттахи бхавехӣ’’ти крийа̄павагге каран̣авачанам̣. йатха̄ саттахи ма̄сехи виха̄рам̣ нит̣т̣ха̄петӣти. крийа̄павагготича крийа̄йасӣгхатарам̣ нит̣т̣ха̄панам̣ вуччати. ‘‘саттаккхаттум̣’’ти саттава̄ра̄. тӣн̣и сам̣йоджана̄нина̄ма ‘сакка̄йадит̣т̣хи, вичикиччха̄, сӣлаббатапара̄ма̄сасам̣йоджана̄ни,. ‘‘авинипа̄та дхаммо’’ти вирӯпам̣ хутва̄ патанам̣ винипа̄то. апа̄йанипа̄тоти вуттам̣ хоти. ‘‘дхаммо’’ти сабха̄во. наттхи винипа̄то дхаммо йасса̄ти виггахо. ‘‘нийато’’ти сугатибхавесу нийата гатико. самма̄ буджджхатӣти самбодхи. магган̃н̃а̄н̣ам̣. ‘‘пара̄йанам̣’’ти парабха̄ге гантаббат̣т̣ха̄нам̣ вуччати. самбодхисан̇кха̄там̣ пара̄йанам̣ асса̄ти самбодхипара̄йано. ‘‘анийаматтхо’’ти ва̄саддаттхоти вуттам̣ хоти. ва̄ саддаттхесу ча анийаматтхо. на викаппаттхо. викаппаттхехи сати две ева саттаккхаттупарама̄ лаббханти. миссакабхавона лаббхати. анийаматтхе тайопи лаббханти. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана самуччайаттхасса гахитатта̄ еко миссакабхаво ева лаббхати. нану ча саддо на̄ма самуччайаттхе па̄кат̣о, на анийаматтхе. тасма̄ самуччайаттхова идха йуттоти че. на йутто. касма̄. двиннам̣ асан̇гахитатта̄. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана самуччайаттхам̣ гахетва̄ те две пуггала̄ имасмим̣ па̄т̣хе асан̇гахита̄ти вуттам̣. йади те имасмим̣ па̄т̣хе асан̇гахита̄. каттхате сан̇гахита̄ бхавеййум̣. на хи кочи саттаккхатту парамо на̄ма идха асан̇гахитоти йуттоти. ‘‘асса̄’’ти тассапа̄л̣ипа̄т̣хасса. ‘‘еттха ча йасма̄. ла. парамо на̄ма вутто’’ти идам̣ упари ‘йе ка̄мабхаве йева̄’тиа̄дина̄ ‘йедит̣т̣ха дхамме ва̄’тиа̄дина̄ ча йоджетаббам̣. со ча суккхавипассако ва̄ парихӣнаджджха̄но ва̄ дат̣т̣хабботи самбандхо. ‘‘па̄л̣ийам̣’’ти пуггалапан̃н̃атти па̄л̣ийам̣. ‘‘идха нит̣т̣ха̄’’ти имасмим̣ ка̄малоке а̄саваккхайам̣ патва̄ кхандхапаринибба̄напатти васена нит̣т̣ха̄. нит̣т̣ха̄нам̣ парийоса̄нанти аттхо. кулато кулам̣ гаччхатӣти колам̣коло. бхавато бхавам̣ гаччхатӣти аттхо. екамева пат̣исандхисан̇кха̄там̣ бхавабӣджам̣ асса аттхӣти екабӣджӣ. йо ча дит̣т̣хева дхамме араха̄. тасса ча идха нит̣т̣ха̄ти йоджана̄. кена пана тин̣н̣ам̣ сота̄панна̄нам̣ висесо катоти. саттаккхатту парамо та̄ва кевалам̣ патхамамагга сампайуттехи индрийехи като. итаре две упаримаггаттха̄йа паваттитехи випассаниндрийехи катоти. таттха саттаккхатту парамо саббамудуко хоти. тато колам̣коло тиккхо. со пана чха бхавико, пан̃чабхавико, чатубхавико, тибхавико, двибхавикоти пан̃чавидхо. таттха пан̃чабхавико тиккхо. сеса̄ ануккамена тиккхатара̄ти дат̣т̣хабба̄. екабӣджӣ пана екабхавико саббатиккхо. таттха саттаккхатту парамо кевалена патхамамагга̄нубха̄вена сиддхатта̄ саббамудуко хоти. итаре двепакатийа̄ саттаккхатту парамабха̄ве т̣хатва̄ упаримаггаттха̄йа випассана̄ каммам̣ пат̣т̣хапенти. тада̄ тесам̣ индрийа̄ни пуна висеса патта̄ни хонти, тиккха̄ни. тасма̄ те саттаккхатту парамато тиккха̄на̄ма хонтӣти. ‘‘саттава̄рато орам̣ ва̄’’ти идам̣ колам̣кола екабӣджино сандха̄йа вуттам̣. ‘‘упари тин̣н̣ам̣ магга̄нам̣ випассана̄ нийа̄метӣ’’ти идам̣ упариме двесота̄панне сандха̄йа вуттам̣. саттаккхатту парамопана патхамамаггенева нийамитоти дат̣т̣хаббам̣. татха̄хи сойева сан̇гахапа̄т̣хе сарӯпато а̄гато сота̄патти маггам̣ бха̄ветва̄ дит̣т̣хивичикиччха̄паха̄нена пахӣна̄па̄йагамано саттаккхатту парамо сота̄панно на̄ма хотӣти. итаре пана две па̄л̣ийам̣ сота̄панна пуггалавибха̄гат̣т̣ха̄несвева а̄гата̄ти. ‘‘йе пана̄’’ти йе сота̄панна пуггала̄пана. га̄тха̄йам̣ ‘‘итосатта̄’’ти имасмим̣ мануссалоке сатта сам̣сара̄ни. ‘‘татосатта̄’’ти тасмим̣ девалоке сатта̄ти аттхо. ан̇гуттарапа̄т̣хе ‘‘теначиттаппаса̄дена̄’’ти маха̄сахассилокадха̄тум̣ сарена вин̃н̃а̄петум̣ саматтхасса саттхугун̣е читтаппаса̄до джа̄йати. тена читтаппаса̄дена. ‘‘тена парийа̄йена̄’’ти саче со девесу ева сам̣сарати. саттаккхаттум̣ опапа̄тика пат̣исандхийо ган̣хитва̄ таттхева паринибба̄йиссати. йади мануссесу ева сам̣сарати. саттагаббхасеййака пат̣исандхийо ган̣хитва̄ еттхева паринибба̄йиссати. евам̣ десана̄ ва̄рена чуддаса катва̄ деситена парийа̄йена̄ти аттхо. ‘‘там̣ вӣмам̣ситаббам̣’’ти вадантена т̣ӣка̄чарийена сайам̣ чуддасапат̣исандхийова иччхатӣти дӣпети. ида̄ни там̣ чуддасапат̣исандхива̄дам̣ пат̣иккхипанто ‘‘вибхан̇ге пана̄’’тиа̄дима̄ха. ‘‘вибхан̇ге’’ти абхидхамме н̃а̄н̣авибхан̇ге. наттхи т̣ха̄намасса̄ти ат̣т̣ха̄нам̣. ‘‘т̣ха̄нам̣’’ти мӯлака̄ран̣ам̣. наттхи авака̄со асса̄ти анавака̄со. ‘‘авака̄со’’ти паччайака̄ран̣ам̣. ‘‘йам̣’’ти крийа̄пара̄масанам̣. йам̣ ниббаттеййа, там̣ ниббаттанам̣ ат̣т̣ха̄нам̣. со ниббаттана дхаммо анавака̄соти йоджана̄. ‘‘абхисан̇кха̄ра вин̃н̃а̄н̣асса̄’’ти саттабхавато уддхам̣ ка̄мабхаве пат̣исандхиджанакасса кусала̄ кусалакамма вин̃н̃а̄н̣асса. ‘‘ниродхена̄’’ти сота̄патти маггаккхан̣е ева ниродханена. нируджджхантӣти самбандхо. ‘‘на̄ман̃ча рӯпан̃ча̄’’ти йе на̄ма рӯпадхамма̄ уппаджджеййум̣. ете на̄ма рӯпадхамма̄ еттха етасмим̣ абхисан̇кха̄ра вин̃н̃а̄н̣а ниродхаккхан̣е нируджджхантӣти йоджана̄. ‘‘йатха̄вуттанайенева̄’’ти тена парийа̄йена̄ти вуттаппака̄ранайенева. ‘‘тадекат̣т̣хамохасса̄’’ти тена ра̄гена тена досена екасмим̣ читте екато т̣хитасса мохасса. на дит̣т̣хивичикиччха̄ сампайуттасса мохасса. тасса патхамамагге ева пахӣнатта̄. на̄пи уддхаччачиттасампайуттасса мохасса. тасса чатуттхамагге ева паха̄таббатта̄. уппаджджанта̄ ра̄гадосамоха̄. ‘‘дхаммикесӯ’’ти дхаммена самена уппаннесу. ‘‘йато’’ти йам̣ка̄ран̣а̄. балавантака̄ран̣а̄ти аттхо. ‘‘тесам̣’’ти сота̄панна̄нам̣. ‘‘салликхана васена̄’’ти бахалапаккхам̣ тхӯлабха̄гам̣ сут̣т̣хуликханавасена. адхиччуппатти на̄ма пуббе йатха̄паваттам̣ ка̄лам̣ адхичча атиккамма уппатти. уппаджджанта̄нампи ра̄гадосамоха̄нам̣. ‘‘тесам̣ пӣ’’ти сакада̄га̄мӣнампи. ‘‘метхунаваттху сама̄його иччхито’’ти джа̄йампатӣнам̣ метхунакаммасама̄його на̄ма сакада̄га̄мӣнам̣ аттхӣти иччхито. тхерохи адхиччуппаттиматтам̣ иччхати. парийут̣т̣ха̄намандатам̣ на иччхати. сакада̄га̄мӣнам̣ путтадхӣтаропи сандиссантӣти вадати. ‘‘маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ пат̣иккхитто’’ти тхерасса маноратхаматтам̣ти ватва̄ пат̣иккхитто. идам̣ саббам̣ ат̣т̣хаса̄линийам̣ вуттам̣. ‘‘чхакканипа̄те’’ти ан̇гуттаре чхакканипа̄те. ‘‘мига̄са̄л̣аваттхумхӣ’’ти мига̄са̄л̣ана̄мика̄йа упа̄сика̄йа ваттхумхи. кечи имам̣ ваттхум̣ дисва̄ маха̄ат̣т̣хакатха̄ва̄дам̣ на роченти. маха̄сиваттхерава̄дам̣ роченти. ‘‘абрахмача̄рино’’ти метхуна дхамма̄ аппат̣ивиратасса. ‘‘сакада̄га̄миттам̣ бйа̄катам̣’’ти тасмим̣ ка̄лан̇кате со бра̄хман̣о идха сакада̄га̄мибха̄вам̣ патва̄ тусита̄ка̄йам̣ упапанноти евам̣ тасса йам̣ сакада̄га̄миттам̣ бхагавата̄ бйа̄катам̣. ‘‘адхигамавасена̄’’ти сакада̄га̄мибха̄вам̣ пат̣ила̄бхавасена. на пана абрахмача̄рино сато адхигамавасена̄ти адхиппа̄йо. маран̣а̄саннака̄лепи хи сиккха̄пада̄дхит̣т̣ха̄нена саха упаримаггапхала̄дхигаманам̣ на̄ма тиккхапан̃н̃асса арийаса̄вакасса на дуккаранти. етена кесан̃чи тхерава̄дарочанам̣ пат̣иккхиттам̣ хоти. ‘‘саким̣дева имам̣локам̣ а̄гантва̄’’ти етена ито паралокам̣ гаманасса ча тато пуна идха̄гаманасса ча сиддхатта̄ айам̣ пуггало суддхена магганийа̄мена ка̄мабхаве двиккхатту парамона̄ма хотӣти сиддхо. катхам̣. идха патва̄ таттха ниббаттитва̄ идха паринибба̄йӣ, таттха патва̄ идха ниббаттитва̄ таттха паринибба̄йӣти. сеса̄пана чатта̄ро випассана̄нийа̄мена сиддха̄ хонтӣти вин̃н̃а̄йати. катаме чатта̄ро. идха патва̄ идха паринибба̄йӣ. таттха патва̄ таттха паринибба̄йӣ. идха патва̄ таттха паринибба̄йӣ. таттха патва̄ идха паринибба̄йӣти. еттха ча тӣсу сота̄паннесу екосаттаккхатту парамо ева магганийа̄мена сиддхо. сеса̄ пана две сота̄панна̄ випассана̄нийа̄мена сиддха̄. чха сакада̄га̄мӣсу две ева магганийа̄мена сиддха̄. сеса̄ пана чатта̄ро випассана̄нийа̄мена сиддха̄. таттха маггасиддхесу сота̄панна сакада̄га̄мӣсу сан̇каро наттхи. випассана̄сиддхесу пана сан̇каро аттхи. аттхато авируддхе сати, воха̄раматтена сан̇каре досо наттхӣти дат̣т̣хаббам̣. а̄гантва̄ти па̄т̣хавасена а̄гаманатоти вуттам̣. а̄ганта̄ти пана па̄т̣хо йутто. а̄гаманасӣло а̄гамана дхаммо хутва̄ сакада̄га̄мӣ на̄ма̄ти аттхо. ана̄гантва̄ иттхаттанти еттхапи есеванайо. арахато бха̄во арахаттам̣. арахатта маггам̣. даккхин̣а̄йа випаттикара̄на̄ма аппаппхала аппа̄нисам̣сакара̄. сампаттикара̄ на̄ма махаппхала маха̄нисам̣сакара̄. сӣлаккхандха̄дигун̣а̄ на̄ма сӣлаккхандха сама̄дхиккхандха пан̃н̃а̄ккхандха вимуттиккхандха вимуттин̃н̃а̄н̣а дассанаккхандхагун̣а̄. ‘‘даккхин̣еййесӯ’’ти даккхин̣а̄раха пуггалесу. ‘‘дхурам̣’’ти падха̄насӣсат̣т̣ха̄нийам̣ вуччати. саддха̄ ева дхурам̣ асса̄ти саддха̄дхуро. евам̣ пан̃н̃а̄дхуро. касма̄ панеттха вӣрийадхуро на гахитоти. па̄л̣ийам̣ саддха̄ва̄хӣ маггам̣ бха̄вети, пан̃н̃а̄ва̄хӣ маггам̣ бха̄ветӣти вуттам̣. на пана вуттам̣ вӣрийава̄хӣ маггам̣ бха̄ветӣти. тасма̄ на гахитоти. касма̄ пана вӣрийава̄хӣ маггам̣ бха̄ветӣти на вуттанти. вуччате. маггам̣ бха̄вентасса на̄ма а̄димхи дит̣т̣хивичикиччха̄нам̣ паха̄на̄йа каммам̣ махантам̣ хоти. касма̄, апа̄йамӯлакатта̄. таттха саддха̄ ча вичикиччха̄ ча две уджуппат̣ипаккха̄ хонти. йасмим̣ а̄рамман̣е саддха̄ нивисати, тасмим̣ вичикиччха̄ наттхи. йасмим̣ вичикиччха̄ нивисати, тасмим̣ саддха̄ наттхи. татха̄ пан̃н̃а̄дит̣т̣хийо ча уджуппат̣ипаккха̄. йаттха пан̃н̃а̄, на таттха дит̣т̣хи. йаттха дит̣т̣хи, на таттха пан̃н̃а̄ти. апи ча саддха̄ аттано висайе дит̣т̣хим̣ видхаматийева. пан̃н̃а̄йа вичикиччха̄видхамане ваттаббамева наттхи. тасма̄ а̄раддха випассако аничча̄дӣсу авеччаппаса̄даматтенапи дит̣т̣хивичикиччха̄йо паджахитва̄ саддха̄нуса̄рибха̄ван̃ча сут̣т̣хутарам̣ пасӣдитва̄ саддха̄вимуттабха̄ван̃ча па̄пун̣а̄ти. пан̃н̃а̄йа аничча̄дӣни ниджджха̄наккхамам̣ катва̄ дхамма̄нуса̄рибха̄ван̃ча сут̣т̣хутарам̣ пасситва̄ дит̣т̣хипаттапан̃н̃а̄ вимуттабха̄ван̃ча па̄пун̣а̄ти. вӣрийам̣ пана дит̣т̣хивичикиччха̄нам̣ пат̣ипаккхаматтампи на хоти. атха кхо та̄сам̣ саха̄йопи хоти, дхурабхӯтан̃ча. паггахалаккхан̣ан̃хи вӣрийам̣. там̣ саддхам̣пи пагган̣ха̄ти, пан̃н̃ам̣пи пагган̣ха̄ти, дит̣т̣хим̣пи пагган̣ха̄ти, вичикиччхампи пагган̣ха̄тийева. кутопана аттано сабха̄вена дит̣т̣хивичикиччха̄йо паджахитум̣ саккхиссати. тасма̄ имасмим̣ т̣ха̄не вӣрийава̄хӣти ча вӣрийадхуроти ча на вуттоти. ка̄йасаккхимхи пана саддха̄ ча пан̃н̃а̄ ча самабала̄ хонти. вӣрийан̃ча сайам̣ саммаппадха̄нат̣т̣ха̄не т̣хатва̄ тадубхайам̣ упабрӯхети. со ча пуггало тадубхайабалена дит̣т̣хивичикиччха̄дайо паджахитва̄ ка̄йасаккхибха̄вам̣ па̄пун̣а̄ти. ат̣т̣хавимоккхе ва̄ уппа̄детва̄ убхатобха̄га вимуттабха̄вам̣ па̄пун̣а̄ти. имесу пана двӣсу пуггалесу вӣрийасса тха̄мо сут̣т̣ху па̄кат̣о. тасма̄ име две вӣрийа̄дхика̄твева ваттабба̄. на вӣрийадхуроти. чатуппат̣ипада̄ на̄ма дуккха̄пат̣ипада̄ дандха̄бхин̃н̃а̄. дуккха̄пат̣ипада̄ кхиппа̄бхин̃н̃а̄. сукха̄пат̣ипада̄ дандха̄бхин̃н̃а̄. сукха̄пат̣ипада̄ кхиппа̄бхин̃н̃а̄. тивидхавимоккхо на̄ма сун̃н̃ато вимоккхо. анимитто вимоккхо. аппан̣ихито вимоккхо. ‘‘тайо антара̄ паринибба̄йино’’ти еттха а̄йукаппасса парийантам̣ апатва̄ антара̄ ева килесапаринибба̄напатта̄ антара̄паринибба̄йӣ на̄ма. со тивидхо. а̄йукаппасса патхамабха̄ге паринибба̄йӣ, дутӣйабха̄ге, татӣйабха̄гети. име тайо антара̄ паринибба̄йино на̄ма. упахаччапаринибба̄йӣ на̄ма а̄йукаппа парийанте паринибба̄йӣ. уддхам̣ мукхо ват̣т̣асото етасса̄ти уддхам̣сото. аканит̣т̣хам̣ авассам̣ гамиссатӣти аканит̣т̣хага̄мӣ. випассана̄ каммам̣ сасан̇кха̄рам̣ саппайогам̣ катва̄ паринибба̄йӣ сасан̇кха̄ра паринибба̄йӣ. сан̇кха̄рарахитена сукхена випассана̄ каммена паринибба̄йӣ асан̇кха̄ра паринибба̄йӣ. ‘‘два̄даса сота̄панна̄’’ти екабӣджика̄ тайо. те ева чатӯхи пат̣ипада̄хи гун̣ита̄ два̄даса. два̄даса сакада̄га̄мино пуббе вуттанайа̄ ева.
екачча̄нам̣ ева ана̄га̄ми араханта̄нам̣ ева. ‘‘аджджхоситасса̄’’ти адхиоситасса. мамевиданти нит̣т̣ха̄нам̣ катва̄ т̣хапитасса. гилитва̄ т̣хапитасса̄ти вуттам̣ хоти. бахалена тхӯлена ка̄мара̄гена вимутта̄ бахалара̄гавимутта̄. а̄руппесу ча тассо арӯпасама̄паттийо ева аттхи. на чатассо рӯпасама̄паттийо. тасма̄ таттха анупуббаниродхо на лаббхати. ‘‘а̄дито пат̣т̣ха̄йа̄’’ти ат̣т̣хасу сама̄паттӣсу патхамаджджха̄на сама̄паттиа̄ди. тато пат̣т̣ха̄йа. анупуббаниродхо на̄ма патхамаджджха̄не пат̣игхасан̃н̃а̄на̄наттасан̃н̃а̄нам̣ ниродхо. пат̣игхасан̃н̃а̄ на̄ма пан̃чавин̃н̃а̄н̣асан̃н̃а̄. на̄наттасан̃н̃а̄ на̄ма касин̣а нимиттато ан̃н̃есу на̄на̄рамман̣есу паваттамановин̃н̃а̄н̣а сан̃н̃а̄. дутӣйаджджха̄не витакка вича̄ра̄нам̣ ниродхотиа̄дина̄ анупубба ниродхо. ‘‘тато пан̃чамаджджха̄нам̣’’ти пан̃чаканайена вуттам̣. ат̣т̣хасама̄патти вачанам̣ пана чатукканайена вуттам̣. тадубхайам̣пи пуггала̄нурӯпам̣ лаббхатийева. йуганандхам̣ на̄ма двандабандханам̣, саматхавипассана̄нам̣ йуганандханти виггахо. ‘‘сама̄паджджана вут̣т̣ха̄на випассана̄васена̄’’ти еттха васибха̄вапаттам̣ сама̄паджджанан̃ча вут̣т̣ха̄нан̃ча гахетаббам̣. аттано сарӣра̄ баддхесу париккха̄ресу сама̄паттибаленева антара̄йа̄бха̄вато висум̣ адхит̣т̣ха̄табба киччам̣ наттхӣти вуттам̣ ‘‘аттано сарӣра̄баддхе париккха̄ре т̣хапетва̄’’ти. ‘‘на̄на̄баддха̄нӣ’’ти на̄на̄т̣ха̄нехи а̄баддха̄ни. на̄на̄т̣ха̄несу т̣хапита̄нӣти вуттам̣ хоти. ‘‘париссайена̄’’ти антара̄йена. ма̄винассантӯти ва̄ на̄на̄баддха авикопанам̣ адхит̣т̣ха̄таббам̣. тада̄ вут̣т̣хаха̄мӣтива̄ сан̇гхаппатима̄нанам̣ адхит̣т̣ха̄таббам̣. евам̣ саттхупаккосанам̣пи. ‘‘аддха̄напариччхедо’’ти аттано джӣвитака̄ласса упапариккхан̣ам̣. маран̣ан̃хи на̄ма сама̄паттибаленапи пат̣иба̄хитум̣ на сакка̄хоти. анто сама̄паттийан̃ча маран̣е сати сабрахмача̄рӣсу каттаббаваттам̣ на кареййа. етан̃хи ваттам̣ йам̣ арийаса̄вака̄нам̣ маран̣а̄санне сабрахмача̄рӣнам̣ ва̄ упат̣т̣ха̄ка̄нам̣ ва̄ аппама̄дакатха̄ну са̄саникаммам̣. сама̄паттийам̣ ва̄ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ гараха̄ виваджджанаттхам̣. еван̃хи те гарахеййум̣. готамаса̄вака̄нам̣ ниродхасама̄патти на̄ма екам̣ маран̣амукхам̣. йам̣ сама̄паджджанто асуко бхиккху маран̣ам̣ гаччхати. анарийа каммам̣ хетанти.
‘‘йадаттхам̣’’ти пат̣ипатти расасса̄даттхам̣. ‘‘тадаттхе’’ти тасмим̣ аттхе. нира̄миса сукхам̣ на̄ма а̄мисарахита сукхам̣. дувидхан̃хи сукхам̣ са̄мисасукхан̃ча нира̄мисасукхан̃ча. таттха йе локе ит̣т̣ха канта мана̄пийа̄ пан̃чака̄магун̣а̄ на̄ма аттхи. те килесехи а̄маситаббатта̄ а̄миса̄ на̄ма. йан̃часукхам̣ те а̄мисе пат̣ичча уппаджджати, там̣ са̄мисасукхам̣ на̄ма. йам̣ локе диббам̣ сукхам̣ ма̄нусакам̣ сукханти мама̄йанти. йан̃ча анубхавантам̣ маха̄джанам̣ сабба̄ни апа̄йабхайа ват̣т̣абхайа̄ни сампарива̄ренти. джха̄насукха маггасукха пхаласукха нибба̄насукхам̣ пана нира̄мисасукхам̣ на̄ма. йам̣ неккхаммасукханти ча павивекасукханти ча упасамасукханти ча самбодхисукханти ча вимуттисукханти ча арийасукханти ча анаваджджасукханти ча вуччати. йан̃ча анубхавантам̣ арийаджанам̣ сабба̄ни апа̄йабхайа ват̣т̣абхайа̄ни сампариваджджанти. ‘‘асса̄дитаббат̣т̣хена̄’’ти килесапалибодхехи вимуттатта̄ випула гамбхӣра санта пан̣ӣтарасатта̄ ча ахосукхам̣ ахосукханти уда̄харантенапи асса̄дитаббат̣т̣хена̄ти.
каммат̣т̣ха̄насан̇гаха̄нудӣпана̄ нит̣т̣хита̄.
нигамага̄тха̄су.
262. чаритаббанти ча̄риттам̣. дасакусалакаммапатхадхаммаджа̄там̣. ‘‘кула̄ча̄рена̄’’ти кулапарампарато а̄гатена а̄ча̄рена. ‘‘н̃а̄ти митта дхана бхогасампаттийа̄’’ти хетуаттхе каран̣авачанам̣. ‘‘виса̄ле’’ти випуле. ‘‘тена̄’’ти тассападасса вибхатйанта дассанам̣. ‘‘саддха̄йа̄’’ти ратанаттайе авеччаппаса̄дасаддха̄васена. ‘‘абхивуд̣д̣ха̄нам̣’’ти ха̄набха̄гийа т̣хитибха̄гийабха̄вам̣ атиккаммависесабха̄гийа ниббедхабха̄гийа бха̄вапаттивасена атиссайа вуд̣д̣ха̄нам̣. ‘‘парисуддха̄нан̃ча̄’’ти аттуккам̣сана паравамбхана̄ди досехи парисуддха̄нан̃ча. нам̣ нам̣ джанам̣ па̄тираккхатӣти нампо. дит̣т̣хадит̣т̣хесу метта̄виха̄рӣти вуттам̣ хоти. а̄вха̄табботи авхайо. на̄мам̣. нампо ити авхайо асса̄ти нампавхайоти вачанаттхо. ‘‘пан̣идха̄йа̄’’ти паттхетва̄ти аттхам̣ ниваттети ‘‘бхусам̣ нидха̄йа̄’’тиа̄дина̄. ‘‘упа̄да̄йа пат̣ичча̄’’ти тасса падасса парийа̄йадассанаметам̣. ‘‘аттано мандабуддхӣнам̣’’ти паччаккхе дхарама̄на̄нанти адхиппа̄йо. тена̄ха ‘‘паччхима джана̄нам̣ ва̄’’ти. анукампанам̣ анукампо. катхам̣ ну кхо име джана̄ абхидхамматтхесу сукхена а̄джа̄неййунти евам̣ паватто читтабйа̄па̄ро. аттхато анудайасан̇кха̄та̄ карун̣а̄йева. тена̄ха ‘‘анудайам̣ ка̄рун̃н̃ам̣’’ти. ‘‘паттхитам̣’’ти ва̄ са̄дхуватасса йам̣ тхеро еварӯпам̣ пакаран̣ам̣ кареййа̄ти евам̣ чирака̄лам̣ паттхитам̣ а̄сим̣ситанти аттхо. ‘‘кхуддасиккха̄т̣ӣка̄йам̣’’ти пора̄н̣ат̣ӣкам̣ сандха̄йа вуттам̣. сомавиха̄ротвева пан̃н̃а̄йиттха тасмим̣ дӣпети адхиппа̄йо. га̄тха̄йам̣ ‘‘атха̄’’ти тасмим̣ка̄ле. ‘‘еттха̄’’ти етасмим̣ нагаре. ‘‘саддо’’ти касма̄ ра̄джа̄ еварӯпам̣ ман̇галахаттхим̣ бра̄хман̣а̄нам̣ ада̄си. нетам̣ патирӯпам̣ йам̣ ран̃н̃а̄ катанти евам̣ паватто амана̄пасаддо. ‘‘бхераво’’ти бхӣрута̄джанако бхайа̄нако. ‘‘сивӣнам̣’’ти сивират̣т̣хава̄сӣнам̣. ‘‘рат̣т̣хавад̣д̣хане’’ти рат̣т̣хам̣ вад̣д̣хетӣти рат̣т̣хавад̣д̣хано. хаттхина̄го. со хи лаккхан̣асампанно а̄джа̄нийо хоти. йасмим̣ рат̣т̣хе там̣ абхиман̇галам̣ каронти, тасмим̣ рат̣т̣хе дево самма̄ вассати, на̄на̄бхайупаддава̄ тасмим̣ нуппаджджантӣти локасаммато ман̇галахаттхӣ хоти. тена вуттам̣ ‘‘сивӣнам̣ рат̣т̣хавад̣д̣хане’’ти. ‘‘виттхин̣н̣о’’ти виттха̄рито. ативиттха̄роти вуттам̣ хоти. дханӣйанти маха̄джанехи дат̣т̣хум̣ паттхӣйантӣти дхан̃н̃а̄. махиддхика̄. адхивасанти еттха̄ти адхива̄со. дхан̃н̃а̄нам̣ адхива̄соти сама̄со. аджджха̄васим̣су еттха̄ти аджджха̄вуттхам̣. киттигун̣авасена уденти уггаччхантӣти удита̄. удита̄нам̣пи удитоти виггахо. тена̄ха ‘‘набхамаджджхе’’тиа̄дим̣. са̄раджджанам̣ са̄радо. вигато са̄радо йасса̄ти виса̄радо. виса̄радасса бха̄во веса̄раджджам̣. парийаттийам̣ веса̄раджджам̣ парийаттивеса̄раджджам̣. тепит̣акапарийаттийам̣ веййаттийан̃н̃а̄н̣ам̣. там̣ а̄ди етисса̄ пан̃н̃а̄йа̄ти парийаттивеса̄раджджа̄ди пан̃н̃а̄. па̄пато ладжджанасӣла̄ти ладжджиноти а̄ха ‘‘па̄пагарахино’’ти. па̄пам̣ дхаммам̣ гарахантиа̄дӣнавам̣ катхайанти сӣлена̄ти па̄пагарахино. ‘‘ануссарантӯ’’ти пунаппунам̣ саранту. висесена бхаванти вепуллам̣ гаччхантӣти вибхава̄. пун̃н̃а̄ни ча та̄ни вибхава̄ча̄ти пун̃н̃авибхава̄. випулапун̃н̃а̄нӣти дассетум̣ ‘‘випула̄нам̣’’тиа̄дима̄ха. ануттарийа дхамма̄ на̄ма дассана̄нуттарийа савана̄нуттарийа̄дайо. локе бахӯсу дассанесу ито уттарам̣ ан̃н̃ам̣ дассанам̣ на̄ма наттхӣти дассана̄нуттарийам̣. ратанаттайадассанам̣. чатусаччадассанан̃ча. ратанаттайагун̣акатха̄саванам̣, кхандха̄йатана дха̄ту саччапат̣иччасамуппа̄дакатха̄саванан̃ча савана̄нуттарийам̣ на̄ма. тесу ратанаттайа̄дӣсу саддха̄ пат̣ила̄бхо ла̄бха̄нуттарийам̣ на̄ма. тесамева пунаппунам̣ саран̣ам̣ ануссата̄нуттарийам̣ на̄ма. ратанаттайе чатӯхи паччайехи ва̄ ваттаппат̣иваттакаран̣ена ва̄ паричаран̣ам̣ па̄ричарийа̄нуттарийам̣ на̄ма. буддхапан̃н̃атта̄су тӣсу сиккха̄су сама̄да̄йа сиккханам̣ сиккха̄нуттарийам̣ на̄ма. та̄дисе пан̃н̃а̄вада̄тагун̣асобха̄дике гун̣е авассам̣ бхаджанти па̄пун̣антӣти та̄дисагун̣абха̄гино. ‘‘бхависса̄ма̄’’ти бхавитум̣ усса̄хам̣ карисса̄ма̄ти вуттам̣ хоти.
дӣпанийа̄ нигамага̄тха̄су.
‘‘басхйусун̃н̃ачаммекамхӣ’’ти еттха ‘‘басхйӯ’’ти ат̣т̣хасан̇кхйа̄йа сан̇кета вачанам̣. ‘‘чаммам̣’’ти двисан̇кхйа̄йа. екан̃ча дукан̃ча сун̃н̃ан̃ча ат̣т̣хача̄ти ган̣анаккамо. сахасса двисата ат̣т̣хасан̇кха̄те са̄кети аттхо. есанайо парато ‘‘навапан̃ча чаммекамхӣ’’ти падепи. га̄тха̄ван̣н̣ана̄су. нагарати на чаватӣти нагарам̣. тха̄варийанти вуттам̣ хоти. ‘‘ран̃джетӣ’’ти рамети. кхемасубхиккхата̄дигун̣ехи ана̄гате джане гама̄пети, а̄гате ан̃н̃аттха гантум̣ на детӣти вуттам̣ хоти. рохитамига̄ на̄ма суван̣н̣аван̣н̣амига̄. ‘‘са̄ке’’ти са̄кана̄мена ран̃н̃а̄ пуна сан̇кхататта̄ имам̣ калийугам̣ са̄канти вуччати. йам̣ етарахи са̄крара̄джантипи вохаранти. са̄кара̄джа̄ ча на̄ма уттара̄патхесу еко гандха̄рара̄джа̄. йам̣ джет̣т̣хакам̣ катва̄ бхинналаддхика̄ ваджджӣбхиккхӯ имам̣ дхамма винайам̣ маха̄сан̇гхӣкам̣ на̄ма сан̇гахам̣ а̄ропенти. со ча дхаммавинайасан̇гахо уттара̄патхесу ваттати. веса̄лийам̣ йасаттхера сан̇гахо пана даккхин̣а̄патхесӯти. чатта̄рийуга̄ни на̄ма локе пан̃н̃апенти сатйайугам̣, два̄парайугам̣, тетрайугам̣, калийуга,нти. йуганти ча а̄йупарима̄н̣ам̣ вуччати. ида̄нипана калийугам̣ ваттати. тена вуттам̣ ‘‘са̄кети калийуге’’ти. па̄пайугети аттхо. ‘‘ла тӣ’’ти са̄ликкхетта̄нам̣ содханат̣т̣ха̄натта̄ евам̣ мраммадесавоха̄рена ладдхана̄мам̣ аран̃н̃ам̣. там̣ пана мум̣рва̄нагарасса есанне пан̃чадханусатике падесе джа̄там̣. ‘‘виссуте’’ти висесена киттите. са̄ран̃ча аса̄ран̃ча вивеченти вича̄ретва̄ джа̄нантисӣлена̄ти са̄ра̄са̄ра вивекиноти вачанаттхоти.
ити параматтхадӣпанийа̄ анудӣпана̄ нит̣т̣хита̄.
1. параматтхадӣпанӣ на̄ма, йена тхерена са̄ ката̄.
теневе са̄ ката̄ хоти, айам̣ тасса̄ну дӣпанӣ.
2. ат̣т̣хасаттадвайекамхи, са̄ке са̄ джет̣т̣хама̄саке.
ка̄л̣е навамийам̣ дива̄, маджджханхике нит̣т̣хам̣ гата̄.
анудӣпанӣ нит̣т̣хита̄.