2. ануссативагго
1. пат̣хамамаха̄на̄масуттам̣
11. екам̣ самайам̣ бхагава̄ саккесу вихарати капилаваттхусмим̣ нигродха̄ра̄ме. тена кхо пана самайена самбахула̄ бхиккхӯ бхагавато чӣваракаммам̣ каронти – ‘‘нит̣т̣хитачӣваро бхагава̄ тема̄саччайена ча̄рикам̣ паккамиссатӣ’’ти. ассоси кхо маха̄на̄мо сакко – ‘‘самбахула̄ кира бхиккхӯ бхагавато чӣваракаммам̣ каронти – ‘нит̣т̣хитачӣваро бхагава̄ тема̄саччайена ча̄рикам̣ паккамиссатӣ’’’ти.
атха кхо маха̄на̄мо сакко йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо маха̄на̄мо сакко бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сутам̣ метам̣, бханте – ‘самбахула̄ кира бхиккхӯ бхагавато чӣваракаммам̣ каронти – нит̣т̣хитачӣваро бхагава̄ тема̄саччайена ча̄рикам̣ паккамиссатӣ’ти. тесам̣ но, бханте, на̄на̄виха̄рехи вихаратам̣ кенасса [кена (сйа̄. кам̣.)] виха̄рена виха̄табба’’нти?
‘‘са̄дху са̄дху, маха̄на̄ма! етам̣ кхо, маха̄на̄ма, тумха̄кам̣ патирӯпам̣ кулапутта̄нам̣, йам̣ тумхе татха̄гатам̣ упасан̇камитва̄ пуччхеййа̄тха – ‘тесам̣ но, бханте, на̄на̄виха̄рехи вихаратам̣ кенасса виха̄рена виха̄табба’’’нти? саддхо кхо, маха̄на̄ма, а̄ра̄дхако хоти, но ассаддхо; а̄раддхавӣрийо а̄ра̄дхако хоти, но кусӣто; упат̣т̣хитассати а̄ра̄дхако хоти, но мут̣т̣хассати; сама̄хито а̄ра̄дхако хоти, но асама̄хито; пан̃н̃ава̄ а̄ра̄дхако хоти, но дуппан̃н̃о. имесу кхо твам̣, маха̄на̄ма, пан̃часу дхаммесу патит̣т̣ха̄йа чха дхамме уттари [уттарим̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] бха̄веййа̄си. [а. ни. 6.10] ‘‘идха твам̣, маха̄на̄ма, татха̄гатам̣ ануссареййа̄си – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’ти. йасмим̣, маха̄на̄ма, самайе арийаса̄вако татха̄гатам̣ ануссарати, невасса тасмим̣ самайе ра̄гапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на досапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на мохапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти; уджугатамевасса тасмим̣ самайе читтам̣ хоти татха̄гатам̣ а̄раббха. уджугатачитто кхо пана, маха̄на̄ма, арийаса̄вако лабхати аттхаведам̣, лабхати дхаммаведам̣, лабхати дхаммӯпасам̣хитам̣ па̄моджджам̣. памудитасса пӣти джа̄йати, пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати, пассаддхака̄йо сукхам̣ ведийати, сукхино читтам̣ сама̄дхийати. айам̣ вуччати, маха̄на̄ма, арийаса̄вако висамагата̄йа паджа̄йа самаппатто вихарати, сабйа̄паджджа̄йа паджа̄йа абйа̄паджджо вихарати, дхаммасотасама̄панно буддха̄нуссатим̣ бха̄вети.
‘‘пуна чапарам̣ твам̣, маха̄на̄ма, дхаммам̣ ануссареййа̄си – ‘сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо сандит̣т̣хико ака̄лико ехипассико опанеййико [опанайико (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] паччаттам̣ ведитаббо вин̃н̃ӯхӣ’ти. йасмим̣, маха̄на̄ма, самайе арийаса̄вако дхаммам̣ ануссарати, невасса тасмим̣ самайе ра̄гапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на досапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на мохапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти; уджугатамевасса тасмим̣ самайе читтам̣ хоти дхаммам̣ а̄раббха. уджугатачитто кхо пана, маха̄на̄ма, арийаса̄вако лабхати аттхаведам̣, лабхати дхаммаведам̣, лабхати дхаммӯпасам̣хитам̣ па̄моджджам̣. памудитасса пӣти джа̄йати, пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати, пассаддхака̄йо сукхам̣ ведийати, сукхино читтам̣ сама̄дхийати. айам̣ вуччати, маха̄на̄ма, арийаса̄вако висамагата̄йа паджа̄йа самаппатто вихарати, сабйа̄паджджа̄йа паджа̄йа абйа̄паджджо вихарати, дхаммасотасама̄панно дхамма̄нуссатим̣ бха̄вети.
‘‘пуна чапарам̣ твам̣, маха̄на̄ма, сан̇гхам̣ ануссареййа̄си – ‘суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо, уджуппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо, н̃а̄йаппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо, са̄мӣчиппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо, йадидам̣ чатта̄ри пурисайуга̄ни ат̣т̣ха пурисапуггала̄, еса бхагавато са̄вакасан̇гхо а̄хунеййо па̄хунеййо даккхин̣еййо ан̃джаликаран̣ӣйо ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса̄’ти. йасмим̣, маха̄на̄ма, самайе арийаса̄вако сан̇гхам̣ ануссарати, невасса тасмим̣ самайе ра̄гапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на досапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на мохапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти; уджугатамевасса тасмим̣ самайе читтам̣ хоти сан̇гхам̣ а̄раббха. уджугатачитто кхо пана, маха̄на̄ма, арийаса̄вако лабхати аттхаведам̣, лабхати дхаммаведам̣, лабхати дхаммӯпасам̣хитам̣ па̄моджджам̣. памудитасса пӣти джа̄йати, пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати, пассаддхака̄йо сукхам̣ ведийати, сукхино читтам̣ сама̄дхийати. айам̣ вуччати, маха̄на̄ма, арийаса̄вако висамагата̄йа паджа̄йа самаппатто вихарати, сабйа̄паджджа̄йа паджа̄йа абйа̄паджджо вихарати, дхаммасотасама̄панно сан̇гха̄нуссатим̣ бха̄вети.
‘‘пуна чапарам̣ твам̣, маха̄на̄ма, аттано сӣла̄ни ануссареййа̄си акхан̣д̣а̄ни аччхидда̄ни асабала̄ни акамма̄са̄ни бхуджисса̄ни вин̃н̃уппасаттха̄ни апара̄мат̣т̣ха̄ни сама̄дхисам̣ваттаника̄ни. йасмим̣, маха̄на̄ма, самайе арийаса̄вако сӣлам̣ ануссарати, невасса тасмим̣ самайе ра̄гапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на досапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на мохапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти; уджугатамевасса тасмим̣ самайе читтам̣ хоти сӣлам̣ а̄раббха. уджугатачитто кхо пана, маха̄на̄ма, арийаса̄вако лабхати аттхаведам̣, лабхати дхаммаведам̣, лабхати дхаммӯпасам̣хитам̣ па̄моджджам̣. памудитасса пӣти джа̄йати, пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати, пассаддхака̄йо сукхам̣ ведийати, сукхино читтам̣ сама̄дхийати. айам̣ вуччати, маха̄на̄ма, арийаса̄вако висамагата̄йа паджа̄йа самаппатто вихарати, сабйа̄паджджа̄йа паджа̄йа абйа̄паджджо вихарати, дхаммасотасама̄панно сӣла̄нуссатим̣ бха̄вети.
‘‘пуна чапарам̣ твам̣, маха̄на̄ма, аттано ча̄гам̣ ануссареййа̄си – ‘ла̄бха̄ вата ме, суладдхам̣ вата ме, йохам̣ маччхерамалапарийут̣т̣хита̄йа паджа̄йа вигатамаламаччхерена четаса̄ ага̄рам̣ аджджха̄васа̄ми муттача̄го пайатапа̄н̣и воссаггарато йа̄чайого да̄насам̣вибха̄гарато’ти. йасмим̣, маха̄на̄ма, самайе арийаса̄вако ча̄гам̣ ануссарати, невасса тасмим̣ самайе ра̄гапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на досапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на мохапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти; уджугатамевасса тасмим̣ самайе читтам̣ хоти ча̄гам̣ а̄раббха. уджугатачитто кхо пана, маха̄на̄ма, арийаса̄вако лабхати аттхаведам̣, лабхати дхаммаведам̣, лабхати дхаммӯпасам̣хитам̣ па̄моджджам̣. памудитасса пӣти джа̄йати, пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати, пассаддхака̄йо сукхам̣ ведийати, сукхино читтам̣ сама̄дхийати. айам̣ вуччати, маха̄на̄ма, арийаса̄вако висамагата̄йа паджа̄йа самаппатто вихарати, сабйа̄паджджа̄йа паджа̄йа абйа̄паджджо вихарати, дхаммасотасама̄панно ча̄га̄нуссатим̣ бха̄вети.
‘‘пуна чапарам̣ твам̣, маха̄на̄ма, девата̄ ануссареййа̄си – ‘санти дева̄ ча̄тумаха̄ра̄джика̄, санти дева̄ та̄ватим̣са̄, санти дева̄ йа̄ма̄, санти дева̄ тусита̄, санти дева̄ нимма̄наратино, санти дева̄ параниммитавасаваттино, санти дева̄ брахмака̄йика̄, санти дева̄ татуттари. йатха̄рӯпа̄йа саддха̄йа саманна̄гата̄ та̄ девата̄ ито чута̄ таттхӯпапанна̄, майхампи татха̄рӯпа̄ саддха̄ сам̣виджджати. йатха̄рӯпена сӣлена саманна̄гата̄ та̄ девата̄ ито чута̄ таттхӯпапанна̄, майхампи татха̄рӯпам̣ сӣлам̣ сам̣виджджати. йатха̄рӯпена сутена саманна̄гата̄ та̄ девата̄ ито чута̄ таттхӯпапанна̄, майхампи татха̄рӯпам̣ сутам̣ сам̣виджджати. йатха̄рӯпена ча̄гена саманна̄гата̄ та̄ девата̄ ито чута̄ таттхӯпапанна̄, майхампи татха̄рӯпо ча̄го сам̣виджджати. йатха̄рӯпа̄йа пан̃н̃а̄йа саманна̄гата̄ та̄ девата̄ ито чута̄ таттхӯпапанна̄, майхампи татха̄рӯпа̄ пан̃н̃а̄ сам̣виджджатӣ’ти. йасмим̣, маха̄на̄ма, самайе арийаса̄вако аттано ча та̄сан̃ча девата̄нам̣ саддхан̃ча сӣлан̃ча сутан̃ча ча̄ган̃ча пан̃н̃ан̃ча ануссарати, невасса тасмим̣ самайе ра̄гапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на досапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на мохапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти; уджугатамевасса тасмим̣ самайе читтам̣ хоти девата̄ а̄раббха. уджугатачитто кхо пана, маха̄на̄ма, арийаса̄вако лабхати аттхаведам̣, лабхати дхаммаведам̣, лабхати дхаммӯпасам̣хитам̣ па̄моджджам̣. памудитасса пӣти джа̄йати, пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати, пассаддхака̄йо сукхам̣ ведийати, сукхино читтам̣ сама̄дхийати. айам̣ вуччати, маха̄на̄ма, арийаса̄вако висамагата̄йа паджа̄йа самаппатто вихарати, сабйа̄паджджа̄йа паджа̄йа абйа̄паджджо вихарати, дхаммасотасама̄панно девата̄нуссатим̣ бха̄ветӣ’’ти. пат̣хамам̣.
2. дутийамаха̄на̄масуттам̣
12. екам̣ самайам̣ бхагава̄ саккесу вихарати капилаваттхусмим̣ нигродха̄ра̄ме. тена кхо пана самайена маха̄на̄мо сакко гила̄на̄ вут̣т̣хито хоти ачиравут̣т̣хито гелан̃н̃а̄. тена кхо пана самайена самбахула̄ бхиккхӯ бхагавато чӣваракаммам̣ каронти – ‘‘нит̣т̣хитачӣваро бхагава̄ тема̄саччайена ча̄рикам̣ паккамиссатӣ’’ти.
ассоси кхо маха̄на̄мо сакко – ‘‘самбахула̄ кира бхиккхӯ бхагавато чӣваракаммам̣ каронти – ‘нит̣т̣хитачӣваро бхагава̄ тема̄саччайена ча̄рикам̣ паккамиссатӣ’’’ти. атха кхо маха̄на̄мо сакко йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо маха̄на̄мо сакко бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сутам̣ метам̣, бханте – ‘самбахула̄ кира бхиккхӯ бхагавато чӣваракаммам̣ каронти – нит̣т̣хитачӣваро бхагава̄ тема̄саччайена ча̄рикам̣ паккамиссатӣ’ти. тесам̣ но, бханте, на̄на̄виха̄рехи вихаратам̣ кенасса виха̄рена виха̄табба’’нти?
‘‘са̄дху са̄дху, маха̄на̄ма! етам̣ кхо, маха̄на̄ма, тумха̄кам̣ патирӯпам̣ кулапутта̄нам̣ йам̣ тумхе татха̄гатам̣ упасан̇камитва̄ пуччхеййа̄тха – ‘тесам̣ но, бханте, на̄на̄виха̄рехи вихаратам̣ кенасса виха̄рена виха̄табба’нти? саддхо кхо, маха̄на̄ма, а̄ра̄дхако хоти, но ассаддхо; а̄раддхавӣрийо а̄ра̄дхако хоти, но кусӣто; упат̣т̣хитассати а̄ра̄дхако хоти, но мут̣т̣хассати; сама̄хито а̄ра̄дхако хоти, но асама̄хито; пан̃н̃ава̄ а̄ра̄дхако хоти, но дуппан̃н̃о. имесу кхо твам̣, маха̄на̄ма, пан̃часу дхаммесу патит̣т̣ха̄йа чха дхамме уттари бха̄веййа̄си.
[а. ни. 6.9] ‘‘идха твам̣, маха̄на̄ма, татха̄гатам̣ ануссареййа̄си – ‘итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’ти. йасмим̣, маха̄на̄ма, самайе арийаса̄вако татха̄гатам̣ ануссарати, невасса тасмим̣ самайе ра̄гапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на досапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на мохапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти; уджугатамевасса тасмим̣ самайе читтам̣ хоти татха̄гатам̣ а̄раббха. уджугатачитто кхо пана, маха̄на̄ма, арийаса̄вако лабхати аттхаведам̣, лабхати дхаммаведам̣, лабхати дхаммӯпасам̣хитам̣ па̄моджджам̣. памудитасса пӣти джа̄йати, пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати, пассаддхака̄йо сукхам̣ ведийати, сукхино читтам̣ сама̄дхийати. имам̣ кхо твам̣, маха̄на̄ма, буддха̄нуссатим̣ гаччхантопи бха̄веййа̄си, т̣хитопи бха̄веййа̄си, нисиннопи бха̄веййа̄си, сайа̄нопи бха̄веййа̄си, каммантам̣ адхит̣т̣хахантопи бха̄веййа̄си, путтасамба̄дхасайанам̣ аджджха̄васантопи бха̄веййа̄си.
‘‘пуна чапарам̣ твам̣, маха̄на̄ма, дхаммам̣ ануссареййа̄си…пе… сан̇гхам̣ ануссареййа̄си…пе… аттано сӣла̄ни ануссареййа̄си…пе… аттано ча̄гам̣ ануссареййа̄си…пе… девата̄ ануссареййа̄си – ‘санти дева̄ ча̄тумаха̄ра̄джика̄…пе… санти дева̄ татуттари. йатха̄рӯпа̄йа саддха̄йа саманна̄гата̄ та̄ девата̄ ито чута̄ таттхӯпапанна̄, майхампи татха̄рӯпа̄ саддха̄ сам̣виджджати. йатха̄рӯпена сӣлена… сутена… ча̄гена… пан̃н̃а̄йа саманна̄гата̄ та̄ девата̄ ито чута̄ таттхӯпапанна̄, майхампи татха̄рӯпа̄ пан̃н̃а̄ сам̣виджджатӣ’ти. йасмим̣, маха̄на̄ма, самайе арийаса̄вако аттано ча та̄сан̃ча девата̄нам̣ саддхан̃ча сӣлан̃ча сутан̃ча ча̄ган̃ча пан̃н̃ан̃ча ануссарати, невасса тасмим̣ самайе ра̄гапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на досапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти, на мохапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти; уджугатамевасса тасмим̣ самайе читтам̣ хоти девата̄ а̄раббха. уджугатачитто кхо пана, маха̄на̄ма, арийаса̄вако лабхати аттхаведам̣, лабхати дхаммаведам̣, лабхати дхаммӯпасам̣хитам̣ па̄моджджам̣. памудитасса пӣти джа̄йати, пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати, пассаддхака̄йо сукхам̣ ведийати, сукхино читтам̣ сама̄дхийати. имам̣ кхо твам̣, маха̄на̄ма, девата̄нуссатим̣ гаччхантопи бха̄веййа̄си, т̣хитопи бха̄веййа̄си, нисиннопи бха̄веййа̄си, сайа̄нопи бха̄веййа̄си, каммантам̣ адхит̣т̣хахантопи бха̄веййа̄си, путтасамба̄дхасайанам̣ аджджха̄васантопи бха̄веййа̄сӣ’’ти. дутийам̣.
3. нандийасуттам̣
13. екам̣ самайам̣ бхагава̄ саккесу вихарати капилаваттхусмим̣ нигродха̄ра̄ме. тена кхо пана самайена бхагава̄ са̄ваттхийам̣ васса̄ва̄сам̣ упагантука̄мо хоти [ахоси (ка.)].
ассоси кхо нандийо сакко – ‘‘бхагава̄ кира са̄ваттхийам̣ васса̄ва̄сам̣ упагантука̄мо’’ти. атха кхо нандийасса саккасса етадахоси – ‘‘йам̣нӯна̄хампи са̄ваттхийам̣ васса̄ва̄сам̣ упагаччхеййам̣. таттха каммантан̃чева адхит̣т̣хахисса̄ми, бхагавантан̃ча лаччха̄ми ка̄лена ка̄лам̣ дассана̄йа̄’’ти.
атха кхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ васса̄ва̄сам̣ упагаччхи [упаган̃чхи (сӣ. пӣ.)]. нандийопи кхо сакко са̄ваттхийам̣ васса̄ва̄сам̣ упагаччхи. таттха каммантан̃чева адхит̣т̣ха̄си [адхит̣т̣ха̄йа (сйа̄.), адхит̣т̣ха̄ти (ка.)], бхагавантан̃ча лабхи [лаччхати (сйа̄. ка.)] ка̄лена ка̄лам̣ дассана̄йа. тена кхо пана самайена самбахула̄ бхиккхӯ бхагавато чӣваракаммам̣ каронти – ‘‘нит̣т̣хитачӣваро бхагава̄ тема̄саччайена ча̄рикам̣ паккамиссатӣ’’ти.
ассоси кхо нандийо сакко – ‘‘самбахула̄ кира бхиккхӯ бхагавато чӣваракаммам̣ каронти – ‘нит̣т̣хитачӣваро бхагава̄ тема̄саччайена ча̄рикам̣ паккамиссатӣ’’’ти. атха кхо нандийо сакко йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо нандийо сакко бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сутам̣ метам̣, бханте – ‘самбахула̄ кира бхиккхӯ бхагавато чӣваракаммам̣ каронти – нит̣т̣хитачӣваро бхагава̄ тема̄саччайена ча̄рикам̣ паккамиссатӣ’ти. тесам̣ но, бханте, на̄на̄виха̄рехи вихаратам̣ кенасса виха̄рена виха̄табба’’нти?
‘‘са̄дху са̄дху, нандийа! етам̣ кхо, нандийа, тумха̄кам̣ патирӯпам̣ кулапутта̄нам̣, йам̣ тумхе татха̄гатам̣ упасан̇камитва̄ пуччхеййа̄тха – ‘тесам̣ но, бханте, на̄на̄виха̄рехи вихаратам̣ кенасса виха̄рена виха̄табба’нти? саддхо кхо, нандийа, а̄ра̄дхако хоти, но ассаддхо; сӣлава̄ а̄ра̄дхако хоти, но дуссӣло; а̄раддхавӣрийо а̄ра̄дхако хоти, но кусӣто; упат̣т̣хитассати а̄ра̄дхако хоти, но мут̣т̣хассати; сама̄хито а̄ра̄дхако хоти, но асама̄хито; пан̃н̃ава̄ а̄ра̄дхако хоти, но дуппан̃н̃о. имесу кхо те, нандийа, чхасу дхаммесу патит̣т̣ха̄йа пан̃часу дхаммесу аджджхаттам̣ сати упат̣т̣ха̄петабба̄.
‘‘идха твам̣, нандийа, татха̄гатам̣ ануссареййа̄си – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи, саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’ти. ити кхо те, нандийа, татха̄гатам̣ а̄раббха аджджхаттам̣ сати упат̣т̣ха̄петабба̄.
‘‘пуна чапарам̣ твам̣, нандийа, дхаммам̣ ануссареййа̄си – ‘сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо сандит̣т̣хико ака̄лико ехипассико опанеййико паччаттам̣ ведитаббо вин̃н̃ӯхӣ’ти. ити кхо те, нандийа, дхаммам̣ а̄раббха аджджхаттам̣ сати упат̣т̣ха̄петабба̄.
‘‘пуна чапарам̣ твам̣, нандийа, калйа̄н̣амитте ануссареййа̄си – ‘ла̄бха̄ вата ме, суладдхам̣ вата ме, йасса ме калйа̄н̣амитта̄ анукампака̄ аттхака̄ма̄ ова̄дака̄ ануса̄сака̄’ти. ити кхо те, нандийа, калйа̄н̣амитте а̄раббха аджджхаттам̣ сати упат̣т̣ха̄петабба̄.
‘‘пуна чапарам̣ твам̣, нандийа, аттано ча̄гам̣ ануссареййа̄си – ‘ла̄бха̄ вата ме, суладдхам̣ вата ме, йохам̣ маччхерамалапарийут̣т̣хита̄йа паджа̄йа вигатамаламаччхерена четаса̄ ага̄рам̣ аджджха̄васа̄ми муттача̄го пайатапа̄н̣и воссаггарато йа̄чайого да̄насам̣вибха̄гарато’ти. ити кхо те, нандийа, ча̄гам̣ а̄раббха аджджхаттам̣ сати упат̣т̣ха̄петабба̄.
‘‘пуна чапарам̣ твам̣, нандийа, девата̄ ануссареййа̄си – ‘йа̄ девата̄ атиккаммева кабал̣ӣка̄ра̄ха̄рабхаккха̄нам̣ [кабал̣им̣ка̄рабхаккха̄нам̣ (сӣ.), кабал̣ӣка̄рабхаккха̄нам̣ (сйа̄. кам̣. пӣ.)] девата̄нам̣ сахабйатам̣ ан̃н̃атарам̣ маномайам̣ ка̄йам̣ упапанна̄, та̄ каран̣ӣйам̣ аттано на саманупассанти катасса ва̄ патичайам̣. сеййатха̄пи, нандийа, бхиккху асамайавимутто каран̣ӣйам̣ аттано на саманупассати катасса ва̄ патичайам̣; евамевам̣ кхо, нандийа, йа̄ та̄ девата̄ атиккаммева кабал̣ӣка̄ра̄ха̄рабхаккха̄нам̣ девата̄нам̣ сахабйатам̣ ан̃н̃атарам̣ маномайам̣ ка̄йам̣ упапанна̄, та̄ каран̣ӣйам̣ аттано на саманупассанти катасса ва̄ патичайам̣. ити кхо те, нандийа, девата̄ а̄раббха аджджхаттам̣ сати упат̣т̣ха̄петабба̄.
‘‘имехи кхо, нандийа, ека̄дасахи дхаммехи саманна̄гато арийаса̄вако паджахатева па̄паке акусале дхамме, на упа̄дийати. сеййатха̄пи, нандийа, кумбхо никкуджджо [никуджджо (ка.)] ваматева удакам̣, но вантам̣ пачча̄вамати [пачча̄масати (сйа̄.)]; сеййатха̄пи ва̄ пана, нандийа, суккхе тин̣ада̄йе агги мутто д̣ахан̃н̃ева гаччхати, но дад̣д̣хам̣ паччуда̄ваттати; евамевам̣ кхо, нандийа, имехи ека̄дасахи дхаммехи саманна̄гато арийаса̄вако паджахатева па̄паке акусале дхамме, на упа̄дийатӣ’’ти. татийам̣.
4. субхӯтисуттам̣
14. атха кхо а̄йасма̄ субхӯти саддхена бхиккхуна̄ саддхим̣ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ субхӯтим̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘ко на̄ма̄йам̣ [ко на̄мо айам̣ (сӣ. ка.), ко на̄ма айам̣ (сйа̄. кам̣.)], субхӯти, бхиккхӯ’’ти? ‘‘саддхо на̄ма̄йам̣, бханте, бхиккху, судаттасса [саддхасса (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] упа̄сакасса путто, саддха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито’’ти.
‘‘каччи пана̄йам̣, субхӯти, саддхо бхиккху судаттасса упа̄сакасса путто саддха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито сандиссати саддха̄пада̄несӯ’’ти? ‘‘етасса, бхагава̄, ка̄ло; етасса, сугата, ка̄ло, йам̣ бхагава̄ саддхасса саддха̄пада̄на̄ни бха̄сеййа. ида̄на̄хам̣ джа̄нисса̄ми йади ва̄ айам̣ бхиккху сандиссати саддха̄пада̄несу йади ва̄ но’’ти.
‘‘тена хи, субхӯти, сун̣а̄хи, са̄дхукам̣ манаси карохи; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ субхӯти бхагавато паччассоси. бхагава̄ етадавоча –
‘‘идха, субхӯти, бхиккху сӣлава̄ хоти, па̄тимоккхасам̣варасам̣вуто вихарати а̄ча̄рагочарасампанно ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вӣ, сама̄да̄йа сиккхати сиккха̄падесу. йампи, субхӯти, бхиккху сӣлава̄ хоти…пе… сама̄да̄йа сиккхати сиккха̄падесу, идампи, субхӯти, саддхасса саддха̄пада̄нам̣ хоти.
‘‘пуна чапарам̣, субхӯти, бхиккху бахуссуто хоти сутадхаро сутасанничайо; йе те дхамма̄ а̄дикалйа̄н̣а̄ маджджхекалйа̄н̣а̄ парийоса̄накалйа̄н̣а̄ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ абхиваданти, татха̄рӯпа̄сса дхамма̄ бахуссута̄ хонти дха̄та̄ вачаса̄ паричита̄ манаса̄нупеккхита̄ дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄. йампи, субхӯти, бхиккху бахуссуто хоти…пе… дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄, идампи, субхӯти, саддхасса саддха̄пада̄нам̣ хоти.
‘‘пуна чапарам̣, субхӯти, бхиккху калйа̄н̣амитто хоти калйа̄н̣асаха̄йо калйа̄н̣асампаван̇ко. йампи, субхӯти, бхиккху калйа̄н̣амитто хоти калйа̄н̣асаха̄йо калйа̄н̣асампаван̇ко, идампи, субхӯти, саддхасса саддха̄пада̄нам̣ хоти.
‘‘пуна чапарам̣, субхӯти, бхиккху сувачо хоти совачассакаран̣ехи дхаммехи саманна̄гато кхамо падаккхин̣агга̄хӣ ануса̄саним̣. йампи, субхӯти, бхиккху сувачо хоти совачассакаран̣ехи дхаммехи саманна̄гато кхамо падаккхин̣агга̄хӣ ануса̄саним̣, идампи, субхӯти, саддхасса саддха̄пада̄нам̣ хоти.
‘‘пуна чапарам̣, субхӯти, бхиккху йа̄ни та̄ни сабрахмача̄рӣнам̣ учча̄вача̄ни ким̣каран̣ӣйа̄ни татра даккхо хоти аналасо татрупа̄йа̄йа вӣмам̣са̄йа саманна̄гато алам̣ ка̄тум̣ алам̣ сам̣видха̄тум̣. йампи, субхӯти, бхиккху йа̄ни та̄ни сабрахмача̄рӣнам̣ учча̄вача̄ни ким̣каран̣ӣйа̄ни татра даккхо хоти аналасо татрупа̄йа̄йа вӣмам̣са̄йа саманна̄гато алам̣ ка̄тум̣ алам̣ сам̣видха̄тум̣, идампи, субхӯти, саддхасса саддха̄пада̄нам̣ хоти.
‘‘пуна чапарам̣, субхӯти, бхиккху дхаммака̄мо хоти пийасамуда̄ха̄ро абхидхамме абхивинайе ул̣а̄рапа̄моджджо. йампи, субхӯти, бхиккху дхаммака̄мо хоти пийасамуда̄ха̄ро абхидхамме абхивинайе ул̣а̄рапа̄моджджо, идампи, субхӯти, саддхасса саддха̄пада̄нам̣ хоти.
‘‘пуна чапарам̣, субхӯти, бхиккху а̄раддхавӣрийо вихарати акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа, кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ упасампада̄йа, тха̄мава̄ дал̣хапараккамо аниккхиттадхуро кусалесу дхаммесу. йампи, субхӯти, бхиккху а̄раддхавӣрийо вихарати акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ упасампада̄йа тха̄мава̄ дал̣хапараккамо аниккхиттадхуро кусалесу дхаммесу, идампи, субхӯти, саддхасса саддха̄пада̄нам̣ хоти.
‘‘пуна чапарам̣, субхӯти, бхиккху чатуннам̣ джха̄на̄нам̣ а̄бхичетасика̄нам̣ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нам̣ ника̄мала̄бхӣ хоти акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ. йампи, субхӯти, бхиккху чатуннам̣ джха̄на̄нам̣ а̄бхичетасика̄нам̣ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нам̣ ника̄мала̄бхӣ хоти акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ, идампи, субхӯти, саддхасса саддха̄пада̄нам̣ хоти.
‘‘пуна чапарам̣, субхӯти, бхиккху анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо тиссопи джа̄тийо чатассопи джа̄тийо пан̃чапи джа̄тийо дасапи джа̄тийо вӣсампи джа̄тийо тим̣сампи джа̄тийо чатта̄рӣсампи джа̄тийо пан̃н̃а̄сампи джа̄тийо джа̄тисатампи джа̄тисахассампи джа̄тисатасахассампи анекепи сам̣ват̣т̣акаппе анекепи виват̣т̣акаппе анекепи сам̣ват̣т̣авиват̣т̣акаппе – ‘амутра̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто амутра удапа̄дим̣; татра̄па̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто идхӯпапанно’ти. ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати. йампи, субхӯти, бхиккху анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, сеййатхидам̣, екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо…пе… ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати. идампи, субхӯти, саддхасса саддха̄пада̄нам̣ хоти.
‘‘пуна чапарам̣, субхӯти, бхиккху диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е, сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти – ‘име вата бхонто сатта̄ ка̄йадуччаритена саманна̄гата̄ вачӣдуччаритена саманна̄гата̄ манодуччаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ упава̄дака̄ миччха̄дит̣т̣хика̄ миччха̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄, те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упапанна̄. име ва̄ пана бхонто сатта̄ ка̄йасучаритена саманна̄гата̄ вачӣсучаритена саманна̄гата̄ маносучаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ анупава̄дака̄ самма̄дит̣т̣хика̄ самма̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄, те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанна̄’ти. ити диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е, сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти. йампи, субхӯти, бхиккху диббена чаккхуна̄ висуддхена…пе… йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти, идампи, субхӯти, саддхасса саддха̄пада̄нам̣ хоти.
‘‘пуна чапарам̣, субхӯти, бхиккху а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати. йампи, субхӯти, бхиккху а̄сава̄нам̣ кхайа̄…пе… саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати, идампи, субхӯти, саддхасса саддха̄пада̄нам̣ хотӣ’’ти.
евам̣ вутте а̄йасма̄ субхӯти бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘йа̄нима̄ни, бханте, бхагавата̄ саддхасса саддха̄пада̄на̄ни бха̄сита̄ни, сам̣виджджанти та̄ни имасса бхиккхуно, айан̃ча бхиккху етесу сандиссати.
‘‘айам̣, бханте, бхиккху сӣлава̄ хоти, па̄тимоккхасам̣варасам̣вуто вихарати а̄ча̄рагочарасампанно ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вӣ, сама̄да̄йа сиккхати сиккха̄падесу.
‘‘айам̣, бханте, бхиккху бахуссуто хоти сутадхаро сутасанничайо; йе те дхамма̄ а̄дикалйа̄н̣а̄ маджджхекалйа̄н̣а̄ парийоса̄накалйа̄н̣а̄ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ абхиваданти, татха̄рӯпа̄сса дхамма̄ бахуссута̄ хонти дха̄та̄ вачаса̄ паричита̄ манаса̄нупеккхита̄ дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄.
‘‘айам̣, бханте, бхиккху калйа̄н̣амитто хоти калйа̄н̣асаха̄йо калйа̄н̣асампаван̇ко.
‘‘айам̣, бханте, бхиккху сувачо хоти…пе… ануса̄саним̣.
‘‘айам̣, бханте, бхиккху йа̄ни та̄ни сабрахмача̄рӣнам̣ учча̄вача̄ни ким̣каран̣ӣйа̄ни таттха даккхо хоти аналасо татрупа̄йа̄йа вӣмам̣са̄йа саманна̄гато алам̣ ка̄тум̣ алам̣ сам̣видха̄тум̣.
‘‘айам̣, бханте, бхиккху дхаммака̄мо хоти пийасамуда̄ха̄ро абхидхамме абхивинайе ул̣а̄рапа̄моджджо.
‘‘айам̣, бханте, бхиккху а̄раддхавӣрийо вихарати…пе… тха̄мава̄ дал̣хапараккамо аниккхиттадхуро кусалесу дхаммесу.
‘‘айам̣, бханте, бхиккху чатуннам̣ джха̄на̄нам̣ а̄бхичетасика̄нам̣ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нам̣ ника̄мала̄бхӣ хоти акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ.
‘‘айам̣, бханте, бхиккху анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо…пе… ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати.
‘‘айам̣, бханте, бхиккху диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена…пе… йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти.
‘‘айам̣, бханте, бхиккху а̄сава̄нам̣ кхайа̄…пе… саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати. йа̄нима̄ни, бханте, бхагавата̄ саддхасса саддха̄пада̄на̄ни бха̄сита̄ни, сам̣виджджанти та̄ни имасса бхиккхуно, айан̃ча бхиккху етесу сандиссатӣ’’ти.
‘‘са̄дху са̄дху, субхӯти! тена хи твам̣, субхӯти, имина̄ ча саддхена бхиккхуна̄ саддхим̣ вихареййа̄си. йада̄ ча твам̣, субхӯти, а̄кан̇кхеййа̄си татха̄гатам̣ дассана̄йа, имина̄ саддхена бхиккхуна̄ саддхим̣ упасан̇камеййа̄си татха̄гатам̣ дассана̄йа̄’’ти. чатуттхам̣.
5. метта̄суттам̣
15. [пат̣и. ма. 2.22; ми. па. 4.4.6] ‘‘метта̄йа, бхиккхаве, четовимуттийа̄ а̄севита̄йа бха̄вита̄йа бахулӣката̄йа йа̄нӣката̄йа ваттхуката̄йа анут̣т̣хита̄йа паричита̄йа сусама̄раддха̄йа ека̄даса̄нисам̣са̄ па̄т̣икан̇кха̄.
катаме ека̄даса? сукхам̣ супати, сукхам̣ пат̣ибуджджхати, на па̄пакам̣ супинам̣ пассати, манусса̄нам̣ пийо хоти, аманусса̄нам̣ пийо хоти, девата̄ раккханти, на̄сса агги ва̄ висам̣ ва̄ саттхам̣ ва̄ камати, туват̣ам̣ читтам̣ сама̄дхийати, мукхаван̣н̣о виппасӣдати, асаммӯл̣хо ка̄лам̣ кароти, уттари аппат̣ивиджджханто брахмалокӯпаго хоти. метта̄йа, бхиккхаве, четовимуттийа̄ а̄севита̄йа бха̄вита̄йа бахулӣката̄йа йа̄нӣката̄йа ваттхуката̄йа анут̣т̣хита̄йа паричита̄йа сусама̄раддха̄йа име ека̄даса̄нисам̣са̄ па̄т̣икан̇кха̄’’ти. пан̃чамам̣.
6. ат̣т̣хакана̄гарасуттам̣
16. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ а̄нандо веса̄лийам̣ вихарати белувага̄маке [вел̣увага̄маке (сйа̄. кам̣. ка.)]. тена кхо пана самайена дасамо гахапати ат̣т̣хакана̄гаро па̄т̣алипуттам̣ ануппатто хоти кеначидева каран̣ӣйена.
атха кхо дасамо гахапати ат̣т̣хакана̄гаро йена куккут̣а̄ра̄мо йена ан̃н̃атаро бхиккху тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ там̣ бхиккхум̣ етадавоча – ‘‘кахам̣ ну кхо, бханте, а̄йасма̄ а̄нандо етарахи вихарати? дассанака̄ма̄ хи майам̣, бханте, а̄йасмантам̣ а̄нанда’’нти. ‘‘есо, гахапати, а̄йасма̄ а̄нандо веса̄лийам̣ вихарати белувага̄маке’’ти.
атха кхо дасамо гахапати ат̣т̣хакана̄гаро па̄т̣алипутте там̣ каран̣ӣйам̣ тӣретва̄ йена веса̄лӣ белувага̄мако йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо дасамо гахапати ат̣т̣хакана̄гаро а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавоча – ‘‘аттхи ну кхо, бханте а̄нанда, тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена екадхаммо саммадаккха̄то, йаттха бхиккхуно аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато авимуттам̣ ва̄ читтам̣ вимуччати, апариккхӣн̣а̄ ва̄ а̄сава̄ париккхайам̣ гаччханти, анануппаттам̣ ва̄ ануттарам̣ йогаккхемам̣ анупа̄пун̣а̄тӣ’’ти? ‘‘аттхи кхо, гахапати, тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена екадхаммо саммадаккха̄то, йаттха бхиккхуно аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато авимуттам̣ ва̄ читтам̣ вимуччати, апариккхӣн̣а̄ ва̄ а̄сава̄ париккхайам̣ гаччханти, анануппаттам̣ ва̄ ануттарам̣ йогаккхемам̣ анупа̄пун̣а̄тӣ’’ти.
‘‘катамо пана, бханте а̄нанда, тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена екадхаммо саммадаккха̄то, йаттха бхиккхуно аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато авимуттам̣ ва̄ читтам̣ вимуччати, апариккхӣн̣а̄ ва̄ а̄сава̄ париккхайам̣ гаччханти, анануппаттам̣ ва̄ ануттарам̣ йогаккхемам̣ анупа̄пун̣а̄тӣ’’ти? ‘‘идха, гахапати, бхиккху вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘идампи кхо пат̣хамам̣ джха̄нам̣ абхисан̇кхатам̣ абхисан̃четайитам̣’. ‘йам̣ кхо пана кин̃чи абхисан̇кхатам̣ абхисан̃четайитам̣, таданиччам̣ ниродхадхамма’нти паджа̄на̄ти. со таттха т̣хито а̄сава̄нам̣ кхайам̣ па̄пун̣а̄ти; но че а̄сава̄нам̣ кхайам̣ па̄пун̣а̄ти, тенева дхаммара̄гена та̄йа дхамманандийа̄ пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ опапа̄тико хоти таттха паринибба̄йӣ ана̄ваттидхаммо тасма̄ лока̄. айампи кхо, гахапати, тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена екадхаммо саммадаккха̄то, йаттха бхиккхуно аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато авимуттам̣ ва̄ читтам̣ вимуччати, апариккхӣн̣а̄ ва̄ а̄сава̄ париккхайам̣ гаччханти, анануппаттам̣ ва̄ ануттарам̣ йогаккхемам̣ анупа̄пун̣а̄ти.
‘‘пуна чапарам̣, гахапати, бхиккху витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣…пе… татийам̣ джха̄нам̣…пе… чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘идампи кхо чатуттхам̣ джха̄нам̣ абхисан̇кхатам̣ абхисан̃четайитам̣’. ‘йам̣ кхо пана кин̃чи абхисан̇кхатам̣ абхисан̃четайитам̣ таданиччам̣ ниродхадхамма’нти паджа̄на̄ти. со таттха т̣хито а̄сава̄нам̣ кхайам̣ па̄пун̣а̄ти; но че а̄сава̄нам̣ кхайам̣ па̄пун̣а̄ти, тенева дхаммара̄гена та̄йа дхамманандийа̄ пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ опапа̄тико хоти таттха паринибба̄йӣ ана̄ваттидхаммо тасма̄ лока̄. айампи кхо, гахапати, тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена екадхаммо саммадаккха̄то, йаттха бхиккхуно аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато авимуттам̣ ва̄ читтам̣ вимуччати апариккхӣн̣а̄ ва̄ а̄сава̄ париккхайам̣ гаччханти, анануппаттам̣ ва̄ ануттарам̣ йогаккхемам̣ анупа̄пун̣а̄ти.
‘‘пуна чапарам̣, гахапати, бхиккху метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати татха̄ дутийам̣ татха̄ татийам̣ татха̄ чатуттхам̣. ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘айампи кхо метта̄ четовимутти абхисан̇кхата̄ абхисан̃четайита̄’. ‘йам̣ кхо пана кин̃чи абхисан̇кхатам̣ абхисан̃четайитам̣ таданиччам̣ ниродхадхамма’нти паджа̄на̄ти. со таттха т̣хито а̄сава̄нам̣ кхайам̣ па̄пун̣а̄ти; но че а̄сава̄нам̣ кхайам̣ па̄пун̣а̄ти, тенева дхаммара̄гена та̄йа дхамманандийа̄ пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ опапа̄тико хоти таттха паринибба̄йӣ ана̄ваттидхаммо тасма̄ лока̄. айампи кхо, гахапати, тена бхагавата̄ джа̄ната̄…пе. … анануппаттам̣ ва̄ ануттарам̣ йогаккхемам̣ анупа̄пун̣а̄ти.
‘‘пуна чапарам̣, гахапати, бхиккху карун̣а̄сахагатена четаса̄…пе… мудита̄сахагатена четаса̄…пе… упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати татха̄ дутийам̣ татха̄ татийам̣ татха̄ чатуттхам̣. ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘айампи кхо упеккха̄четовимутти абхисан̇кхата̄ абхисан̃четайита̄’. ‘йам̣ кхо пана кин̃чи абхисан̇кхатам̣ абхисан̃четайитам̣ таданиччам̣ ниродхадхамма’нти паджа̄на̄ти. со таттха т̣хито а̄сава̄нам̣ кхайам̣ па̄пун̣а̄ти; но че а̄сава̄нам̣ кхайам̣ па̄пун̣а̄ти, тенева дхаммара̄гена та̄йа дхамманандийа̄ пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ опапа̄тико хоти таттха паринибба̄йӣ ана̄ваттидхаммо тасма̄ лока̄. айампи кхо, гахапати, тена бхагавата̄ джа̄ната̄…пе… анануппаттам̣ ва̄ ануттарам̣ йогаккхемам̣ анупа̄пун̣а̄ти.
‘‘пуна чапарам̣, гахапати, бхиккху саббасо рӯпасан̃н̃а̄нам̣ саматиккама̄ пат̣игхасан̃н̃а̄нам̣ аттхан̇гама̄ на̄наттасан̃н̃а̄нам̣ аманасика̄ра̄ ‘ананто а̄ка̄со’ти а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘айампи кхо а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасама̄патти абхисан̇кхата̄ абхисан̃четайита̄’. ‘йам̣ кхо пана кин̃чи абхисан̇кхатам̣ абхисан̃четайитам̣ таданиччам̣ ниродхадхамма’нти паджа̄на̄ти. со таттха т̣хито а̄сава̄нам̣ кхайам̣ па̄пун̣а̄ти; но че а̄сава̄нам̣ кхайам̣ па̄пун̣а̄ти, тенева дхаммара̄гена та̄йа дхамманандийа̄ пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ опапа̄тико хоти таттха паринибба̄йӣ ана̄ваттидхаммо тасма̄ лока̄. айампи кхо, гахапати, тена бхагавата̄ джа̄ната̄…пе… анануппаттам̣ ва̄ ануттарам̣ йогаккхемам̣ анупа̄пун̣а̄ти.
‘‘пуна чапарам̣, гахапати, бхиккху саббасо а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘анантам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати…пе… саббасо вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘наттхи кин̃чӣ’ти а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘айампи кхо а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасама̄патти абхисан̇кхата̄ абхисан̃четайита̄’. ‘йам̣ кхо пана кин̃чи абхисан̇кхатам̣ абхисан̃четайитам̣ таданиччам̣ ниродхадхамма’нти паджа̄на̄ти. со таттха т̣хито а̄сава̄нам̣ кхайам̣ па̄пун̣а̄ти; но че а̄сава̄нам̣ кхайам̣ па̄пун̣а̄ти, тенева дхаммара̄гена та̄йа дхамманандийа̄ пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ опапа̄тико хоти таттха паринибба̄йӣ ана̄ваттидхаммо тасма̄ лока̄. айампи кхо, гахапати, тена бхагавата̄ джа̄ната̄…пе… анануппаттам̣ ва̄ ануттарам̣ йогаккхемам̣ анупа̄пун̣а̄тӣ’’ти.
евам̣ вутте дасамо гахапати ат̣т̣хакана̄гаро а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавоча – ‘‘сеййатха̄пи, бханте а̄нанда, пурисо екам̣ нидхимукхам̣ гавесанто сакидева [саббаттхапи евамева диссати] ека̄даса нидхимукха̄ни адхигаччхеййа; евамевам̣ кхо ахам̣, бханте, екам̣ аматадва̄рам̣ гавесанто сакидева ека̄даса аматадва̄ра̄ни [ека̄дасаннам̣ аматадва̄ра̄нам̣ (саббаттха) ма. ни. 2.21 пасситаббам̣] алаттхам̣ севана̄йа [савана̄йа (сйа̄.) сӣ. пӣ. маджджхимапан̣н̣а̄сакадутийасуттепи, бха̄вана̄йа (ма. ни. 2.21)]. сеййатха̄пи, бханте, пурисасса ага̄рам̣ ека̄даса два̄рам̣. со тасмим̣ ага̄ре а̄дитте екамекенапи два̄рена саккун̣еййа атта̄нам̣ соттхим̣ ка̄тум̣; евамевам̣ кхо ахам̣, бханте, имесам̣ ека̄дасаннам̣ аматадва̄ра̄нам̣ екамекенапи аматадва̄рена саккун̣исса̄ми атта̄нам̣ соттхим̣ ка̄тум̣. име хи на̄ма, бханте, ан̃н̃атиттхийа̄ а̄чарийасса а̄чарийадханам̣ парийесиссанти. ким̣ [киман̇гам̣ (ма. ни. 2.21)] пана̄хам̣ а̄йасмато а̄нандасса пӯджам̣ на карисса̄мӣ’’ти!
атха кхо дасамо гахапати ат̣т̣хакана̄гаро веса̄ликан̃ча па̄т̣алипуттакан̃ча бхиккхусан̇гхам̣ саннипа̄та̄петва̄ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппеси сампава̄реси. екамекан̃ча бхиккхум̣ паччекам̣ дуссайугена аччха̄деси, а̄йасмантан̃ча а̄нандам̣ тичӣварена. а̄йасмато а̄нандасса пан̃часатам̣ виха̄рам̣ ка̄ра̄песӣти. чхат̣т̣хам̣.
7. гопа̄ласуттам̣
17. ‘‘ека̄дасахи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гато гопа̄лако абхаббо гоган̣ам̣ парихаритум̣ пха̄тим̣ ка̄тум̣ [пха̄тикаттум̣ (сӣ.), пха̄тика̄тум̣ (сйа̄. пӣ.)]. катамехи ека̄дасахи? идха, бхиккхаве, гопа̄лако на рӯпан̃н̃ӯ хоти, на лаккхан̣акусало хоти, на а̄са̄т̣икам̣ ха̄рета̄ [са̄т̣ета̄ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] хоти, на ван̣ам̣ пат̣иччха̄дета̄ хоти, на дхӯмам̣ катта̄ хоти, на титтхам̣ джа̄на̄ти, на пӣтам̣ джа̄на̄ти, на вӣтхим̣ джа̄на̄ти, на гочаракусало хоти, анавасесадохӣ ча хоти, йе те усабха̄ гопитаро гопарин̣а̄йака̄ те на атирекапӯджа̄йа пӯджета̄ хоти. имехи кхо, бхиккхаве, ека̄дасахи ан̇гехи саманна̄гато гопа̄лако абхаббо гоган̣ам̣ парихаритум̣ пха̄тим̣ ка̄тум̣.
‘‘евамевам̣ кхо, бхиккхаве, ека̄дасахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху абхаббо имасмим̣ дхаммавинайе вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджитум̣. катамехи ека̄дасахи? идха, бхиккхаве, бхиккху на рӯпан̃н̃ӯ хоти, на лаккхан̣акусало хоти, на а̄са̄т̣икам̣ ха̄рета̄ хоти, на ван̣ам̣ пат̣иччха̄дета̄ хоти, на дхӯмам̣ катта̄ хоти, на титтхам̣ джа̄на̄ти, на пӣтам̣ джа̄на̄ти, на вӣтхим̣ джа̄на̄ти, на гочаракусало хоти, анавасесадохӣ ча хоти, йе те бхиккхӯ тхера̄ раттан̃н̃ӯ чирапаббаджита̄ сан̇гхапитаро сан̇гхапарин̣а̄йака̄ те на атирекапӯджа̄йа пӯджета̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху на рӯпан̃н̃ӯ хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху йам̣ кин̃чи рӯпам̣ ( ) [(саббам̣ рӯпам̣) ма. ни. 1.347 ( ) каттхачи диссати] ‘чатта̄ри маха̄бхӯта̄ни, чатуннан̃ча маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йарӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху на рӯпан̃н̃ӯ хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху на лаккхан̣акусало хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху ‘каммалаккхан̣о ба̄ло, каммалаккхан̣о пан̣д̣ито’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху на лаккхан̣акусало хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху на а̄са̄т̣икам̣ ха̄рета̄ хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху уппаннам̣ ка̄мавитаккам̣ адхива̄сети наппаджахати на винодети на бйантӣкароти на анабха̄вам̣ гамети, уппаннам̣ бйа̄па̄давитаккам̣… уппаннам̣ вихим̣са̄витаккам̣… уппаннуппанне па̄паке акусале дхамме адхива̄сети наппаджахати на винодети на бйантӣкароти на анабха̄вам̣ гамети. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху на а̄са̄т̣икам̣ ха̄рета̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху на ван̣ам̣ пат̣иччха̄дета̄ хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ нимиттагга̄хӣ хоти анубйан̃джанагга̄хӣ; йатва̄дхикаран̣аменам̣ чаккхундрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа на пат̣ипаджджати; на раккхати чаккхундрийам̣, чаккхундрийе сам̣варам̣ на̄паджджати. сотена саддам̣ сутва̄… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа нимиттагга̄хӣ хоти анубйан̃джанагга̄хӣ; йатва̄дхикаран̣аменам̣ маниндрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа на пат̣ипаджджати; на раккхати маниндрийам̣, маниндрийе сам̣варам̣ на̄паджджати. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху на ван̣ам̣ пат̣иччха̄дета̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху на дхӯмам̣ катта̄ хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху на [ма. ни. 1.346-347 пана айам̣ нака̄ро дхаммантипадасса анантарам̣ диссати] йатха̄сутам̣ йатха̄парийаттам̣ дхаммам̣ виттха̄рена паресам̣ десета̄ хоти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху на дхӯмам̣ катта̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху на титтхам̣ джа̄на̄ти? идха, бхиккхаве, бхиккху йе те бхиккхӯ бахуссута̄ а̄гата̄гама̄ дхаммадхара̄ винайадхара̄ ма̄тика̄дхара̄, те ка̄лена ка̄лам̣ упасан̇камитва̄ на парипуччхати на парипан̃хати – ‘идам̣, бханте, катхам̣, имасса ко аттхо’ти? тасса те а̄йасманто авиват̣ан̃чева на виваранти, анутта̄нӣкатан̃ча на утта̄нӣкаронти, анекавихитесу ча кан̇кха̄т̣ха̄нийесу дхаммесу кан̇кхам̣ на пат̣ивиноденти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху на титтхам̣ джа̄на̄ти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху на пӣтам̣ джа̄на̄ти? идха, бхиккхаве, бхиккху татха̄гатаппаведите дхаммавинайе десийама̄не на лабхати аттхаведам̣, на лабхати дхаммаведам̣, на лабхати дхаммӯпасам̣хитам̣ па̄моджджам̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху на пӣтам̣ джа̄на̄ти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху на вӣтхим̣ джа̄на̄ти? идха, бхиккхаве, бхиккху арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху на вӣтхим̣ джа̄на̄ти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху на гочаракусало хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄не йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху на гочаракусало хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху анавасесадохӣ хоти? идха, бхиккхаве, бхиккхум̣ саддха̄ гахапатика̄ абхихат̣т̣хум̣ пава̄ренти чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄рехи. татра бхиккху маттам̣ на джа̄на̄ти пат̣иггахан̣а̄йа. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху анавасесадохӣ хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху йе те бхиккхӯ тхера̄ раттан̃н̃ӯ чирапаббаджита̄ сан̇гхапитаро сан̇гхапарин̣а̄йака̄, те на атирекапӯджа̄йа пӯджета̄ хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху йе те бхиккхӯ тхера̄ раттан̃н̃ӯ чирапаббаджита̄ сан̇гхапитаро сан̇гхапарин̣а̄йака̄, тесу на меттам̣ ка̄йакаммам̣ паччупат̣т̣ха̄пети а̄ви чева рахо ча, на меттам̣ вачӣкаммам̣… на меттам̣ манокаммам̣ паччупат̣т̣ха̄пети а̄ви чева рахо ча. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху йе те бхиккхӯ тхера̄ раттан̃н̃ӯ чирапаббаджита̄ сан̇гхапитаро сан̇гхапарин̣а̄йака̄, на те атирекапӯджа̄йа пӯджета̄ хоти.
‘‘имехи кхо, бхиккхаве, ека̄дасахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху абхаббо имасмим̣ дхаммавинайе вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджитум̣.
‘‘ека̄дасахи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гато гопа̄лако бхаббо гоган̣ам̣ парихаритум̣ пха̄тим̣ ка̄тум̣. катамехи ека̄дасахи? идха, бхиккхаве, гопа̄лако рӯпан̃н̃ӯ хоти, лаккхан̣акусало хоти, а̄са̄т̣икам̣ ха̄рета̄ хоти, ван̣ам̣ пат̣иччха̄дета̄ хоти, дхӯмам̣ катта̄ хоти, титтхам̣ джа̄на̄ти, пӣтам̣ джа̄на̄ти, вӣтхим̣ джа̄на̄ти, гочаракусало хоти, са̄васесадохӣ ча хоти, йе те усабха̄ гопитаро гопарин̣а̄йака̄ те атирекапӯджа̄йа пӯджета̄ хоти – имехи кхо, бхиккхаве, ека̄дасахи ан̇гехи саманна̄гато гопа̄лако бхаббо гоган̣ам̣ парихаритум̣ пха̄тим̣ ка̄тум̣.
‘‘евамевам̣ кхо, бхиккхаве, ека̄дасахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху бхаббо имасмим̣ дхаммавинайе вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджитум̣. катамехи ека̄дасахи? идха, бхиккхаве, бхиккху рӯпан̃н̃ӯ хоти, лаккхан̣акусало хоти, а̄са̄т̣икам̣ ха̄рета̄ хоти, ван̣ам̣ пат̣иччха̄дета̄ хоти, дхӯмам̣ катта̄ хоти, титтхам̣ джа̄на̄ти, пӣтам̣ джа̄на̄ти, вӣтхим̣ джа̄на̄ти, гочаракусало хоти, са̄васесадохӣ ча хоти, йе те бхиккхӯ тхера̄ раттан̃н̃ӯ чирапаббаджита̄ сан̇гхапитаро сан̇гхапарин̣а̄йака̄ те атирекапӯджа̄йа пӯджета̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху рӯпан̃н̃ӯ хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху йам̣ кин̃чи рӯпам̣ ‘чатта̄ри маха̄бхӯта̄ни, чатуннан̃ча маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йарӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху рӯпан̃н̃ӯ хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху лаккхан̣акусало хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху ‘каммалаккхан̣о ба̄ло, каммалаккхан̣о пан̣д̣ито’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху лаккхан̣акусало хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху а̄са̄т̣икам̣ ха̄рета̄ хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху уппаннам̣ ка̄мавитаккам̣ на̄дхива̄сети паджахати винодети бйантӣкароти анабха̄вам̣ гамети, уппаннам̣ бйа̄па̄давитаккам̣… уппаннам̣ вихим̣са̄витаккам̣… уппаннуппанне па̄паке акусале дхамме на̄дхива̄сети паджахати винодети бйантӣкароти анабха̄вам̣ гамети. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху а̄са̄т̣икам̣ ха̄рета̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху ван̣ам̣ пат̣иччха̄дета̄ хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ на нимиттагга̄хӣ хоти на̄нубйан̃джанагга̄хӣ; йатва̄дхикаран̣аменам̣ чаккхундрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджати; раккхати чаккхундрийам̣, чаккхундрийе сам̣варам̣ а̄паджджати. сотена саддам̣ сутва̄… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа на нимиттагга̄хӣ хоти на̄нубйан̃джанагга̄хӣ; йатва̄дхикаран̣аменам̣ маниндрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджати; раккхати маниндрийам̣, маниндрийе сам̣варам̣ а̄паджджати. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху ван̣ам̣ пат̣иччха̄дета̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху дхӯмам̣ катта̄ хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху йатха̄сутам̣ йатха̄парийаттам̣ дхаммам̣ виттха̄рена паресам̣ десета̄ хоти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху дхӯмам̣ катта̄ хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху титтхам̣ джа̄на̄ти? идха, бхиккхаве, бхиккху йе те бхиккхӯ бахуссута̄ а̄гата̄гама̄ дхаммадхара̄ винайадхара̄ ма̄тика̄дхара̄, те ка̄лена ка̄лам̣ упасан̇камитва̄ парипуччхати парипан̃хати – ‘идам̣, бханте, катхам̣, имасса ко аттхо’ти? тасса те а̄йасманто авиват̣ан̃чева виваранти, анутта̄нӣкатан̃ча утта̄нӣкаронти, анекавихитесу ча кан̇кха̄т̣ха̄нийесу дхаммесу кан̇кхам̣ пат̣ивиноденти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху титтхам̣ джа̄на̄ти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху пӣтам̣ джа̄на̄ти? идха, бхиккхаве, бхиккху татха̄гатаппаведите дхаммавинайе десийама̄не лабхати аттхаведам̣, лабхати дхаммаведам̣, лабхати дхаммӯпасам̣хитам̣ па̄моджджам̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху пӣтам̣ джа̄на̄ти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху вӣтхим̣ джа̄на̄ти? идха, бхиккхаве, бхиккху арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху вӣтхим̣ джа̄на̄ти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху гочаракусало хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄не йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху гочаракусало хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху са̄васесадохӣ хоти? идха, бхиккхаве, бхиккхум̣ саддха̄ гахапатика̄ абхихат̣т̣хум̣ пава̄ренти чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄рехи. татра бхиккху маттам̣ джа̄на̄ти пат̣иггахан̣а̄йа. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху са̄васесадохӣ хоти.
‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху йе те бхиккхӯ тхера̄ раттан̃н̃ӯ чирапаббаджита̄ сан̇гхапитаро сан̇гхапарин̣а̄йака̄, те атирекапӯджа̄йа пӯджета̄ хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху йе те тхера̄ раттан̃н̃ӯ чирапаббаджита̄ сан̇гхапитаро сан̇гхапарин̣а̄йака̄, тесу меттам̣ ка̄йакаммам̣ паччупат̣т̣ха̄пети а̄ви чева рахо ча, меттам̣ вачӣкаммам̣… меттам̣ манокаммам̣ паччупат̣т̣ха̄пети а̄ви чева рахо ча. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху йе те бхиккхӯ тхера̄ раттан̃н̃ӯ чирапаббаджита̄ сан̇гхапитаро сан̇гхапарин̣а̄йака̄, те атирекапӯджа̄йа пӯджета̄ хоти.
‘‘имехи кхо, бхиккхаве, ека̄дасахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху бхаббо имасмим̣ дхаммавинайе вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджиту’’нти. саттамам̣.
8. пат̣хамасама̄дхисуттам̣
18. [а. ни. 10.6] атха кхо самбахула̄ бхиккхӯ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ –
‘‘сийа̄ ну кхо, бханте, бхиккхуно татха̄рӯпо сама̄дхипат̣ила̄бхо йатха̄ нева патхавийам̣ патхависан̃н̃ӣ асса, на а̄пасмим̣ а̄посан̃н̃ӣ асса, на теджасмим̣ теджосан̃н̃ӣ асса, на ва̄йасмим̣ ва̄йосан̃н̃ӣ асса, на а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатане а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃ӣ асса, на вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатане вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасан̃н̃ӣ асса, на а̄кин̃чан̃н̃а̄йатане а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ӣ асса, на невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатане невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ӣ асса, на идхалоке идхалокасан̃н̃ӣ асса, на паралоке паралокасан̃н̃ӣ асса, йампидам̣ дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣ анувичаритам̣ манаса̄ татра̄пи на сан̃н̃ӣ асса; сан̃н̃ӣ ча пана асса̄’’ти?
‘‘сийа̄, бхиккхаве, бхиккхуно татха̄рӯпо сама̄дхипат̣ила̄бхо йатха̄ нева патхавийам̣ патхависан̃н̃ӣ асса…пе. … йампидам̣ дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣ анувичаритам̣ манаса̄ татра̄пи на сан̃н̃ӣ асса; сан̃н̃ӣ ча пана асса̄’’ти.
‘‘йатха̄ катхам̣ пана, бханте, сийа̄ бхиккхуно татха̄рӯпо сама̄дхипат̣ила̄бхо йатха̄ нева патхавийам̣ патхависан̃н̃ӣ асса…пе… йампидам̣ дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣ анувичаритам̣ манаса̄ татра̄пи на сан̃н̃ӣ асса; сан̃н̃ӣ ча пана асса̄’’ти?
‘‘идха, бхиккхаве, бхиккху евам̣сан̃н̃ӣ хоти – ‘етам̣ сантам̣ етам̣ пан̣ӣтам̣, йадидам̣ саббасан̇кха̄расаматхо саббӯпадхипат̣иниссагго тан̣ха̄ккхайо вира̄го ниродхо нибба̄на’нти. евам̣ кхо, бхиккхаве, сийа̄ бхиккхуно татха̄рӯпо сама̄дхипат̣ила̄бхо йатха̄ нева патхавийам̣ патхависан̃н̃ӣ асса, на а̄пасмим̣ а̄посан̃н̃ӣ асса, на теджасмим̣ теджосан̃н̃ӣ асса, на ва̄йасмим̣ ва̄йосан̃н̃ӣ асса, на а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатане а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃ӣ асса, на вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатане вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасан̃н̃ӣ асса, на а̄кин̃чан̃н̃а̄йатане а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ӣ асса, на невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатане невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ӣ асса, на идхалоке идхалокасан̃н̃ӣ асса, на паралоке паралокасан̃н̃ӣ асса, йампидам̣ дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣ анувичаритам̣ манаса̄ татра̄пи на сан̃н̃ӣ асса; сан̃н̃ӣ ча пана асса̄’’ти. ат̣т̣хамам̣.
9. дутийасама̄дхисуттам̣
19. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
‘‘сийа̄ ну кхо бхиккхаве, бхиккхуно татха̄рӯпо сама̄дхипат̣ила̄бхо йатха̄ нева патхавийам̣ патхависан̃н̃ӣ асса, на а̄пасмим̣ а̄посан̃н̃ӣ асса…пе… на а̄кин̃чан̃н̃а̄йатане а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ӣ асса, на невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатане невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ӣ асса, на идхалоке идхалокасан̃н̃ӣ асса, на паралоке паралокасан̃н̃ӣ асса, йампидам̣ дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣ анувичаритам̣ манаса̄ татра̄пи на сан̃н̃ӣ асса; сан̃н̃ӣ ча пана асса̄’’ти? ‘‘бхагавам̣мӯлака̄ но, бханте, дхамма̄ бхагавам̣неттика̄ бхагавам̣пат̣исаран̣а̄. са̄дху вата, бханте, бхагавантам̣йева пат̣ибха̄ту етасса бха̄ситасса аттхо. бхагавато сутва̄ бхиккхӯ дха̄рессантӣ’’ти.
‘‘тена хи, бхиккхаве, сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
‘‘сийа̄, бхиккхаве, бхиккхуно татха̄рӯпо сама̄дхипат̣ила̄бхо йатха̄ нева патхавийам̣ патхависан̃н̃ӣ асса…пе… йампидам̣ дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣ анувичаритам̣ манаса̄ татра̄пи на сан̃н̃ӣ асса; сан̃н̃ӣ ча пана асса̄’’ти.
‘‘йатха̄ катхам̣ пана, бханте, сийа̄ бхиккхуно татха̄рӯпо сама̄дхипат̣ила̄бхо йатха̄ нева патхавийам̣ патхависан̃н̃ӣ асса…пе… йампидам̣ дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣ анувичаритам̣ манаса̄ татра̄пи на сан̃н̃ӣ асса; сан̃н̃ӣ ча пана асса̄’’ти?
‘‘идха, бхиккхаве, бхиккху евам̣сан̃н̃ӣ хоти – ‘етам̣ сантам̣ етам̣ пан̣ӣтам̣, йадидам̣ саббасан̇кха̄расаматхо саббӯпадхипат̣иниссагго тан̣ха̄ккхайо вира̄го ниродхо нибба̄на’нти. евам̣ кхо, бхиккхаве, сийа̄ бхиккхуно татха̄рӯпо сама̄дхипат̣ила̄бхо йатха̄ нева патхавийам̣ патхависан̃н̃ӣ асса…пе. … йампидам̣ дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣ анувичаритам̣ манаса̄ татра̄пи на сан̃н̃ӣ асса; сан̃н̃ӣ ча пана асса̄’’ти. навамам̣.
10. татийасама̄дхисуттам̣
20. [а. ни. 10.7] атха кхо самбахула̄ бхиккхӯ йена̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ са̄рипуттена саддхим̣ саммодим̣су. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавочум̣ –
‘‘сийа̄ ну кхо, а̄вусо са̄рипутта, бхиккхуно татха̄рӯпо сама̄дхипат̣ила̄бхо йатха̄ нева патхавийам̣ патхависан̃н̃ӣ асса…пе… йампидам̣ дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣ анувичаритам̣ манаса̄ татра̄пи на сан̃н̃ӣ асса; сан̃н̃ӣ ча пана асса̄’’ти? ‘‘сийа̄, а̄вусо, бхиккхуно татха̄рӯпо сама̄дхипат̣ила̄бхо йатха̄ нева патхавийам̣ патхависан̃н̃ӣ асса…пе… йампидам̣ дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣ анувичаритам̣ манаса̄ татра̄пи на сан̃н̃ӣ асса; сан̃н̃ӣ ча пана асса̄’’ти.
‘‘йатха̄ катхам̣ пана, а̄вусо са̄рипутта, сийа̄ бхиккхуно татха̄рӯпо сама̄дхипат̣ила̄бхо йатха̄ нева патхавийам̣ патхависан̃н̃ӣ асса…пе… йампидам̣ дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣ анувичаритам̣ манаса̄ татра̄пи на сан̃н̃ӣ асса; сан̃н̃ӣ ча пана асса̄’’ти?
‘‘идха, а̄вусо, бхиккху евам̣сан̃н̃ӣ хоти – ‘етам̣ сантам̣ етам̣ пан̣ӣтам̣, йадидам̣ саббасан̇кха̄расаматхо саббӯпадхипат̣иниссагго тан̣ха̄ккхайо вира̄го ниродхо нибба̄на’нти. евам̣ кхо, а̄вусо, сийа̄ бхиккхуно татха̄рӯпо сама̄дхипат̣ила̄бхо йатха̄ нева патхавийам̣ патхависан̃н̃ӣ асса…пе… йампидам̣ дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣ анувичаритам̣ манаса̄ татра̄пи на сан̃н̃ӣ асса; сан̃н̃ӣ ча пана асса̄’’ти. дасамам̣.
11. чатуттхасама̄дхисуттам̣
21. татра кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘сийа̄ ну кхо, а̄вусо, бхиккхуно татха̄рӯпо сама̄дхипат̣ила̄бхо йатха̄ нева патхавийам̣ патхависан̃н̃ӣ асса, на а̄пасмим̣ а̄посан̃н̃ӣ асса, на теджасмим̣ теджосан̃н̃ӣ асса, на ва̄йасмим̣ ва̄йосан̃н̃ӣ асса, на а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатане а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃ӣ асса, на вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатане вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасан̃н̃ӣ асса, на а̄кин̃чан̃н̃а̄йатане а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ӣ асса, на невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатане невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ӣ асса, на идхалоке идхалокасан̃н̃ӣ асса, на паралоке паралокасан̃н̃ӣ асса, йампидам̣ дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣ анувичаритам̣ манаса̄ татра̄пи на сан̃н̃ӣ асса; сан̃н̃ӣ ча пана асса̄’’ти?
‘‘дӯратопи кхо майам̣, а̄вусо, а̄гаччхеййа̄ма а̄йасмато са̄рипуттасса сантике етасса бха̄ситасса аттхаман̃н̃а̄тум̣. са̄дху вата̄йасмантам̣йева са̄рипуттам̣ пат̣ибха̄ту етасса бха̄ситасса аттхо. а̄йасмато са̄рипуттасса сутва̄ бхиккхӯ дха̄рессантӣ’’ти.
‘‘тенаха̄вусо, сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато са̄рипуттасса паччассосум̣. а̄йасма̄ са̄рипутто етадавоча –
‘‘сийа̄, а̄вусо бхиккхуно татха̄рӯпо сама̄дхипат̣ила̄бхо йатха̄ нева патхавийам̣ патхависан̃н̃ӣ асса…пе… йампидам̣ дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣ анувичаритам̣ манаса̄ татра̄пи на сан̃н̃ӣ асса; сан̃н̃ӣ ча пана асса̄’’ти.
‘‘йатха̄ катхам̣ пана̄вусо, сийа̄ бхиккхуно татха̄рӯпо сама̄дхипат̣ила̄бхо йатха̄ нева патхавийам̣ патхависан̃н̃ӣ асса…пе… йампидам̣ дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣ анувичаритам̣ манаса̄ татра̄пи на сан̃н̃ӣ асса; сан̃н̃ӣ ча пана асса̄’’ти?
‘‘идха, а̄вусо, бхиккху евам̣сан̃н̃ӣ хоти – ‘етам̣ сантам̣ етам̣ пан̣ӣтам̣, йадидам̣ саббасан̇кха̄расаматхо саббӯпадхипат̣иниссагго тан̣ха̄ккхайо вира̄го ниродхо нибба̄на’нти. евам̣ кхо, а̄вусо, сийа̄ бхиккхуно татха̄рӯпо сама̄дхипат̣ила̄бхо йатха̄ нева патхавийам̣ патхависан̃н̃ӣ асса, на а̄пасмим̣ а̄посан̃н̃ӣ асса, на теджасмим̣ теджосан̃н̃ӣ асса, на ва̄йасмим̣ ва̄йосан̃н̃ӣ асса, на а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатане а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃ӣ асса, на вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатане вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасан̃н̃ӣ асса, на а̄кин̃чан̃н̃а̄йатане а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ӣ асса, на невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатане невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасан̃н̃ӣ асса, на идхалоке идхалокасан̃н̃ӣ асса, на паралоке паралокасан̃н̃ӣ асса, йампидам̣ дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣ анувичаритам̣ манаса̄ татра̄пи на сан̃н̃ӣ асса; сан̃н̃ӣ ча пана асса̄’’ти. ека̄дасамам̣.
ануссативагго дутийо.