(18) 3. упа̄сакавагго
1. са̄раджджасуттам̣
171. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато упа̄сако са̄раджджам̣ окканто хоти. катамехи пан̃чахи? па̄н̣а̄типа̄тӣ хоти, адинна̄да̄йӣ хоти, ка̄месумиччха̄ча̄рӣ хоти, муса̄ва̄дӣ хоти, сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄йӣ хоти. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато упа̄сако са̄раджджам̣ окканто хоти.
‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато упа̄сако виса̄радо хоти. катамехи пан̃чахи? па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти, адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти, ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивирато хоти, муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти, сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирато хоти. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато упа̄сако виса̄радо хотӣ’’ти. пат̣хамам̣.
2. виса̄радасуттам̣
172. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато упа̄сако ависа̄радо ага̄рам̣ аджджха̄васати. катамехи пан̃чахи? па̄н̣а̄типа̄тӣ хоти…пе… сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄йӣ хоти. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато упа̄сако ависа̄радо ага̄рам̣ аджджха̄васати.
‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато упа̄сако виса̄радо ага̄рам̣ аджджха̄васати. катамехи пан̃чахи? па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти…пе… сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирато хоти. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато упа̄сако виса̄радо ага̄рам̣ аджджха̄васатӣ’’ти. дутийам̣.
3. нирайасуттам̣
173. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато упа̄сако йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе. катамехи пан̃чахи? па̄н̣а̄типа̄тӣ хоти…пе… сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄йӣ хоти. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато упа̄сако йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе.
‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато упа̄сако йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ сагге. катамехи пан̃чахи? па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти…пе… сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирато хоти. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато упа̄сако йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ сагге’’ти. татийам̣.
4. верасуттам̣
174. атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо ана̄тхапин̣д̣икам̣ гахапатим̣ бхагава̄ етадавоча –
‘‘пан̃ча, гахапати, бхайа̄ни вера̄ни аппаха̄йа ‘дуссӣло’ ити вуччати, нирайан̃ча упападжджати. катама̄ни пан̃ча? па̄н̣а̄типа̄там̣, адинна̄да̄нам̣, ка̄месумиччха̄ча̄рам̣, муса̄ва̄дам̣, сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄нам̣ – има̄ни кхо, гахапати, пан̃ча бхайа̄ни вера̄ни аппаха̄йа ‘дуссӣло’ ити вуччати, нирайан̃ча упападжджати.
‘‘пан̃ча, гахапати, бхайа̄ни вера̄ни паха̄йа ‘сӣлава̄’ ити вуччати, сугатин̃ча упападжджати. катама̄ни пан̃ча? па̄н̣а̄типа̄там̣, адинна̄да̄нам̣, ка̄месумиччха̄ча̄рам̣, муса̄ва̄дам̣, сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄нам̣ – има̄ни кхо, гахапати, пан̃ча бхайа̄ни вера̄ни паха̄йа ‘сӣлава̄’ ити вуччати, сугатин̃ча упападжджати.
‘‘йам̣, гахапати, па̄н̣а̄типа̄тӣ па̄н̣а̄типа̄тапаччайа̄ дит̣т̣хадхаммикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, сампара̄йикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, четасикампи дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведети, па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато нева дит̣т̣хадхаммикам̣ бхайам̣ верам̣ пасавати, на сампара̄йикам̣ бхайам̣ верам̣ пасавати, на четасикам̣ дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведети. па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивиратасса евам̣ там̣ бхайам̣ верам̣ вӯпасантам̣ хоти.
‘‘йам̣, гахапати, адинна̄да̄йӣ…пе….
‘‘йам̣, гахапати, ка̄месумиччха̄ча̄рӣ…пе….
‘‘йам̣, гахапати, муса̄ва̄дӣ…пе….
‘‘йам̣, гахапати, сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄йӣ сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄напаччайа̄ дит̣т̣хадхаммикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, сампара̄йикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, четасикампи дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведети, сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирато нева дит̣т̣хадхаммикам̣ бхайам̣ верам̣ пасавати, на сампара̄йикам̣ бхайам̣ верам̣ пасавати, на четасикам̣ дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведети. сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивиратасса евам̣ там̣ бхайам̣ верам̣ вӯпасантам̣ хотӣ’’ти.
‘‘йо па̄н̣аматипа̄тети, муса̄ва̄дан̃ча бха̄сати;
локе адиннам̣ а̄дийати, парада̄ран̃ча гаччхати;
сура̄мерайапа̄нан̃ча, йо наро ануйун̃джати.
‘‘аппаха̄йа пан̃ча вера̄ни, дуссӣло ити вуччати;
ка̄йасса бхеда̄ дуппан̃н̃о, нирайам̣ сопападжджати.
‘‘йо па̄н̣ам̣ на̄типа̄тети, муса̄ва̄дам̣ на бха̄сати;
локе адиннам̣ на̄дийати, парада̄рам̣ на гаччхати;
сура̄мерайапа̄нан̃ча, йо наро на̄нуйун̃джати.
‘‘паха̄йа пан̃ча вера̄ни, сӣлава̄ ити вуччати;
ка̄йасса бхеда̄ саппан̃н̃о, сугатим̣ сопападжджатӣ’’ти. чатуттхам̣;
5. чан̣д̣а̄ласуттам̣
175. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато упа̄сако упа̄сакачан̣д̣а̄ло ча хоти упа̄сакамалан̃ча упа̄сакапатикут̣т̣хо ча [упа̄сакапатикит̣т̣хо ча (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)]. катамехи пан̃чахи? ассаддхо хоти; дуссӣло хоти; котӯхаламан̇галико хоти, ман̇галам̣ паччети но каммам̣; ито ча бахиддха̄ даккхин̣еййам̣ гавесати; таттха ча пуббака̄рам̣ кароти. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато упа̄сако упа̄сакачан̣д̣а̄ло ча хоти упа̄сакамалан̃ча упа̄сакапатикут̣т̣хо ча.
‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато упа̄сако упа̄сакаратанан̃ча хоти упа̄сакападуман̃ча упа̄сакапун̣д̣арӣкан̃ча [упа̄сакапун̣д̣арӣко ча (пӣ. ка.)]. катамехи пан̃чахи? саддхо хоти; сӣлава̄ хоти; акотӯхаламан̇галико хоти, каммам̣ паччети но ман̇галам̣; на ито бахиддха̄ даккхин̣еййам̣ гавесати; идха ча пуббака̄рам̣ кароти. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато упа̄сако упа̄сакаратанан̃ча хоти упа̄сакападуман̃ча упа̄сакапун̣д̣арӣкан̃ча̄’’ти. пан̃чамам̣.
6. пӣтисуттам̣
176. атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати пан̃чаматтехи упа̄сакасатехи паривуто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо ана̄тхапин̣д̣икам̣ гахапатим̣ бхагава̄ етадавоча –
‘‘тумхе кхо, гахапати, бхиккхусан̇гхам̣ паччупат̣т̣хита̄ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена. на кхо, гахапати, та̄ватакенева тут̣т̣хи каран̣ӣйа̄ – ‘майам̣ бхиккхусан̇гхам̣ паччупат̣т̣хита̄ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена̄’ти. тасма̄тиха, гахапати, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘кинти майам̣ ка̄лена ка̄лам̣ павивекам̣ пӣтим̣ упасампаджджа вихареййа̄ма̄’ти! еван̃хи во, гахапати, сиккхитабба’’нти.
евам̣ вутте а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘аччхарийам̣, бханте, аббхутам̣, бханте! йа̄ва субха̄ситам̣ чидам̣, бханте, бхагавата̄ – ‘тумхе кхо, гахапати, бхиккхусан̇гхам̣ паччупат̣т̣хита̄ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена. на кхо, гахапати, та̄ватакенева тут̣т̣хи каран̣ӣйа̄ – майам̣ бхиккхусан̇гхам̣ паччупат̣т̣хита̄ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена̄ти. тасма̄тиха, гахапати, евам̣ сиккхитаббам̣ – кинти майам̣ ка̄лена ка̄лам̣ павивекам̣ пӣтим̣ упасампаджджа вихареййа̄ма̄ти! еван̃хи во, гахапати, сиккхитабба’нти. йасмим̣, бханте, самайе арийаса̄вако павивекам̣ пӣтим̣ упасампаджджа вихарати, пан̃часса т̣ха̄на̄ни тасмим̣ самайе на хонти. йамписса ка̄мӯпасам̣хитам̣ дуккхам̣ доманассам̣, тамписса тасмим̣ самайе на хоти. йамписса ка̄мӯпасам̣хитам̣ сукхам̣ соманассам̣, тамписса тасмим̣ самайе на хоти. йамписса акусалӯпасам̣хитам̣ дуккхам̣ доманассам̣, тамписса тасмим̣ самайе на хоти. йамписса акусалӯпасам̣хитам̣ сукхам̣ соманассам̣, тамписса тасмим̣ самайе на хоти. йамписса кусалӯпасам̣хитам̣ дуккхам̣ доманассам̣, тамписса тасмим̣ самайе на хоти. йасмим̣, бханте, самайе арийаса̄вако павивекам̣ пӣтим̣ упасампаджджа вихарати, има̄нисса пан̃ча [има̄ни пан̃часса (сйа̄. кам̣.)] т̣ха̄на̄ни тасмим̣ самайе на хонтӣ’’ти.
‘‘са̄дху са̄дху, са̄рипутта! йасмим̣, са̄рипутта, самайе арийаса̄вако павивекам̣ пӣтим̣ упасампаджджа вихарати, пан̃часса т̣ха̄на̄ни тасмим̣ самайе на хонти. йамписса ка̄мӯпасам̣хитам̣ дуккхам̣ доманассам̣, тамписса тасмим̣ самайе на хоти. йамписса ка̄мӯпасам̣хитам̣ сукхам̣ соманассам̣, тамписса тасмим̣ самайе на хоти. йамписса акусалӯпасам̣хитам̣ дуккхам̣ доманассам̣, тамписса тасмим̣ самайе на хоти. йамписса акусалӯпасам̣хитам̣ сукхам̣ соманассам̣, тамписса тасмим̣ самайе на хоти. йамписса кусалӯпасам̣хитам̣ дуккхам̣ доманассам̣, тамписса тасмим̣ самайе на хоти. йасмим̣, са̄рипутта, самайе арийаса̄вако павивекам̣ пӣтим̣ упасампаджджа вихарати, има̄нисса [има̄неттха (сӣ.)] пан̃ча т̣ха̄на̄ни тасмим̣ самайе на хонтӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. ван̣иджджа̄суттам̣
177. ‘‘пан̃чима̄, бхиккхаве, ван̣иджджа̄ упа̄сакена акаран̣ӣйа̄. катама̄ пан̃ча? саттхаван̣иджджа̄, саттаван̣иджджа̄, мам̣саван̣иджджа̄, маджджаван̣иджджа̄, висаван̣иджджа̄ – има̄ кхо, бхиккхаве, пан̃ча ван̣иджджа̄ упа̄сакена акаран̣ӣйа̄’’ти. саттамам̣.
8. ра̄джа̄суттам̣
178. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, апи ну тумхехи дит̣т̣хам̣ ва̄ сутам̣ ва̄ – ‘айам̣ пурисо па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивиратоти [пат̣ивирато хотӣти (сӣ.), пат̣ивирато хоти (сйа̄. кам̣. пӣ.)]. таменам̣ ра̄джа̄но гахетва̄ па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣ихету хананти ва̄ бандханти ва̄ пабба̄дженти ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ каронтӣ’’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘са̄дху, бхиккхаве! майа̄пи кхо етам̣, бхиккхаве, нева дит̣т̣хам̣ на сутам̣ – ‘айам̣ пурисо па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивиратоти. таменам̣ ра̄джа̄но гахетва̄ па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣ихету хананти ва̄ бандханти ва̄ пабба̄дженти ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ каронтӣ’ти. апи ча, кхвасса татхева па̄пакаммам̣ паведенти [татхева па̄пакам̣ каммам̣ паведайанти (сӣ.), тадева па̄пакаммам̣ паведети (сйа̄. кам̣.)] – ‘айам̣ пурисо иттхим̣ ва̄ пурисам̣ ва̄ джӣвита̄ воропесӣти [воропетӣти (сйа̄. кам̣.)]. таменам̣ ра̄джа̄но гахетва̄ па̄н̣а̄типа̄тахету хананти ва̄ бандханти ва̄ пабба̄дженти ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ каронти. апи ну тумхехи еварӯпам̣ дит̣т̣хам̣ ва̄ сутам̣ ва̄’’’ти? ‘‘дит̣т̣хан̃ча но, бханте, сутан̃ча суййиссати [сӯйиссати (сӣ. пӣ.)] ча̄’’ти.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, апи ну тумхехи дит̣т̣хам̣ ва̄ сутам̣ ва̄ – ‘айам̣ пурисо адинна̄да̄нам̣ паха̄йа адинна̄да̄на̄ пат̣ивиратоти. таменам̣ ра̄джа̄но гахетва̄ адинна̄да̄на̄ вераман̣ихету хананти ва̄ бандханти ва̄ пабба̄дженти ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ каронтӣ’’’ти? ‘‘но хетам̣ бханте’’. ‘‘са̄дху, бхиккхаве! майа̄пи кхо етам̣, бхиккхаве, нева дит̣т̣хам̣ на сутам̣ – ‘айам̣ пурисо адинна̄да̄нам̣ паха̄йа адинна̄да̄на̄ пат̣ивиратоти. таменам̣ ра̄джа̄но гахетва̄ адинна̄да̄на̄ вераман̣ихету хананти ва̄ бандханти ва̄ пабба̄дженти ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ каронтӣ’ти. апи ча кхвасса татхева па̄пакаммам̣ паведенти – ‘айам̣ пурисо га̄ма̄ ва̄ аран̃н̃а̄ ва̄ адиннам̣ тхеййасан̇кха̄там̣ а̄дийӣти [а̄дийати (сйа̄. кам̣.)]. таменам̣ ра̄джа̄но гахетва̄ адинна̄да̄нахету хананти ва̄ бандханти ва̄ пабба̄дженти ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ каронти. апи ну тумхехи еварӯпам̣ дит̣т̣хам̣ ва̄ сутам̣ ва̄’’’ти? ‘‘дит̣т̣хан̃ча но, бханте, сутан̃ча суййиссати ча̄’’ти.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, апи ну тумхехи дит̣т̣хам̣ ва̄ сутам̣ ва̄ – ‘айам̣ пурисо ка̄месумиччха̄ча̄рам̣ паха̄йа ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивиратоти. таменам̣ ра̄джа̄но гахетва̄ ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ вераман̣ихету хананти ва̄ бандханти ва̄ пабба̄дженти ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ каронтӣ’’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘са̄дху, бхиккхаве! майа̄пи кхо етам̣, бхиккхаве, нева дит̣т̣хам̣ на сутам̣ – ‘айам̣ пурисо ка̄месумиччха̄ча̄рам̣ паха̄йа ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивиратоти. таменам̣ ра̄джа̄но гахетва̄ ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ вераман̣ихету хананти ва̄ бандханти ва̄ пабба̄дженти ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ каронтӣ’ти. апи ча кхвасса татхева па̄пакаммам̣ паведенти – ‘айам̣ пурисо париттхӣсу паракума̄рӣсу ча̄риттам̣ а̄паджджӣти [а̄паджджати (сйа̄. кам̣.)]. таменам̣ ра̄джа̄но гахетва̄ ка̄месумиччха̄ча̄рахету хананти ва̄ бандханти ва̄ пабба̄дженти ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ каронти. апи ну тумхехи еварӯпам̣ дит̣т̣хам̣ ва̄ сутам̣ ва̄’’’ти? ‘‘дит̣т̣хан̃ча но, бханте, сутан̃ча суййиссати ча̄’’ти.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, апи ну тумхехи дит̣т̣хам̣ ва̄ сутам̣ ва̄ – ‘айам̣ пурисо муса̄ва̄дам̣ паха̄йа муса̄ва̄да̄ пат̣ивиратоти. таменам̣ ра̄джа̄но гахетва̄ муса̄ва̄да̄ вераман̣ихету хананти ва̄ бандханти ва̄ пабба̄дженти ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ каронтӣ’’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘са̄дху, бхиккхаве! майа̄пи кхо етам̣, бхиккхаве, нева дит̣т̣хам̣ на сутам̣ – ‘айам̣ пурисо муса̄ва̄дам̣ паха̄йа муса̄ва̄да̄ пат̣ивиратоти. таменам̣ ра̄джа̄но гахетва̄ муса̄ва̄да̄ вераман̣ихету хананти ва̄ бандханти ва̄ пабба̄дженти ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ каронтӣ’ти. апи ча кхвасса татхева па̄пакаммам̣ паведенти – ‘айам̣ пурисо гахапатисса ва̄ гахапатипуттасса ва̄ муса̄ва̄дена аттхам̣ пабхан̃джӣти [бхан̃джатӣти (сӣ.), бхан̃джати (сйа̄. кам̣.), бхан̃джӣти (пӣ.)]. таменам̣ ра̄джа̄но гахетва̄ муса̄ва̄дахету хананти ва̄ бандханти ва̄ пабба̄дженти ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ каронти. апи ну тумхехи еварӯпам̣ дит̣т̣хам̣ ва̄ сутам̣ ва̄’’’ти? ‘‘дит̣т̣хан̃ча но, бханте, сутан̃ча суййиссати ча̄’’ти.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, апи ну тумхехи дит̣т̣хам̣ ва̄ сутам̣ ва̄ – ‘айам̣ пурисо сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄нам̣ паха̄йа сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивиратоти. таменам̣ ра̄джа̄но гахетва̄ сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ вераман̣ихету хананти ва̄ бандханти ва̄ пабба̄дженти ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ каронтӣ’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘са̄дху, бхиккхаве! майа̄пи кхо етам̣, бхиккхаве, нева дит̣т̣хам̣ на сутам̣ – ‘айам̣ пурисо сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄нам̣ паха̄йа сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивиратоти. таменам̣ ра̄джа̄но гахетва̄ сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ вераман̣ихету хананти ва̄ бандханти ва̄ пабба̄дженти ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ каронтӣ’ти. апи ча кхвасса татхева па̄пакаммам̣ паведенти – ‘айам̣ пурисо сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄нам̣ ануйутто иттхим̣ ва̄ пурисам̣ ва̄ джӣвита̄ воропеси [воропети (сйа̄.)]; айам̣ пурисо сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄нам̣ ануйутто га̄ма̄ ва̄ аран̃н̃а̄ ва̄ адиннам̣ тхеййасан̇кха̄там̣ а̄дийи [а̄дийати (сӣ. сйа̄.)]; айам̣ пурисо сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄нам̣ ануйутто париттхӣсу паракума̄рӣсу ча̄риттам̣ а̄паджджи [а̄паджджати (сӣ. сйа̄.)]; айам̣ пурисо сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄нам̣ ануйутто гахапатисса ва̄ гахапатипуттасса ва̄ муса̄ва̄дена аттхам̣ пабхан̃джӣти. таменам̣ ра̄джа̄но гахетва̄ сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄нахету хананти ва̄ бандханти ва̄ пабба̄дженти ва̄ йатха̄паччайам̣ ва̄ каронти. апи ну тумхехи еварӯпам̣ дит̣т̣хам̣ ва̄ сутам̣ ва̄’’’ти? ‘‘дит̣т̣хан̃ча но, бханте, сутан̃ча суййиссати ча̄’’ти. ат̣т̣хамам̣.
9. гихисуттам̣
179. атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати пан̃чаматтехи упа̄сакасатехи паривуто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ а̄мантеси – ‘‘йам̣ кан̃чи [йам̣ кин̃чи (сӣ. пӣ.)], са̄рипутта, джа̄неййа̄тха гихим̣ ода̄тавасанам̣ пан̃часу сиккха̄падесу сам̣вутакаммантам̣ чатуннам̣ а̄бхичетасика̄нам̣ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нам̣ ника̄мала̄бхим̣ акиччхала̄бхим̣ акасирала̄бхим̣, со а̄кан̇кхама̄но аттана̄ва атта̄нам̣ бйа̄кареййа – ‘кхӣн̣анирайомхи кхӣн̣атираччха̄найони кхӣн̣апеттивисайо кхӣн̣а̄па̄йадуггативинипа̄то, сота̄паннохамасми авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о’’’ти.
‘‘катамесу пан̃часу сиккха̄падесу сам̣вутакамманто хоти? идха, са̄рипутта, арийаса̄вако па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти, адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти, ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивирато хоти, муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти, сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирато хоти. имесу пан̃часу сиккха̄падесу сам̣вутакамманто хоти.
‘‘катамесам̣ чатуннам̣ а̄бхичетасика̄нам̣ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нам̣ ника̄мала̄бхӣ хоти акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ? идха, са̄рипутта, арийаса̄вако буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи, саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’ти. айамасса пат̣хамо а̄бхичетасико дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ро адхигато хоти ависуддхасса читтасса висуддхийа̄ апарийода̄тасса читтасса парийодапана̄йа.
‘‘пуна чапарам̣, са̄рипутта, арийаса̄вако дхамме авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – ‘сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо сандит̣т̣хико ака̄лико ехипассико опанеййико паччаттам̣ ведитаббо вин̃н̃ӯхӣ’ти. айамасса дутийо а̄бхичетасико дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ро адхигато хоти ависуддхасса читтасса висуддхийа̄ апарийода̄тасса читтасса парийодапана̄йа.
‘‘пуна чапарам̣, са̄рипутта, арийаса̄вако сан̇гхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – ‘суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо уджуппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо н̃а̄йаппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо са̄мӣчиппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо, йадидам̣ чатта̄ри пурисайуга̄ни ат̣т̣ха пурисапуггала̄ еса бхагавато са̄вакасан̇гхо а̄хунеййо па̄хунеййо даккхин̣еййо ан̃джаликаран̣ӣйо ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса̄’ти. айамасса татийо а̄бхичетасико дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ро адхигато хоти ависуддхасса читтасса висуддхийа̄ апарийода̄тасса читтасса парийодапана̄йа.
‘‘пуна чапарам̣, са̄рипутта, арийаса̄вако арийакантехи сӣлехи саманна̄гато хоти акхан̣д̣ехи аччхиддехи асабалехи акамма̄сехи бхуджиссехи вин̃н̃уппасаттхехи апара̄мат̣т̣хехи сама̄дхисам̣ваттаникехи. айамасса чатуттхо а̄бхичетасико дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ро адхигато хоти ависуддхасса читтасса висуддхийа̄ апарийода̄тасса читтасса парийодапана̄йа. имесам̣ чатуннам̣ а̄бхичетасика̄нам̣ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нам̣ ника̄мала̄бхӣ хоти акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ.
‘‘йам̣ кан̃чи, са̄рипутта, джа̄неййа̄тха гихим̣ ода̄тавасанам̣ – имесу пан̃часу сиккха̄падесу сам̣вутакаммантам̣, имесан̃ча чатуннам̣ а̄бхичетасика̄нам̣ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нам̣ ника̄мала̄бхим̣ акиччхала̄бхим̣ акасирала̄бхим̣, со а̄кан̇кхама̄но аттана̄ва атта̄нам̣ бйа̄кареййа – ‘кхӣн̣анирайомхи кхӣн̣атираччха̄найони кхӣн̣апеттивисайо кхӣн̣а̄па̄йадуггативинипа̄то, сота̄паннохамасми авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о’’’ти.
‘‘нирайесу бхайам̣ дисва̄, па̄па̄ни париваджджайе;
арийадхаммам̣ сама̄да̄йа, пан̣д̣ито париваджджайе.
‘‘на хим̣се па̄н̣абхӯта̄ни, виджджама̄не параккаме;
муса̄ ча на бхан̣е джа̄нам̣, адиннам̣ на пара̄масе.
‘‘сехи да̄рехи сантут̣т̣хо, парада̄ран̃ча а̄раме [на̄раме (сӣ. сйа̄.)];
мерайам̣ ва̄рун̣им̣ джанту, на пиве читтамоханим̣.
‘‘ануссареййа самбуддхам̣, дхамман̃ча̄нувитаккайе;
абйа̄паджджам̣ [абйа̄паджджхам̣ (?) абйа̄паджджхам̣ (ка.)] хитам̣ читтам̣, девалока̄йа бха̄вайе.
‘‘упат̣т̣хите деййадхамме, пун̃н̃аттхасса джигӣсато [джигим̣сато (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)];
сантесу пат̣хамам̣ динна̄, випула̄ хоти даккхин̣а̄.
‘‘санто хаве паваккха̄ми, са̄рипутта сун̣охи ме;
ити кан̣ха̄су сета̄су, рохин̣ӣсу харӣсу ва̄.
‘‘камма̄са̄су сарӯпа̄су, госу па̄ревата̄су ва̄;
йа̄су ка̄сучи ета̄су, данто джа̄йати пун̇гаво.
‘‘дхорайхо баласампанно, калйа̄н̣аджаваниккамо;
тамева бха̄ре йун̃джанти, на̄сса ван̣н̣ам̣ париккхаре.
‘‘евамевам̣ мануссесу, йасмим̣ кисмин̃чи джа̄тийе;
кхаттийе бра̄хман̣е вессе, судде чан̣д̣а̄лапуккусе.
‘‘йа̄су ка̄сучи ета̄су, данто джа̄йати суббато;
дхаммат̣т̣хо сӣласампанно, саччава̄дӣ хирӣмано.
‘‘пахӣнаджа̄тимаран̣о, брахмачарийасса кевалӣ;
паннабха̄ро висам̣йутто, катакиччо ана̄саво.
‘‘па̄рагӯ саббадхамма̄нам̣, анупа̄да̄йа ниббуто;
тасмин̃ча вирадже кхетте, випула̄ хоти даккхин̣а̄.
‘‘ба̄ла̄ ча авиджа̄нанта̄, думмедха̄ ассута̄вино;
бахиддха̄ даданти да̄на̄ни, на хи санте упа̄саре.
‘‘йе ча санте упа̄санти, саппан̃н̃е дхӣрасаммате;
саддха̄ ча несам̣ сугате, мӯладжа̄та̄ патит̣т̣хита̄.
‘‘девалокан̃ча те йанти, куле ва̄ идха джа̄йаре;
анупуббена нибба̄нам̣, адхигаччханти пан̣д̣ита̄’’ти. навамам̣;
10. гавесӣсуттам̣
180. екам̣ самайам̣ бхагава̄ косалесу ча̄рикам̣ чарати махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣. аддаса̄ кхо бхагава̄ аддха̄намаггаппат̣ипанно ан̃н̃атарасмим̣ падесе махантам̣ са̄лаванам̣; дисва̄на [дисва̄ (сӣ. пӣ.)] магга̄ оккамма [уккамма (каттхачи)] йена там̣ са̄лаванам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ там̣ са̄лаванам̣ аджджхога̄хетва̄ ан̃н̃атарасмим̣ падесе ситам̣ па̄тва̄ка̄си.
атха кхо а̄йасмато а̄нандасса етадахоси – ‘‘ко ну кхо хету ко паччайо бхагавато ситасса па̄тукамма̄йа? на ака̄ран̣ена татха̄гата̄ ситам̣ па̄тукаронтӣ’’ти. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ко ну кхо, бханте, хету ко паччайо бхагавато ситасса па̄тукамма̄йа? на ака̄ран̣ена татха̄гата̄ ситам̣ па̄тукаронтӣ’’ти.
‘‘бхӯтапуббам̣, а̄нанда, имасмим̣ падесе нагарам̣ ахоси иддхан̃чева пхӣтан̃ча бахуджанам̣ а̄кин̣н̣амануссам̣. там̣ кхо пана̄нанда, нагарам̣ кассапо бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо упанисса̄йа виха̄си. кассапасса кхо пана̄нанда, бхагавато арахато самма̄самбуддхасса гавесӣ на̄ма упа̄сако ахоси сӣлесу апарипӯрака̄рӣ. гавесина̄ кхо, а̄нанда, упа̄сакена пан̃чаматта̄ни упа̄сакасата̄ни пат̣идесита̄ни сама̄дапита̄ни [сама̄да̄пита̄ни (?)] ахесум̣ сӣлесу апарипӯрака̄рино. атха кхо, а̄нанда, гавесисса упа̄сакасса етадахоси – ‘ахам̣ кхо имесам̣ пан̃чаннам̣ упа̄сакасата̄нам̣ бахӯпака̄ро [бахука̄ро (каттхачи)] пуббан̇гамо сама̄дапета̄ [сама̄да̄пета̄ (?)], ахан̃чамхи сӣлесу апарипӯрака̄рӣ, има̄ни ча пан̃ча упа̄сакасата̄ни сӣлесу апарипӯрака̄рино. иччетам̣ самасамам̣, наттхи кин̃чи атирекам̣; ханда̄хам̣ атирека̄йа̄’’’ти.
‘‘атха кхо, а̄нанда, гавесӣ упа̄сако йена та̄ни пан̃ча упа̄сакасата̄ни тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ та̄ни пан̃ча упа̄сакасата̄ни етадавоча – ‘аджджатагге мам̣ а̄йасманто сӣлесу парипӯрака̄рим̣ дха̄ретха̄’ти! атха кхо, а̄нанда, тесам̣ пан̃чаннам̣ упа̄сакасата̄нам̣ етадахоси – ‘аййо кхо гавесӣ амха̄кам̣ бахӯпака̄ро пуббан̇гамо сама̄дапета̄. аййо хи на̄ма гавесӣ сӣлесу парипӯрака̄рӣ бхависсати. киман̇гам̣ [киман̇га (сӣ. пӣ.)] пана майа’нти [пана на майанти (сӣ.) а. ни. 4.159; чӯл̣ава. 330; сам̣. ни. 5.1020 па̄л̣ийа̄ сам̣сандетаббам̣]! атха кхо, а̄нанда, та̄ни пан̃ча упа̄сакасата̄ни йена гавесӣ упа̄сако тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ гавесим̣ упа̄сакам̣ етадавочум̣ – ‘аджджатагге аййо гавесӣ има̄нипи пан̃ча упа̄сакасата̄ни сӣлесу парипӯрака̄рино дха̄ретӯ’ти. атха кхо, а̄нанда, гавесисса упа̄сакасса етадахоси – ‘ахам̣ кхо имесам̣ пан̃чаннам̣ упа̄сакасата̄нам̣ бахӯпака̄ро пуббан̇гамо сама̄дапета̄, ахан̃чамхи сӣлесу парипӯрака̄рӣ, има̄нипи пан̃ча упа̄сакасата̄ни сӣлесу парипӯрака̄рино. иччетам̣ самасамам̣, наттхи кин̃чи атирекам̣; ханда̄хам̣ атирека̄йа̄’’’ти!
‘‘атха кхо, а̄нанда, гавесӣ упа̄сако йена та̄ни пан̃ча упа̄сакасата̄ни тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ та̄ни пан̃ча упа̄сакасата̄ни етадавоча – ‘аджджатагге мам̣ а̄йасманто брахмача̄рим̣ дха̄ретха а̄ра̄ча̄ри [ана̄ча̄рим̣ (пӣ.)] виратам̣ метхуна̄ га̄мадхамма̄’ти. атха кхо, а̄нанда, тесам̣ пан̃чаннам̣ упа̄сакасата̄нам̣ етадахоси – ‘аййо кхо гавесӣ амха̄кам̣ бахӯпака̄ро пуббан̇гамо сама̄дапета̄. аййо хи на̄ма гавесӣ брахмача̄рӣ бхависсати а̄ра̄ча̄рӣ вирато метхуна̄ га̄мадхамма̄. киман̇гам̣ пана майа’нти! атха кхо, а̄нанда, та̄ни пан̃ча упа̄сакасата̄ни йена гавесӣ упа̄сако тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ гавесим̣ упа̄сакам̣ етадавочум̣ – ‘аджджатагге аййо гавесӣ има̄нипи пан̃ча упа̄сакасата̄ни брахмача̄рино дха̄рету а̄ра̄ча̄рино вирата̄ метхуна̄ га̄мадхамма̄’ти. атха кхо, а̄нанда, гавесисса упа̄сакасса етадахоси – ‘ахам̣ кхо имесам̣ пан̃чаннам̣ упа̄сакасата̄нам̣ бахӯпака̄ро пуббан̇гамо сама̄дапета̄. ахан̃чамхи сӣлесу парипӯрака̄рӣ. има̄нипи пан̃ча упа̄сакасата̄ни сӣлесу парипӯрака̄рино. ахан̃чамхи брахмача̄рӣ а̄ра̄ча̄рӣ вирато метхуна̄ га̄мадхамма̄. има̄нипи пан̃ча упа̄сакасата̄ни брахмача̄рино а̄ра̄ча̄рино вирата̄ метхуна̄ га̄мадхамма̄. иччетам̣ самасамам̣, наттхи кин̃чи атирекам̣; ханда̄хам̣ атирека̄йа̄’’’ти.
‘‘атха кхо, а̄нанда, гавесӣ упа̄сако йена та̄ни пан̃ча упа̄сакасата̄ни тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ та̄ни пан̃ча упа̄сакасата̄ни етадавоча – ‘аджджатагге мам̣ а̄йасманто екабхаттикам̣ дха̄ретха раттӯпаратам̣ виратам̣ вика̄лабходжана̄’ти. атха кхо, а̄нанда, тесам̣ пан̃чаннам̣ упа̄сакасата̄нам̣ етадахоси – ‘аййо кхо гавесӣ бахӯпака̄ро пуббан̇гамо сама̄дапета̄. аййо хи на̄ма гавесӣ екабхаттико бхависсати раттӯпарато вирато вика̄лабходжана̄. киман̇гам̣ пана майа’нти! атха кхо, а̄нанда, та̄ни пан̃ча упа̄сакасата̄ни йена гавесӣ упа̄сако тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ гавесим̣ упа̄сакам̣ етадавочум̣ – ‘аджджатагге аййо гавесӣ има̄нипи пан̃ча упа̄сакасата̄ни екабхаттике дха̄рету раттӯпарате вирате вика̄лабходжана̄’ти. атха кхо, а̄нанда, гавесисса упа̄сакасса етадахоси – ‘ахам̣ кхо имесам̣ пан̃чаннам̣ упа̄сакасата̄нам̣ бахӯпака̄ро пуббан̇гамо сама̄дапета̄. ахан̃чамхи сӣлесу парипӯрака̄рӣ. има̄нипи пан̃ча упа̄сакасата̄ни сӣлесу парипӯрака̄рино. ахан̃чамхи брахмача̄рӣ а̄ра̄ча̄рӣ вирато метхуна̄ га̄мадхамма̄. има̄нипи пан̃ча упа̄сакасата̄ни брахмача̄рино а̄ра̄ча̄рино вирата̄ метхуна̄ га̄мадхамма̄. ахан̃чамхи екабхаттико раттӯпарато вирато вика̄лабходжана̄. има̄нипи пан̃ча упа̄сакасата̄ни екабхаттика̄ раттӯпарата̄ вирата̄ вика̄лабходжана̄. иччетам̣ самасамам̣, наттхи кин̃чи атирекам̣; ханда̄хам̣ атирека̄йа̄’’’ти.
‘‘атха кхо, а̄нанда, гавесӣ упа̄сако йена кассапо бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ кассапам̣ бхагавантам̣ арахантам̣ самма̄самбуддхам̣ етадавоча – ‘лабхеййа̄хам̣, бханте, бхагавато сантике паббаджджам̣ лабхеййам̣ упасампада’нти. алаттха кхо, а̄нанда, гавесӣ упа̄сако кассапасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса сантике паббаджджам̣, алаттха упасампадам̣. ачирӯпасампанно кхо пана̄нанда, гавесӣ бхиккху еко вӯпакат̣т̣хо аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто начирассева – йассаттха̄йа кулапутта̄ саммадева ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджанти, тадануттарам̣ – брахмачарийапарийоса̄нам̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа виха̄си. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти аббхан̃н̃а̄си. ан̃н̃атаро ча пана̄нанда, гавесӣ бхиккху арахатам̣ ахоси.
‘‘атха кхо, а̄нанда, теса пан̃чаннам̣ упа̄сакасата̄нам̣ етадахоси – ‘аййо кхо гавесӣ амха̄кам̣ бахӯпака̄ро пуббан̇гамо сама̄дапета̄. аййо хи на̄ма гавесӣ кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджиссати. киман̇гам̣ пана майа’нти! атха кхо, а̄нанда, та̄ни пан̃ча упа̄сакасата̄ни йена кассапо бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ кассапам̣ бхагавантам̣ арахантам̣ самма̄самбуддхам̣ етадавочум̣ – ‘лабхеййа̄ма майам̣, бханте, бхагавато сантике паббаджджам̣, лабхеййа̄ма упасампада’нти. алабхим̣су кхо, а̄нанда, та̄ни пан̃ча упа̄сакасата̄ни кассапасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса сантике паббаджджам̣, алабхим̣су упасампадам̣.
‘‘атха кхо, а̄нанда, гавесисса бхиккхуно етадахоси – ‘ахам̣ кхо имасса ануттарасса вимуттисукхасса ника̄мала̄бхӣ хоми акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ. ахо ватима̄нипи пан̃ча бхиккхусата̄ни имасса ануттарасса вимуттисукхасса ника̄мала̄бхино ассу акиччхала̄бхино акасирала̄бхино’ти. атха кхо, а̄нанда, та̄ни пан̃ча бхиккхусата̄ни вӯпакат̣т̣ха̄ [бхиккхусата̄ни екека̄ вӯпакат̣т̣ха̄ (сйа̄. кам̣.)] аппаматта̄ а̄та̄пино пахитатта̄ вихаранта̄ начирассева – йассаттха̄йа кулапутта̄ саммадева ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджанти, тадануттарам̣ – брахмачарийапарийоса̄нам̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарим̣су. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти аббхан̃н̃им̣су’’.
‘‘ити кхо, а̄нанда, та̄ни пан̃ча бхиккхусата̄ни гавесӣпамукха̄ни уттаруттари [уттаруттарим̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] пан̣ӣтапан̣ӣтам̣ ва̄йамама̄на̄ ануттарам̣ вимуттим̣ саччха̄кам̣су. тасма̄тиха, а̄нанда, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘уттаруттари пан̣ӣтапан̣ӣтам̣ ва̄йамама̄на̄ ануттарам̣ вимуттим̣ саччхикарисса̄ма̄’ти. еван̃хи во, а̄нанда, сиккхитабба’’нти. дасамам̣.
упа̄сакавагго татийо.