(13) 3. кусина̄равагго

1. кусина̄расуттам̣

124. екам̣ самайам̣ бхагава̄ кусина̄ра̄йам̣ вихарати балихаран̣е ванасан̣д̣е. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘идха, бхиккхаве, бхиккху ан̃н̃атарам̣ га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ упанисса̄йа вихарати. таменам̣ гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ упасан̇камитва̄ сва̄тана̄йа бхаттена нимантети. а̄кан̇кхама̄но, бхиккхаве, бхиккху адхива̄сети. со тасса̄ раттийа̄ аччайена пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена тасса гахапатисса ва̄ гахапатипуттасса ва̄ нивесанам̣ тенупасан̇камати; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣдати. таменам̣ со гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппети сампава̄рети.

‘‘тасса евам̣ хоти – ‘са̄дху вата мйа̄йам̣ гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппети сампава̄ретӣ’ти. евамписса хоти – ‘ахо вата ма̄йам̣ гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ а̄йатимпи еварӯпена пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппеййа сампава̄реййа̄’ти! со там̣ пин̣д̣апа̄там̣ гатхито [гадхито (сйа̄. кам̣. ка.)] муччхито аджджхосанно [аджджха̄панно (сӣ. ка.) аджджхопанно (т̣ӣка̄)] ана̄дӣнавадасса̄вӣ аниссаран̣апан̃н̃о парибхун̃джати. со таттха ка̄мавитаккампи витаккети, бйа̄па̄давитаккампи витаккети, вихим̣са̄витаккампи витаккети. еварӯпасса̄хам̣, бхиккхаве, бхиккхуно диннам̣ на махаппхаланти вада̄ми. там̣ кисса хету? паматто хи, бхиккхаве, бхиккху вихарати.

‘‘идха пана, бхиккхаве, бхиккху ан̃н̃атарам̣ га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ упанисса̄йа вихарати. таменам̣ гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ упасан̇камитва̄ сва̄тана̄йа бхаттена нимантети. а̄кан̇кхама̄но, бхиккхаве, бхиккху адхива̄сети. со тасса̄ раттийа̄ аччайена пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена тасса гахапатисса ва̄ гахапатипуттасса ва̄ нивесанам̣ тенупасан̇камати; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣдати. таменам̣ со гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппети сампава̄рети.

‘‘тасса на евам̣ хоти – ‘са̄дху вата мйа̄йам̣ гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппети сампава̄ретӣ’ти. евамписса на хоти – ‘ахо вата ма̄йам̣ гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ а̄йатимпи еварӯпена пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппеййа сампава̄реййа̄’ти! со там̣ пин̣д̣апа̄там̣ агатхито амуччхито анаджджхосанно а̄дӣнавадасса̄вӣ ниссаран̣апан̃н̃о парибхун̃джати. со таттха неккхаммавитаккампи витаккети, абйа̄па̄давитаккампи витаккети, авихим̣са̄витаккампи витаккети. еварӯпасса̄хам̣, бхиккхаве, бхиккхуно диннам̣ махаппхаланти вада̄ми. там̣ кисса хету? аппаматто хи, бхиккхаве, бхиккху вихаратӣ’’ти. пат̣хамам̣.

2. бхан̣д̣анасуттам̣

125. ‘‘йассам̣, бхиккхаве, диса̄йам̣ бхиккхӯ бхан̣д̣анаджа̄та̄ калахаджа̄та̄ вива̄да̄панна̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ мукхасаттӣхи витуданта̄ вихаранти, манаси ка̄тумпи ме еса̄, бхиккхаве, диса̄ на пха̄су хоти, пагева гантум̣! нит̣т̣хаметтха гаччха̄ми – ‘аддха̄ те а̄йасманто тайо дхамме паджахим̣су, тайо дхамме бахуламакам̣су [бахулӣмакам̣су (сйа̄. кам̣. пӣ.)]. катаме тайо дхамме паджахим̣су? неккхаммавитаккам̣, абйа̄па̄давитаккам̣, авихим̣са̄витаккам̣ – име тайо дхамме паджахим̣су. катаме тайо дхамме бахуламакам̣су? ка̄мавитаккам̣, бйа̄па̄давитаккам̣, вихим̣са̄витаккам̣ – име тайо дхамме бахуламакам̣су’. йассам̣, бхиккхаве, диса̄йам̣ бхиккхӯ бхан̣д̣анаджа̄та̄ калахаджа̄та̄ вива̄да̄панна̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ мукхасаттӣхи витуданта̄ вихаранти, манаси ка̄тумпи ме еса̄, бхиккхаве, диса̄ на пха̄су хоти, пагева гантум̣! нит̣т̣хаметтха гаччха̄ми – ‘аддха̄ те а̄йасманто име тайо дхамме паджахим̣су, име тайо дхамме бахуламакам̣су’’’.

‘‘йассам̣ пана, бхиккхаве, диса̄йам̣ бхиккхӯ самагга̄ саммодама̄на̄ авивадама̄на̄ кхӣродакӣбхӯта̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пийачаккхӯхи сампассанта̄ вихаранти, гантумпи ме еса̄, бхиккхаве, диса̄ пха̄су хоти, пагева манаси ка̄тум̣! нит̣т̣хаметтха гаччха̄ми – ‘аддха̄ те а̄йасманто тайо дхамме паджахим̣су, тайо дхамме бахуламакам̣су. катаме тайо дхамме паджахим̣су? ка̄мавитаккам̣, бйа̄па̄давитаккам̣, вихим̣са̄витаккам̣ – име тайо дхамме паджахим̣су. катаме тайо дхамме бахуламакам̣су? неккхаммавитаккам̣, абйа̄па̄давитаккам̣, авихим̣са̄витаккам̣ – име тайо дхамме бахуламакам̣су’. йассам̣, бхиккхаве, диса̄йам̣ бхиккхӯ самагга̄ саммодама̄на̄ авивадама̄на̄ кхӣродакӣбхӯта̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пийачаккхӯхи сампассанта̄ вихаранти, гантумпи ме еса̄, бхиккхаве, диса̄ пха̄су хоти, пагева манаси ка̄тум̣! нит̣т̣хаметтха гаччха̄ми – ‘аддха̄ те а̄йасманто име тайо дхамме паджахим̣су, име тайо дхамме бахуламакам̣сӯ’’’ти. дутийам̣.

3. готамакачетийасуттам̣

126. екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати готамаке четийе. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘абхин̃н̃а̄йа̄хам̣, бхиккхаве, дхаммам̣ десеми, но анабхин̃н̃а̄йа. санида̄на̄хам̣, бхиккхаве, дхаммам̣ десеми, но анида̄нам̣. саппа̄т̣иха̄рийа̄хам̣, бхиккхаве, дхаммам̣ десеми, но аппа̄т̣иха̄рийам̣. тасса майхам̣, бхиккхаве, абхин̃н̃а̄йа дхаммам̣ десайато но анабхин̃н̃а̄йа, санида̄нам̣ дхаммам̣ десайато но анида̄нам̣, саппа̄т̣иха̄рийам̣ дхаммам̣ десайато но аппа̄т̣иха̄рийам̣, каран̣ӣйо ова̄до, каран̣ӣйа̄ ануса̄санӣ. алан̃ча пана во, бхиккхаве, тут̣т̣хийа̄, алам̣ аттаманата̄йа, алам̣ соманасса̄йа – ‘самма̄самбуддхо бхагава̄, сва̄ккха̄то дхаммо, суппат̣ипанно сан̇гхо’’’ти.

идамавоча бхагава̄. аттамана̄ те бхиккхӯ бхагавато бха̄ситам̣ абхинандунти. имасмин̃ча пана веййа̄каран̣асмим̣ бхан̃н̃ама̄не сахассӣ локадха̄ту акампиттха̄ти. татийам̣.

4. бхаран̣д̣ука̄ла̄масуттам̣

127. екам̣ самайам̣ бхагава̄ косалесу ча̄рикам̣ чарама̄но йена капилаваттху тадавасари. ассоси кхо маха̄на̄мо сакко – ‘‘бхагава̄ кира капилаваттхум̣ ануппатто’’ти. атха кхо маха̄на̄мо сакко йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хитам̣ кхо маха̄на̄мам̣ саккам̣ бхагава̄ етадавоча –

‘‘гаччха, маха̄на̄ма, капилаваттхусмим̣, татха̄рӯпам̣ а̄васатхам̣ джа̄на йаттхаджджа майам̣ екараттим̣ вихареййа̄ма̄’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо маха̄на̄мо сакко бхагавато пат̣иссутва̄ капилаваттхум̣ пависитва̄ кевалакаппам̣ капилаваттхум̣ анва̄хин̣д̣анто [а̄хин̣д̣анто (сйа̄. кам̣.)] на̄ддаса капилаваттхусмим̣ татха̄рӯпам̣ а̄васатхам̣ йаттхаджджа бхагава̄ екараттим̣ вихареййа.

атха кхо маха̄на̄мо сакко йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘наттхи, бханте, капилаваттхусмим̣ татха̄рӯпо а̄васатхо йаттхаджджа бхагава̄ екараттим̣ вихареййа. айам̣, бханте, бхаран̣д̣у ка̄ла̄мо бхагавато пура̄н̣асабрахмача̄рӣ. тассаджджа бхагава̄ ассаме екараттим̣ вихаратӯ’’ти. ‘‘гаччха, маха̄на̄ма, сантхарам̣ пан̃н̃апехӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо маха̄на̄мо сакко бхагавато пат̣иссутва̄ йена бхаран̣д̣усса ка̄ла̄масса ассамо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ сантхарам̣ пан̃н̃а̄петва̄ удакам̣ т̣хапетва̄ па̄да̄нам̣ дхована̄йа йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сантхато, бханте, сантха̄ро, удакам̣ т̣хапитам̣ па̄да̄нам̣ дхована̄йа. йассада̄ни, бханте, бхагава̄ ка̄лам̣ ман̃н̃атӣ’’ти.

атха кхо бхагава̄ йена бхаран̣д̣усса ка̄ла̄масса ассамо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ па̄де паккха̄леси. атха кхо маха̄на̄масса саккасса етадахоси – ‘‘ака̄ло кхо аджджа бхагавантам̣ пайирупа̄ситум̣. киланто бхагава̄. све да̄на̄хам̣ бхагавантам̣ пайирупа̄сисса̄мӣ’’ти бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми.

атха кхо маха̄на̄мо сакко тасса̄ раттийа̄ аччайена йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо маха̄на̄мам̣ саккам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘тайо кхоме, маха̄на̄ма, саттха̄ро санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме тайо? идха, маха̄на̄ма, екаччо саттха̄ ка̄ма̄нам̣ парин̃н̃ам̣ пан̃н̃а̄пети; на рӯпа̄нам̣ парин̃н̃ам̣ пан̃н̃а̄пети, на ведана̄нам̣ парин̃н̃ам̣ пан̃н̃а̄пети. идха пана, маха̄на̄ма, екаччо саттха̄ ка̄ма̄нам̣ парин̃н̃ам̣ пан̃н̃а̄пети, рӯпа̄нам̣ парин̃н̃ам̣ пан̃н̃а̄пети; на ведана̄нам̣ парин̃н̃ам̣ пан̃н̃а̄пети. идха пана, маха̄на̄ма, екаччо саттха̄ ка̄ма̄нам̣ парин̃н̃ам̣ пан̃н̃а̄пети, рӯпа̄нам̣ парин̃н̃ам̣ пан̃н̃а̄пети, ведана̄нам̣ парин̃н̃ам̣ пан̃н̃а̄пети. име кхо, маха̄на̄ма, тайо саттха̄ро санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. ‘имесам̣, маха̄на̄ма, тин̣н̣ам̣ саттха̄ра̄нам̣ ека̄ нит̣т̣ха̄ уда̄ху путху нит̣т̣ха̄’’’ти?

евам̣ вутте бхаран̣д̣у ка̄ла̄мо маха̄на̄мам̣ саккам̣ етадавоча – ‘‘ека̄ти, маха̄на̄ма, вадехӣ’’ти. евам̣ вутте бхагава̄ маха̄на̄мам̣ саккам̣ етадавоча – ‘‘на̄на̄ти, маха̄на̄ма, вадехӣ’’ти. дутийампи кхо бхаран̣д̣у ка̄ла̄мо маха̄на̄мам̣ саккам̣ етадавоча – ‘‘ека̄ти, маха̄на̄ма, вадехӣ’’ти. дутийампи кхо бхагава̄ маха̄на̄мам̣ саккам̣ етадавоча – ‘‘на̄на̄ти, маха̄на̄ма, вадехӣ’’ти. татийампи кхо бхаран̣д̣у ка̄ла̄мо маха̄на̄мам̣ саккам̣ етадавоча – ‘‘ека̄ти, маха̄на̄ма, вадехӣ’’ти. татийампи кхо бхагава̄ маха̄на̄мам̣ саккам̣ етадавоча – ‘‘на̄на̄ти, маха̄на̄ма, вадехӣ’’ти.

атха кхо бхаран̣д̣у ка̄ла̄масса етадахоси – ‘‘махесаккхасса ватамхи маха̄на̄масса саккасса саммукха̄ саман̣ена готамена йа̄вататийам̣ апаса̄дито. йам̣нӯна̄хам̣ капилаваттхумха̄ паккамеййа’’нти. атха кхо бхаран̣д̣у ка̄ла̄мо капилаваттхумха̄ пакка̄ми. йам̣ капилаваттхумха̄ пакка̄ми татха̄ паккантова ахоси на пуна пачча̄гаччхӣти. чатуттхам̣.

5. хаттхакасуттам̣

128. екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. атха кхо хаттхако девапутто абхикканта̄йа раттийа̄ абхиккантаван̣н̣о кевалакаппам̣ джетаванам̣ обха̄сетва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ – ‘‘бхагавато пурато т̣хасса̄мӣ’’ти осӣдатимева сам̣сӣдатимева [осӣдати чева сам̣сӣдати ча (сӣ. пӣ.), осӣдати сам̣сӣдати (сйа̄. кам̣.)], на саккоти сан̣т̣ха̄тум̣. сеййатха̄пи на̄ма саппи ва̄ телам̣ ва̄ ва̄лука̄йа а̄ситтам̣ осӣдатимева сам̣сӣдатимева, на сан̣т̣ха̄ти; евамевам̣ хаттхако девапутто – ‘‘бхагавато пурато т̣хасса̄мӣ’’ти осӣдатимева сам̣сӣдатимева, на саккоти сан̣т̣ха̄тум̣.

атха кхо бхагава̄ хаттхакам̣ девапуттам̣ етадавоча – ‘‘ол̣а̄рикам̣, хаттхака, аттабха̄вам̣ абхиниммина̄хӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти, кхо хаттхако девапутто бхагавато пат̣иссутва̄ ол̣а̄рикам̣ аттабха̄вам̣ абхинимминитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хитам̣ кхо хаттхакам̣ девапуттам̣ бхагава̄ етадавоча –

‘‘йе те, хаттхака, дхамма̄ пуббе мануссабхӯтасса паваттино ахесум̣, апи ну те те дхамма̄ етарахи паваттино’’ти? ‘‘йе ча ме, бханте, дхамма̄ пуббе мануссабхӯтасса паваттино ахесум̣, те ча ме дхамма̄ етарахи паваттино; йе ча ме, бханте, дхамма̄ пуббе мануссабхӯтасса наппаваттино ахесум̣, те ча ме дхамма̄ етарахи паваттино. сеййатха̄пи, бханте, бхагава̄ етарахи а̄кин̣н̣о вихарати бхиккхӯхи бхиккхунӣхи упа̄сакехи упа̄сика̄хи ра̄джӯхи ра̄джамаха̄маттехи титтхийехи титтхийаса̄вакехи; евамевам̣ кхо ахам̣, бханте, а̄кин̣н̣о вихара̄ми девапуттехи. дӯратопи, бханте, девапутта̄ а̄гаччханти хаттхакасса девапуттасса сантике ‘дхаммам̣ сосса̄ма̄’ти. тин̣н̣а̄хам̣, бханте, дхамма̄нам̣ атитто аппат̣ива̄но ка̄лан̇като. катамесам̣ тин̣н̣ам̣? бхагавато ахам̣, бханте, дассанасса атитто аппат̣ива̄но ка̄лан̇като; саддхаммасаванасса̄хам̣, бханте, атитто аппат̣ива̄но ка̄лан̇като; сан̇гхасса̄хам̣, бханте, упат̣т̣ха̄насса атитто аппат̣ива̄но ка̄лан̇като. имесам̣ кхо ахам̣, бханте, тин̣н̣ам̣ дхамма̄нам̣ атитто аппат̣ива̄но ка̄лан̇като’’ти.

‘‘на̄хам̣ бхагавато дассанасса, титтимаджджхага̄ [титти титтисамбхавам̣ (ка.)] куда̄чанам̣;

сан̇гхасса упат̣т̣ха̄насса, саддхаммасаванасса ча.

‘‘адхисӣлам̣ сиккхама̄но, саддхаммасаване рато;

тин̣н̣ам̣ дхамма̄нам̣ атитто, хаттхако авихам̣ гато’’ти. пан̃чамам̣;

6. кат̣увийасуттам̣

129. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ба̄ра̄н̣асийам̣ вихарати исипатане мигада̄йе. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа ба̄ра̄н̣асим̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. аддаса̄ кхо бхагава̄ гойогапилаккхасмим̣ [гойогамилаккхасмим̣ (сйа̄. кам̣. ка.)] пин̣д̣а̄йа чарама̄но [чарама̄нам̣ (ка.)] ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ риттасса̄дам̣ ба̄хирасса̄дам̣ мут̣т̣хассатим̣ асампаджа̄нам̣ асама̄хитам̣ виббхантачиттам̣ па̄катиндрийам̣. дисва̄ там̣ бхиккхум̣ етадавоча –

‘‘ма̄ кхо твам̣, бхиккху, атта̄нам̣ кат̣увийамака̄си. там̣ вата бхиккху кат̣увийакатам̣ атта̄нам̣ а̄магандхена [а̄магандхе (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] авассутам̣ маккхика̄ на̄нупатиссанти на̄нва̄ссависсантӣти [на̄нубандхиссанти (ка.)], нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти. атха кхо со бхиккху бхагавата̄ имина̄ ова̄дена овадито сам̣вегама̄па̄ди. атха кхо бхагава̄ ба̄ра̄н̣асийам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто бхиккхӯ а̄мантеси –

‘‘идха̄хам̣, бхиккхаве, пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа ба̄ра̄н̣асим̣ пин̣д̣а̄йа па̄висим̣. аддасам̣ кхо ахам̣, бхиккхаве, гойогапилаккхасмим̣ пин̣д̣а̄йа чарама̄но ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ риттасса̄дам̣ ба̄хирасса̄дам̣ мут̣т̣хассатим̣ асампаджа̄нам̣ асама̄хитам̣ виббхантачиттам̣ па̄катиндрийам̣. дисва̄ там̣ бхиккхум̣ етадавочам̣ –

‘‘‘ма̄ кхо твам̣, бхиккху, атта̄нам̣ кат̣увийамака̄си. там̣ вата бхиккху кат̣увийакатам̣ атта̄нам̣ а̄магандхена авассутам̣ маккхика̄ на̄нупатиссанти на̄нва̄ссависсантӣти, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’ти. атха кхо, бхиккхаве, со бхиккху майа̄ имина̄ ова̄дена овадито сам̣вегама̄па̄дӣ’’ти. евам̣ вутте ан̃н̃атаро бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ким̣ ну кхо, бханте, кат̣увийам̣? ко а̄магандхо? ка̄ маккхика̄’’ти?

‘‘абхиджджха̄ кхо, бхиккху, кат̣увийам̣; бйа̄па̄до а̄магандхо; па̄пака̄ акусала̄ витакка̄ маккхика̄. там̣ вата, бхиккху, кат̣увийакатам̣ атта̄нам̣ а̄магандхена авассутам̣ маккхика̄ на̄нупатиссанти на̄нва̄ссависсантӣти, нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти.

‘‘агуттам̣ чаккхусотасмим̣, индрийесу асам̣вутам̣;

маккхика̄нупатиссанти, сан̇каппа̄ ра̄ганиссита̄.

‘‘кат̣увийакато бхиккху, а̄магандхе авассуто;

а̄рака̄ хоти нибба̄на̄, вигха̄тассева бха̄гава̄.

‘‘га̄ме ва̄ йади ва̄ран̃н̃е, аладдха̄ саматхаматтано [самаматтано (сӣ. сйа̄. кам̣.), саммаматтано (пӣ.)];

парети [чарети (сйа̄. ка.)] ба̄ло думмедхо, маккхика̄хи пураккхато.

‘‘йе ча сӣлена сампанна̄, пан̃н̃а̄йӯпасамерата̄;

упасанта̄ сукхам̣ сенти, на̄сайитва̄на маккхика̄’’ти. чхат̣т̣хам̣;

7. пат̣хамаануруддхасуттам̣

130. атха кхо а̄йасма̄ ануруддхо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ ануруддхо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘идха̄хам̣, бханте, диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена йебхуййена пасса̄ми ма̄туга̄мам̣ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджама̄нам̣. катихи ну кхо, бханте, дхаммехи саманна̄гато ма̄туга̄мо ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджатӣ’’ти?

‘‘тӣхи кхо, ануруддха, дхаммехи саманна̄гато ма̄туга̄мо ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати. катамехи тӣхи? идха, ануруддха, ма̄туга̄мо пуббан̣хасамайам̣ маччхерамалапарийут̣т̣хитена четаса̄ ага̄рам̣ аджджха̄васати, маджджханхикасамайам̣ исса̄парийут̣т̣хитена четаса̄ ага̄рам̣ аджджха̄васати, са̄йанхасамайам̣ ка̄мара̄гапарийут̣т̣хитена четаса̄ ага̄рам̣ аджджха̄васати. имехи кхо, ануруддха, тӣхи дхаммехи саманна̄гато ма̄туга̄мо ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджатӣ’’ти. саттамам̣.

8. дутийаануруддхасуттам̣

131. атха кхо а̄йасма̄ ануруддхо йена̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ са̄рипуттена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ ануруддхо а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавоча – ‘‘идха̄хам̣, а̄вусо са̄рипутта, диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сахассам̣ локам̣ олокеми. а̄раддхам̣ кхо пана ме вӣрийам̣ асаллӣнам̣, упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄ [апаммут̣т̣ха̄ (сӣ.), апамут̣т̣ха̄ (сйа̄. кам̣.)], пассаддхо ка̄йо аса̄раддхо, сама̄хитам̣ читтам̣ екаггам̣. атха ча пана ме на̄нупа̄да̄йа [на анупа̄да̄йа (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] а̄савехи читтам̣ вимуччатӣ’’ти.

‘‘йам̣ кхо те, а̄вусо ануруддха, евам̣ хоти – ‘ахам̣ диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сахассам̣ локам̣ волокемӣ’ти, идам̣ те ма̄насмим̣. йампи те, а̄вусо ануруддха, евам̣ хоти – ‘а̄раддхам̣ кхо пана ме вӣрийам̣ асаллӣнам̣, упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄, пассаддхо ка̄йо аса̄раддхо, сама̄хитам̣ читтам̣ екагга’нти, идам̣ те уддхаччасмим̣. йампи те, а̄вусо ануруддха, евам̣ хоти – ‘атха ча пана ме на̄нупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимуччатӣ’ти, идам̣ те куккуччасмим̣. са̄дху вата̄йасма̄ ануруддхо име тайо дхамме паха̄йа, име тайо дхамме аманасикаритва̄ амата̄йа дха̄туйа̄ читтам̣ упасам̣харатӯ’’ти.

атха кхо а̄йасма̄ ануруддхо апарена самайена име тайо дхамме паха̄йа, име тайо дхамме аманасикаритва̄ амата̄йа дха̄туйа̄ читтам̣ упасам̣хари [упасам̣ха̄си (сйа̄. кам̣. пӣ.), упасам̣харати (ка.)]. атха кхо а̄йасма̄ ануруддхо еко вӯпакат̣т̣хо аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто начирассева – йассаттха̄йа кулапутта̄ саммадева ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджанти, тадануттарам̣ – брахмачарийапарийоса̄нам̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа виха̄си. ‘‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’’ти аббхан̃н̃а̄си. ан̃н̃атаро ча пана̄йасма̄ ануруддхо арахатам̣ ахосӣти. ат̣т̣хамам̣.

9. пат̣иччханнасуттам̣

132. ‘‘тӣн̣има̄ни, бхиккхаве, пат̣иччханна̄ни а̄ваханти [ваханти (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)], но виват̣а̄ни. катама̄ни тӣн̣и? ма̄туга̄мо, бхиккхаве, пат̣иччханно а̄вахати, но виват̣о; бра̄хман̣а̄нам̣, бхиккхаве, манта̄ пат̣иччханна̄ а̄ваханти, но виват̣а̄; миччха̄дит̣т̣хи, бхиккхаве, пат̣иччханна̄ а̄вахати, но виват̣а̄. има̄ни кхо, бхиккхаве, тӣн̣и пат̣иччханна̄ни а̄ваханти, но виват̣а̄ни.

‘‘тӣн̣има̄ни, бхиккхаве, виват̣а̄ни вирочанти, но пат̣иччханна̄ни. катама̄ни тӣн̣и? чандаман̣д̣алам̣, бхиккхаве, виват̣ам̣ вирочати, но пат̣иччханнам̣; сӯрийаман̣д̣алам̣, бхиккхаве, виват̣ам̣ вирочати, но пат̣иччханнам̣; татха̄гатаппаведито дхаммавинайо, бхиккхаве, виват̣о вирочати, но пат̣иччханно. има̄ни кхо, бхиккхаве, тӣн̣и виват̣а̄ни вирочанти, но пат̣иччханна̄нӣ’’ти. навамам̣.

10. лекхасуттам̣

133. ‘‘тайоме, бхиккхаве, пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме тайо? па̄са̄н̣алекхӯпамо пуггало, патхавилекхӯпамо пуггало, удакалекхӯпамо пуггало. катамо ча, бхиккхаве, па̄са̄н̣алекхӯпамо пуггало? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало абхин̣хам̣ куджджхати. со ча кхвасса кодхо дӣгхараттам̣ анусети. сеййатха̄пи, бхиккхаве, па̄са̄н̣е лекха̄ на кхиппам̣ луджджати ва̄тена ва̄ удакена ва̄, чират̣т̣хитика̄ хоти; евамевам̣ кхо, бхиккхаве, идхекаччо пуггало абхин̣хам̣ куджджхати. со ча кхвасса кодхо дӣгхараттам̣ анусети. айам̣ вуччати, бхиккхаве, па̄са̄н̣алекхӯпамо пуггало.

‘‘катамо ча, бхиккхаве, патхавилекхӯпамо пуггало? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало абхин̣хам̣ куджджхати. со ча кхвасса кодхо на дӣгхараттам̣ анусети. сеййатха̄пи, бхиккхаве, патхавийа̄ лекха̄ кхиппам̣ луджджати ва̄тена ва̄ удакена ва̄, на чират̣т̣хитика̄ хоти; евамевам̣ кхо, бхиккхаве, идхекаччо пуггало абхин̣хам̣ куджджхати. со ча кхвасса кодхо на дӣгхараттам̣ анусети. айам̣ вуччати, бхиккхаве, патхавилекхӯпамо пуггало.

‘‘катамо ча, бхиккхаве, удакалекхӯпамо пуггало? идха, бхиккхаве, екаччо пуггало а̄га̄л̣хенапи вуччама̄но пхарусенапи вуччама̄но амана̄пенапи вуччама̄но сандхийатимева [… йева (сйа̄. кам̣.) … чева (пӣ.)] сам̣сандатимева [… йева (сйа̄. кам̣.) … чева (пӣ.)] саммодатимева [… йева (сйа̄. кам̣.) … чева (пӣ.)]. сеййатха̄пи, бхиккхаве, удаке лекха̄ кхиппам̣йева пат̣ивигаччхати, на чират̣т̣хитика̄ хоти; евамевам̣ кхо, бхиккхаве, идхекаччо пуггало а̄га̄л̣хенапи вуччама̄но пхарусенапи вуччама̄но амана̄пенапи вуччама̄но сандхийатимева сам̣сандатимева саммодатимева. айам̣ вуччати, бхиккхаве, удакалекхӯпамо пуггало. име кхо, бхиккхаве, тайо пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасми’’нти [пу. па. 115]. дасамам̣.

кусина̄равагго терасамо.