(10) 5. какудхавагго
1. пат̣хамасампада̄суттам̣
91. ‘‘пан̃чима̄, бхиккхаве, сампада̄. катама̄ пан̃ча? саддха̄сампада̄, сӣласампада̄, сутасампада̄, ча̄гасампада̄, пан̃н̃а̄сампада̄ – има̄ кхо, бхиккхаве, пан̃ча сампада̄’’ти. пат̣хамам̣.
2. дутийасампада̄суттам̣
92. ‘‘пан̃чима̄, бхиккхаве, сампада̄. катама̄ пан̃ча? сӣласампада̄, сама̄дхисампада̄, пан̃н̃а̄сампада̄, вимуттисампада̄, вимуттин̃а̄н̣адассанасампада̄ – има̄ кхо, бхиккхаве, пан̃ча сампада̄’’ти. дутийам̣.
3. бйа̄каран̣асуттам̣
93. ‘‘пан̃чима̄ни, бхиккхаве, ан̃н̃а̄бйа̄каран̣а̄ни. катама̄ни пан̃ча? мандатта̄ момӯхатта̄ ан̃н̃ам̣ бйа̄кароти; па̄пиччхо иччха̄пакато ан̃н̃ам̣ бйа̄кароти; умма̄да̄ читтаккхепа̄ ан̃н̃ам̣ бйа̄кароти; адхима̄нена ан̃н̃ам̣ бйа̄кароти; саммадева ан̃н̃ам̣ бйа̄кароти. има̄ни кхо, бхиккхаве, пан̃ча ан̃н̃а̄бйа̄каран̣а̄нӣ’’ти. татийам̣.
4. пха̄сувиха̄расуттам̣
94. ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, пха̄сувиха̄ра̄. катаме пан̃ча? идха, бхиккхаве, бхиккху вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати; витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄…пе… дутийам̣ джха̄нам̣… татийам̣ джха̄нам̣… чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати; а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати. име кхо, бхиккхаве, пан̃ча пха̄сувиха̄ра̄’’ти. чатуттхам̣.
5. акуппасуттам̣
95. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху начирассева акуппам̣ пат̣ивиджджхати. катамехи пан̃чахи? идха, бхиккхаве, бхиккху аттхапат̣исамбхида̄патто хоти, дхаммапат̣исамбхида̄патто хоти, нируттипат̣исамбхида̄патто хоти, пат̣ибха̄напат̣исамбхида̄патто хоти, йатха̄вимуттам̣ читтам̣ паччавеккхати. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху начирассева акуппам̣ пат̣ивиджджхатӣ’’ти. пан̃чамам̣.
6. сутадхарасуттам̣
96. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху а̄на̄па̄нассатим̣ а̄севанто начирассева акуппам̣ пат̣ивиджджхати. катамехи пан̃чахи? идха, бхиккхаве, бхиккху аппат̣т̣хо хоти аппакиччо субхаро сусантосо джӣвитапариккха̄ресу; аппа̄ха̄ро хоти анодарикаттам̣ ануйутто; аппамиддхо хоти джа̄гарийам̣ ануйутто; бахуссуто хоти сутадхаро сутасанничайо, йе те дхамма̄ а̄дикалйа̄н̣а̄ маджджхекалйа̄н̣а̄ парийоса̄накалйа̄н̣а̄ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ абхиваданти, татха̄рӯпа̄сса дхамма̄ бахуссута̄ хонти дха̄та̄ вачаса̄ паричита̄ манаса̄нупеккхита̄ дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄; йатха̄вимуттам̣ читтам̣ паччавеккхати. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху а̄на̄па̄нассатим̣ а̄севанто начирассева акуппам̣ пат̣ивиджджхатӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. катха̄суттам̣
97. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху а̄на̄па̄нассатим̣ бха̄венто начирассева акуппам̣ пат̣ивиджджхати. катамехи пан̃чахи? идха, бхиккхаве, бхиккху аппат̣т̣хо хоти аппакиччо субхаро сусантосо джӣвитапариккха̄ресу; аппа̄ха̄ро хоти анодарикаттам̣ ануйутто; аппамиддхо хоти джа̄гарийам̣ ануйутто; йа̄йам̣ катха̄ а̄бхисаллекхика̄ четовиваран̣асаппа̄йа̄, сеййатхидам̣ – аппиччхакатха̄…пе… вимуттин̃а̄н̣адассанакатха̄, еварӯпийа̄ катха̄йа ника̄мала̄бхӣ хоти акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ; йатха̄вимуттам̣ читтам̣ паччавеккхати. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху а̄на̄па̄нассатим̣ бха̄венто начирассева акуппам̣ пат̣ивиджджхатӣ’’ти. саттамам̣.
8. а̄ран̃н̃акасуттам̣
98. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху а̄на̄па̄нассатим̣ бахулӣкаронто начирассева акуппам̣ пат̣ивиджджхати. катамехи пан̃чахи? идха, бхиккхаве, бхиккху аппат̣т̣хо хоти аппакиччо субхаро сусантосо джӣвитапариккха̄ресу; аппа̄ха̄ро хоти анодарикаттам̣ ануйутто; аппамиддхо хоти джа̄гарийам̣ ануйутто; а̄ран̃н̃ако хоти пантасена̄сано; йатха̄вимуттам̣ читтам̣ паччавеккхати. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху а̄на̄па̄нассатим̣ бахулӣкаронто начирассева акуппам̣ пат̣ивиджджхатӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.
9. сӣхасуттам̣
99. ‘‘сӣхо, бхиккхаве, мигара̄джа̄ са̄йанхасамайам̣ а̄сайа̄ никкхамати; а̄сайа̄ никкхамитва̄ виджамбхати; виджамбхитва̄ саманта̄ чатуддисам̣ [чатуддиса̄ (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.) а. ни. 4.33; сам̣. ни. 3.78 пасситаббам̣] анувилокети; саманта̄ чатуддисам̣ [чатуддиса̄ (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.) а. ни. 4.33; сам̣. ни. 3.78 пасситаббам̣] анувилокетва̄ тиккхаттум̣ сӣхана̄дам̣ надати; тиккхаттум̣ сӣхана̄дам̣ надитва̄ гочара̄йа паккамати. со хаттхисса чепи паха̄рам̣ дети, саккаччан̃н̃ева паха̄рам̣ дети, но асаккаччам̣; махим̣сасса [махисасса (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] чепи паха̄рам̣ дети, саккаччан̃н̃ева паха̄рам̣ дети, но асаккаччам̣; гавасса чепи паха̄рам̣ дети, саккаччан̃н̃ева паха̄рам̣ дети, но асаккаччам̣; дӣписса чепи паха̄рам̣ дети, саккаччан̃н̃ева паха̄рам̣ дети, но асаккаччам̣; кхуддака̄нан̃чепи па̄н̣а̄нам̣ паха̄рам̣ дети антамасо сасабил̣а̄ра̄нампи [сасабил̣а̄ра̄нам̣ (ка.)], саккаччан̃н̃ева паха̄рам̣ дети, но асаккаччам̣. там̣ кисса хету? ‘ма̄ ме йоггапатхо насса̄’ти.
‘‘сӣхоти кхо, бхиккхаве, татха̄гатассетам̣ адхивачанам̣ арахато самма̄самбуддхасса. йам̣ кхо, бхиккхаве, татха̄гато париса̄йа дхаммам̣ десети, идамасса хоти сӣхана̄дасмим̣. бхиккхӯнан̃чепи, бхиккхаве, татха̄гато дхаммам̣ десети, саккаччан̃н̃ева татха̄гато дхаммам̣ десети, но асаккаччам̣; бхиккхунӣнан̃чепи, бхиккхаве, татха̄гато дхаммам̣ десети, саккаччан̃н̃ева татха̄гато дхаммам̣ десети, но асаккаччам̣; упа̄сака̄нан̃чепи, бхиккхаве, татха̄гато дхаммам̣ десети, саккаччан̃н̃ева татха̄гато дхаммам̣ десети, но асаккаччам̣; упа̄сика̄нан̃чепи, бхиккхаве, татха̄гато дхаммам̣ десети, саккаччан̃н̃ева татха̄гато дхаммам̣ десети, но асаккаччам̣; путхуджджана̄нан̃чепи, бхиккхаве, татха̄гато дхаммам̣ десети антамасо аннабха̄ранеса̄да̄нампи [аннабха̄ранеса̄да̄нам̣ (ка.)], саккаччан̃н̃ева татха̄гато дхаммам̣ десети, но асаккаччам̣. там̣ кисса хету? дхаммагару, бхиккхаве, татха̄гато дхаммага̄раво’’ти. навамам̣.
10. какудхатхерасуттам̣
100. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ косамбийам̣ вихарати гхосита̄ра̄ме. [чӯл̣ава. 333, 341] тена кхо пана самайена какудхо на̄ма колийапутто [кол̣ӣйапутто (сӣ. сйа̄. ка.)] а̄йасмато маха̄моггалла̄насса упат̣т̣ха̄ко адхуна̄ка̄лан̇като ан̃н̃атарам̣ маномайам̣ ка̄йам̣ упапанно. тасса еварӯпо аттабха̄вапат̣ила̄бхо хоти – сеййатха̄пи на̄ма две ва̄ тӣн̣и ва̄ ма̄гадхака̄ни [ма̄гадхика̄ни (сӣ. пӣ. ка.)] га̄маккхетта̄ни. со тена аттабха̄вапат̣ила̄бхена нева атта̄нам̣ [неватта̄нам̣ бйа̄ба̄дхети (сӣ.)] но парам̣ бйа̄ба̄дхети.
атха кхо какудхо девапутто йена̄йасма̄ маха̄моггалла̄но тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо какудхо девапутто а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ етадавоча – ‘‘девадаттасса, бханте, еварӯпам̣ иччха̄гатам̣ уппаджджи – ‘ахам̣ бхиккхусан̇гхам̣ парихарисса̄мӣ’ти. сахачиттуппа̄да̄ ча, бханте, девадатто тасса̄ иддхийа̄ парихӣно’’ти. идамавоча какудхо девапутто. идам̣ ватва̄ а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ таттхевантарадха̄йи.
атха кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но бхагавантам̣ етадавоча –
‘‘какудхо на̄ма, бханте, колийапутто мамам̣ упат̣т̣ха̄ко адхуна̄ка̄лан̇като ан̃н̃атарам̣ маномайам̣ ка̄йам̣ упапанно хоти. тасса еварӯпо аттабха̄вапат̣ила̄бхо – сеййатха̄пи на̄ма две ва̄ тӣн̣и ва̄ ма̄гадхака̄ни га̄маккхетта̄ни. со тена аттабха̄вапат̣ила̄бхена нева атта̄нам̣ но парам̣ бйа̄ба̄дхети. атха кхо, бханте, какудхо девапутто йена̄хам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ мам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо, бханте, какудхо девапутто мам̣ етадавоча – ‘девадаттасса, бханте, еварӯпам̣ иччха̄гатам̣ уппаджджи – ахам̣ бхиккхусан̇гхам̣ парихарисса̄мӣти. сахачиттуппа̄да̄ ча, бханте, девадатто тасса̄ иддхийа̄ парихӣно’ти. идамавоча, бханте, какудхо девапутто. идам̣ ватва̄ мам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ таттхевантарадха̄йӣ’’ти.
‘‘ким̣ пана те, моггалла̄на, какудхо девапутто четаса̄ чето паричча видито – ‘йам̣ кин̃чи какудхо девапутто бха̄сати саббам̣ там̣ татхева хоти, но ан̃н̃атха̄’’’ти? ‘‘четаса̄ чето паричча видито ме, бханте, какудхо девапутто – ‘йам̣ кин̃чи какудхо девапутто бха̄сати саббам̣ там̣ татхева хоти, но ан̃н̃атха̄’’’ти. ‘‘раккхассетам̣, моггалла̄на, ва̄чам̣! (раккхассетам̣, моггалла̄на, ва̄чам̣) [( ) сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ. поттхакесу наттхи чӯл̣ава. 333 пана саббаттхапи диссатийева]! ида̄ни со могхапурисо аттана̄ва атта̄нам̣ па̄тукариссати.
‘‘пан̃чиме, моггалла̄на, саттха̄ро санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме пан̃ча? идха, моггалла̄на, екаччо саттха̄ апарисуддхасӣло сама̄но ‘парисуддхасӣломхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхам̣ ме сӣлам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти. таменам̣ са̄вака̄ евам̣ джа̄нанти – ‘айам̣ кхо бхавам̣ саттха̄ апарисуддхасӣло сама̄но парисуддхасӣломхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхам̣ ме сӣлам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти. майан̃чева кхо пана гихӣнам̣ а̄рочеййа̄ма, на̄ссасса мана̄пам̣. йам̣ кхо панасса амана̄пам̣, катхам̣ нам̣ [катхам̣ ну там̣ (сӣ.), катхам̣ ну (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.), катхам̣ там̣ (каттхачи)] майам̣ тена самуда̄чареййа̄ма – ‘самманнати кхо пана чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена; йам̣ тумо кариссати тумова тена пан̃н̃а̄йиссатӣ’ти. еварӯпам̣ кхо, моггалла̄на, саттха̄рам̣ са̄вака̄ сӣлато раккханти; еварӯпо ча пана саттха̄ са̄вакехи сӣлато раккхам̣ пачча̄сӣсати [пачча̄сим̣сати (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)].
‘‘пуна чапарам̣, моггалла̄на, идхекаччо саттха̄ апарисуддха̄джӣво сама̄но ‘парисуддха̄джӣвомхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхо ме а̄джӣво парийода̄то асам̣килит̣т̣хо’ти. таменам̣ са̄вака̄ евам̣ джа̄нанти – ‘айам̣ кхо бхавам̣ саттха̄ апарисуддха̄джӣво сама̄но парисуддха̄джӣвомхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхо ме а̄джӣво парийода̄то асам̣килит̣т̣хо’ти. майан̃чева кхо пана гихӣнам̣ а̄рочеййа̄ма, на̄ссасса мана̄пам̣. йам̣ кхо панасса амана̄пам̣, катхам̣ нам̣ майам̣ тена самуда̄чареййа̄ма – ‘самманнати кхо пана чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена; йам̣ тумо кариссати тумова тена пан̃н̃а̄йиссатӣ’ти. еварӯпам̣ кхо, моггалла̄на, саттха̄рам̣ са̄вака̄ а̄джӣвато раккханти; еварӯпо ча пана саттха̄ са̄вакехи а̄джӣвато раккхам̣ пачча̄сӣсати.
‘‘пуна чапарам̣, моггалла̄на, идхекаччо саттха̄ апарисуддхадхаммадесано сама̄но ‘парисуддхадхаммадесаномхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддха̄ ме дхаммадесана̄ парийода̄та̄ асам̣килит̣т̣ха̄’ти. таменам̣ са̄вака̄ евам̣ джа̄нанти – ‘айам̣ кхо бхавам̣ саттха̄ апарисуддхадхаммадесано сама̄но парисуддхадхаммадесаномхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддха̄ ме дхаммадесана̄ парийода̄та̄ асам̣килит̣т̣ха̄’ти. майан̃чева кхо пана гихӣнам̣ а̄рочеййа̄ма, на̄ссасса мана̄пам̣. йам̣ кхо панасса амана̄пам̣, катхам̣ нам̣ майам̣ тена самуда̄чареййа̄ма – ‘самманнати кхо пана чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена; йам̣ тумо кариссати тумова тена пан̃н̃а̄йиссатӣ’ти. еварӯпам̣ кхо, моггалла̄на, саттха̄рам̣ са̄вака̄ дхаммадесанато раккханти; еварӯпо ча пана саттха̄ са̄вакехи дхаммадесанато раккхам̣ пачча̄сӣсати.
‘‘пуна чапарам̣, моггалла̄на, идхекаччо саттха̄ апарисуддхавеййа̄каран̣о сама̄но ‘парисуддхавеййа̄каран̣омхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхам̣ ме веййа̄каран̣ам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти. таменам̣ са̄вака̄ евам̣ джа̄нанти – ‘айам̣ кхо бхавам̣ саттха̄ апарисуддхавеййа̄каран̣о сама̄но парисуддхавеййа̄каран̣омхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхам̣ ме веййа̄каран̣ам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти. майан̃чева кхо пана гихӣнам̣ а̄рочеййа̄ма, на̄ссасса мана̄пам̣. йам̣ кхо панасса амана̄пам̣, катхам̣ нам̣ майам̣ тена самуда̄чареййа̄ма – ‘самманнати кхо пана чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена; йам̣ тумо кариссати тумова тена пан̃н̃а̄йиссатӣ’ти. еварӯпам̣ кхо, моггалла̄на, саттха̄рам̣ са̄вака̄ веййа̄каран̣ато раккханти; еварӯпо ча пана саттха̄ са̄вакехи веййа̄каран̣ато раккхам̣ пачча̄сӣсати.
‘‘пуна чапарам̣, моггалла̄на, идхекаччо саттха̄ апарисуддхан̃а̄н̣адассано сама̄но ‘парисуддхан̃а̄н̣адассаномхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхам̣ ме н̃а̄н̣адассанам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти. таменам̣ са̄вака̄ евам̣ джа̄нанти – ‘айам̣ кхо бхавам̣ саттха̄ апарисуддхан̃а̄н̣адассано сама̄но парисуддхан̃а̄н̣адассаномхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхам̣ ме н̃а̄н̣адассанам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти. майан̃чева кхо пана гихӣнам̣ а̄рочеййа̄ма, на̄ссасса мана̄пам̣. йам̣ кхо панасса амана̄пам̣, катхам̣ нам̣ майам̣ тена самуда̄чареййа̄ма – ‘самманнати кхо пана чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена; йам̣ тумо кариссати тумова тена пан̃н̃а̄йиссатӣ’ти. еварӯпам̣ кхо, моггалла̄на, саттха̄рам̣ са̄вака̄ н̃а̄н̣адассанато раккханти; еварӯпо ча пана саттха̄ са̄вакехи н̃а̄н̣адассанато раккхам̣ пачча̄сӣсати. име кхо, моггалла̄на, пан̃ча саттха̄ро санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣.
‘‘ахам̣ кхо пана, моггалла̄на, парисуддхасӣло сама̄но ‘парисуддхасӣломхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ми ‘парисуддхам̣ ме сӣлам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти. на ча мам̣ са̄вака̄ сӣлато раккханти, на ча̄хам̣ са̄вакехи сӣлато раккхам̣ пачча̄сӣса̄ми. парисуддха̄джӣво сама̄но ‘парисуддха̄джӣвомхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ми ‘парисуддхо ме а̄джӣво парийода̄то асам̣килит̣т̣хо’ти. на ча мам̣ са̄вака̄ а̄джӣвато раккханти, на ча̄хам̣ са̄вакехи а̄джӣвато раккхам̣ пачча̄сӣса̄ми. парисуддхадхаммадесано сама̄но ‘парисуддхадхаммадесаномхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ми ‘парисуддха̄ ме дхаммадесана̄ парийода̄та̄ асам̣килит̣т̣ха̄’ти. на ча мам̣ са̄вака̄ дхаммадесанато раккханти, на ча̄хам̣ са̄вакехи дхаммадесанато раккхам̣ пачча̄сӣса̄ми. парисуддхавеййа̄каран̣о сама̄но ‘парисуддхавеййа̄каран̣омхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ми ‘парисуддхам̣ ме веййа̄каран̣ам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти. на ча мам̣ са̄вака̄ веййа̄каран̣ато раккханти, на ча̄хам̣ са̄вакехи веййа̄каран̣ато раккхам̣ пачча̄сӣса̄ми. парисуддхан̃а̄н̣адассано сама̄но ‘парисуддхан̃а̄н̣адассаномхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ми ‘парисуддхам̣ ме н̃а̄н̣адассанам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти. на ча мам̣ са̄вака̄ н̃а̄н̣адассанато раккханти, на ча̄хам̣ са̄вакехи н̃а̄н̣адассанато раккхам̣ пачча̄сӣса̄мӣ’’ти. дасамам̣.
какудхавагго пан̃чамо.