8. тикан̣н̣асуттам̣
59. атха кхо тикан̣н̣о бра̄хман̣о йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣…пе… екамантам̣ нисинно кхо тикан̣н̣о бра̄хман̣о бхагавато саммукха̄ тевиджджа̄нам̣ судам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ ван̣н̣ам̣ бха̄сати – ‘‘евампи тевиджджа̄ бра̄хман̣а̄, итипи тевиджджа̄ бра̄хман̣а̄’’ти.
‘‘йатха̄ катхам̣ пана, бра̄хман̣а, бра̄хман̣а̄ бра̄хман̣ам̣ тевиджджам̣ пан̃н̃а̄пентӣ’’ти? ‘‘идха, бхо готама, бра̄хман̣о убхато суджа̄то хоти ма̄тито ча питито ча, сам̣суддхагахан̣ико йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄, аккхитто анупаккут̣т̣хо джа̄тива̄дена, аджджха̄йако, мантадхаро, тин̣н̣ам̣ веда̄нам̣ па̄рагӯ санигхан̣д̣укет̣убха̄нам̣ са̄ккхараппабхеда̄нам̣ итиха̄сапан̃чама̄нам̣, падако, веййа̄каран̣о, лока̄йатамаха̄пурисалаккхан̣есу анавайоти. евам̣ кхо, бхо готама, бра̄хман̣а̄ тевиджджам̣ пан̃н̃а̄пентӣ’’ти.
‘‘ан̃н̃атха̄ кхо, бра̄хман̣а, бра̄хман̣а̄ бра̄хман̣ам̣ тевиджджам̣ пан̃н̃апенти, ан̃н̃атха̄ ча пана арийасса винайе тевиджджо хотӣ’’ти. ‘‘йатха̄ катхам̣ пана, бхо готама, арийасса винайе тевиджджо хоти? са̄дху ме бхавам̣ готамо татха̄ дхаммам̣ десету йатха̄ арийасса винайе тевиджджо хотӣ’’ти. ‘‘тена хи, бра̄хман̣а, сун̣а̄хи, са̄дхукам̣ манаси карохи; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бхо’’ти кхо тикан̣н̣о бра̄хман̣о бхагавато паччассоси. бхагава̄ етадавоча –
‘‘идха, бра̄хман̣а, бхиккху вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. пӣтийа̄ ча вира̄га̄ упеккхако ча вихарати сато ча сампаджа̄но, сукхан̃ча ка̄йена пат̣исам̣ведети йам̣ там̣ арийа̄ а̄чиккханти – ‘упеккхако сатима̄ сукхавиха̄рӣ’ти татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄, пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄ адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати.
‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄мети. со анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо тиссопи джа̄тийо чатассопи джа̄тийо пан̃чапи джа̄тийо дасапи джа̄тийо вӣсампи джа̄тийо тим̣сампи джа̄тийо чатта̄рӣсампи джа̄тийо пан̃н̃а̄сампи джа̄тийо джа̄тисатампи джа̄тисахассампи джа̄тисатасахассампи, анекепи сам̣ват̣т̣акаппе анекепи виват̣т̣акаппе анекепи сам̣ват̣т̣авиват̣т̣акаппе – ‘амутра̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто амутра удапа̄дим̣. татра̄па̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто идхӯпапанно’ти. ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати. айамасса пат̣хама̄ виджджа̄ адхигата̄ хоти; авиджджа̄ вихата̄, виджджа̄ уппанна̄; тамо вихато, а̄локо уппанно йатха̄ там̣ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато.
‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте сатта̄нам̣ чутӯпапа̄тан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄мети. со диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е, сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти – ‘име вата бхонто сатта̄ ка̄йадуччаритена саманна̄гата̄…пе… манодуччаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ упава̄дака̄ миччха̄дит̣т̣хика̄ миччха̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄, те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упапанна̄. име ва̄ пана бхонто сатта̄ ка̄йасучаритена саманна̄гата̄, вачӣсучаритена саманна̄гата̄, маносучаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ анупава̄дака̄ самма̄дит̣т̣хика̄ самма̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄, те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанна̄’ти. ити диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е, сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти. айамасса дутийа̄ виджджа̄ адхигата̄ хоти; авиджджа̄ вихата̄, виджджа̄ уппанна̄; тамо вихато, а̄локо уппанно йатха̄ там̣ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато.
‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄мети. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти; ‘име а̄сава̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ а̄савасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ а̄саваниродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ а̄саваниродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. тасса евам̣ джа̄нато евам̣ пассато ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, бхава̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, авиджджа̄сава̄пи читтам̣ вимуччати; вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ти. айамасса татийа̄ виджджа̄ адхигата̄ хоти; авиджджа̄ вихата̄, виджджа̄ уппанна̄; тамо вихато, а̄локо уппанно йатха̄ там̣ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато’’ти.
‘‘анучча̄вачасӣласса, нипакасса ча джха̄йино;
читтам̣ йасса васӣбхӯтам̣, екаггам̣ сусама̄хитам̣.
‘‘там̣ ве тамонудам̣ дхӣрам̣, тевиджджам̣ маччуха̄йинам̣;
хитам̣ деваманусса̄нам̣, а̄ху саббаппаха̄йинам̣.
‘‘тӣхи виджджа̄хи сампаннам̣, асаммӯл̣хавиха̄ринам̣;
буддхам̣ антимадехинам̣ [антимаса̄рӣрам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)], там̣ намассанти готамам̣.
[дха. па. 423; итиву. 99] ‘‘пуббенива̄сам̣ йо ведӣ, сагга̄па̄йан̃ча пассати;
атхо джа̄тиккхайам̣ патто, абхин̃н̃а̄восито муни.
‘‘ета̄хи тӣхи виджджа̄хи, тевиджджо хоти бра̄хман̣о;
тамахам̣ вада̄ми тевиджджам̣, на̄н̃н̃ам̣ лапитала̄пана’’нти.
‘‘евам̣ кхо, бра̄хман̣а, арийасса винайе тевиджджо хотӣ’’ти. ‘‘ан̃н̃атха̄, бхо готама, бра̄хман̣а̄нам̣ тевиджджо, ан̃н̃атха̄ ча пана арийасса винайе тевиджджо хоти. имасса ча пана, бхо готама, арийасса винайе тевиджджасса бра̄хман̣а̄нам̣ тевиджджо калам̣ на̄ггхати сол̣асим̣’’.
‘‘абхиккантам̣, бхо готама…пе… упа̄сакам̣ мам̣ бхавам̣ готамо дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. ат̣т̣хамам̣.