(9) 4. тхеравагго

1. раджанӣйасуттам̣

81. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ аппийо ча хоти амана̄по ча агару ча абха̄ванӣйо ча. катамехи пан̃чахи? раджанӣйе раджджати, дуссанӣйе [дусанӣйе (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] дуссати, моханӣйе муйхати, куппанӣйе [купанӣйе (сӣ. сйа̄. кам̣.), копанӣйе (пӣ.)] куппати, маданӣйе маджджати – имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ аппийо ча хоти амана̄по ча агару ча абха̄ванӣйо ча.

‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча. катамехи пан̃чахи? раджанӣйе на раджджати, дуссанӣйе на дуссати, моханӣйе на муйхати, куппанӣйе на куппати, маданӣйе на маджджати – имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча̄’’ти. пат̣хамам̣.

2. вӣтара̄гасуттам̣

82. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ аппийо ча хоти амана̄по ча агару ча абха̄ванӣйо ча. катамехи пан̃чахи? авӣтара̄го хоти, авӣтадосо хоти, авӣтамохо хоти, маккхӣ ча, пал̣а̄сӣ ча – имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ аппийо ча хоти амана̄по ча агару ча абха̄ванӣйо ча.

‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча. катамехи пан̃чахи? вӣтара̄го хоти, вӣтадосо хоти, вӣтамохо хоти, амаккхӣ ча, апал̣а̄сӣ ча – имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча̄’’ти. дутийам̣.

3. кухакасуттам̣

83. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ аппийо ча хоти амана̄по ча агару ча абха̄ванӣйо ча. катамехи пан̃чахи? кухако ча хоти, лапако ча, немиттико [нимиттико (сйа̄. кам̣.), нимиттако (ка.)] ча, ниппесико ча, ла̄бхена ча ла̄бхам̣ ниджигӣсита̄ [ниджигим̣сита̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] – имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ аппийо ча хоти амана̄по ча агару ча абха̄ванӣйо ча.

‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча. катамехи пан̃чахи? на ча кухако хоти, на ча лапако, на ча немиттико, на ча ниппесико, на ча ла̄бхена ла̄бхам̣ ниджигӣсита̄ – имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча̄’’ти. татийам̣.

4. ассаддхасуттам̣

84. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ аппийо ча хоти, амана̄по ча агару ча абха̄ванӣйо ча. катамехи пан̃чахи? ассаддхо хоти, ахирико хоти, аноттаппӣ хоти, кусӣто хоти, дуппан̃н̃о хоти – имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ аппийо ча хоти амана̄по ча агару ча абха̄ванӣйо ча.

‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча. катамехи пан̃чахи? саддхо хоти, хирӣма̄ хоти, оттаппӣ хоти, а̄раддхавӣрийо хоти, пан̃н̃ава̄ хоти – имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча̄’’ти. чатуттхам̣.

5. аккхамасуттам̣

85. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ аппийо ча хоти амана̄по ча агару ча абха̄ванӣйо ча. катамехи пан̃чахи? аккхамо хоти рӯпа̄нам̣, аккхамо садда̄нам̣, аккхамо гандха̄нам̣, аккхамо раса̄нам̣, аккхамо пхот̣т̣хабба̄нам̣ – имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ аппийо ча хоти амана̄по ча агару ча абха̄ванӣйо ча.

‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча. катамехи пан̃чахи? кхамо хоти рӯпа̄нам̣, кхамо садда̄нам̣, кхамо гандха̄нам̣, кхамо раса̄нам̣, кхамо пхот̣т̣хабба̄нам̣ – имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча̄’’ти. пан̃чамам̣.

6. пат̣исамбхида̄паттасуттам̣

86. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча. катамехи пан̃чахи? аттхапат̣исамбхида̄патто хоти, дхаммапат̣исамбхида̄патто хоти, нируттипат̣исамбхида̄патто хоти, пат̣ибха̄напат̣исамбхида̄патто хоти, йа̄ни та̄ни сабрахмача̄рӣнам̣ учча̄вача̄ни ким̣каран̣ӣйа̄ни таттха даккхо хоти аналасо татрупа̄йа̄йа вӣмам̣са̄йа саманна̄гато алам̣ ка̄тум̣ алам̣ сам̣видха̄тум̣ – имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча̄’’ти. чхат̣т̣хам̣.

7. сӣлавантасуттам̣

87. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча. катамехи пан̃чахи? сӣлава̄ хоти, па̄тимоккхасам̣варасам̣вуто вихарати. а̄ча̄рагочарасампанно ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вӣ, сама̄да̄йа сиккхати сиккха̄падесу; бахуссуто хоти сутадхаро сутасанничайо, йе те дхамма̄ а̄дикалйа̄н̣а̄ маджджхекалйа̄н̣а̄ парийоса̄накалйа̄н̣а̄ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ [са̄ттха̄ сабйан̃джана̄ (сӣ.)] кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ абхиваданти, татха̄рӯпа̄сса дхамма̄ бахуссута̄ хонти дха̄та̄ [дхата̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] вачаса̄ паричита̄ манаса̄нупеккхита̄ дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄; калйа̄н̣ава̄чо хоти калйа̄н̣ава̄ккаран̣о порийа̄ ва̄ча̄йа саманна̄гато виссат̣т̣ха̄йа анелагал̣а̄йа аттхасса вин̃н̃а̄панийа̄; чатуннам̣ джха̄на̄нам̣ а̄бхичетасика̄нам̣ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нам̣ ника̄мала̄бхӣ хоти акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ; а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху сабрахмача̄рӣнам̣ пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча̄’’ти. саттамам̣.

8. тхерасуттам̣

88. ‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху бахуджанаахита̄йа пат̣ипанно хоти бахуджанаасукха̄йа бахуно джанасса анаттха̄йа ахита̄йа дуккха̄йа деваманусса̄нам̣.

‘‘катамехи пан̃чахи? тхеро хоти раттан̃н̃ӯ чирапаббаджито; н̃а̄то хоти йасассӣ сагахат̣т̣хапаббаджита̄нам̣ [гахат̣т̣хапаббаджита̄нам̣ (сӣ.)] бахуджанапарива̄ро; ла̄бхӣ хоти чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄ра̄нам̣; бахуссуто хоти сутадхаро сутасанничайо, йе те дхамма̄ а̄дикалйа̄н̣а̄ маджджхекалйа̄н̣а̄ парийоса̄накалйа̄н̣а̄ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ абхиваданти, татха̄рӯпа̄сса дхамма̄ бахуссута̄ хонти дха̄та̄ вачаса̄ паричита̄ манаса̄нупеккхита̄ дит̣т̣хийа̄ аппат̣ивиддха̄; миччха̄дит̣т̣хико хоти випарӣтадассано, со бахуджанам̣ саддхамма̄ вут̣т̣ха̄петва̄ асаддхамме патит̣т̣ха̄пети. тхеро бхиккху раттан̃н̃ӯ чирапаббаджито итиписса дит̣т̣ха̄нугатим̣ а̄паджджанти, н̃а̄то тхеро бхиккху йасассӣ сагахат̣т̣хапаббаджита̄нам̣ бахуджанапарива̄ро итиписса дит̣т̣ха̄нугатим̣ а̄паджджанти, ла̄бхӣ тхеро бхиккху чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄ра̄нам̣ итиписса дит̣т̣ха̄нугатим̣ а̄паджджанти, бахуссуто тхеро бхиккху сутадхаро сутасанничайо итиписса дит̣т̣ха̄нугатим̣ а̄паджджанти. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху бахуджанаахита̄йа пат̣ипанно хоти бахуджанаасукха̄йа бахуно джанасса анаттха̄йа ахита̄йа дуккха̄йа деваманусса̄нам̣.

‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху бахуджанахита̄йа пат̣ипанно хоти бахуджанасукха̄йа бахуно джанасса аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа деваманусса̄нам̣.

‘‘катамехи пан̃чахи? тхеро хоти раттан̃н̃ӯ чирапаббаджито; н̃а̄то хоти йасассӣ сагахат̣т̣хапаббаджита̄нам̣ бахуджанапарива̄ро; ла̄бхӣ хоти чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄ра̄нам̣; бахуссуто хоти сутадхаро сутасанничайо, йе те дхамма̄ а̄дикалйа̄н̣а̄ маджджхекалйа̄н̣а̄ парийоса̄накалйа̄н̣а̄ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ абхиваданти, татха̄рӯпа̄сса дхамма̄ бахуссута̄ хонти дха̄та̄ вачаса̄ паричита̄ манаса̄нупеккхита̄ дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄; самма̄дит̣т̣хико хоти авипарӣтадассано, со бахуджанам̣ асаддхамма̄ вут̣т̣ха̄петва̄ саддхамме патит̣т̣ха̄пети. тхеро бхиккху раттан̃н̃ӯ чирапаббаджито итиписса дит̣т̣ха̄нугатим̣ а̄паджджанти, н̃а̄то тхеро бхиккху йасассӣ сагахат̣т̣хапаббаджита̄нам̣ бахуджанапарива̄ро итиписса дит̣т̣ха̄нугатим̣ а̄паджджанти, ла̄бхӣ тхеро бхиккху чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄ра̄нам̣ итиписса дит̣т̣ха̄нугатим̣ а̄паджджанти, бахуссуто тхеро бхиккху сутадхаро сутасанничайо итиписса дит̣т̣ха̄нугатим̣ а̄паджджанти. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато тхеро бхиккху бахуджанахита̄йа пат̣ипанно хоти бахуджанасукха̄йа бахуно джанасса аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа деваманусса̄на’’нти. ат̣т̣хамам̣.

9. пат̣хамасекхасуттам̣

89. ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, дхамма̄ секхасса бхиккхуно париха̄на̄йа сам̣ваттанти. катаме пан̃ча? камма̄ра̄мата̄, бхасса̄ра̄мата̄, нидда̄ра̄мата̄, сан̇ган̣ика̄ра̄мата̄, йатха̄вимуттам̣ читтам̣ на паччавеккхати – име кхо, бхиккхаве, пан̃ча дхамма̄ секхасса бхиккхуно париха̄на̄йа сам̣ваттанти.

‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, дхамма̄ секхасса бхиккхуно апариха̄на̄йа сам̣ваттанти. катаме пан̃ча? на камма̄ра̄мата̄, на бхасса̄ра̄мата̄, на нидда̄ра̄мата̄, на сан̇ган̣ика̄ра̄мата̄, йатха̄вимуттам̣ читтам̣ паччавеккхати – име кхо, бхиккхаве, пан̃ча дхамма̄ секхасса бхиккхуно апариха̄на̄йа сам̣ваттантӣ’’ти. навамам̣.

10. дутийасекхасуттам̣

90. ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, дхамма̄ секхасса бхиккхуно париха̄на̄йа сам̣ваттанти. катаме пан̃ча? идха, бхиккхаве, секхо бхиккху бахукиччо хоти бахукаран̣ӣйо вийатто ким̣каран̣ӣйесу; рин̃чати пат̣исалла̄нам̣, на̄нуйун̃джати аджджхаттам̣ четосаматхам̣. айам̣, бхиккхаве, пат̣хамо дхаммо секхасса бхиккхуно париха̄на̄йа сам̣ваттати.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, секхо бхиккху аппаматтакена каммена дивасам̣ атина̄мети; рин̃чати пат̣исалла̄нам̣, на̄нуйун̃джати аджджхаттам̣ четосаматхам̣. айам̣, бхиккхаве, дутийо дхаммо секхасса бхиккхуно париха̄на̄йа сам̣ваттати.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, секхо бхиккху сам̣сат̣т̣хо вихарати гахат̣т̣хапаббаджитехи анануломикена гихисам̣саггена; рин̃чати пат̣исалла̄нам̣, на̄нуйун̃джати аджджхаттам̣ четосаматхам̣. айам̣, бхиккхаве, татийо дхаммо секхасса бхиккхуно париха̄на̄йа сам̣ваттати.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, секхо бхиккху ака̄лена га̄мам̣ пависати, атидива̄ пат̣иккамати; рин̃чати пат̣исалла̄нам̣, на̄нуйун̃джати аджджхаттам̣ четосаматхам̣. айам̣, бхиккхаве, чатуттхо дхаммо секхасса бхиккхуно париха̄на̄йа сам̣ваттати.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, секхо бхиккху йа̄йам̣ катха̄ а̄бхисаллекхика̄ четовиваран̣асаппа̄йа̄, сеййатхидам̣ – аппиччхакатха̄ сантут̣т̣хикатха̄ павивекакатха̄ асам̣саггакатха̄ вӣрийа̄рамбхакатха̄ сӣлакатха̄ сама̄дхикатха̄ пан̃н̃а̄катха̄ вимуттикатха̄ вимуттин̃а̄н̣адассанакатха̄, еварӯпийа̄ катха̄йа на ника̄мала̄бхӣ хоти на акиччхала̄бхӣ на акасирала̄бхӣ [киччхала̄бхӣ касирала̄бхӣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ)]; рин̃чати пат̣исалла̄нам̣, на̄нуйун̃джати аджджхаттам̣ четосаматхам̣. айам̣, бхиккхаве, пан̃чамо дхаммо секхасса бхиккхуно париха̄на̄йа сам̣ваттати. име кхо, бхиккхаве, пан̃ча дхамма̄ секхасса бхиккхуно париха̄на̄йа сам̣ваттанти.

‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, дхамма̄ секхасса бхиккхуно апариха̄на̄йа сам̣ваттанти. катаме пан̃ча? идха, бхиккхаве, секхо бхиккху на бахукиччо хоти на бахукаран̣ӣйо вийатто ким̣каран̣ӣйесу; на рин̃чати пат̣исалла̄нам̣, ануйун̃джати аджджхаттам̣ четосаматхам̣. айам̣, бхиккхаве, пат̣хамо дхаммо секхасса бхиккхуно апариха̄на̄йа сам̣ваттати.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, секхо бхиккху на аппаматтакена каммена дивасам̣ атина̄мети; на рин̃чати пат̣исалла̄нам̣, ануйун̃джати аджджхаттам̣ четосаматхам̣. айам̣, бхиккхаве, дутийо дхаммо секхасса бхиккхуно апариха̄на̄йа сам̣ваттати.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, секхо бхиккху асам̣сат̣т̣хо вихарати гахат̣т̣хапаббаджитехи анануломикена гихисам̣саггена; на рин̃чати пат̣исалла̄нам̣, ануйун̃джати аджджхаттам̣ четосаматхам̣. айам̣, бхиккхаве, татийо дхаммо секхасса бхиккхуно апариха̄на̄йа сам̣ваттати.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, секхо бхиккху на атика̄лена га̄мам̣ пависати, на̄тидива̄ пат̣иккамати; на рин̃чати пат̣исалла̄нам̣, ануйун̃джати аджджхаттам̣ четосаматхам̣. айам̣, бхиккхаве, чатуттхо дхаммо секхасса бхиккхуно апариха̄на̄йа сам̣ваттати.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, секхо бхиккху йа̄йам̣ катха̄ а̄бхисаллекхика̄ четовиваран̣асаппа̄йа̄, сеййатхидам̣ – аппиччхакатха̄ сантут̣т̣хикатха̄ павивекакатха̄ асам̣саггакатха̄ вӣрийа̄рамбхакатха̄ сӣлакатха̄ сама̄дхикатха̄ пан̃н̃а̄катха̄ вимуттикатха̄ вимуттин̃а̄н̣адассанакатха̄, еварӯпийа̄ катха̄йа ника̄мала̄бхӣ хоти акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ; на рин̃чати пат̣исалла̄нам̣, ануйун̃джати аджджхаттам̣ четосаматхам̣. айам̣, бхиккхаве, пан̃чамо дхаммо секхасса бхиккхуно апариха̄на̄йа сам̣ваттати. име кхо, бхиккхаве, пан̃ча дхамма̄ секхасса бхиккхуно апариха̄на̄йа сам̣ваттантӣ’’ти. дасамам̣.

тхеравагго чатуттхо.