2. дутийапан̣н̣а̄сакам̣

(6) 1. сачиттавагго

1. сачиттасуттам̣

51. екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘но че, бхиккхаве, бхиккху парачиттапарийа̄йакусало хоти, атха ‘сачиттапарийа̄йакусало бхависса̄мӣ’ти [бхависса̄ма̄ти (сйа̄.)] – еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху сачиттапарийа̄йакусало хоти? сеййатха̄пи, бхиккхаве, иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ дахаро йува̄ ман̣д̣анакаджа̄тико а̄да̄се ва̄ парисуддхе парийода̄те аччхе ва̄ удакапатте сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но саче таттха пассати раджам̣ ва̄ ан̇ган̣ам̣ ва̄, тассева раджасса ва̄ ан̇ган̣асса ва̄ паха̄на̄йа ва̄йамати. но че таттха пассати раджам̣ ва̄ ан̇ган̣ам̣ ва̄, теневаттамано хоти парипун̣н̣асан̇каппо – ‘ла̄бха̄ вата ме, парисуддхам̣ вата ме’ти. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккхуно паччавеккхан̣а̄ бахука̄ра̄ [бхиккху паччавеккхама̄но бахука̄ро (ка.)] хоти кусалесу дхаммесу – ‘абхиджджха̄лу ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, анабхиджджха̄лу ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, бйа̄панначитто ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, абйа̄панначитто ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, тхинамиддхапарийут̣т̣хито ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, вигататхинамиддхо ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, уддхато ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, ануддхато ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, вичикиччхо ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, тин̣н̣авичикиччхо ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, кодхано ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, аккодхано ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, сам̣килит̣т̣хачитто ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, асам̣килит̣т̣хачитто ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, са̄раддхака̄йо ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, аса̄раддхака̄йо ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, кусӣто ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, а̄раддхавӣрийо ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, асама̄хито ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, сама̄хито ну кхо бахулам̣ вихара̄мӣ’ти.

‘‘саче, бхиккхаве, бхиккху паччавеккхама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘абхиджджха̄лу бахулам̣ вихара̄ми, бйа̄панначитто бахулам̣ вихара̄ми, тхинамиддхапарийут̣т̣хито бахулам̣ вихара̄ми, уддхато бахулам̣ вихара̄ми, вичикиччхо бахулам̣ вихара̄ми, кодхано бахулам̣ вихара̄ми, сам̣килит̣т̣хачитто бахулам̣ вихара̄ми, са̄раддхака̄йо бахулам̣ вихара̄ми, кусӣто бахулам̣ вихара̄ми, асама̄хито бахулам̣ вихара̄мӣ’ти, тена, бхиккхаве, бхиккхуна̄ тесам̣йева па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа адхиматто чхандо ча ва̄йа̄мо ча усса̄хо ча уссол̣хӣ ча аппат̣ива̄нӣ ча сати ча сампаджан̃н̃ан̃ча каран̣ӣйам̣. сеййатха̄пи, бхиккхаве, а̄диттачело ва̄ а̄диттасӣсо ва̄. тассева челасса ва̄ сӣсасса ва̄ нибба̄пана̄йа адхиматтам̣ чхандан̃ча ва̄йа̄ман̃ча усса̄хан̃ча уссол̣хин̃ча аппат̣ива̄нин̃ча сатин̃ча сампаджан̃н̃ан̃ча кареййа. евамевам̣ кхо тена, бхиккхаве, бхиккхуна̄ тесам̣йева па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа адхиматто чхандо ча ва̄йа̄мо ча усса̄хо ча уссол̣хӣ ча аппат̣ива̄нӣ ча сати ча сампаджан̃н̃ан̃ча каран̣ӣйам̣.

‘‘саче пана, бхиккхаве, бхиккху паччавеккхама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘анабхиджджха̄лу бахулам̣ вихара̄ми, абйа̄панначитто бахулам̣ вихара̄ми, вигататхинамиддхо бахулам̣ вихара̄ми, ануддхато бахулам̣ вихара̄ми, тин̣н̣авичикиччхо бахулам̣ вихара̄ми, аккодхано бахулам̣ вихара̄ми, асам̣килит̣т̣хачитто бахулам̣ вихара̄ми, аса̄раддхака̄йо бахулам̣ вихара̄ми, а̄раддхавӣрийо бахулам̣ вихара̄ми, сама̄хито бахулам̣ вихара̄мӣ’ти, тена, бхиккхаве, бхиккхуна̄ тесуйева кусалесу дхаммесу патит̣т̣ха̄йа уттари а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа його каран̣ӣйо’’ти. пат̣хамам̣.

2. са̄рипуттасуттам̣

52. татра кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘а̄вусо бхиккхаве’’ти. ‘‘а̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато са̄рипуттасса паччассосум̣. а̄йасма̄ са̄рипутто етадавоча –

‘‘но че, а̄вусо, бхиккху парачиттапарийа̄йакусало хоти, атха ‘сачиттапарийа̄йакусало бхависса̄мӣ’ти – еван̃хи во, а̄вусо, сиккхитаббам̣.

‘‘катхан̃ча̄вусо, бхиккху сачиттапарийа̄йакусало хоти? сеййатха̄пи, а̄вусо, иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ дахаро йува̄ ман̣д̣анакаджа̄тико а̄да̄се ва̄ парисуддхе парийода̄те аччхе ва̄ удапатте сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но саче таттха пассати раджам̣ ва̄ ан̇ган̣ам̣ ва̄, тассева раджасса ва̄ ан̇ган̣асса ва̄ паха̄на̄йа ва̄йамати. но че таттха пассати раджам̣ ва̄ ан̇ган̣ам̣ ва̄, теневаттамано хоти парипун̣н̣асан̇каппо – ‘ла̄бха̄ вата ме, парисуддхам̣ вата ме’ти.

евамевам̣ кхо, а̄вусо, бхиккхуно паччавеккхан̣а̄ бахука̄ра̄ хоти кусалесу дхаммесу – ‘абхиджджха̄лу ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, анабхиджджха̄лу ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, бйа̄панначитто ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, абйа̄панначитто ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, тхинамиддхапарийут̣т̣хито ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, вигататхинамиддхо ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, уддхато ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, ануддхато ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, вичикиччхо ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, тин̣н̣авичикиччхо ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, кодхано ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, аккодхано ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, сам̣килит̣т̣хачитто ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, асам̣килит̣т̣хачитто ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, са̄раддхака̄йо ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, аса̄раддхака̄йо ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, кусӣто ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, а̄раддхавӣрийо ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, сама̄хито ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, асама̄хито ну кхо бахулам̣ вихара̄мӣ’ти.

‘‘саче, а̄вусо, бхиккху паччавеккхама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘абхиджджха̄лу бахулам̣ вихара̄ми…пе… асама̄хито бахулам̣ вихара̄мӣ’ти, тена̄вусо, бхиккхуна̄ тесам̣йева па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа адхиматто чхандо ча ва̄йа̄мо ча усса̄хо ча уссол̣хӣ ча аппат̣ива̄нӣ ча сати ча сампаджан̃н̃ан̃ча каран̣ӣйам̣. сеййатха̄пи, а̄вусо, а̄диттачело ва̄ а̄диттасӣсо ва̄. тассева челасса ва̄ сӣсасса ва̄ нибба̄пана̄йа адхиматтам̣ чхандан̃ча ва̄йа̄ман̃ча усса̄хан̃ча уссол̣хин̃ча аппат̣ива̄нин̃ча сатин̃ча сампаджан̃н̃ан̃ча кареййа. евамевам̣ кхо, а̄вусо, тена бхиккхуна̄ тесам̣йева па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа адхиматто чхандо ча ва̄йа̄мо ча усса̄хо ча уссол̣хӣ ча аппат̣ива̄нӣ ча сати ча сампаджан̃н̃ан̃ча каран̣ӣйам̣.

‘‘саче пана̄вусо, бхиккху паччавеккхама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘анабхиджджха̄лу бахулам̣ вихара̄ми…пе… сама̄хито бахулам̣ вихара̄мӣ’ти, тена̄вусо, бхиккхуна̄ тесуйева кусалесу дхаммесу патит̣т̣ха̄йа уттари а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа його каран̣ӣйо’’ти. дутийам̣.

3. т̣хитисуттам̣

53. ‘‘т̣хитимпа̄хам̣, бхиккхаве, на ван̣н̣айа̄ми кусалесу дхаммесу, пагева париха̄ним̣. вуд̣д̣хин̃ча кхо ахам̣, бхиккхаве, ван̣н̣айа̄ми кусалесу дхаммесу, но т̣хитим̣ но ха̄ним̣.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, ха̄ни хоти кусалесу дхаммесу, но т̣хити но вуд̣д̣хи? идха, бхиккхаве, бхиккху йаттако хоти саддха̄йа сӣлена сутена ча̄гена пан̃н̃а̄йа пат̣ибха̄нена, тасса те дхамма̄ нева тит̣т̣ханти но вад̣д̣ханти. ха̄ниметам̣, бхиккхаве, вада̄ми кусалесу дхаммесу, но т̣хитим̣ но вуд̣д̣хим̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, ха̄ни хоти кусалесу дхаммесу, но т̣хити но вуд̣д̣хи.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве т̣хити хоти кусалесу дхаммесу, но ха̄ни но вуд̣д̣хи? идха, бхиккхаве, бхиккху йаттако хоти саддха̄йа сӣлена сутена ча̄гена пан̃н̃а̄йа пат̣ибха̄нена, тасса те дхамма̄ нева ха̄йанти но вад̣д̣ханти. т̣хитиметам̣, бхиккхаве, вада̄ми кусалесу дхаммесу, но ха̄ним̣ но вуд̣д̣хим̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, т̣хити хоти кусалесу дхаммесу, но вуд̣д̣хи но ха̄ни.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, вуд̣д̣хи хоти кусалесу дхаммесу, но т̣хити но ха̄ни? идха, бхиккхаве, бхиккху йаттако хоти саддха̄йа сӣлена сутена ча̄гена пан̃н̃а̄йа пат̣ибха̄нена, тасса те дхамма̄ нева тит̣т̣ханти но ха̄йанти. вуд̣д̣химетам̣, бхиккхаве, вада̄ми кусалесу дхаммесу, но т̣хитим̣ но ха̄ним̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, вуд̣д̣хи хоти кусалесу дхаммесу, но т̣хити но ха̄ни.

‘‘но че, бхиккхаве, бхиккху парачиттапарийа̄йакусало хоти, атха ‘сачиттапарийа̄йакусало бхависса̄мӣ’ти – еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху сачиттапарийа̄йакусало хоти? сеййатха̄пи, бхиккхаве, иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ дахаро йува̄ ман̣д̣анакаджа̄тико а̄да̄се ва̄ парисуддхе парийода̄те аччхе ва̄ удапатте сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но саче таттха пассати раджам̣ ва̄ ан̇ган̣ам̣ ва̄, тассева раджасса ва̄ ан̇ган̣асса ва̄ паха̄на̄йа ва̄йамати. но че таттха пассати раджам̣ ва̄ ан̇ган̣ам̣ ва̄, теневаттамано хоти парипун̣н̣асан̇каппо – ‘ла̄бха̄ вата ме, парисуддхам̣ вата ме’ти. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккхуно паччавеккхан̣а̄ бахука̄ра̄ хоти кусалесу дхаммесу – ‘абхиджджха̄лу ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, анабхиджджха̄лу ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, бйа̄панначитто ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, абйа̄панначитто ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, тхинамиддхапарийут̣т̣хито ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, вигататхинамиддхо ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, уддхато ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, ануддхато ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, вичикиччхо ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, тин̣н̣авичикиччхо ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, кодхано ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, аккодхано ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, сам̣килит̣т̣хачитто ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, асам̣килит̣т̣хачитто ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, са̄раддхака̄йо ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, аса̄раддхака̄йо ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, кусӣто ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, а̄раддхавӣрийо ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, сама̄хито ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, асама̄хито ну кхо бахулам̣ вихара̄мӣ’ти.

‘‘саче, бхиккхаве, бхиккху паччавеккхама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘абхиджджха̄лу бахулам̣ вихара̄ми, бйа̄панначитто бахулам̣ вихара̄ми, тхинамиддхапарийут̣т̣хито бахулам̣ вихара̄ми, уддхато бахулам̣ вихара̄ми, вичикиччхо бахулам̣ вихара̄ми, кодхано бахулам̣ вихара̄ми, сам̣килит̣т̣хачитто бахулам̣ вихара̄ми, са̄раддхака̄йо бахулам̣ вихара̄ми, кусӣто бахулам̣ вихара̄ми, асама̄хито бахулам̣ вихара̄мӣ’ти, тена, бхиккхаве, бхиккхуна̄ тесам̣йева па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа адхиматто чхандо ча ва̄йа̄мо ча усса̄хо ча уссол̣хӣ ча аппат̣ива̄нӣ ча сати ча сампаджан̃н̃ан̃ча каран̣ӣйам̣. сеййатха̄пи, бхиккхаве, а̄диттачело ва̄ а̄диттасӣсо ва̄. тассева челасса ва̄ сӣсасса ва̄ нибба̄пана̄йа адхиматтам̣ чхандан̃ча ва̄йа̄ман̃ча усса̄хан̃ча уссол̣хин̃ча аппат̣ива̄нин̃ча сатин̃ча сампаджан̃н̃ан̃ча кареййа; евамевам̣ кхо, бхиккхаве, тена бхиккхуна̄ тесам̣йева па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа адхиматто чхандо ча ва̄йа̄мо ча усса̄хо ча уссол̣хӣ ча аппат̣ива̄нӣ ча сати ча сампаджан̃н̃ан̃ча каран̣ӣйам̣.

‘‘саче пана, бхиккхаве, бхиккху паччавеккхама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘анабхиджджха̄лу бахулам̣ вихара̄ми, абйа̄панначитто бахулам̣ вихара̄ми, вигататхинамиддхо бахулам̣ вихара̄ми, ануддхато бахулам̣ вихара̄ми, тин̣н̣авичикиччхо бахулам̣ вихара̄ми, аккодхано бахулам̣ вихара̄ми, асам̣килит̣т̣хачитто бахулам̣ вихара̄ми, аса̄раддхака̄йо бахулам̣ вихара̄ми, а̄раддхавӣрийо бахулам̣ вихара̄ми, сама̄хито бахулам̣ вихара̄мӣ’ти, тена, бхиккхаве, бхиккхуна̄ тесуйева кусалесу дхаммесу патит̣т̣ха̄йа уттари а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа його каран̣ӣйо’’ти. татийам̣.

4. саматхасуттам̣

54. ‘‘но че, бхиккхаве, бхиккху парачиттапарийа̄йакусало хоти, атха ‘сачиттапарийа̄йакусало бхависса̄мӣ’ти – еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху сачиттапарийа̄йакусало хоти? сеййатха̄пи, бхиккхаве, иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ дахаро йува̄ ман̣д̣анакаджа̄тико а̄да̄се ва̄ парисуддхе парийода̄те аччхе ва̄ удапатте сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но саче таттха пассати раджам̣ ва̄ ан̇ган̣ам̣ ва̄, тассева раджасса ва̄ ан̇ган̣асса ва̄ паха̄на̄йа ва̄йамати. но че таттха пассати раджам̣ ва̄ ан̇ган̣ам̣ ва̄, теневаттамано хоти парипун̣н̣асан̇каппо – ‘ла̄бха̄ вата ме, парисуддхам̣ вата ме’ти. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккхуно паччавеккхан̣а̄ бахука̄ра̄ хоти кусалесу дхаммесу – ‘ла̄бхӣ ну кхомхи аджджхаттам̣ четосаматхасса, на ну кхомхи ла̄бхӣ аджджхаттам̣ четосаматхасса, ла̄бхӣ ну кхомхи адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа, на ну кхомхи ла̄бхӣ адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа̄’ти.

‘‘саче, бхиккхаве, бхиккху паччавеккхама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘ла̄бхӣмхи аджджхаттам̣ четосаматхасса, на ла̄бхӣ адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа̄’ти, тена, бхиккхаве, бхиккхуна̄ аджджхаттам̣ четосаматхе патит̣т̣ха̄йа адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа його каран̣ӣйо. со апарена самайена ла̄бхӣ чева хоти аджджхаттам̣ четосаматхасса ла̄бхӣ ча адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа.

‘‘саче пана, бхиккхаве, бхиккху паччавеккхама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘ла̄бхӣмхи адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа, на ла̄бхӣ аджджхаттам̣ четосаматхасса̄’ти, тена, бхиккхаве, бхиккхуна̄ адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа патит̣т̣ха̄йа аджджхаттам̣ четосаматхе його каран̣ӣйо. со апарена самайена ла̄бхӣ чева хоти адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа ла̄бхӣ ча аджджхаттам̣ четосаматхасса.

‘‘саче, пана, бхиккхаве, бхиккху паччавеккхама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘на ла̄бхӣ аджджхаттам̣ четосаматхасса, на ла̄бхӣ адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа̄’ти, тена, бхиккхаве, бхиккхуна̄ тесам̣йева кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ пат̣ила̄бха̄йа адхиматто чхандо ча ва̄йа̄мо ча усса̄хо ча уссол̣хӣ ча аппат̣ива̄нӣ ча сати ча сампаджан̃н̃ан̃ча каран̣ӣйам̣. сеййатха̄пи, бхиккхаве, а̄диттачело ва̄ а̄диттасӣсо ва̄. тассева челасса ва̄ сӣсасса ва̄ нибба̄пана̄йа адхиматтам̣ чхандан̃ча ва̄йа̄ман̃ча усса̄хан̃ча уссол̣хин̃ча аппат̣ива̄нин̃ча сатин̃ча сампаджан̃н̃ан̃ча кареййа. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, тена бхиккхуна̄ тесам̣йева кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ пат̣ила̄бха̄йа адхиматто чхандо ча ва̄йа̄мо ча усса̄хо ча уссол̣хӣ ча аппат̣ива̄нӣ ча сати ча сампаджан̃н̃ан̃ча каран̣ӣйам̣. со апарена самайена ла̄бхӣ чева хоти аджджхаттам̣ четосаматхасса ла̄бхӣ ча адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа.

‘‘саче пана, бхиккхаве, бхиккху паччавеккхама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘ла̄бхӣмхи аджджхаттам̣ четосаматхасса, ла̄бхӣ адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа̄’ти, тена, бхиккхаве, бхиккхуна̄ тесуйева кусалесу дхаммесу патит̣т̣ха̄йа уттари а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа його каран̣ӣйо.

‘‘чӣварампа̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи асевитаббампи. пин̣д̣апа̄тампа̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи асевитаббампи. сена̄санампа̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи асевитаббампи. га̄манигамампа̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи асевитаббампи. джанападападесампа̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи асевитаббампи. пуггалампа̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи асевитаббампи.

‘‘‘чӣварампа̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи асевитаббампӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? таттха йам̣ джан̃н̃а̄ чӣварам̣ – ‘идам̣ кхо ме чӣварам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йантӣ’ти, еварӯпам̣ чӣварам̣ на севитаббам̣. таттха йам̣ джан̃н̃а̄ чӣварам̣ – ‘идам̣ кхо ме чӣварам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣хантӣ’ти, еварӯпам̣ чӣварам̣ севитаббам̣. ‘чӣварампа̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи асевитаббампӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘‘пин̣д̣апа̄тампа̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи асевитаббампӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? таттха йам̣ джан̃н̃а̄ пин̣д̣апа̄там̣ – ‘имам̣ кхо ме пин̣д̣апа̄там̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йантӣ’ти, еварӯпо пин̣д̣апа̄то на севитаббо. таттха йам̣ джан̃н̃а̄ пин̣д̣апа̄там̣ – ‘имам̣ кхо ме пин̣д̣апа̄там̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣хантӣ’ти, еварӯпо пин̣д̣апа̄то севитаббо. ‘пин̣д̣апа̄тампа̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи асевитаббампӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘‘сена̄санампа̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи асевитаббампӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? таттха йам̣ джан̃н̃а̄ сена̄санам̣ – ‘идам̣ кхо ме сена̄санам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йантӣ’ти, еварӯпам̣ сена̄санам̣ на севитаббам̣. таттха йам̣ джан̃н̃а̄ сена̄санам̣ – ‘идам̣ кхо ме сена̄санам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣хантӣ’ти, еварӯпам̣ сена̄санам̣ севитаббам̣. ‘сена̄санампа̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи асевитаббампӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘‘га̄манигамампа̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи асевитаббампӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? таттха йам̣ джан̃н̃а̄ га̄манигамам̣ – ‘имам̣ кхо ме га̄манигамам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йантӣ’ти, еварӯпо га̄манигамо на севитаббо. таттха йам̣ джан̃н̃а̄ га̄манигамам̣ – ‘имам̣ кхо ме га̄манигамам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣хантӣ’ти, еварӯпо га̄манигамо севитаббо. ‘га̄манигамампа̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи асевитаббампӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘‘джанападападесампа̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи асевитаббампӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? таттха йам̣ джан̃н̃а̄ джанападападесам̣ – ‘имам̣ кхо ме джанападападесам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йантӣ’ти, еварӯпо джанападападесо на севитаббо. таттха йам̣ джан̃н̃а̄ джанападападесам̣ – ‘имам̣ кхо ме джанападападесам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣хантӣ’ти, еварӯпо джанападападесо севитаббо. ‘джанападападесампа̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи асевитаббампӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘‘пуггалампа̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи асевитаббампӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? таттха йам̣ джан̃н̃а̄ пуггалам̣ – ‘имам̣ кхо ме пуггалам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йантӣ’ти, еварӯпо пуггало на севитаббо. таттха йам̣ джан̃н̃а̄ пуггалам̣ – ‘имам̣ кхо ме пуггалам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣хантӣ’ти, еварӯпо пуггало севитаббо. ‘пуггалампа̄хам̣, бхиккхаве, дувидхена вада̄ми – севитаббампи асевитаббампӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вутта’’нти. чатуттхам̣.

5. париха̄насуттам̣

55. татра кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘а̄вусо бхиккхаве’’ти [бхиккхавоти (сӣ. сйа̄.)]. ‘‘а̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато са̄рипуттасса паччассосум̣. а̄йасма̄ са̄рипутто етадавоча –

‘‘‘париха̄надхаммо пуггало, париха̄надхаммо пуггало’ти, а̄вусо, вуччати. ‘апариха̄надхаммо пуггало, апариха̄надхаммо пуггало’ти, а̄вусо, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, а̄вусо, париха̄надхаммо пуггало вутто бхагавата̄, китта̄вата̄ ча пана апариха̄надхаммо пуггало вутто бхагавата̄’’ти? ‘‘дӯратопи кхо майам̣, а̄вусо, а̄гаччха̄ма а̄йасмато са̄рипуттасса сантике етасса бха̄ситасса аттхаман̃н̃а̄тум̣. са̄дху вата̄йасмантам̣йева са̄рипуттам̣ пат̣ибха̄ту етасса бха̄ситасса аттхо. а̄йасмато са̄рипуттасса сутва̄ бхиккхӯ дха̄рессантӣ’’ти.

‘‘тенаха̄вусо, сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато са̄рипуттасса паччассосум̣. а̄йасма̄ са̄рипутто етадавоча –

‘‘китта̄вата̄ ну кхо, а̄вусо, париха̄надхаммо пуггало вутто бхагавата̄? идха̄вусо, бхиккху ассутан̃чева дхаммам̣ на сун̣а̄ти, сута̄ часса дхамма̄ саммосам̣ гаччханти, йе часса дхамма̄ пуббе четасо асампхут̣т̣хапубба̄ те часса на самуда̄чаранти, авин̃н̃а̄тан̃чева на виджа̄на̄ти. етта̄вата̄ кхо, а̄вусо, париха̄надхаммо пуггало вутто бхагавата̄.

‘‘китта̄вата̄ ча пана̄вусо, апариха̄надхаммо пуггало вутто бхагавата̄? идха̄вусо, бхиккху ассутан̃чева дхаммам̣ сун̣а̄ти, сута̄ часса дхамма̄ на саммосам̣ гаччханти, йе часса дхамма̄ пуббе четасо асампхут̣т̣хапубба̄ те часса самуда̄чаранти, авин̃н̃а̄тан̃чева виджа̄на̄ти. етта̄вата̄ кхо, а̄вусо, апариха̄надхаммо пуггало вутто бхагавата̄.

‘‘но че, а̄вусо, бхиккху парачиттапарийа̄йакусало хоти, атха ‘сачиттапарийа̄йакусало бхависса̄мӣ’ти – еван̃хи во, а̄вусо, сиккхитаббам̣.

‘‘катхан̃ча̄вусо, бхиккху сачиттапарийа̄йакусало хоти? сеййатха̄пи, а̄вусо, иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ дахаро йува̄ ман̣д̣анакаджа̄тико а̄да̄се ва̄ парисуддхе парийода̄те аччхе ва̄ удапатте сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но саче таттха пассати раджам̣ ва̄ ан̇ган̣ам̣ ва̄, тассева раджасса ва̄ ан̇ган̣асса ва̄ паха̄на̄йа ва̄йамати. но че таттха пассати раджам̣ ва̄ ан̇ган̣ам̣ ва̄, теневаттамано хоти парипун̣н̣асан̇каппо – ‘ла̄бха̄ вата ме, парисуддхам̣ вата ме’ти. евамева кхо, а̄вусо, бхиккхуно паччавеккхан̣а̄ бахука̄ра̄ хоти кусалесу дхаммесу – ‘анабхиджджха̄лу ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, сам̣виджджати ну кхо ме есо дхаммо уда̄ху но, абйа̄панначитто ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, сам̣виджджати ну кхо ме есо дхаммо уда̄ху но, вигататхинамиддхо ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, сам̣виджджати ну кхо ме есо дхаммо уда̄ху но, ануддхато ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, сам̣виджджати ну кхо ме есо дхаммо уда̄ху но, тин̣н̣авичикиччхо ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, сам̣виджджати ну кхо ме есо дхаммо уда̄ху но, аккодхано ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, сам̣виджджати ну кхо ме есо дхаммо уда̄ху но, асам̣килит̣т̣хачитто ну кхо бахулам̣ вихара̄ми, сам̣виджджати ну кхо ме есо дхаммо уда̄ху но, ла̄бхӣ ну кхомхи аджджхаттам̣ дхаммапа̄моджджасса, сам̣виджджати ну кхо ме есо дхаммо уда̄ху но, ла̄бхӣ ну кхомхи аджджхаттам̣ четосаматхасса, сам̣виджджати ну кхо ме есо дхаммо уда̄ху но, ла̄бхӣ ну кхомхи адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа, сам̣виджджати ну кхо ме есо дхаммо уда̄ху но’ти.

‘‘саче пана, а̄вусо, бхиккху паччавеккхама̄но саббепиме кусале дхамме аттани на саманупассати, тена̄вусо, бхиккхуна̄ саббесам̣йева имесам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ пат̣ила̄бха̄йа адхиматто чхандо ча ва̄йа̄мо ча усса̄хо ча уссол̣хӣ ча аппат̣ива̄нӣ ча сати ча сампаджан̃н̃ан̃ча каран̣ӣйам̣. сеййатха̄пи, а̄вусо, а̄диттачело ва̄ а̄диттасӣсо ва̄. тассева челасса ва̄ сӣсасса ва̄ нибба̄пана̄йа адхиматтам̣ чхандан̃ча ва̄йа̄ман̃ча усса̄хан̃ча уссол̣хин̃ча аппат̣ива̄нин̃ча сатин̃ча сампаджан̃н̃ан̃ча кареййа. евамевам̣ кхо, а̄вусо, тена бхиккхуна̄ саббесам̣йева кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ пат̣ила̄бха̄йа адхиматто чхандо ча ва̄йа̄мо ча усса̄хо ча уссол̣хӣ ча аппат̣ива̄нӣ ча сати ча сампаджан̃н̃ан̃ча каран̣ӣйам̣.

‘‘саче пана̄вусо, бхиккху паччавеккхама̄но екачче кусале дхамме аттани саманупассати, екачче кусале дхамме аттани на саманупассати, тена̄вусо, бхиккхуна̄ йе кусале дхамме аттани саманупассати тесу кусалесу дхаммесу патит̣т̣ха̄йа, йе кусале дхамме аттани на саманупассати тесам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ пат̣ила̄бха̄йа адхиматто чхандо ча ва̄йа̄мо ча усса̄хо ча уссол̣хӣ ча аппат̣ива̄нӣ ча сати ча сампаджан̃н̃ан̃ча каран̣ӣйам̣. сеййатха̄пи, а̄вусо, а̄диттачело ва̄ а̄диттасӣсо ва̄. тассева челасса ва̄ сӣсасса ва̄ нибба̄пана̄йа адхиматтам̣ чхандан̃ча ва̄йа̄ман̃ча усса̄хан̃ча уссол̣хин̃ча аппат̣ива̄нин̃ча сатин̃ча сампаджан̃н̃ан̃ча кареййа. евамевам̣ кхо, а̄вусо, тена бхиккхуна̄ йе кусале дхамме аттани саманупассати тесу кусалесу дхаммесу патит̣т̣ха̄йа, йе кусале дхамме аттани на саманупассати тесам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ пат̣ила̄бха̄йа адхиматто чхандо ча ва̄йа̄мо ча усса̄хо ча уссол̣хӣ ча аппат̣ива̄нӣ ча сати ча сампаджан̃н̃ан̃ча каран̣ӣйам̣.

‘‘саче пана̄вусо, бхиккху паччавеккхама̄но саббепиме кусале дхамме аттани саманупассати, тена̄вусо, бхиккхуна̄ саббесвева имесу кусалесу дхаммесу патит̣т̣ха̄йа уттари а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа його каран̣ӣйо’’ти. пан̃чамам̣.

6. пат̣хамасан̃н̃а̄суттам̣

56. ‘‘дасайима̄, бхиккхаве, сан̃н̃а̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ махаппхала̄ хонти маха̄нисам̣са̄ аматогадха̄ аматапарийоса̄на̄. катама̄ даса? асубхасан̃н̃а̄, маран̣асан̃н̃а̄, а̄ха̄ре пат̣икӯласан̃н̃а̄, саббалоке анабхиратасан̃н̃а̄, аниччасан̃н̃а̄, аничче дуккхасан̃н̃а̄, дуккхе анаттасан̃н̃а̄, паха̄насан̃н̃а̄, вира̄гасан̃н̃а̄, ниродхасан̃н̃а̄ – има̄ кхо, бхиккхаве, даса сан̃н̃а̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ махаппхала̄ хонти маха̄нисам̣са̄ аматогадха̄ аматапарийоса̄на̄’’ти. чхат̣т̣хам̣.

7. дутийасан̃н̃а̄суттам̣

57. ‘‘дасайима̄, бхиккхаве, сан̃н̃а̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ махаппхала̄ хонти маха̄нисам̣са̄ аматогадха̄ аматапарийоса̄на̄. катама̄ даса? аниччасан̃н̃а̄, анаттасан̃н̃а̄, маран̣асан̃н̃а̄, а̄ха̄ре пат̣икӯласан̃н̃а̄, саббалоке анабхиратасан̃н̃а̄, ат̣т̣хикасан̃н̃а̄, пул̣авакасан̃н̃а̄ [пулавакасан̃н̃а̄ (сӣ. пӣ.), пул̣увакасан̃н̃а̄ (ка.), а. ни. 1.463-472], винӣлакасан̃н̃а̄, виччхиддакасан̃н̃а̄, уддхума̄такасан̃н̃а̄ – има̄ кхо, бхиккхаве, даса сан̃н̃а̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ махаппхала̄ хонти маха̄нисам̣са̄ аматогадха̄ аматапарийоса̄на̄’’ти. саттамам̣.

8. мӯлакасуттам̣

58. [а. ни. 8.83] ‘‘саче, бхиккхаве, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евам̣ пуччхеййум̣ – ‘ким̣мӯлака̄, а̄вусо, саббе дхамма̄, ким̣самбхава̄ саббе дхамма̄, ким̣самудайа̄ саббе дхамма̄, ким̣самосаран̣а̄ саббе дхамма̄, ким̣памукха̄ саббе дхамма̄, ким̣адхипатеййа̄ саббе дхамма̄, ким̣уттара̄ саббе дхамма̄, ким̣са̄ра̄ саббе дхамма̄, ким̣огадха̄ саббе дхамма̄, ким̣парийоса̄на̄ саббе дхамма̄’ти, евам̣ пут̣т̣ха̄ тумхе, бхиккхаве, тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ кинти бйа̄кареййа̄тха̄’’ти? ‘‘бхагавам̣мӯлака̄ но, бханте, дхамма̄ бхагавам̣неттика̄ бхагавам̣пат̣исаран̣а̄. са̄дху вата, бханте, бхагавантам̣йева пат̣ибха̄ту етасса бха̄ситасса аттхо. бхагавато сутва̄ бхиккхӯ дха̄рессантӣ’’ти.

‘‘тена хи, бхиккхаве, сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘саче, бхиккхаве, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евам̣ пуччхеййум̣ – ‘ким̣мӯлака̄, а̄вусо, саббе дхамма̄, ким̣самбхава̄ саббе дхамма̄, ким̣самудайа̄ саббе дхамма̄, ким̣самосаран̣а̄ саббе дхамма̄ ким̣памукха̄ саббе дхамма̄, ким̣ адхипатеййа̄ саббе дхамма̄, ким̣уттара̄ саббе дхамма̄, ким̣са̄ра̄ саббе дхамма̄, ким̣огадха̄ саббе дхамма̄, ким̣парийоса̄на̄ саббе дхамма̄’ти, евам̣ пут̣т̣ха̄ тумхе, бхиккхаве, тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ евам̣ бйа̄кареййа̄тха – ‘чхандамӯлака̄, а̄вусо, саббе дхамма̄, манасика̄расамбхава̄ саббе дхамма̄, пхассасамудайа̄ саббе дхамма̄, ведана̄самосаран̣а̄ саббе дхамма̄, сама̄дхиппамукха̄ саббе дхамма̄, сата̄дхипатеййа̄ саббе дхамма̄, пан̃н̃уттара̄ саббе дхамма̄, вимуттиса̄ра̄ саббе дхамма̄, аматогадха̄ саббе дхамма̄, нибба̄напарийоса̄на̄ саббе дхамма̄’ти. евам̣ пут̣т̣ха̄ тумхе, бхиккхаве, тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ евам̣ бйа̄кареййа̄тха̄’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. паббаджджа̄суттам̣

59. ‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘йатха̄паббаджджа̄паричитан̃ча но читтам̣ бхависсати, на чуппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ читтам̣ парийа̄да̄йа т̣хассанти; аниччасан̃н̃а̄паричитан̃ча но читтам̣ бхависсати, анаттасан̃н̃а̄паричитан̃ча но читтам̣ бхависсати, асубхасан̃н̃а̄паричитан̃ча но читтам̣ бхависсати, а̄дӣнавасан̃н̃а̄паричитан̃ча но читтам̣ бхависсати, локасса саман̃ча висаман̃ча н̃атва̄ там̣сан̃н̃а̄паричитан̃ча но читтам̣ бхависсати, локасса бхаван̃ча [самбхаван̃ча (сӣ. сйа̄.)] вибхаван̃ча н̃атва̄ там̣сан̃н̃а̄паричитан̃ча но читтам̣ бхависсати, локасса самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча н̃атва̄ там̣сан̃н̃а̄паричитан̃ча но читтам̣ бхависсати, паха̄насан̃н̃а̄паричитан̃ча но читтам̣ бхависсати, вира̄гасан̃н̃а̄паричитан̃ча но читтам̣ бхависсати, ниродхасан̃н̃а̄паричитан̃ча но читтам̣ бхависсатӣ’ти – еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббам̣.

‘‘йато кхо, бхиккхаве, бхиккхуно йатха̄паббаджджа̄паричитан̃ча читтам̣ хоти на чуппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ читтам̣ парийа̄да̄йа тит̣т̣ханти, аниччасан̃н̃а̄паричитан̃ча читтам̣ хоти, анаттасан̃н̃а̄паричитан̃ча читтам̣ хоти, асубхасан̃н̃а̄паричитан̃ча читтам̣ хоти, а̄дӣнавасан̃н̃а̄паричитан̃ча читтам̣ хоти, локасса саман̃ча висаман̃ча н̃атва̄ там̣сан̃н̃а̄паричитан̃ча читтам̣ хоти, локасса бхаван̃ча вибхаван̃ча н̃атва̄ там̣сан̃н̃а̄паричитан̃ча читтам̣ хоти, локасса самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча н̃атва̄ там̣сан̃н̃а̄паричитан̃ча читтам̣ хоти, паха̄насан̃н̃а̄паричитан̃ча читтам̣ хоти, вира̄гасан̃н̃а̄паричитан̃ча читтам̣ хоти, ниродхасан̃н̃а̄паричитан̃ча читтам̣ хоти, тасса двиннам̣ пхала̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ пхалам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ – дит̣т̣хева дхамме ан̃н̃а̄, сати ва̄ упа̄дисесе ана̄га̄мита̄’’ти. навамам̣.

10. гирима̄нандасуттам̣

60. екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ гирима̄нандо а̄ба̄дхико хоти дуккхито ба̄л̣хагила̄но. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘а̄йасма̄, бханте, гирима̄нандо а̄ба̄дхико хоти дуккхито ба̄л̣хагила̄но. са̄дху, бханте, бхагава̄ йена̄йасма̄ гирима̄нандо тенупасан̇камату анукампам̣ упа̄да̄йа̄’’ти. ‘‘саче кхо твам̣, а̄нанда, гирима̄нандасса бхиккхуно даса сан̃н̃а̄ бха̄сеййа̄си, т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати йам̣ гирима̄нандасса бхиккхуно даса сан̃н̃а̄ сутва̄ со а̄ба̄дхо т̣ха̄насо пат̣иппассамбхеййа.

‘‘катама̄ даса? аниччасан̃н̃а̄, анаттасан̃н̃а̄, асубхасан̃н̃а̄, а̄дӣнавасан̃н̃а̄, паха̄насан̃н̃а̄, вира̄гасан̃н̃а̄, ниродхасан̃н̃а̄, саббалоке анабхиратасан̃н̃а̄ [анабхиратисан̃н̃а̄ (ка.)], саббасан̇кха̄ресу аниччха̄сан̃н̃а̄, а̄на̄па̄нассати.

‘‘катама̄ ча̄нанда, аниччасан̃н̃а̄? идха̄нанда, бхиккху аран̃н̃агато ва̄ руккхамӯлагато ва̄ сун̃н̃а̄га̄рагато ва̄ ити пат̣исан̃чиккхати – ‘рӯпам̣ аниччам̣, ведана̄ аничча̄, сан̃н̃а̄ аничча̄, сан̇кха̄ра̄ аничча̄, вин̃н̃а̄н̣ам̣ аничча’нти. ити имесу пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу аничча̄нупассӣ вихарати. айам̣ вуччата̄нанда, аниччасан̃н̃а̄.

‘‘катама̄ ча̄нанда, анаттасан̃н̃а̄? идха̄нанда, бхиккху аран̃н̃агато ва̄ руккхамӯлагато ва̄ сун̃н̃а̄га̄рагато ва̄ ити пат̣исан̃чиккхати – ‘чаккху анатта̄, рӯпа̄ анатта̄, сотам̣ анатта̄, садда̄ анатта̄, гха̄нам̣ анатта̄, гандха̄ анатта̄, дживха̄ анатта̄, раса̄ анатта̄, ка̄йа̄ анатта̄, пхот̣т̣хабба̄ анатта̄, мано анатта̄, дхамма̄ анатта̄’ти. ити имесу чхасу аджджхаттикаба̄хиресу а̄йатанесу анатта̄нупассӣ вихарати. айам̣ вуччата̄нанда, анаттасан̃н̃а̄.

‘‘катама̄ ча̄нанда, асубхасан̃н̃а̄? идха̄нанда, бхиккху имамева ка̄йам̣ уддхам̣ па̄датала̄ адхо кесаматтхака̄ тачапарийантам̣ пӯрам̣ на̄на̄ппака̄расса асучино паччавеккхати – ‘аттхи имасмим̣ ка̄йе кеса̄ лома̄ накха̄ данта̄ тачо мам̣сам̣ нха̄ру ат̣т̣хи ат̣т̣химин̃джам̣ ваккам̣ хадайам̣ йаканам̣ киломакам̣ пихакам̣ паппха̄сам̣ антам̣ антагун̣ам̣ ударийам̣ карӣсам̣ питтам̣ семхам̣ пуббо лохитам̣ седо медо ассу васа̄ кхел̣о син̇гха̄н̣ика̄ ласика̄ мутта’нти. ити имасмим̣ ка̄йе асубха̄нупассӣ вихарати. айам̣ вуччата̄нанда, асубхасан̃н̃а̄.

‘‘катама̄ ча̄нанда, а̄дӣнавасан̃н̃а̄? идха̄нанда, бхиккху аран̃н̃агато ва̄ руккхамӯлагато ва̄ сун̃н̃а̄га̄рагато ва̄ ити пат̣исан̃чиккхати – ‘бахудуккхо кхо айам̣ ка̄йо бахуа̄дӣнаво? ити имасмим̣ ка̄йе вивидха̄ а̄ба̄дха̄ уппаджджанти, сеййатхидам̣ – чаккхурого сотарого гха̄нарого дживха̄рого ка̄йарого сӣсарого кан̣н̣арого мукхарого дантарого от̣т̣харого ка̄со са̄со пина̄со д̣а̄хо [д̣ахо (сӣ. сйа̄.)] джаро куччхирого муччха̄ паккхандика̄ сӯла̄ висӯчика̄ кут̣т̣хам̣ ган̣д̣о кила̄со сосо апама̄ро дадду кан̣д̣у каччху накхаса̄ витаччхика̄ лохитам̣ питтам̣ [лохитапиттам̣ (сӣ.)] мадхумехо ам̣са̄ пил̣ака̄ бхагандала̄ питтасамут̣т̣ха̄на̄ а̄ба̄дха̄ семхасамут̣т̣ха̄на̄ а̄ба̄дха̄ ва̄тасамут̣т̣ха̄на̄ а̄ба̄дха̄ саннипа̄тика̄ а̄ба̄дха̄ утупарин̣а̄маджа̄ а̄ба̄дха̄ висамапариха̄раджа̄ а̄ба̄дха̄ опаккамика̄ а̄ба̄дха̄ каммавипа̄каджа̄ а̄ба̄дха̄ сӣтам̣ ун̣хам̣ джигхаччха̄ пипа̄са̄ учча̄ро пасса̄во’ти. ити имасмим̣ ка̄йе а̄дӣнава̄нупассӣ вихарати. айам̣ вуччата̄нанда, а̄дӣнавасан̃н̃а̄.

‘‘катама̄ ча̄нанда, паха̄насан̃н̃а̄? идха̄нанда, бхиккху уппаннам̣ ка̄мавитаккам̣ на̄дхива̄сети, паджахати, винодети, бйантӣкароти, анабха̄вам̣ гамети. уппаннам̣ бйа̄па̄давитаккам̣ на̄дхива̄сети, паджахати, винодети, бйантӣкароти, анабха̄вам̣ гамети. уппаннам̣ вихим̣са̄витаккам̣ на̄дхива̄сети, паджахати, винодети, бйантӣкароти, анабха̄вам̣ гамети. уппаннуппанне па̄паке акусале дхамме на̄дхива̄сети, паджахати, винодети, бйантӣкароти, анабха̄вам̣ гамети. айам̣ вуччата̄нанда, паха̄насан̃н̃а̄.

‘‘катама̄ ча̄нанда, вира̄гасан̃н̃а̄? идха̄нанда, бхиккху аран̃н̃агато ва̄ руккхамӯлагато ва̄ сун̃н̃а̄га̄рагато ва̄ ити пат̣исан̃чиккхати – ‘етам̣ сантам̣ етам̣ пан̣ӣтам̣ йадидам̣ саббасан̇кха̄расаматхо саббӯпадхиппат̣иниссагго тан̣ха̄ккхайо вира̄го нибба̄на’нти. айам̣ вуччата̄нанда, вира̄гасан̃н̃а̄.

‘‘катама̄ ча̄нанда, ниродхасан̃н̃а̄? идха̄нанда, бхиккху аран̃н̃агато ва̄ руккхамӯлагато ва̄ сун̃н̃а̄га̄рагато ва̄ ити пат̣исан̃чиккхати – ‘етам̣ сантам̣ етам̣ пан̣ӣтам̣ йадидам̣ саббасан̇кха̄расаматхо саббӯпадхиппат̣иниссагго тан̣ха̄ккхайо ниродхо нибба̄на’нти. айам̣ вуччата̄нанда, ниродхасан̃н̃а̄.

‘‘катама̄ ча̄нанда, саббалоке анабхиратасан̃н̃а̄? идха̄нанда, бхиккху йе локе упа̄да̄на̄ четасо адхит̣т̣ха̄на̄бхинивеса̄нусайа̄, те паджаханто вихарати анупа̄дийанто. айам̣ вуччата̄нанда, саббалоке анабхиратасан̃н̃а̄.

‘‘катама̄ ча̄нанда, саббасан̇кха̄ресу аниччха̄сан̃н̃а̄? идха̄нанда, бхиккху саббасан̇кха̄ресу ат̣т̣ӣйати хара̄йати джигуччхати. айам̣ вуччата̄нанда, саббасан̇кха̄ресу аниччха̄сан̃н̃а̄.

‘‘катама̄ ча̄нанда, а̄на̄па̄нассати? идха̄нанда, бхиккху аран̃н̃агато ва̄ руккхамӯлагато ва̄ сун̃н̃а̄га̄рагато ва̄ нисӣдати паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со сатова ассасати сатова пассасати. дӣгхам̣ ва̄ ассасанто ‘дӣгхам̣ ассаса̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. дӣгхам̣ ва̄ пассасанто ‘дӣгхам̣ пассаса̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. рассам̣ ва̄ ассасанто ‘рассам̣ ассаса̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. рассам̣ ва̄ пассасанто ‘рассам̣ пассаса̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘саббака̄йапат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати. ‘саббака̄йапат̣исам̣ведӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати. ‘пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати. ‘пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати. ‘пӣтипат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати. ‘пӣтипат̣исам̣ведӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати. ‘сукхапат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати. ‘сукхапат̣исам̣ведӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати. ‘читтасан̇кха̄рапат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати. ‘читтасан̇кха̄рапат̣исам̣ведӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати. ‘пассамбхайам̣ читтасан̇кха̄рам̣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати. ‘пассамбхайам̣ читтасан̇кха̄рам̣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати. ‘читтапат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати. ‘читтапат̣исам̣ведӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати. абхиппамодайам̣ читтам̣…пе… сама̄дахам̣ читтам̣…пе… вимочайам̣ читтам̣…пе… аничча̄нупассӣ…пе… вира̄га̄нупассӣ…пе… ниродха̄нупассӣ…пе… ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати. ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати. айам̣ вуччата̄нанда, а̄на̄па̄нассати.

‘‘саче кхо твам̣, а̄нанда, гирима̄нандасса бхиккхуно има̄ даса сан̃н̃а̄ бха̄сеййа̄си, т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати йам̣ гирима̄нандасса бхиккхуно има̄ даса сан̃н̃а̄ сутва̄ со а̄ба̄дхо т̣ха̄насо пат̣иппассамбхеййа̄’’ти.

атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато сантике има̄ даса сан̃н̃а̄ уггахетва̄ йена̄йасма̄ гирима̄нандо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмато гирима̄нандасса има̄ даса сан̃н̃а̄ абха̄си. атха кхо а̄йасмато гирима̄нандасса даса сан̃н̃а̄ сутва̄ со а̄ба̄дхо т̣ха̄насо пат̣иппассамбхи. вут̣т̣хахи ча̄йасма̄ гирима̄нандо тамха̄ а̄ба̄дха̄. татха̄ пахӣно ча пана̄йасмато гирима̄нандасса со а̄ба̄дхо ахосӣ’’ти. дасамам̣.

сачиттавагго пат̣хамо.

тассудда̄нам̣ –

сачиттан̃ча са̄рипутта, т̣хити ча саматхена ча;

париха̄но ча две сан̃н̃а̄, мӯла̄ паббаджитам̣ гирӣти.

(7) 2. йамакавагго

1. авиджджа̄суттам̣

61. ‘‘пурима̄, бхиккхаве, кот̣и на пан̃н̃а̄йати авиджджа̄йа – ‘ито пуббе авиджджа̄ на̄хоси, атха паччха̄ самабхавӣ’ти. еван̃четам̣, бхиккхаве, вуччати, атха ча пана пан̃н̃а̄йати – ‘идаппаччайа̄ авиджджа̄’ти.

‘‘авиджджампа̄хам̣ [авиджджампахам̣ (сӣ. сйа̄.)], бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро авиджджа̄йа? ‘пан̃ча нӣваран̣а̄’тисса вачанӣйам̣. пан̃чапа̄хам̣, бхиккхаве, нӣваран̣е са̄ха̄ре вада̄ми, но ана̄ха̄ре. ко ча̄ха̄ро пан̃чаннам̣ нӣваран̣а̄нам̣? ‘тӣн̣и дуччарита̄нӣ’тисса вачанӣйам̣. тӣн̣ипа̄хам̣, бхиккхаве, дуччарита̄ни са̄ха̄ра̄ни вада̄ми, но ана̄ха̄ра̄ни. ко ча̄ха̄ро тин̣н̣ам̣ дуччарита̄нам̣? ‘индрийаасам̣варо’тисса вачанӣйам̣. индрийаасам̣варампа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро индрийаасам̣варасса? ‘асата̄сампаджан̃н̃а’нтисса вачанӣйам̣. асата̄сампаджан̃н̃ампа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро асата̄сампаджан̃н̃асса? ‘айонисоманасика̄ро’тисса вачанӣйам̣. айонисоманасика̄рампа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро айонисоманасика̄расса? ‘ассаддхийа’нтисса вачанӣйам̣. ассаддхийампа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро ассаддхийасса? ‘асаддхаммассавана’нтисса вачанӣйам̣. асаддхаммассаванампа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро асаддхаммассаванасса? ‘асаппурисасам̣сево’тисса вачанӣйам̣.

‘‘ити кхо, бхиккхаве, асаппурисасам̣сево парипӯро асаддхаммассаванам̣ парипӯрети, асаддхаммассаванам̣ парипӯрам̣ ассаддхийам̣ парипӯрети, ассаддхийам̣ парипӯрам̣ айонисоманасика̄рам̣ парипӯрети, айонисоманасика̄ро парипӯро асата̄сампаджан̃н̃ам̣ парипӯрети, асата̄сампаджан̃н̃ам̣ парипӯрам̣ индрийаасам̣варам̣ парипӯрети, индрийаасам̣варо парипӯро тӣн̣и дуччарита̄ни парипӯрети, тӣн̣и дуччарита̄ни парипӯра̄ни пан̃ча нӣваран̣е парипӯренти, пан̃ча нӣваран̣а̄ парипӯра̄ авиджджам̣ парипӯренти. еваметисса̄ авиджджа̄йа а̄ха̄ро хоти, еван̃ча па̄рипӯри.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, упарипаббате тхуллапхуситаке деве вассанте ( ) [(галагала̄йанте) (сӣ.), (гал̣агал̣а̄йанте) (сйа̄.)] там̣ удакам̣ йатха̄ниннам̣ паваттама̄нам̣ паббатакандарападараса̄кха̄ парипӯрети, паббатакандарападараса̄кха̄ парипӯра̄ кусоббхе [куссуббхе (сӣ.), кусуббхе (сйа̄.), кусомбхе (ка.) а. ни. 3.96] парипӯренти. кусоббха̄ парипӯра̄ маха̄соббхе [маха̄сомбхе (ка.)] парипӯренти, маха̄соббха̄ парипӯра̄ куннадийо парипӯренти, куннадийо парипӯра̄ маха̄надийо парипӯренти, маха̄надийо парипӯра̄ маха̄самуддам̣ са̄гарам̣ парипӯренти; еваметасса маха̄самуддасса са̄гарасса а̄ха̄ро хоти, еван̃ча па̄рипӯри.

‘‘евамевам̣ кхо, бхиккхаве, асаппурисасам̣сево парипӯро асаддхаммассаванам̣ парипӯрети, асаддхаммассаванам̣ парипӯрам̣ ассаддхийам̣ парипӯрети, ассаддхийам̣ парипӯрам̣ айонисоманасика̄рам̣ парипӯрети, айонисоманасика̄ро парипӯро асата̄сампаджан̃н̃ам̣ парипӯрети, асата̄сампаджан̃н̃ам̣ парипӯрам̣ индрийаасам̣варам̣ парипӯрети, индрийаасам̣варо парипӯро тӣн̣и дуччарита̄ни парипӯрети, тӣн̣и дуччарита̄ни парипӯра̄ни пан̃ча нӣваран̣е парипӯренти, пан̃ча нӣваран̣а̄ парипӯра̄ авиджджам̣ парипӯренти; еваметисса̄ авиджджа̄йа а̄ха̄ро хоти, еван̃ча па̄рипӯри.

‘‘виджджа̄вимуттимпа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро виджджа̄вимуттийа̄? ‘сатта боджджхан̇га̄’тисса вачанӣйам̣. саттапа̄хам̣, бхиккхаве, боджджхан̇ге са̄ха̄ре вада̄ми, но ана̄ха̄ре. ко ча̄ха̄ро саттаннам̣ боджджхан̇га̄нам̣? ‘чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄’тисса вачанӣйам̣. чатта̄ропа̄хам̣, бхиккхаве, сатипат̣т̣ха̄не са̄ха̄ре вада̄ми, но ана̄ха̄ре. ко ча̄ха̄ро чатуннам̣ сатипат̣т̣ха̄на̄нам̣? ‘тӣн̣и сучарита̄нӣ’тисса вачанӣйам̣. тӣн̣ипа̄хам̣, бхиккхаве, сучарита̄ни са̄ха̄ра̄ни вада̄ми, но ана̄ха̄ра̄ни. ко ча̄ха̄ро тин̣н̣ам̣ сучарита̄нам̣? ‘индрийасам̣варо’тисса вачанӣйам̣. индрийасам̣варампа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро индрийасам̣варасса? ‘сатисампаджан̃н̃а’нтисса вачанӣйам̣. сатисампаджан̃н̃ампа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро сатисампаджан̃н̃асса? ‘йонисоманасика̄ро’тисса вачанӣйам̣. йонисоманасика̄рампа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро йонисоманасика̄расса? ‘саддха̄’тисса вачанӣйам̣. саддхампа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро саддха̄йа? ‘саддхаммассавана’нтисса вачанӣйам̣. саддхаммассаванампа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро саддхаммассаванасса? ‘саппурисасам̣сево’тисса вачанӣйам̣.

‘‘ити кхо, бхиккхаве, саппурисасам̣сево парипӯро саддхаммассаванам̣ парипӯрети, саддхаммассаванам̣ парипӯрам̣ саддхам̣ парипӯрети, саддха̄ парипӯра̄ йонисоманасика̄рам̣ парипӯрети, йонисоманасика̄ро парипӯро сатисампаджан̃н̃ам̣ парипӯрети, сатисампаджан̃н̃ам̣ парипӯрам̣ индрийасам̣варам̣ парипӯрети, индрийасам̣варо парипӯро тӣн̣и сучарита̄ни парипӯрети, тӣн̣и сучарита̄ни парипӯра̄ни чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄не парипӯренти, чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄ парипӯра̄ сатта боджджхан̇ге парипӯренти, сатта боджджхан̇га̄ парипӯра̄ виджджа̄вимуттим̣ парипӯренти; еваметисса̄ виджджа̄вимуттийа̄ а̄ха̄ро хоти, еван̃ча па̄рипӯри.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, упарипаббате тхуллапхуситаке деве вассанте там̣ удакам̣ йатха̄ниннам̣ паваттама̄нам̣ паббатакандарападараса̄кха̄ парипӯрети, паббатакандарападараса̄кха̄ парипӯра̄ кусоббхе парипӯренти, кусоббха̄ парипӯра̄ маха̄соббхе парипӯренти, маха̄соббха̄ парипӯра̄ куннадийо парипӯренти, куннадийо парипӯра̄ маха̄надийо парипӯренти, маха̄надийо парипӯра̄ маха̄самуддам̣ са̄гарам̣ парипӯренти; еваметасса маха̄самуддасса са̄гарасса а̄ха̄ро хоти, еван̃ча па̄рипӯри.

‘‘евамевам̣ кхо, бхиккхаве, саппурисасам̣сево парипӯро саддхаммассаванам̣ парипӯрети, саддхаммассаванам̣ парипӯрам̣ саддхам̣ парипӯрети, саддха̄ парипӯра̄ йонисоманасика̄рам̣ парипӯрети, йонисоманасика̄ро парипӯро сатисампаджан̃н̃ам̣ парипӯрети, сатисампаджан̃н̃ам̣ парипӯрам̣ индрийасам̣варам̣ парипӯрети, индрийасам̣варо парипӯро тӣн̣и сучарита̄ни парипӯрети, тӣн̣и сучарита̄ни парипӯра̄ни чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄не парипӯренти, чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄ парипӯра̄ сатта боджджхан̇ге парипӯренти, сатта боджджхан̇га̄ парипӯра̄ виджджа̄вимуттим̣ парипӯренти; еваметисса̄ виджджа̄вимуттийа̄ а̄ха̄ро хоти, еван̃ча па̄рипӯрӣ’’ти. пат̣хамам̣.

2. тан̣ха̄суттам̣

62. ‘‘пурима̄, бхиккхаве, кот̣и на пан̃н̃а̄йати бхаватан̣ха̄йа – ‘ито пуббе бхаватан̣ха̄ на̄хоси, атха паччха̄ самабхавӣ’ти. еван̃четам̣, бхиккхаве, вуччати, атха ча пана пан̃н̃а̄йати – ‘идаппаччайа̄ бхаватан̣ха̄’ти.

‘‘бхаватан̣ха̄мпа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро бхаватан̣ха̄йа? ‘авиджджа̄’тисса вачанӣйам̣. авиджджампа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро авиджджа̄йа? ‘пан̃ча нӣваран̣а̄’тисса вачанӣйам̣. пан̃ча нӣваран̣епа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄ре вада̄ми, но ана̄ха̄ре. ко ча̄ха̄ро пан̃чаннам̣ нӣваран̣а̄нам̣? ‘тӣн̣и дуччарита̄нӣ’тисса вачанӣйам̣. тӣн̣ипа̄хам̣, бхиккхаве, дуччарита̄ни са̄ха̄ра̄ни вада̄ми, но ана̄ха̄ра̄ни. ко ча̄ха̄ро тин̣н̣аннам̣ дуччарита̄нам̣? ‘индрийаасам̣варо’тисса вачанӣйам̣. индрийаасам̣варампа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро индрийаасам̣варасса? ‘асата̄сампаджан̃н̃а’нтисса вачанӣйам̣. асата̄сампаджан̃н̃ампа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро асата̄ сампаджан̃н̃асса? ‘айонисоманасика̄ро’тисса вачанӣйам̣. айонисоманасика̄рампа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро айонисоманасика̄расса? ‘ассаддхийа’нтисса вачанӣйам̣. ассаддхийампа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро ассаддхийасса? ‘ассаддхаммассавана’нтисса вачанӣйам̣. ассаддхаммассаванампа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро ассаддхаммассаванасса? ‘асаппурисасам̣сево’тисса вачанӣйам̣.

‘‘ити кхо, бхиккхаве, асаппурисасам̣сево парипӯро ассаддхаммассаванам̣ парипӯрети, ассаддхаммассаванам̣ парипӯрам̣ ассаддхийам̣ парипӯрети, ассаддхийам̣ парипӯрам̣ айонисоманасика̄рам̣ парипӯрети, айонисоманасика̄ро парипӯро асата̄сампаджан̃н̃ам̣ парипӯрети, асата̄сампаджан̃н̃ам̣ парипӯрам̣ индрийаасам̣варам̣ парипӯрети, индрийаасам̣варо парипӯро тӣн̣и дуччарита̄ни парипӯрети, тӣн̣и дуччарита̄ни парипӯра̄ни пан̃ча нӣваран̣е парипӯренти, пан̃ча нӣваран̣а̄ парипӯра̄ авиджджам̣ парипӯренти, авиджджа̄ парипӯра̄ бхаватан̣хам̣ парипӯрети; еваметисса̄ бхаватан̣ха̄йа а̄ха̄ро хоти, еван̃ча па̄рипӯри.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, упарипаббате тхуллапхуситаке деве вассанте там̣ удакам̣ йатха̄ниннам̣ паваттама̄нам̣ паббатакандарападараса̄кха̄ парипӯрети, паббатакандарападараса̄кха̄ парипӯра̄ кусоббхе парипӯренти, кусоббха̄ парипӯра̄ маха̄соббхе парипӯренти, маха̄соббха̄ парипӯра̄ куннадийо парипӯренти, куннадийо парипӯра̄ маха̄надийо парипӯренти, маха̄надийо парипӯра̄ маха̄самуддам̣ са̄гарам̣ парипӯренти; еваметасса маха̄самуддасса са̄гарасса а̄ха̄ро хоти, еван̃ча па̄рипӯри.

‘‘евамевам̣ кхо, бхиккхаве, асаппурисасам̣сево парипӯро ассаддхаммассаванам̣ парипӯрети, ассаддхаммассаванам̣ парипӯрам̣ ассаддхийам̣ парипӯрети, ассаддхийам̣ парипӯрам̣ айонисоманасика̄рам̣ парипӯрети, айонисоманасика̄ро парипӯро асата̄сампаджан̃н̃ам̣ парипӯрети, асата̄сампаджан̃н̃ам̣ парипӯрам̣ индрийаасам̣варам̣ парипӯрети, индрийаасам̣варо парипӯро тӣн̣и дуччарита̄ни парипӯрети, тӣн̣и дуччарита̄ни парипӯра̄ни пан̃ча нӣваран̣е парипӯренти, пан̃ча нӣваран̣а̄ парипӯра̄ авиджджам̣ парипӯренти, авиджджа̄ парипӯра̄ бхаватан̣хам̣ парипӯрети; еваметисса̄ бхаватан̣ха̄йа а̄ха̄ро хоти, еван̃ча па̄рипӯри.

‘‘виджджа̄вимуттимпа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро виджджа̄вимуттийа̄? ‘сатта боджджхан̇га̄’тисса вачанӣйам̣. саттапа̄хам̣, бхиккхаве, боджджхан̇ге са̄ха̄ре вада̄ми, но ана̄ха̄ре. ко ча̄ха̄ро саттаннам̣ боджджхан̇га̄нам̣? ‘чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄’тисса вачанӣйам̣. чатта̄ропа̄хам̣, бхиккхаве, сатипат̣т̣ха̄не са̄ха̄ре вада̄ми, но ана̄ха̄ре. ко ча̄ха̄ро чатуннам̣ сатипат̣т̣ха̄на̄нам̣? ‘тӣн̣и сучарита̄нӣ’тисса вачанӣйам̣. тӣн̣ипа̄хам̣, бхиккхаве, сучарита̄ни са̄ха̄ра̄ни вада̄ми, но ана̄ха̄ра̄ни. ко ча̄ха̄ро тин̣н̣аннам̣ сучарита̄нам̣? ‘индрийасам̣варо’тисса вачанӣйам̣. индрийасам̣варампа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро индрийасам̣варасса? ‘сатисампаджан̃н̃а’нтисса вачанӣйам̣. сатисампаджан̃н̃ампа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро сатисампаджан̃н̃асса? ‘йонисоманасика̄ро’тисса вачанӣйам̣. йонисоманасика̄рампа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро йонисоманасика̄расса? ‘саддха̄’тисса вачанӣйам̣. саддхампа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро саддха̄йа? ‘саддхаммассавана’нтисса вачанӣйам̣. саддхаммассаванампа̄хам̣, бхиккхаве, са̄ха̄рам̣ вада̄ми, но ана̄ха̄рам̣. ко ча̄ха̄ро саддхаммассаванасса? ‘саппурисасам̣сево’тисса вачанӣйам̣.

‘‘ити кхо, бхиккхаве, саппурисасам̣сево парипӯро саддхаммассаванам̣ парипӯрети, саддхаммассаванам̣ парипӯрам̣ саддхам̣ парипӯрети, саддха̄ парипӯра̄ йонисоманасика̄рам̣ парипӯрети, йонисоманасика̄ро парипӯро сатисампаджан̃н̃ам̣ парипӯрети, сатисампаджан̃н̃ам̣ парипӯрам̣ индрийасам̣варам̣ парипӯрети, индрийасам̣варо парипӯро тӣн̣и сучарита̄ни парипӯрети, тӣн̣и сучарита̄ни парипӯра̄ни чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄не парипӯренти, чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄ парипӯра̄ сатта боджджхан̇ге парипӯренти, сатта боджджхан̇га̄ парипӯра̄ виджджа̄вимуттим̣ парипӯренти; еваметисса̄ виджджа̄вимуттийа̄ а̄ха̄ро хоти, еван̃ча па̄рипӯри.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, упарипаббате тхуллапхуситаке деве вассанте там̣ удакам̣ йатха̄ниннам̣ паваттама̄нам̣…пе… еваметасса маха̄самуддасса са̄гарасса а̄ха̄ро хоти, еван̃ча па̄рипӯри. евамевам̣ кхо, бхиккхаве, саппурисасам̣сево парипӯро саддхаммассаванам̣ парипӯрети…пе… еваметисса̄ виджджа̄вимуттийа̄ а̄ха̄ро хоти, еван̃ча па̄рипӯрӣ’’ти. дутийам̣.

3. нит̣т̣хан̇гатасуттам̣

63. ‘‘йе кечи, бхиккхаве, майи нит̣т̣хам̣ гата̄ саббе те дит̣т̣хисампанна̄. тесам̣ дит̣т̣хисампанна̄нам̣ пан̃чаннам̣ идха нит̣т̣ха̄, пан̃чаннам̣ идха виха̄йа нит̣т̣ха̄. катамесам̣ пан̃чаннам̣ идха нит̣т̣ха̄? саттаккхаттупарамасса, колам̣коласса, екабӣджисса, сакада̄га̄мисса, йо ча дит̣т̣хева дхамме араха̄ – имесам̣ пан̃чаннам̣ идха нит̣т̣ха̄. катамесам̣ пан̃чаннам̣ идха виха̄йа нит̣т̣ха̄? антара̄паринибба̄йисса, упахаччапаринибба̄йисса, асан̇кха̄рапаринибба̄йисса, сасан̇кха̄рапаринибба̄йисса, уддхам̣сотасса аканит̣т̣хага̄мино – имесам̣ пан̃чаннам̣ идха виха̄йа нит̣т̣ха̄. йе кечи, бхиккхаве, майи нит̣т̣хам̣ гата̄, саббе те дит̣т̣хисампанна̄. тесам̣ дит̣т̣хисампанна̄нам̣ имесам̣ пан̃чаннам̣ идха нит̣т̣ха̄, имесам̣ пан̃чаннам̣ идха виха̄йа нит̣т̣ха̄’’ти. татийам̣.

4. авеччаппасаннасуттам̣

64. ‘‘йе кечи, бхиккхаве, майи авеччаппасанна̄, саббе те сота̄панна̄. тесам̣ сота̄панна̄нам̣ пан̃чаннам̣ идха нит̣т̣ха̄, пан̃чаннам̣ идха виха̄йа нит̣т̣ха̄. катамесам̣ пан̃чаннам̣ идха нит̣т̣ха̄? саттаккхаттупарамасса, колам̣коласса, екабӣджисса, сакада̄га̄мисса, йо ча дит̣т̣хева дхамме араха̄ – имесам̣ пан̃чаннам̣ идха нит̣т̣ха̄. катамесам̣ пан̃чаннам̣ идха виха̄йа нит̣т̣ха̄? антара̄паринибба̄йисса, упахаччапаринибба̄йисса, асан̇кха̄рапаринибба̄йисса, сасан̇кха̄рапаринибба̄йисса, уддхам̣сотасса аканит̣т̣хага̄мино – имесам̣ пан̃чаннам̣ идха виха̄йа нит̣т̣ха̄. йе кечи, бхиккхаве, майи авеччаппасанна̄ саббе те сота̄панна̄. тесам̣ сота̄панна̄нам̣ имесам̣ пан̃чаннам̣ идха нит̣т̣ха̄, имесам̣ пан̃чаннам̣ идха виха̄йа нит̣т̣ха̄’’ти. чатуттхам̣.

5. пат̣хамасукхасуттам̣

65. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ са̄рипутто магадхесу вихарати на̄лакага̄маке. атха кхо са̄ман̣д̣ака̄ни парибба̄джако йена̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ са̄рипуттена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо са̄ман̣д̣ака̄ни парибба̄джако а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавоча –

‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо са̄рипутта, сукхам̣, ким̣ дуккха’’нти? ‘‘абхиниббатти кхо, а̄вусо, дуккха̄, анабхиниббатти сукха̄. абхиниббаттийа̄, а̄вусо, сати идам̣ дуккхам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ – сӣтам̣ ун̣хам̣ джигхаччха̄ пипа̄са̄ учча̄ро пасса̄во аггисампхассо дан̣д̣асампхассо саттхасампхассо н̃а̄тӣпи митта̄пи сан̇гамма сама̄гамма росенти. абхиниббаттийа̄, а̄вусо, сати идам̣ дуккхам̣ па̄т̣икан̇кхам̣. анабхиниббаттийа̄, а̄вусо, сати идам̣ сукхам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ – на сӣтам̣ на ун̣хам̣ на джигхаччха̄ на пипа̄са̄ на учча̄ро на пасса̄во на аггисампхассо на дан̣д̣асампхассо на саттхасампхассо н̃а̄тӣпи митта̄пи сан̇гамма сама̄гамма на росенти. анабхиниббаттийа̄, а̄вусо, сати идам̣ сукхам̣ па̄т̣икан̇кха’’нти. пан̃чамам̣.

6. дутийасукхасуттам̣

66. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ са̄рипутто магадхесу вихарати на̄лакага̄маке. атха кхо са̄ман̣д̣ака̄ни парибба̄джако йена̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ са̄рипуттена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо са̄ман̣д̣ака̄ни парибба̄джако а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавоча –

‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо, са̄рипутта, имасмим̣ дхаммавинайе сукхам̣, ким̣ дуккха’’нти? ‘‘анабхирати кхо, а̄вусо, имасмим̣ дхаммавинайе дуккха̄, абхирати сукха̄. анабхиратийа̄, а̄вусо, сати идам̣ дуккхам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ – гаччхантопи сукхам̣ са̄там̣ на̄дхигаччхати, т̣хитопи… нисиннопи… сайа̄нопи… га̄магатопи… аран̃н̃агатопи… руккхамӯлагатопи… сун̃н̃а̄га̄рагатопи… аббхока̄сагатопи… бхиккхумаджджхагатопи сукхам̣ са̄там̣ на̄дхигаччхати. анабхиратийа̄, а̄вусо, сати идам̣ дуккхам̣ па̄т̣икан̇кхам̣.

‘‘абхиратийа̄, а̄вусо, сати идам̣ сукхам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ – гаччхантопи сукхам̣ са̄там̣ адхигаччхати, т̣хитопи… нисиннопи… сайа̄нопи… га̄магатопи… аран̃н̃агатопи… руккхамӯлагатопи… сун̃н̃а̄га̄рагатопи… аббхока̄сагатопи… бхиккхумаджджхагатопи сукхам̣ са̄там̣ адхигаччхати. абхиратийа̄, а̄вусо, сати идам̣ сукхам̣ па̄т̣икан̇кха’’нти. чхат̣т̣хам̣.

7. пат̣хаманал̣акапа̄насуттам̣

67. екам̣ самайам̣ бхагава̄ косалесу ча̄рикам̣ чарама̄но махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ йена нал̣акапа̄нам̣ на̄ма косала̄нам̣ нигамо тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ нал̣акапа̄не вихарати пала̄саване. тена кхо пана самайена бхагава̄ тадахупосатхе бхиккхусан̇гхапаривуто нисинно хоти. атха кхо бхагава̄ бахудева раттим̣ бхиккхӯнам̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассетва̄ сама̄дапетва̄ самуттеджетва̄ сампахам̣сетва̄ тун̣хӣбхӯтам̣ тун̣хӣбхӯтам̣ бхиккхусан̇гхам̣ анувилокетва̄ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ а̄мантеси –

‘‘вигататхинамиддхо [вигататхӣнамиддхо (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] кхо, са̄рипутта, бхиккхусан̇гхо. пат̣ибха̄ту там̣, са̄рипутта, бхиккхӯнам̣ дхаммӣ катха̄. пит̣т̣хи ме а̄гила̄йати; тамахам̣ а̄йамисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавато паччассоси.

атха кхо бхагава̄ чатуггун̣ам̣ сан̇гха̄т̣им̣ пан̃н̃а̄петва̄ даккхин̣ена пассена сӣхасеййам̣ каппеси па̄де па̄дам̣ ачча̄дха̄йа сато сампаджа̄но ут̣т̣ха̄насан̃н̃ам̣ манаси каритва̄. татра кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘а̄вусо бхиккхаве’’ти. ‘‘а̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато са̄рипуттасса паччассосум̣. а̄йасма̄ са̄рипутто етадавоча –

‘‘йасса кассачи, а̄вусо, саддха̄ наттхи кусалесу дхаммесу, хирӣ [хири (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] наттхи… оттаппам̣ наттхи … вӣрийам̣ [вирийам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] наттхи… пан̃н̃а̄ наттхи кусалесу дхаммесу, тасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гаччхати, ха̄нийева па̄т̣икан̇кха̄ кусалесу дхаммесу но вуддхи. сеййатха̄пи, а̄вусо, ка̄л̣апаккхе чандасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гаччхати, ха̄йатева ван̣н̣ена ха̄йати ман̣д̣алена ха̄йати а̄бха̄йа ха̄йати а̄рохапарин̣а̄хена; евамевам̣ кхо, а̄вусо, йасса кассачи саддха̄ наттхи кусалесу дхаммесу, хирӣ наттхи… оттаппам̣ наттхи… вӣрийам̣ наттхи… пан̃н̃а̄ наттхи кусалесу дхаммесу, тасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гаччхати, ха̄нийева па̄т̣икан̇кха̄ кусалесу дхаммесу но вуддхи.

‘‘ассаддхо пурисапуггало’ти, а̄вусо, париха̄наметам̣; ‘ахирико пурисапуггало’ти, а̄вусо, париха̄наметам̣; ‘аноттаппӣ пурисапуггало’ти, а̄вусо, париха̄наметам̣; ‘кусӣто пурисапуггало’ти, а̄вусо, париха̄наметам̣; ‘дуппан̃н̃о пурисапуггало’ти, а̄вусо, париха̄наметам̣; ‘кодхано пурисапуггало’ти, а̄вусо, париха̄наметам̣; ‘упана̄хӣ пурисапуггало’ти, а̄вусо, париха̄наметам̣; ‘па̄пиччхо пурисапуггало’ти, а̄вусо, париха̄наметам̣; ‘па̄памитто пурисапуггало’ти, а̄вусо, париха̄наметам̣; ‘миччха̄дит̣т̣хико пурисапуггало’ти, а̄вусо, париха̄наметам̣.

‘‘йасса кассачи, а̄вусо, саддха̄ аттхи кусалесу дхаммесу, хирӣ аттхи… оттаппам̣ аттхи… пан̃н̃а̄ аттхи кусалесу дхаммесу, тасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гаччхати, вуддхийева па̄т̣икан̇кха̄ кусалесу дхаммесу но париха̄ни. сеййатха̄пи, а̄вусо, джун̣хапаккхе чандасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гаччхати, вад̣д̣хатева ван̣н̣ена вад̣д̣хати ман̣д̣алена вад̣д̣хати а̄бха̄йа вад̣д̣хати а̄рохапарин̣а̄хена; евамевам̣ кхо, а̄вусо, йасса кассачи саддха̄ аттхи кусалесу дхаммесу, хирӣ аттхи… оттаппам̣ аттхи… вӣрийам̣ аттхи… пан̃н̃а̄ аттхи кусалесу дхаммесу, тасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гаччхати, вуддхийева па̄т̣икан̇кха̄ кусалесу дхаммесу но париха̄ни.

‘‘‘саддхо пурисапуггало’ти, а̄вусо, апариха̄наметам̣; ‘хирӣма̄ пурисапуггало’ти, а̄вусо, апариха̄наметам̣; ‘оттаппӣ пурисапуггало’ти, а̄вусо, апариха̄наметам̣; ‘а̄раддхавӣрийо пурисапуггало’ти, а̄вусо, апариха̄наметам̣; ‘пан̃н̃ава̄ пурисапуггало’ти, а̄вусо, апариха̄наметам̣; ‘аккодхано пурисапуггало’ти, а̄вусо, апариха̄наметам̣; ‘анупана̄хӣ пурисапуггало’ти, а̄вусо, апариха̄наметам̣; ‘аппиччхо пурисапуггало’ти, а̄вусо, апариха̄наметам̣; ‘калйа̄н̣амитто пурисапуггало’ти, а̄вусо, апариха̄наметам̣; ‘самма̄дит̣т̣хико пурисапуггало’ти, а̄вусо, апариха̄намета’’нти.

атха кхо бхагава̄ паччут̣т̣ха̄йа а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ а̄мантеси – ‘‘са̄дху са̄дху, са̄рипутта! йасса кассачи, са̄рипутта, саддха̄ наттхи кусалесу дхаммесу, хирӣ наттхи… оттаппам̣ наттхи… вӣрийам̣ наттхи… пан̃н̃а̄ наттхи кусалесу дхаммесу, тасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гаччхати, ха̄нийева па̄т̣икан̇кха̄ кусалесу дхаммесу но вуддхи. сеййатха̄пи, са̄рипутта, ка̄л̣апаккхе чандасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гаччхати, ха̄йатева ван̣н̣ена ха̄йати ман̣д̣алена ха̄йати а̄бха̄йа ха̄йати а̄рохапарин̣а̄хена; евамевам̣ кхо, са̄рипутта, йасса кассачи саддха̄ наттхи кусалесу дхаммесу…пе… пан̃н̃а̄ наттхи кусалесу дхаммесу, тасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ …пе… но вуддхи.

‘‘‘ассаддхо пурисапуггало’ти, са̄рипутта, париха̄наметам̣; ахирико… аноттаппӣ… кусӣто… дуппан̃н̃о… кодхано… упана̄хӣ… па̄пиччхо… па̄памитто… ‘миччха̄дит̣т̣хико пурисапуггало’ти, са̄рипутта, париха̄наметам̣.

‘‘йасса кассачи, са̄рипутта, саддха̄ аттхи кусалесу дхаммесу, хирӣ аттхи… оттаппам̣ аттхи… вӣрийам̣ аттхи… пан̃н̃а̄ аттхи кусалесу дхаммесу, тасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гаччхати, вуддхийева па̄т̣икан̇кха̄ кусалесу дхаммесу но париха̄ни. сеййатха̄пи, са̄рипутта, джун̣хапаккхе чандасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гаччхати, вад̣д̣хатева ван̣н̣ена вад̣д̣хати ман̣д̣алена вад̣д̣хати а̄бха̄йа вад̣д̣хати а̄рохапарин̣а̄хена; евамевам̣ кхо, са̄рипутта, йасса кассачи саддха̄ аттхи кусалесу дхаммесу, хирӣ аттхи… оттаппам̣ аттхи… вӣрийам̣ аттхи… пан̃н̃а̄ аттхи кусалесу дхаммесу, тасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гаччхати, вуддхийева па̄т̣икан̇кха̄ кусалесу дхаммесу но париха̄ни.

‘‘‘саддхо пурисапуггало’ти, са̄рипутта, апариха̄наметам̣; хирӣма̄… оттаппӣ… а̄раддхавӣрийо… пан̃н̃ава̄… аккодхано… анупана̄хӣ… аппиччхо… калйа̄н̣амитто… ‘самма̄дит̣т̣хико пурисапуггало’ти, са̄рипутта, апариха̄намета’’нти. саттамам̣.

8. дутийанал̣акапа̄насуттам̣

68. екам̣ самайам̣ бхагава̄ нал̣акапа̄не вихарати пала̄саване. тена кхо пана самайена бхагава̄ тадахупосатхе бхиккхусан̇гхапаривуто нисинно хоти. атха кхо бхагава̄ бахудева раттим̣ бхиккхӯнам̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассетва̄ сама̄дапетва̄ самуттеджетва̄ сампахам̣сетва̄ тун̣хӣбхӯтам̣ тун̣хӣбхӯтам̣ бхиккхусан̇гхам̣ анувилокетва̄ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ а̄мантеси –

‘‘вигататхинамиддхо кхо, са̄рипутта, бхиккхусан̇гхо. пат̣ибха̄ту там̣, са̄рипутта, бхиккхӯнам̣ дхаммӣ катха̄. пит̣т̣хи ме а̄гила̄йати; тамахам̣ а̄йамисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавато паччассоси.

атха кхо бхагава̄ чатуггун̣ам̣ сан̇гха̄т̣им̣ пан̃н̃а̄петва̄ даккхин̣ена пассена сӣхасеййам̣ каппеси па̄де па̄дам̣ ачча̄дха̄йа сато сампаджа̄но ут̣т̣ха̄насан̃н̃ам̣ манаси каритва̄. татра кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘а̄вусо, бхиккхаве’’ти! ‘‘а̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато са̄рипуттасса паччассосум̣. а̄йасма̄ са̄рипутто етадавоча –

‘‘йасса кассачи, а̄вусо, саддха̄ наттхи кусалесу дхаммесу, хирӣ наттхи… оттаппам̣ наттхи… вӣрийам̣ наттхи… пан̃н̃а̄ наттхи… сота̄вадха̄нам̣ наттхи… дхаммадха̄ран̣а̄ наттхи… аттхӯпапариккха̄ наттхи… дхамма̄нудхаммаппат̣ипатти наттхи… аппама̄до наттхи кусалесу дхаммесу, тасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гаччхати, ха̄нийева па̄т̣икан̇кха̄ кусалесу дхаммесу но вуддхи. сеййатха̄пи, а̄вусо, ка̄л̣апаккхе чандасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гаччхати, ха̄йатева ван̣н̣ена ха̄йати ман̣д̣алена ха̄йати а̄бха̄йа ха̄йати а̄рохапарин̣а̄хена; евамевам̣ кхо, а̄вусо, йасса кассачи саддха̄ наттхи кусалесу дхаммесу, хирӣ наттхи… оттаппам̣ наттхи… вӣрийам̣ наттхи… пан̃н̃а̄ наттхи… сота̄вадха̄нам̣ наттхи… дхаммадха̄ран̣а̄ наттхи… аттхӯпапариккха̄ наттхи… дхамма̄нудхаммаппат̣ипатти наттхи… аппама̄до наттхи кусалесу дхаммесу, тасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гаччхати, ха̄нийева па̄т̣икан̇кха̄ кусалесу дхаммесу но вуддхи.

‘‘йасса кассачи, а̄вусо, саддха̄ аттхи кусалесу дхаммесу, хирӣ аттхи… оттаппам̣ аттхи… вӣрийам̣ аттхи… пан̃н̃а̄ аттхи… сота̄вадха̄нам̣ аттхи… дхаммадха̄ран̣а̄ аттхи… аттхӯпапариккха̄ аттхи… дхамма̄нудхаммаппат̣ипатти аттхи… аппама̄до аттхи кусалесу дхаммесу, тасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гаччхати, вуддхийева па̄т̣икан̇кха̄ кусалесу дхаммесу но париха̄ни. сеййатха̄пи, а̄вусо, джун̣хапаккхе чандасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гаччхати, вад̣д̣хатева ван̣н̣ена вад̣д̣хати ман̣д̣алена вад̣д̣хати а̄бха̄йа вад̣д̣хати а̄рохапарин̣а̄хена; евамевам̣ кхо, а̄вусо, йасса кассачи саддха̄ аттхи кусалесу дхаммесу…пе… аппама̄до аттхи кусалесу дхаммесу, тасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гаччхати, вуддхийева па̄т̣икан̇кха̄ кусалесу дхаммесу но париха̄нӣ’’ти.

атха кхо бхагава̄ паччут̣т̣ха̄йа а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ а̄мантеси – ‘‘са̄дху са̄дху, са̄рипутта! йасса кассачи, са̄рипутта, саддха̄ наттхи кусалесу дхаммесу хирӣ наттхи… оттаппам̣ наттхи… пан̃н̃а̄ наттхи… вӣрийам̣ наттхи… сота̄вадха̄нам̣ наттхи… дхаммадха̄ран̣а̄ наттхи… аттхӯпапариккха̄ наттхи… дхамма̄нудхаммаппат̣ипатти наттхи… аппама̄до наттхи кусалесу дхаммесу тасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гаччхати, ха̄нийева па̄т̣икан̇кха̄ кусалесу дхаммесу но вуддхи. сеййатха̄пи, са̄рипутта, ка̄л̣апаккхе чандасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гаччхати, ха̄йатева ван̣н̣ена ха̄йати ман̣д̣алена ха̄йати а̄бха̄йа ха̄йати а̄рохапарин̣а̄хена; евамевам̣ кхо, са̄рипутта, йасса кассачи саддха̄ наттхи кусалесу дхаммесу…пе… аппама̄до наттхи кусалесу дхаммесу, тасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гаччхати, ха̄нийева па̄т̣икан̇кха̄ кусалесу дхаммесу но вуддхи.

‘‘йасса кассачи, са̄рипутта, саддха̄ аттхи кусалесу дхаммесу хирӣ аттхи… оттаппам̣ аттхи… вӣрийам̣ аттхи… пан̃н̃а̄ аттхи… сота̄вадха̄нам̣ аттхи… дхаммадха̄ран̣а̄ аттхи… аттхӯпапариккха̄ аттхи… дхамма̄нудхаммаппат̣ипатти аттхи… аппама̄до аттхи кусалесу дхаммесу, тасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гаччхати, вуддхийева па̄т̣икан̇кха̄ кусалесу дхаммесу но париха̄ни. сеййатха̄пи, са̄рипутта, джун̣хапаккхе чандасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гаччхати, вад̣д̣хатева ван̣н̣ена вад̣д̣хати ман̣д̣алена вад̣д̣хати а̄бха̄йа вад̣д̣хати а̄рохапарин̣а̄хена; евамевам̣ кхо, са̄рипутта, йасса кассачи саддха̄ аттхи кусалесу дхаммесу…пе… аппама̄до аттхи кусалесу дхаммесу, тасса йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гаччхати, вуддхийева па̄т̣икан̇кха̄ кусалесу дхаммесу но париха̄нӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. пат̣хамакатха̄ваттхусуттам̣

69. екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена самбахула̄ бхиккхӯ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканта̄ упат̣т̣ха̄наса̄ла̄йам̣ саннисинна̄ саннипатита̄ анекавихитам̣ тираччха̄накатхам̣ ануйутта̄ вихаранти, сеййатхидам̣ – [дӣ. ни. 1.17; ма. ни. 2.223; сам̣. ни. 5.1080; па̄чи. 508] ра̄джакатхам̣ чоракатхам̣ маха̄маттакатхам̣ сена̄катхам̣ бхайакатхам̣ йуддхакатхам̣ аннакатхам̣ па̄накатхам̣ ваттхакатхам̣ сайанакатхам̣ ма̄ла̄катхам̣ гандхакатхам̣ н̃а̄тикатхам̣ йа̄накатхам̣ га̄макатхам̣ нигамакатхам̣ нагаракатхам̣ джанападакатхам̣ иттхикатхам̣ [иттхикатхам̣ пурисакатхам̣ (ка.) ма. ни. ат̣т̣ха. 2.223 пасситаббам̣] сӯракатхам̣ висикха̄катхам̣ кумбхат̣т̣ха̄накатхам̣ пуббапетакатхам̣ на̄наттакатхам̣ локаккха̄йикам̣ самуддаккха̄йикам̣ итибхава̄бхавакатхам̣ ити ва̄ти.

атха кхо бхагава̄ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена упат̣т̣ха̄наса̄ла̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄ саннипатита̄, ка̄ ча пана во антара̄катха̄ виппаката̄’’ти?

‘‘идха майам̣, бханте, паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканта̄ упат̣т̣ха̄наса̄ла̄йам̣ саннисинна̄ саннипатита̄ анекавихитам̣ тираччха̄накатхам̣ ануйутта̄ вихара̄ма, сеййатхидам̣ – ра̄джакатхам̣ чоракатхам̣…пе… итибхава̄бхавакатхам̣ ити ва̄’’ти. ‘‘на кхо панетам̣, бхиккхаве, тумха̄кам̣ патирӯпам̣ кулапутта̄нам̣ саддха̄йа ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджита̄нам̣, йам̣ тумхе анекавихитам̣ тираччха̄накатхам̣ ануйутта̄ вихареййа̄тха, сеййатхидам̣ – ра̄джакатхам̣ чоракатхам̣ маха̄маттакатхам̣ сена̄катхам̣ бхайакатхам̣ йуддхакатхам̣ аннакатхам̣ па̄накатхам̣ ваттхакатхам̣ сайанакатхам̣ ма̄ла̄катхам̣ гандхакатхам̣ н̃а̄тикатхам̣ йа̄накатхам̣ га̄макатхам̣ нигамакатхам̣ нагаракатхам̣ джанападакатхам̣ иттхикатхам̣ сӯракатхам̣ висикха̄катхам̣ кумбхат̣т̣ха̄накатхам̣ пуббапетакатхам̣ на̄наттакатхам̣ локаккха̄йикам̣ самуддаккха̄йикам̣ итибхава̄бхавакатхам̣ ити ва̄ти.

‘‘дасайима̄ни, бхиккхаве, катха̄ваттхӯни. катама̄ни даса? аппиччхакатха̄, сантут̣т̣хикатха̄, павивекакатха̄, асам̣саггакатха̄, вӣрийа̄рамбхакатха̄, сӣлакатха̄, сама̄дхикатха̄, пан̃н̃а̄катха̄, вимуттикатха̄, вимуттин̃а̄н̣адассанакатха̄ти – има̄ни кхо, бхиккхаве, даса катха̄ваттхӯни.

‘‘имесам̣ че тумхе, бхиккхаве, дасаннам̣ катха̄ваттхӯнам̣ упа̄да̄йупа̄да̄йа катхам̣ катхеййа̄тха, имесампи чандимасӯрийа̄нам̣ евам̣махиддхика̄нам̣ евам̣маха̄нубха̄ва̄нам̣ теджаса̄ теджам̣ парийа̄дийеййа̄тха, ко пана ва̄до ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄на’’нти! навамам̣.

10. дутийакатха̄ваттхусуттам̣

70. екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена самбахула̄ бхиккхӯ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканта̄ упат̣т̣ха̄наса̄ла̄йам̣ саннисинна̄ саннипатита̄ анекавихитам̣ тираччха̄накатхам̣ ануйутта̄ вихаранти, сеййатхидам̣ – ра̄джакатхам̣ чоракатхам̣ маха̄маттакатхам̣…пе… итибхава̄бхавакатхам̣ ити ва̄ти.

‘‘дасайима̄ни, бхиккхаве, па̄сам̣са̄ни т̣ха̄на̄ни. катама̄ни даса? идха, бхиккхаве, бхиккху аттана̄ ча аппиччхо хоти, аппиччхакатхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄ хоти. ‘аппиччхо бхиккху аппиччхакатхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄’ти па̄сам̣саметам̣ т̣ха̄нам̣.

‘‘аттана̄ ча сантут̣т̣хо хоти, сантут̣т̣хикатхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄ хоти. ‘сантут̣т̣хо бхиккху сантут̣т̣хикатхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄’ти па̄сам̣саметам̣ т̣ха̄нам̣.

‘‘аттана̄ ча павивитто хоти, павивекакатхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄ хоти. ‘павивитто бхиккху павивекакатхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄’ти па̄сам̣саметам̣ т̣ха̄нам̣.

‘‘аттана̄ ча асам̣сат̣т̣хо хоти, асам̣сат̣т̣хакатхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄ хоти. ‘асам̣сат̣т̣хо бхиккху асам̣сат̣т̣хакатхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄’ти па̄сам̣саметам̣ т̣ха̄нам̣.

‘‘аттана̄ ча а̄раддхавӣрийо хоти, вӣрийа̄рамбхакатхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄ хоти. ‘а̄раддхавӣрийо бхиккху вӣрийа̄рамбхакатхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄’ти па̄сам̣саметам̣ т̣ха̄нам̣.

‘‘аттана̄ ча сӣласампанно хоти, сӣласампада̄катхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄ хоти. ‘сӣласампанно бхиккху сӣласампада̄катхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄’ти па̄сам̣саметам̣ т̣ха̄нам̣.

‘‘аттана̄ ча сама̄дхисампанно хоти, сама̄дхисампада̄катхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄ хоти. ‘сама̄дхисампанно бхиккху сама̄дхисампада̄катхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄’ти па̄сам̣саметам̣ т̣ха̄нам̣.

‘‘аттана̄ ча пан̃н̃а̄сампанно хоти, пан̃н̃а̄сампада̄катхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄ хоти. ‘пан̃н̃а̄сампанно бхиккху пан̃н̃а̄сампада̄катхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄’ти па̄сам̣саметам̣ т̣ха̄нам̣.

‘‘аттана̄ ча вимуттисампанно хоти, вимуттисампада̄катхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄ хоти. ‘вимуттисампанно бхиккху вимуттисампада̄катхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄’ти па̄сам̣саметам̣ т̣ха̄нам̣.

‘‘аттана̄ ча вимуттин̃а̄н̣адассанасампанно хоти, вимуттин̃а̄н̣адассанасампада̄катхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄ хоти. ‘вимуттин̃а̄н̣адассанасампанно бхиккху вимуттин̃а̄н̣адассанасампада̄катхан̃ча бхиккхӯнам̣ катта̄’ти па̄сам̣саметам̣ т̣ха̄нам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, даса па̄сам̣са̄ни т̣ха̄на̄нӣ’’ти. дасамам̣.

йамакавагго дутийо.