3. татийапан̣н̣а̄сакам̣

(11) 1. пха̄сувиха̄равагго

1. са̄раджджасуттам̣

101. ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, секхавеса̄раджджакаран̣а̄ дхамма̄. катаме пан̃ча? идха, бхиккхаве, бхиккху саддхо хоти, сӣлава̄ хоти, бахуссуто хоти, а̄раддхавӣрийо хоти, пан̃н̃ава̄ хоти.

‘‘йам̣, бхиккхаве, ассаддхасса са̄раджджам̣ хоти, саддхасса там̣ са̄раджджам̣ на хоти. тасма̄йам̣ дхаммо секхавеса̄раджджакаран̣о.

‘‘йам̣, бхиккхаве, дуссӣласса са̄раджджам̣ хоти, сӣлавато там̣ са̄раджджам̣ на хоти. тасма̄йам̣ дхаммо секхавеса̄раджджакаран̣о.

‘‘йам̣, бхиккхаве, аппассутасса са̄раджджам̣ хоти, бахуссутасса там̣ са̄раджджам̣ на хоти. тасма̄йам̣ дхаммо секхавеса̄раджджакаран̣о.

‘‘йам̣, бхиккхаве, кусӣтасса са̄раджджам̣ хоти, а̄раддхавӣрийасса там̣ са̄раджджам̣ на хоти. тасма̄йам̣ дхаммо секхавеса̄раджджакаран̣о.

‘‘йам̣, бхиккхаве, дуппан̃н̃асса са̄раджджам̣ хоти, пан̃н̃авато там̣ са̄раджджам̣ на хоти. тасма̄йам̣ дхаммо секхавеса̄раджджакаран̣о. име кхо, бхиккхаве, пан̃ча секхавеса̄раджджакаран̣а̄ дхамма̄’’ти. пат̣хамам̣.

2. уссан̇китасуттам̣

102. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху уссан̇китапарисан̇кито хоти па̄пабхиккхӯти апи акуппадхаммопи [апи акуппадхаммо (сӣ. сйа̄. кам̣.)].

катамехи пан̃чахи? идха, бхиккхаве, бхиккху весийа̄гочаро ва̄ хоти, видхава̄гочаро ва̄ хоти, тхуллакума̄рика̄гочаро ва̄ хоти, пан̣д̣акагочаро ва̄ хоти, бхиккхунӣгочаро ва̄ хоти.

‘‘имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху уссан̇китапарисан̇кито хоти па̄пабхиккхӯти апи акуппадхаммопӣ’’ти. дутийам̣.

3. маха̄чорасуттам̣

103. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гато маха̄чоро сандхимпи чхиндати, ниллопампи харати, ека̄га̄рикампи кароти, парипантхепи тит̣т̣хати. катамехи пан̃чахи? идха, бхиккхаве, маха̄чоро висаманиссито ча хоти, гахананиссито ча, балаваниссито ча, бхогача̄гӣ ча, екача̄рӣ ча.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, маха̄чоро висаманиссито хоти? идха, бхиккхаве, маха̄чоро надӣвидуггам̣ ва̄ ниссито хоти паббатависамам̣ ва̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, маха̄чоро висаманиссито хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, маха̄чоро гахананиссито хоти? идха, бхиккхаве, маха̄чоро тин̣агаханам̣ ва̄ ниссито хоти руккхагаханам̣ ва̄ родхам̣ [гедхам̣ (сӣ.) а. ни. 3.51] ва̄ маха̄ванасан̣д̣ам̣ ва̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, маха̄чоро гахананиссито хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, маха̄чоро балаваниссито хоти? идха, бхиккхаве, маха̄чоро ра̄джа̄нам̣ ва̄ ра̄джамаха̄матта̄нам̣ ва̄ ниссито хоти. тасса евам̣ хоти – ‘саче мам̣ кочи кин̃чи ваккхати, име ме ра̄джа̄но ва̄ ра̄джамаха̄матта̄ ва̄ парийодха̄йа аттхам̣ бхан̣иссантӣ’ти. саче нам̣ кочи кин̃чи а̄ха, тйасса ра̄джа̄но ва̄ ра̄джамаха̄матта̄ ва̄ парийодха̄йа аттхам̣ бхан̣анти. евам̣ кхо, бхиккхаве, маха̄чоро балаваниссито хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, маха̄чоро бхогача̄гӣ хоти? идха, бхиккхаве, маха̄чоро ад̣д̣хо хоти махаддхано маха̄бхого. тасса евам̣ хоти – ‘саче мам̣ кочи кин̃чи ваккхати, ито бхогена пат̣исантхарисса̄мӣ’ти. саче нам̣ кочи кин̃чи а̄ха, тато бхогена пат̣исантхарати. евам̣ кхо, бхиккхаве, маха̄чоро бхогача̄гӣ хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, маха̄чоро екача̄рӣ хоти? идха, бхиккхаве, маха̄чоро екакова гахан̣а̄ни [ниггахан̣а̄ни (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] катта̄ хоти. там̣ кисса хету? ‘ма̄ ме гуйхаманта̄ бахиддха̄ самбхедам̣ агамам̣сӯ’ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, маха̄чоро екача̄рӣ хоти.

‘‘имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахан̇гехи саманна̄гато маха̄чоро сандхимпи чхиндати ниллопампи харати ека̄га̄рикампи кароти парипантхепи тит̣т̣хати.

‘‘евамевам̣ кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато па̄пабхиккху кхатам̣ упахатам̣ атта̄нам̣ парихарати, са̄ваджджо ча хоти са̄нуваджджо вин̃н̃ӯнам̣, бахун̃ча апун̃н̃ам̣ пасавати. катамехи пан̃чахи? идха, бхиккхаве, па̄пабхиккху висаманиссито ча хоти, гахананиссито ча, балаваниссито ча, бхогача̄гӣ ча, екача̄рӣ ча.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, па̄пабхиккху висаманиссито хоти? идха, бхиккхаве, па̄пабхиккху висамена ка̄йакаммена саманна̄гато хоти, висамена вачӣкаммена саманна̄гато хоти, висамена манокаммена саманна̄гато хоти. евам̣ кхо, бхиккхаве, па̄пабхиккху висаманиссито хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, па̄пабхиккху гахананиссито хоти? идха, бхиккхаве, па̄пабхиккху миччха̄дит̣т̣хико хоти антагга̄хика̄йа дит̣т̣хийа̄ саманна̄гато. евам̣ кхо, бхиккхаве, па̄пабхиккху гахананиссито хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, па̄пабхиккху балаваниссито хоти? идха, бхиккхаве, па̄пабхиккху ра̄джа̄нам̣ ва̄ ра̄джамаха̄матта̄нам̣ ва̄ ниссито хоти. тасса евам̣ хоти – ‘саче мам̣ кочи кин̃чи ваккхати, име ме ра̄джа̄но ва̄ ра̄джамаха̄матта̄ ва̄ парийодха̄йа аттхам̣ бхан̣иссантӣ’ти. саче нам̣ кочи кин̃чи а̄ха, тйасса ра̄джа̄но ва̄ ра̄джамаха̄матта̄ ва̄ парийодха̄йа аттхам̣ бхан̣анти. евам̣ кхо, бхиккхаве, па̄пабхиккху балаваниссито хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, па̄пабхиккху бхогача̄гӣ хоти? идха, бхиккхаве, па̄пабхиккху ла̄бхӣ хоти чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄ра̄нам̣. тасса евам̣ хоти – ‘саче мам̣ кочи кин̃чи ваккхати, ито ла̄бхена пат̣исантхарисса̄мӣ’ти. саче нам̣ кочи кин̃чи а̄ха, тато ла̄бхена пат̣исантхарати. евам̣ кхо, бхиккхаве, па̄пабхиккху бхогача̄гӣ хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, па̄пабхиккху екача̄рӣ хоти? идха, бхиккхаве, па̄пабхиккху екакова паччантимесу джанападесу нива̄сам̣ каппети. со таттха кула̄ни упасан̇каманто ла̄бхам̣ лабхати. евам̣ кхо, бхиккхаве, па̄пабхиккху екача̄рӣ хоти.

‘‘имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато па̄пабхиккху кхатам̣ упахатам̣ атта̄нам̣ парихарати, са̄ваджджо ча хоти са̄нуваджджо вин̃н̃ӯнам̣, бахун̃ча апун̃н̃ам̣ пасаватӣ’’ти. татийам̣.

4. саман̣асукхума̄ласуттам̣

104. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху саман̣есу саман̣асукхума̄ло хоти.

‘‘катамехи пан̃чахи? идха, бхиккхаве, бхиккху йа̄читова бахулам̣ чӣварам̣ парибхун̃джати, аппам̣ айа̄чито; йа̄читова бахулам̣ пин̣д̣апа̄там̣ парибхун̃джати, аппам̣ айа̄чито; йа̄читова бахулам̣ сена̄санам̣ парибхун̃джати, аппам̣ айа̄чито; йа̄читова бахулам̣ гила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рам̣ парибхун̃джати, аппам̣ айа̄чито. йехи кхо пана сабрахмача̄рӣхи саддхим̣ вихарати, тйасса [тйа̄сса (ка.) а. ни. 4.87] мана̄пенева бахулам̣ ка̄йакаммена самуда̄чаранти, аппам̣ амана̄пена; мана̄пенева бахулам̣ вачӣкаммена самуда̄чаранти, аппам̣ амана̄пена; мана̄пенева бахулам̣ манокаммена самуда̄чаранти, аппам̣ амана̄пена; мана̄пам̣йева упаха̄рам̣ упахаранти, аппам̣ амана̄пам̣. йа̄ни кхо пана та̄ни ведайита̄ни питтасамут̣т̣ха̄на̄ни ва̄ семхасамут̣т̣ха̄на̄ни ва̄ ва̄тасамут̣т̣ха̄на̄ни ва̄ саннипа̄тика̄ни ва̄ утупарин̣а̄маджа̄ни ва̄ висамапариха̄раджа̄ни ва̄ опаккамика̄ни ва̄ каммавипа̄каджа̄ни ва̄, та̄нисса на бахудева уппаджджанти. аппа̄ба̄дхо хоти, чатуннам̣ джха̄на̄нам̣ а̄бхичетасика̄нам̣ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нам̣ ника̄мала̄бхӣ хоти акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ, а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху саман̣есу саман̣асукхума̄ло хоти.

‘‘йан̃хи там̣, бхиккхаве, самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘саман̣есу саман̣асукхума̄ло’ти, мамева там̣, бхиккхаве, самма̄ [мамева там̣ самма̄ (?)] вадама̄но вадеййа – ‘саман̣есу саман̣асукхума̄ло’ти. ахан̃хи, бхиккхаве, йа̄читова бахулам̣ чӣварам̣ парибхун̃джа̄ми, аппам̣ айа̄чито; йа̄читова бахулам̣ пин̣д̣апа̄там̣ парибхун̃джа̄ми, аппам̣ айа̄чито; йа̄читова бахулам̣ сена̄санам̣ парибхун̃джа̄ми, аппам̣ айа̄чито; йа̄читова бахулам̣ гила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рам̣ парибхун̃джа̄ми, аппам̣ айа̄чито. йехи кхо пана бхиккхӯхи саддхим̣ вихара̄ми, те мам̣ мана̄пенева бахулам̣ ка̄йакаммена самуда̄чаранти, аппам̣ амана̄пена; мана̄пенева бахулам̣ вачӣкаммена самуда̄чаранти, аппам̣ амана̄пена; мана̄пенева бахулам̣ манокаммена самуда̄чаранти, аппам̣ амана̄пена; мана̄пам̣йева упаха̄рам̣ упахаранти, аппам̣ амана̄пам̣. йа̄ни кхо пана та̄ни ведайита̄ни – питтасамут̣т̣ха̄на̄ни ва̄ семхасамут̣т̣ха̄на̄ни ва̄ ва̄тасамут̣т̣ха̄на̄ни ва̄ саннипа̄тика̄ни ва̄ утупарин̣а̄маджа̄ни ва̄ висамапариха̄раджа̄ни ва̄ опаккамика̄ни ва̄ каммавипа̄каджа̄ни ва̄ – та̄ни ме на бахудева уппаджджанти. аппа̄ба̄дхохамасми, чатуннам̣ кхо панасми [чатуннам̣ кхо пана (сӣ.), чатуннам̣ (сйа̄. пӣ.)] джха̄на̄нам̣ а̄бхичетасика̄нам̣ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нам̣ ника̄мала̄бхӣ [ника̄мала̄бхӣ хоми (сӣ. ка.)] акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ, а̄сава̄нам̣ кхайа̄…пе… саччхикатва̄ упасампаджджа вихара̄ми.

‘‘йан̃хи там̣, бхиккхаве, самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘саман̣есу саман̣асукхума̄ло’ти, мамева там̣, бхиккхаве, самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘саман̣есу саман̣асукхума̄ло’’’ти. чатуттхам̣.

5. пха̄сувиха̄расуттам̣

105. ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, пха̄сувиха̄ра̄. катаме пан̃ча? идха, бхиккхаве, бхиккхуно меттам̣ ка̄йакаммам̣ паччупат̣т̣хитам̣ хоти сабрахмача̄рӣсу а̄ви чева рахо ча, меттам̣ вачӣкаммам̣…пе… меттам̣ манокаммам̣ паччупат̣т̣хитам̣ хоти сабрахмача̄рӣсу а̄ви чева рахо ча. йа̄ни та̄ни сӣла̄ни акхан̣д̣а̄ни аччхидда̄ни асабала̄ни акамма̄са̄ни бхуджисса̄ни вин̃н̃уппасаттха̄ни апара̄мат̣т̣ха̄ни сама̄дхисам̣ваттаника̄ни, татха̄рӯпехи сӣлехи сӣласа̄ман̃н̃агато вихарати сабрахмача̄рӣхи а̄ви чева рахо ча. йа̄йам̣ дит̣т̣хи арийа̄ ниййа̄ника̄ ниййа̄ти таккарасса самма̄ дуккхаккхайа̄йа, татха̄рӯпа̄йа дит̣т̣хийа̄ дит̣т̣хиса̄ман̃н̃агато вихарати сабрахмача̄рӣхи а̄ви чева рахо ча. име кхо, бхиккхаве, пан̃ча пха̄сувиха̄ра̄’’ти. пан̃чамам̣.

6. а̄нандасуттам̣

106. екам̣ самайам̣ бхагава̄ косамбийам̣ вихарати гхосита̄ра̄ме. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘китта̄вата̄ ну кхо, бханте, бхиккху сан̇гхе [бхиккхум̣сам̣гхо (сйа̄. пӣ.)] вихаранто пха̄сум̣ вихареййа̄’’ти? ‘‘йато кхо, а̄нанда, бхиккху аттана̄ [аттана̄ ча (пӣ. ка.)] сӣласампанно хоти, но [но ча (ка.)] парам̣ адхисӣле сампаватта̄ [сампаватта̄ хоти (ка.)]; етта̄вата̄пи кхо, а̄нанда, бхиккху сан̇гхе вихаранто пха̄сум̣ вихареййа̄’’ти.

‘‘сийа̄ пана, бханте, ан̃н̃опи парийа̄йо йатха̄ бхиккху сан̇гхе вихаранто пха̄сум̣ вихареййа̄’’ти? ‘‘сийа̄, а̄нанда [а̄нанда̄ти бхагава̄ а̄воча (сйа̄. пӣ.)]! йато кхо, а̄нанда, бхиккху аттана̄ сӣласампанно хоти, но парам̣ адхисӣле сампаватта̄; атта̄нупеккхӣ ча хоти, но пара̄нупеккхӣ; етта̄вата̄пи кхо, а̄нанда, бхиккху сан̇гхе вихаранто пха̄сум̣ вихареййа̄’’ти.

‘‘сийа̄ пана, бханте, ан̃н̃опи парийа̄йо йатха̄ бхиккху сан̇гхе вихаранто пха̄сум̣ вихареййа̄’’ти? ‘‘сийа̄, а̄нанда! йато кхо, а̄нанда, бхиккху аттана̄ сӣласампанно хоти, но парам̣ адхисӣле сампаватта̄; атта̄нупеккхӣ ча хоти, но пара̄нупеккхӣ; апан̃н̃а̄то ча хоти, тена ча апан̃н̃а̄такена но паритассати; етта̄вата̄пи кхо, а̄нанда, бхиккху сан̇гхе вихаранто пха̄сум̣ вихареййа̄’’ти.

‘‘сийа̄ пана, бханте, ан̃н̃опи парийа̄йо йатха̄ бхиккху сан̇гхе вихаранто пха̄сум̣ вихареййа̄’’ти? ‘‘сийа̄, а̄нанда! йато кхо, а̄нанда, бхиккху аттана̄ сӣласампанно хоти, но парам̣ адхисӣле сампаватта̄; атта̄нупеккхӣ ча хоти, но пара̄нупеккхӣ; апан̃н̃а̄то ча хоти, тена ча апан̃н̃а̄такена но паритассати; чатуннан̃ча [чатуннам̣ (пӣ. ка.)] джха̄на̄нам̣ а̄бхичетасика̄нам̣ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нам̣ ника̄мала̄бхӣ хоти акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ; етта̄вата̄пи кхо, а̄нанда, бхиккху сан̇гхе вихаранто пха̄сум̣ вихареййа̄’’ти.

‘‘сийа̄ пана, бханте, ан̃н̃опи парийа̄йо йатха̄ бхиккху сан̇гхе вихаранто пха̄сум̣ вихареййа̄’’ти? ‘‘сийа̄, а̄нанда! йато кхо, а̄нанда, бхиккху аттана̄ сӣласампанно хоти, но парам̣ адхисӣле сампаватта̄; атта̄нупеккхӣ ча хоти, но пара̄нупеккхӣ; апан̃н̃а̄то ча хоти, тена ча апан̃н̃а̄такена но паритассати; чатуннан̃ча джха̄на̄нам̣ а̄бхичетасика̄нам̣ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нам̣ ника̄мала̄бхӣ хоти акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ; а̄сава̄нан̃ча [а̄сава̄нам̣ (сӣ. пӣ. ка.)] кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати; етта̄вата̄пи кхо, а̄нанда, бхиккху сан̇гхе вихаранто пха̄сум̣ вихареййа.

‘‘имамха̄ ча̄хам̣, а̄нанда, пха̄сувиха̄ра̄ ан̃н̃о пха̄сувиха̄ро уттаритаро ва̄ пан̣ӣтатаро ва̄ наттхӣти вада̄мӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.

7. сӣласуттам̣

107. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху а̄хунеййо хоти па̄хунеййо даккхин̣еййо ан̃джаликаран̣ӣйо ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса.

‘‘катамехи пан̃чахи? идха, бхиккхаве, бхиккху сӣласампанно хоти, сама̄дхисампанно хоти, пан̃н̃а̄сампанно хоти, вимуттисампанно хоти, вимуттин̃а̄н̣адассанасампанно хоти.

‘‘имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху а̄хунеййо хоти па̄хунеййо даккхин̣еййо ан̃джаликаран̣ӣйо ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса̄’’ти. саттамам̣.

8. асекхасуттам̣

108. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху а̄хунеййо хоти па̄хунеййо даккхин̣еййо…пе… ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса.

‘‘катамехи, пан̃чахи? идха, бхиккхаве, бхиккху асекхена сӣлаккхандхена саманна̄гато хоти, асекхена сама̄дхиккхандхена саманна̄гато хоти, асекхена пан̃н̃а̄ккхандхена саманна̄гато хоти, асекхена вимуттиккхандхена саманна̄гато хоти, асекхена вимуттин̃а̄н̣адассанаккхандхена саманна̄гато хоти. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху а̄хунеййо хоти…пе… ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса̄’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. ча̄туддисасуттам̣

109. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху ча̄туддисо хоти. катамехи пан̃чахи? идха, бхиккхаве, бхиккху сӣлава̄ хоти, па̄тимоккхасам̣варасам̣вуто вихарати а̄ча̄рагочарасампанно ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вӣ, сама̄да̄йа сиккхати сиккха̄падесу; бахуссуто хоти сутадхаро сутасанничайо, йе те дхамма̄ а̄дикалйа̄н̣а̄ маджджхекалйа̄н̣а̄ парийоса̄накалйа̄н̣а̄ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ абхиваданти, татха̄рӯпа̄сса дхамма̄ бахуссута̄ хонти дха̄та̄ вачаса̄ паричита̄ манаса̄нупеккхита̄ дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄; сантут̣т̣хо хоти итарӣтарачӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена; чатуннам̣ джха̄на̄нам̣ а̄бхичетасика̄нам̣ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нам̣ ника̄мала̄бхӣ хоти акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ; а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати. имехи, кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху ча̄туддисо хотӣ’’ти. навамам̣.

10. аран̃н̃асуттам̣

110. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху алам̣ аран̃н̃аванапаттха̄ни панта̄ни сена̄сана̄ни пат̣исевитум̣. катамехи пан̃чахи? идха, бхиккхаве, бхиккху сӣлава̄ хоти…пе… сама̄да̄йа сиккхати сиккха̄падесу; бахуссуто хоти…пе… дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄; а̄раддхавӣрийо вихарати тха̄мава̄ дал̣хапараккамо аниккхиттадхуро кусалесу дхаммесу; чатуннам̣ джха̄на̄нам̣ а̄бхичетасика̄нам̣ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нам̣ ника̄мала̄бхӣ хоти акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ; а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху алам̣ аран̃н̃аванапаттха̄ни панта̄ни сена̄сана̄ни пат̣исевиту’’нти. дасамам̣.

пха̄сувиха̄равагго пат̣хамо.

тассудда̄нам̣ –

са̄раджджам̣ сан̇кито чоро, сукхума̄лам̣ пха̄су пан̃чамам̣;

а̄нанда сӣла̄секха̄ ча, ча̄туддисо аран̃н̃ена ча̄ти.

(12) 2. андхакавиндавагго

1. кулӯпакасуттам̣

111. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато кулӯпако бхиккху кулесу аппийо ча хоти амана̄по ча агару ча абха̄ванӣйо ча. катамехи пан̃чахи? асантхавависса̄сӣ [асантхутависса̄сӣ (сӣ.), асандхавависса̄сӣ (ка.)] ча хоти, аниссаравикаппӣ ча, виссат̣т̣хупасевӣ [вийаттхупасевӣ (сӣ.), бйаттхупасевӣ (сйа̄. кам̣.), вйаттӯпасевӣ (пӣ.)] ча, упакан̣н̣акаджаппӣ ча, атийа̄чанако ча. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато кулӯпако бхиккху кулесу аппийо ча хоти амана̄по ча агару ча абха̄ванӣйо ча.

‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато кулӯпако бхиккху кулесу пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча. катамехи пан̃чахи? на асантхавависса̄сӣ ча хоти, на аниссаравикаппӣ ча, на виссат̣т̣хупасевӣ ча, на упакан̣н̣акаджаппӣ ча, на атийа̄чанако ча. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато кулӯпако бхиккху кулесу пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча̄’’ти. пат̣хамам̣.

2. паччха̄саман̣асуттам̣

112. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато паччха̄саман̣о на а̄да̄таббо. катамехи пан̃чахи? атидӯре ва̄ гаччхати ачча̄санне ва̄, на паттапарийа̄паннам̣ ган̣хати, а̄паттиса̄манта̄ бхан̣ама̄нам̣ на нива̄рети, бхан̣ама̄насса антарантара̄ катхам̣ опа̄тети, дуппан̃н̃о хоти джал̣о ел̣амӯго. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато паччха̄саман̣о на а̄да̄таббо.

‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато паччха̄саман̣о а̄да̄таббо. катамехи пан̃чахи? на̄тидӯре гаччхати на ачча̄санне, паттапарийа̄паннам̣ ган̣хати, а̄паттиса̄манта̄ бхан̣ама̄нам̣ нива̄рети, бхан̣ама̄насса на антарантара̄ катхам̣ опа̄тети, пан̃н̃ава̄ хоти аджал̣о анел̣амӯго. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато паччха̄саман̣о а̄да̄таббо’’ти. дутийам̣.

3. самма̄сама̄дхисуттам̣

113. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху абхаббо самма̄сама̄дхим̣ упасампаджджа вихаритум̣. катамехи пан̃чахи? идха, бхиккхаве, бхиккху аккхамо хоти рӯпа̄нам̣, аккхамо садда̄нам̣, аккхамо гандха̄нам̣, аккхамо раса̄нам̣, аккхамо пхот̣т̣хабба̄нам̣. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху абхаббо самма̄сама̄дхим̣ упасампаджджа вихаритум̣.

‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху бхаббо самма̄сама̄дхим̣ упасампаджджа вихаритум̣. катамехи пан̃чахи? идха, бхиккхаве, бхиккху кхамо хоти рӯпа̄нам̣, кхамо садда̄нам̣, кхамо гандха̄нам̣, кхамо раса̄нам̣, кхамо пхот̣т̣хабба̄нам̣. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху бхаббо самма̄сама̄дхим̣ упасампаджджа вихариту’’нти. татийам̣.

4. андхакавиндасуттам̣

114. екам̣ самайам̣ бхагава̄ магадхесу вихарати андхакавинде. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ бхагава̄ етадавоча –

‘‘йе те, а̄нанда, бхиккхӯ нава̄ ачирапаббаджита̄ адхуна̄гата̄ имам̣ дхаммавинайам̣, те во, а̄нанда, бхиккхӯ пан̃часу дхаммесу сама̄дапетабба̄ [сама̄да̄петабба̄ (?)] нивесетабба̄ патит̣т̣ха̄петабба̄. катамесу пан̃часу? ‘етха тумхе, а̄вусо, сӣлава̄ хотха, па̄тимоккхасам̣варасам̣вута̄ вихаратха а̄ча̄рагочарасампанна̄ ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вино, сама̄да̄йа сиккхатха сиккха̄падесӯ’ти – ити па̄тимоккхасам̣варе сама̄дапетабба̄ нивесетабба̄ патит̣т̣ха̄петабба̄.

‘‘‘етха тумхе, а̄вусо, индрийесу гуттадва̄ра̄ вихаратха а̄раккхасатино нипаккасатино [нипакасатино (сӣ. сйа̄.), непаккасатино (?)], са̄раккхитама̄наса̄ сата̄раккхена четаса̄ саманна̄гата̄’ти – ити индрийасам̣варе сама̄дапетабба̄ нивесетабба̄ патит̣т̣ха̄петабба̄.

‘‘‘етха тумхе, а̄вусо, аппабхасса̄ хотха, бхассе парийантака̄рино’ти – ити бхассапарийанте сама̄дапетабба̄ нивесетабба̄ патит̣т̣ха̄петабба̄.

‘‘‘етха тумхе, а̄вусо, а̄ран̃н̃ика̄ хотха, аран̃н̃аванапаттха̄ни панта̄ни сена̄сана̄ни пат̣исеватха̄’ти – ити ка̄йавӯпака̄се сама̄дапетабба̄ нивесетабба̄ патит̣т̣ха̄петабба̄.

‘‘‘етха тумхе, а̄вусо, самма̄дит̣т̣хика̄ хотха самма̄дассанена саманна̄гата̄’ти – ити самма̄дассане сама̄дапетабба̄ нивесетабба̄ патит̣т̣ха̄петабба̄. йе те, а̄нанда, бхиккхӯ нава̄ ачирапаббаджита̄ адхуна̄гата̄ имам̣ дхаммавинайам̣, те во, а̄нанда, бхиккхӯ имесу пан̃часу дхаммесу сама̄дапетабба̄ нивесетабба̄ патит̣т̣ха̄петабба̄’’ти. чатуттхам̣.

5. маччхаринӣсуттам̣

115. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ нирайе. катамехи пан̃чахи? а̄ва̄самаччхаринӣ хоти, куламаччхаринӣ хоти, ла̄бхамаччхаринӣ хоти, ван̣н̣амаччхаринӣ хоти, дхаммамаччхаринӣ хоти. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ нирайе.

‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ сагге. катамехи пан̃чахи? на а̄ва̄самаччхаринӣ хоти, на куламаччхаринӣ хоти, на ла̄бхамаччхаринӣ хоти, на ван̣н̣амаччхаринӣ хоти, на дхаммамаччхаринӣ хоти. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ сагге’’ти. пан̃чамам̣.

6. ван̣н̣ана̄суттам̣

116. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ нирайе. катамехи пан̃чахи? ананувичча апарийога̄хетва̄ аван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сати, ананувичча апарийога̄хетва̄ ван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сати, ананувичча апарийога̄хетва̄ аппаса̄данӣйе т̣ха̄не паса̄дам̣ упадам̣сети, ананувичча апарийога̄хетва̄ паса̄данӣйе т̣ха̄не аппаса̄дам̣ упадам̣сети, саддха̄деййам̣ винипа̄тети. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ нирайе.

‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ сагге. катамехи пан̃чахи? анувичча парийога̄хетва̄ аван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сати, анувичча парийога̄хетва̄ ван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сати, анувичча парийога̄хетва̄ аппаса̄данӣйе т̣ха̄не аппаса̄дам̣ упадам̣сети, анувичча парийога̄хетва̄ паса̄данӣйе т̣ха̄не паса̄дам̣ упадам̣сети, саддха̄деййам̣ на винипа̄тети. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ сагге’’ти. чхат̣т̣хам̣.

7. иссукинӣсуттам̣

117. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ нирайе. катамехи пан̃чахи? ананувичча апарийога̄хетва̄ аван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сати, ананувичча апарийога̄хетва̄ ван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сати, иссукинӣ ча хоти, маччхаринӣ ча, саддха̄деййам̣ [саддха̄деййан̃ча (сйа̄.)] винипа̄тети. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ нирайе.

‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ сагге. катамехи пан̃чахи? анувичча парийога̄хетва̄ аван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сати, анувичча парийога̄хетва̄ ван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сати, аниссукинӣ ча хоти, амаччхаринӣ ча, саддха̄деййам̣ на винипа̄тети. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ сагге’’ти. саттамам̣.

8. миччха̄дит̣т̣хикасуттам̣

118. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ нирайе. катамехи пан̃чахи? ананувичча апарийога̄хетва̄ аван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сати, ананувичча апарийога̄хетва̄ ван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сати, миччха̄дит̣т̣хика̄ ча хоти, миччха̄сан̇каппа̄ ча, саддха̄деййам̣ винипа̄тети. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ нирайе.

‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ сагге. катамехи пан̃чахи? анувичча парийога̄хетва̄ аван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сати, анувичча парийога̄хетва̄ ван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сати, самма̄дит̣т̣хика̄ ча, хоти, самма̄сан̇каппа̄ ча, саддха̄деййам̣ на винипа̄тети. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ сагге’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. миччха̄ва̄ча̄суттам̣

119. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ нирайе. катамехи пан̃чахи? ананувичча апарийога̄хетва̄ аван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сати, ананувичча апарийога̄хетва̄ ван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сати, миччха̄ва̄ча̄ ча хоти, миччха̄камманта̄ ча, саддха̄деййам̣ винипа̄тети. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ нирайе.

‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ сагге. катамехи пан̃чахи? анувичча парийога̄хетва̄ аван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сати, анувичча парийога̄хетва̄ ван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сати, самма̄ва̄ча̄ ча хоти, самма̄камманта̄ ча, саддха̄деййам̣ на винипа̄тети. имехи кхо бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ сагге’’ти. навамам̣.

10. миччха̄ва̄йа̄масуттам̣

120. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ нирайе. катамехи пан̃чахи? ананувичча апарийога̄хетва̄ аван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сати, ананувичча апарийога̄хетва̄ ван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сати, миччха̄ва̄йа̄ма̄ ча хоти, миччха̄сатинӣ ча [миччха̄сати ча (сйа̄.)], саддха̄деййам̣ винипа̄тети. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ нирайе.

‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ сагге. катамехи пан̃чахи? анувичча парийога̄хетва̄ аван̣н̣а̄рахасса аван̣н̣ам̣ бха̄сати, анувичча парийога̄хетва̄ ван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сати, самма̄ва̄йа̄ма̄ ча хоти, самма̄сатинӣ ча, саддха̄деййам̣ на винипа̄тети. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гата̄ бхиккхунӣ йатха̄бхатам̣ никкхитта̄ евам̣ сагге’’ти. дасамам̣.

андхакавиндавагго дутийо.

тассудда̄нам̣ –

кулӯпако паччха̄саман̣о, сама̄дхиандхакавиндам̣;

маччхарӣ ван̣н̣ана̄ исса̄, дит̣т̣хива̄ча̄йа ва̄йама̄ти.

(13) 3. гила̄навагго

1. гила̄насуттам̣

121. екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. атха кхо бхагава̄ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена гила̄наса̄ла̄ тенупасан̇ками. аддаса̄ кхо бхагава̄ ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ дуббалам̣ гила̄накам̣; дисва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси –

‘‘йам̣ кин̃чи [йам̣ кин̃чи (сйа̄. кам̣.)], бхиккхаве, бхиккхум̣ дуббалам̣ [бхиккхаве дуббалам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] гила̄накам̣ пан̃ча дхамма̄ на виджаханти, тассетам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ – ‘начирассева а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихариссатӣ’’’ти.

‘‘катаме пан̃ча? идха, бхиккхаве, бхиккху асубха̄нупассӣ ка̄йе вихарати, а̄ха̄ре пат̣икӯласан̃н̃ӣ, саббалоке анабхиратасан̃н̃ӣ [саббаттхапи евамева диссати], саббасан̇кха̄ресу аничча̄нупассӣ, маран̣асан̃н̃а̄ кхо панасса аджджхаттам̣ сӯпат̣т̣хита̄ хоти. йам̣ кин̃чи, бхиккхаве, бхиккхум̣ дуббалам̣ гила̄накам̣ име пан̃ча дхамма̄ на виджаханти, тассетам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ – ‘начирассева а̄сава̄нам̣ кхайа̄…пе… саччхикатва̄ упасампаджджа вихариссатӣ’’’ти. пат̣хамам̣.

2. сатисӯпат̣т̣хитасуттам̣

122. ‘‘йо хи кочи, бхиккхаве, бхиккху ва̄ бхиккхунӣ ва̄ пан̃ча дхамме бха̄вети пан̃ча дхамме бахулӣкароти, тасса двиннам̣ пхала̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ пхалам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ – дит̣т̣хева дхамме ан̃н̃а̄, сати ва̄ упа̄дисесе ана̄га̄мита̄.

‘‘катаме пан̃ча? идха, бхиккхаве, бхиккхуно аджджхаттан̃н̃ева сати сӯпат̣т̣хита̄ хоти дхамма̄нам̣ удайаттхага̄минийа̄ пан̃н̃а̄йа, асубха̄нупассӣ ка̄йе вихарати, а̄ха̄ре пат̣икӯласан̃н̃ӣ, саббалоке анабхиратасан̃н̃ӣ, саббасан̇кха̄ресу аничча̄нупассӣ. йо хи кочи, бхиккхаве, бхиккху ва̄ бхиккхунӣ ва̄ име пан̃ча дхамме бха̄вети име пан̃ча дхамме бахулӣкароти, тасса двиннам̣ пхала̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ пхалам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ – дит̣т̣хева дхамме ан̃н̃а̄, сати ва̄ упа̄дисесе ана̄га̄мита̄’’ти. дутийам̣.

3. пат̣хамаупат̣т̣ха̄касуттам̣

123. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато гила̄но дӯпат̣т̣ха̄ко [дупат̣т̣ха̄ко (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.) маха̄ва. 366] хоти. катамехи пан̃чахи? асаппа̄йака̄рӣ хоти, саппа̄йе маттам̣ на джа̄на̄ти, бхесаджджам̣ наппат̣исевита̄ хоти, аттхака̄масса гила̄нупат̣т̣ха̄касса на йатха̄бхӯтам̣ а̄ба̄дхам̣ а̄викатта̄ хоти абхиккамантам̣ ва̄ абхиккаматӣти пат̣иккамантам̣ ва̄ пат̣иккаматӣти т̣хитам̣ ва̄ т̣хитоти, уппанна̄нам̣ са̄рӣрика̄нам̣ ведана̄нам̣ дуккха̄нам̣ тибба̄нам̣ [типпа̄нам̣ (сӣ.) маха̄ва. 366] кхара̄нам̣ кат̣ука̄нам̣ аса̄та̄нам̣ амана̄па̄нам̣ па̄н̣ахара̄нам̣ анадхива̄сакаджа̄тико хоти. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато гила̄но дӯпат̣т̣ха̄ко хоти.

‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато гила̄но сӯпат̣т̣ха̄ко хоти. катамехи пан̃чахи? саппа̄йака̄рӣ хоти, саппа̄йе маттам̣ джа̄на̄ти, бхесаджджам̣ пат̣исевита̄ хоти, аттхака̄масса гила̄нупат̣т̣ха̄касса йатха̄бхӯтам̣ а̄ба̄дхам̣ а̄викатта̄ хоти абхиккамантам̣ ва̄ абхиккаматӣти пат̣иккамантам̣ ва̄ пат̣иккаматӣти т̣хитам̣ ва̄ т̣хитоти, уппанна̄нам̣ са̄рӣрика̄нам̣ ведана̄нам̣ дуккха̄нам̣ тибба̄нам̣ кхара̄нам̣ кат̣ука̄нам̣ аса̄та̄нам̣ амана̄па̄нам̣ па̄н̣ахара̄нам̣ адхива̄сакаджа̄тико хоти. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато гила̄но сӯпат̣т̣ха̄ко хотӣ’’ти. татийам̣.

4. дутийаупат̣т̣ха̄касуттам̣

124. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато гила̄нупат̣т̣ха̄ко на̄лам̣ гила̄нам̣ упат̣т̣ха̄тум̣. катамехи пан̃чахи? наппат̣ибало хоти бхесаджджам̣ сам̣видха̄тум̣; саппа̄йа̄саппа̄йам̣ на джа̄на̄ти, асаппа̄йам̣ упана̄мети, саппа̄йам̣ апана̄мети; а̄мисантаро гила̄нам̣ упат̣т̣ха̄ти, но меттачитто; джегуччхӣ хоти учча̄рам̣ ва̄ пасса̄вам̣ ва̄ вантам̣ ва̄ кхел̣ам̣ ва̄ нӣхаритум̣; наппат̣ибало хоти гила̄нам̣ ка̄лена ка̄лам̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассетум̣ сама̄дапетум̣ [сама̄да̄петум̣ (?) маха̄ва. 366] самуттеджетум̣ сампахам̣сетум̣. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато гила̄нупат̣т̣ха̄ко на̄лам̣ гила̄нам̣ упат̣т̣ха̄тум̣.

‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато гила̄нупат̣т̣ха̄ко алам̣ гила̄нам̣ упат̣т̣ха̄тум̣. катамехи пан̃чахи? пат̣ибало хоти бхесаджджам̣ сам̣видха̄тум̣; саппа̄йа̄саппа̄йам̣ джа̄на̄ти, асаппа̄йам̣ апана̄мети, саппа̄йам̣ упана̄мети; меттачитто гила̄нам̣ упат̣т̣ха̄ти, но а̄мисантаро; аджегуччхӣ хоти учча̄рам̣ ва̄ пасса̄вам̣ ва̄ вантам̣ ва̄ кхел̣ам̣ ва̄ нӣхаритум̣; пат̣ибало хоти гила̄нам̣ ка̄лена ка̄лам̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассетум̣ сама̄дапетум̣ самуттеджетум̣ сампахам̣сетум̣. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато гила̄нупат̣т̣ха̄ко алам̣ гила̄нам̣ упат̣т̣ха̄ту’’нти. чатуттхам̣.

5. пат̣хамаана̄йусса̄суттам̣

125. ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, дхамма̄ ана̄йусса̄. катаме пан̃ча? асаппа̄йака̄рӣ хоти, саппа̄йе маттам̣ на джа̄на̄ти, апарин̣атабходжӣ ча хоти, ака̄лача̄рӣ ча хоти, абрахмача̄рӣ ча. име кхо, бхиккхаве, пан̃ча дхамма̄ ана̄йусса̄.

‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, дхамма̄ а̄йусса̄. катаме пан̃ча? саппа̄йака̄рӣ хоти, саппа̄йе маттам̣ джа̄на̄ти, парин̣атабходжӣ ча хоти, ка̄лача̄рӣ ча хоти, брахмача̄рӣ ча. име кхо, бхиккхаве, пан̃ча дхамма̄ а̄йусса̄’’ти. пан̃чамам̣.

6. дутийаана̄йусса̄суттам̣

126. ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, дхамма̄ ана̄йусса̄. катаме пан̃ча? асаппа̄йака̄рӣ хоти, саппа̄йе маттам̣ на джа̄на̄ти, апарин̣атабходжӣ ча хоти, дуссӣло ча, па̄памитто ча. име кхо, бхиккхаве, пан̃ча дхамма̄ ана̄йусса̄.

‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, дхамма̄ а̄йусса̄. катаме пан̃ча? саппа̄йака̄рӣ хоти, саппа̄йе маттам̣ джа̄на̄ти, парин̣атабходжӣ ча хоти, сӣлава̄ ча, калйа̄н̣амитто ча. име кхо, бхиккхаве, пан̃ча дхамма̄ а̄йусса̄’’ти. чхат̣т̣хам̣.

7. вапака̄сасуттам̣

127. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху на̄лам̣ сан̇гхамха̄ вапака̄ситум̣ [ви + апа + ка̄ситум̣ = вапака̄ситум̣]. катамехи пан̃чахи? идха, бхиккхаве, бхиккху асантут̣т̣хо хоти итарӣтарена чӣварена, асантут̣т̣хо хоти итарӣтарена пин̣д̣апа̄тена, асантут̣т̣хо хоти итарӣтарена сена̄санена, асантут̣т̣хо хоти итарӣтарена гила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена, ка̄масан̇каппабахуло ча вихарати. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху на̄лам̣ сан̇гхамха̄ вапака̄ситум̣.

‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху алам̣ сан̇гхамха̄ вапака̄ситум̣. катамехи пан̃чахи? идха, бхиккхаве, бхиккху сантут̣т̣хо хоти итарӣтарена чӣварена, сантут̣т̣хо хоти итарӣтарена пин̣д̣апа̄тена, сантут̣т̣хо хоти итарӣтарена сена̄санена, сантут̣т̣хо хоти итарӣтарена гила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена, неккхаммасан̇каппабахуло [на ка̄масан̇каппабахуло (ка.)] ча вихарати. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху алам̣ сан̇гхамха̄ вапака̄ситу’’нти. саттамам̣.

8. саман̣асукхасуттам̣

128. ‘‘пан̃чима̄ни, бхиккхаве, саман̣адуккха̄ни. катама̄ни пан̃ча? идха, бхиккхаве, бхиккху асантут̣т̣хо хоти итарӣтарена чӣварена, асантут̣т̣хо хоти итарӣтарена пин̣д̣апа̄тена, асантут̣т̣хо хоти итарӣтарена сена̄санена, асантут̣т̣хо хоти итарӣтарена гила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена, анабхирато ча брахмачарийам̣ чарати. има̄ни кхо, бхиккхаве, пан̃ча саман̣адуккха̄ни.

‘‘пан̃чима̄ни, бхиккхаве, саман̣асукха̄ни. катама̄ни пан̃ча? идха, бхиккхаве, бхиккху сантут̣т̣хо хоти итарӣтарена чӣварена, сантут̣т̣хо хоти итарӣтарена пин̣д̣апа̄тена, сантут̣т̣хо хоти итарӣтарена сена̄санена, сантут̣т̣хо хоти итарӣтарена гила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена, абхирато ча брахмачарийам̣ чарати. има̄ни кхо, бхиккхаве, пан̃ча саман̣асукха̄нӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. парикуппасуттам̣

129. ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, а̄па̄йика̄ нерайика̄ парикуппа̄ атекиччха̄. катаме пан̃ча? ма̄та̄ [ма̄тарам̣ (ка.)] джӣвита̄ воропита̄ хоти, пита̄ [питарам̣ (ка.)] джӣвита̄ воропито [воропита̄ (ка.)] хоти, арахам̣ [арахантам̣ (ка.), араха̄ (сйа̄.)] джӣвита̄ воропито хоти, татха̄гатасса дут̣т̣хена читтена лохитам̣ уппа̄дитам̣ хоти, сан̇гхо бхинно хоти. име кхо, бхиккхаве, пан̃ча а̄па̄йика̄ нерайика̄ парикуппа̄ атекиччха̄’’ти. навамам̣.

10. бйасанасуттам̣

130. ‘‘пан̃чима̄ни, бхиккхаве, бйасана̄ни. катама̄ни пан̃ча? н̃а̄тибйасанам̣, бхогабйасанам̣, рогабйасанам̣, сӣлабйасанам̣, дит̣т̣хибйасанам̣. на, бхиккхаве, сатта̄ н̃а̄тибйасанахету ва̄ бхогабйасанахету ва̄ рогабйасанахету ва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджанти. сӣлабйасанахету ва̄, бхиккхаве, сатта̄ дит̣т̣хибйасанахету ва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджанти. има̄ни кхо, бхиккхаве, пан̃ча бйасана̄ни.

‘‘пан̃чима̄, бхиккхаве, сампада̄. катама̄ пан̃ча? н̃а̄тисампада̄, бхогасампада̄, а̄рогйасампада̄, сӣласампада̄, дит̣т̣хисампада̄. на, бхиккхаве, сатта̄ н̃а̄тисампада̄хету ва̄ бхогасампада̄хету ва̄ а̄рогйасампада̄хету ва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджанти. сӣласампада̄хету ва̄, бхиккхаве, сатта̄ дит̣т̣хисампада̄хету ва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджанти. има̄ кхо, бхиккхаве, пан̃ча сампада̄’’ти. дасамам̣.

гила̄навагго татийо.

тассудда̄нам̣ –

гила̄но сатисӯпат̣т̣хи, две упат̣т̣ха̄ка̄ дува̄йуса̄;

вапака̄сасаман̣асукха̄, парикуппам̣ бйасанена ча̄ти.

(14) 4. ра̄джавагго

1. пат̣хамачакка̄нуваттанасуттам̣

131. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гато ра̄джа̄ чаккаваттӣ дхамменева чаккам̣ ваттети [паваттети (сйа̄. пӣ. ка.)]; там̣ хоти чаккам̣ аппат̣иваттийам̣ [аппативаттийам̣ (сӣ.)] кеначи мануссабхӯтена паччаттхикена па̄н̣ина̄.

‘‘катамехи пан̃чахи? идха, бхиккхаве, ра̄джа̄ чаккаваттӣ аттхан̃н̃ӯ ча хоти, дхамман̃н̃ӯ ча, маттан̃н̃ӯ ча, ка̄лан̃н̃ӯ ча, парисан̃н̃ӯ ча. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи ан̇гехи саманна̄гато ра̄джа̄ чаккаваттӣ дхамменева чаккам̣ паваттети; там̣ хоти чаккам̣ аппат̣иваттийам̣ кеначи мануссабхӯтена паччаттхикена па̄н̣ина̄.

‘‘евамевам̣ кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато татха̄гато арахам̣ самма̄самбуддхо дхамменева ануттарам̣ дхаммачаккам̣ паваттети; там̣ хоти чаккам̣ аппат̣иваттийам̣ саман̣ена ва̄ бра̄хман̣ена ва̄ девена ва̄ ма̄рена ва̄ брахмуна̄ ва̄ кеначи ва̄ локасмим̣.

‘‘катамехи пан̃чахи? идха, бхиккхаве, татха̄гато арахам̣ самма̄самбуддхо аттхан̃н̃ӯ, дхамман̃н̃ӯ, маттан̃н̃ӯ, ка̄лан̃н̃ӯ, парисан̃н̃ӯ. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато татха̄гато арахам̣ самма̄самбуддхо дхамменева ануттарам̣ дхаммачаккам̣ паваттети; там̣ хоти дхаммачаккам̣ аппат̣иваттийам̣ саман̣ена ва̄ бра̄хман̣ена ва̄ девена ва̄ ма̄рена ва̄ брахмуна̄ ва̄ кеначи ва̄ локасми’’нти. пат̣хамам̣.

2. дутийачакка̄нуваттанасуттам̣

132. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гато ран̃н̃о чаккаваттисса джет̣т̣хо путто питара̄ паваттитам̣ чаккам̣ дхамменева ануппаваттети; там̣ хоти чаккам̣ аппат̣иваттийам̣ кеначи мануссабхӯтена паччаттхикена па̄н̣ина̄.

‘‘катамехи пан̃чахи? идха, бхиккхаве, ран̃н̃о чаккаваттисса джет̣т̣хо путто аттхан̃н̃ӯ ча хоти, дхамман̃н̃ӯ ча, маттан̃н̃ӯ ча, ка̄лан̃н̃ӯ ча, парисан̃н̃ӯ ча. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи ан̇гехи саманна̄гато ран̃н̃о чаккаваттисса джет̣т̣хо путто питара̄ паваттитам̣ чаккам̣ дхамменева ануппаваттети; там̣ хоти чаккам̣ аппат̣иваттийам̣ кеначи мануссабхӯтена паччаттхикена па̄н̣ина̄.

‘‘евамевам̣ кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато са̄рипутто татха̄гатена ануттарам̣ дхаммачаккам̣ паваттитам̣ саммадева ануппаваттети; там̣ хоти чаккам̣ аппат̣иваттийам̣ саман̣ена ва̄ бра̄хман̣ена ва̄ девена ва̄ ма̄рена ва̄ брахмуна̄ ва̄ кеначи ва̄ локасмим̣.

‘‘катамехи пан̃чахи? идха, бхиккхаве, са̄рипутто аттхан̃н̃ӯ, дхамман̃н̃ӯ, маттан̃н̃ӯ, ка̄лан̃н̃ӯ, парисан̃н̃ӯ. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато са̄рипутто татха̄гатена ануттарам̣ дхаммачаккам̣ паваттитам̣ саммадева ануппаваттети; там̣ хоти чаккам̣ аппат̣иваттийам̣ саман̣ена ва̄ бра̄хман̣ена ва̄ девена ва̄ ма̄рена ва̄ брахмуна̄ ва̄ кеначи ва̄ локасми’’нти. дутийам̣.

3. дхаммара̄джа̄суттам̣

133. ‘‘йопи со [йопи кхо (сӣ. сйа̄. пӣ.)], бхиккхаве, ра̄джа̄ чаккаваттӣ дхаммико дхаммара̄джа̄, сопи на ара̄джакам̣ чаккам̣ ваттетӣ’’ти. евам̣ вутте ан̃н̃атаро бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ко пана, бханте, ран̃н̃о чаккаваттисса дхаммикасса дхаммаран̃н̃о ра̄джа̄’’ти? ‘‘дхаммо, бхиккхӯ’’ти бхагава̄ авоча.

‘‘идха, бхиккху, ра̄джа̄ чаккаваттӣ дхаммико дхаммара̄джа̄ дхамман̃н̃ева нисса̄йа дхаммам̣ саккаронто дхаммам̣ гарум̣ каронто дхаммам̣ апача̄йама̄но дхаммаддхаджо дхаммакету дхамма̄дхипатеййо дхаммикам̣ раккха̄варан̣агуттим̣ сам̣видахати антоджанасмим̣.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккху, ра̄джа̄ чаккаваттӣ дхаммико дхаммара̄джа̄ дхамман̃н̃ева нисса̄йа дхаммам̣ саккаронто дхаммам̣ гарум̣ каронто дхаммам̣ апача̄йама̄но дхаммаддхаджо дхаммакету дхамма̄дхипатеййо дхаммикам̣ раккха̄варан̣агуттим̣ сам̣видахати кхаттийесу ануйантесу [ануйуттесу (сӣ.) а. ни. 3.14] …пе… балака̄йасмим̣ бра̄хман̣агахапатикесу негамаджа̄нападесу саман̣абра̄хман̣есу мигапаккхӣсу. са кхо со, бхиккху, ра̄джа̄ чаккаваттӣ дхаммико дхаммара̄джа̄ дхамман̃н̃ева нисса̄йа дхаммам̣ саккаронто дхаммам̣ гарум̣ каронто дхаммам̣ апача̄йама̄но дхаммаддхаджо дхаммакету дхамма̄дхипатеййо дхаммикам̣ раккха̄варан̣агуттим̣ сам̣видахитва̄ антоджанасмим̣ дхаммикам̣ раккха̄варан̣агуттим̣ сам̣видахитва̄ кхаттийесу ануйантесу балака̄йасмим̣ бра̄хман̣агахапатикесу негамаджа̄нападесу саман̣абра̄хман̣есу мигапаккхӣсу дхамменева чаккам̣ паваттети; там̣ хоти чаккам̣ аппат̣иваттийам̣ кеначи мануссабхӯтена паччаттхикена па̄н̣ина̄.

‘‘евамевам̣ кхо, бхиккху, татха̄гато арахам̣ самма̄самбуддхо дхаммико дхаммара̄джа̄ дхамман̃н̃ева нисса̄йа дхаммам̣ саккаронто дхаммам̣ гарум̣ каронто дхаммам̣ апача̄йама̄но дхаммаддхаджо дхаммакету дхамма̄дхипатеййо дхаммикам̣ раккха̄варан̣агуттим̣ сам̣видахати бхиккхӯсу – ‘еварӯпам̣ ка̄йакаммам̣ севитаббам̣, еварӯпам̣ ка̄йакаммам̣ на севитаббам̣; еварӯпам̣ вачӣкаммам̣ севитаббам̣, еварӯпам̣ вачӣкаммам̣ на севитаббам̣; еварӯпам̣ манокаммам̣ севитаббам̣, еварӯпам̣ манокаммам̣ на севитаббам̣; еварӯпо а̄джӣво севитаббо, еварӯпо а̄джӣво на севитаббо; еварӯпо га̄манигамо севитаббо, еварӯпо га̄манигамо на севитаббо’ти.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккху, татха̄гато арахам̣ самма̄самбуддхо дхаммико дхаммара̄джа̄ дхамман̃н̃ева нисса̄йа дхаммам̣ саккаронто дхаммам̣ гарум̣ каронто дхаммам̣ апача̄йама̄но дхаммаддхаджо дхаммакету дхамма̄дхипатеййо дхаммикам̣ раккха̄варан̣агуттим̣ сам̣видахати бхиккхунӣсу [бхиккхӯсу бхиккхунӣсу (сӣ. пӣ.)] …пе… упа̄сакесу…пе… упа̄сика̄су – ‘еварӯпам̣ ка̄йакаммам̣ севитаббам̣, еварӯпам̣ ка̄йакаммам̣ на севитаббам̣; еварӯпам̣ вачӣкаммам̣ севитаббам̣, еварӯпам̣ вачӣкаммам̣ на севитаббам̣; еварӯпам̣ манокаммам̣ севитаббам̣, еварӯпам̣ манокаммам̣ на севитаббам̣; еварӯпо а̄джӣво севитаббо, еварӯпо а̄джӣво на севитаббо; еварӯпо га̄манигамо севитаббо, еварӯпо га̄манигамо на севитаббо’’’ти.

‘‘са кхо со, бхиккху, татха̄гато арахам̣ самма̄самбуддхо дхаммико дхаммара̄джа̄ дхамман̃н̃ева нисса̄йа дхаммам̣ саккаронто дхаммам̣ гарум̣ каронто дхаммам̣ апача̄йама̄но дхаммаддхаджо дхаммакету дхамма̄дхипатеййо дхаммикам̣ раккха̄варан̣агуттим̣ сам̣видахитва̄ бхиккхӯсу, дхаммикам̣ раккха̄варан̣агуттим̣ сам̣видахитва̄ бхиккхунӣсу, дхаммикам̣ раккха̄варан̣агуттим̣ сам̣видахитва̄ упа̄сакесу, дхаммикам̣ раккха̄варан̣агуттим̣ сам̣видахитва̄ упа̄сика̄су дхамменева ануттарам̣ дхаммачаккам̣ паваттети; там̣ хоти чаккам̣ аппат̣иваттийам̣ саман̣ена ва̄ бра̄хман̣ена ва̄ девена ва̄ ма̄рена ва̄ брахмуна̄ ва̄ кеначи ва̄ локасми’’нти. татийам̣.