5. аккосавагго
1. вива̄дасуттам̣
41. атха кхо а̄йасма̄ упа̄ли йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ упа̄ли бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ко ну кхо, бханте, хету ко паччайо, йена сан̇гхе бхан̣д̣анакалахавиггахавива̄да̄ уппаджджанти, бхиккхӯ ча на пха̄су [пха̄сум̣ (?)] вихарантӣ’’ти? ‘‘идхупа̄ли, бхиккхӯ адхаммам̣ дхаммоти дӣпенти, дхаммам̣ адхаммоти дӣпенти, авинайам̣ винайоти дӣпенти, винайам̣ авинайоти дӣпенти, абха̄ситам̣ алапитам̣ татха̄гатена бха̄ситам̣ лапитам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти, бха̄ситам̣ лапитам̣ татха̄гатена абха̄ситам̣ алапитам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти, ана̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена а̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти, а̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена ана̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти, апан̃н̃аттам̣ татха̄гатена пан̃н̃аттам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти, пан̃н̃аттам̣ татха̄гатена апан̃н̃аттам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти. айам̣ кхо, упа̄ли, хету айам̣ паччайо, йена сан̇гхе бхан̣д̣анакалахавиггахавива̄да̄ уппаджджанти, бхиккхӯ ча на пха̄су вихарантӣ’’ти. пат̣хамам̣.
2. пат̣хамавива̄дамӯласуттам̣
42. ‘‘кати ну кхо, бханте, вива̄дамӯла̄нӣ’’ти? ‘‘даса кхо, упа̄ли, вива̄дамӯла̄ни. катама̄ни даса? идхупа̄ли, бхиккхӯ адхаммам̣ дхаммоти дӣпенти, дхаммам̣ адхаммоти дӣпенти, авинайам̣ винайоти дӣпенти, винайам̣ авинайоти дӣпенти, абха̄ситам̣ алапитам̣ татха̄гатена бха̄ситам̣ лапитам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти, бха̄ситам̣ лапитам̣ татха̄гатена абха̄ситам̣ алапитам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти, ана̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена а̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти, а̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена ана̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти, апан̃н̃аттам̣ татха̄гатена пан̃н̃аттам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти, пан̃н̃аттам̣ татха̄гатена апан̃н̃аттам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти. има̄ни кхо, упа̄ли, даса вива̄дамӯла̄нӣ’’ти. дутийам̣.
3. дутийавива̄дамӯласуттам̣
43. ‘‘кати ну кхо, бханте, вива̄дамӯла̄нӣ’’ти? ‘‘даса кхо, упа̄ли, вива̄дамӯла̄ни. катама̄ни даса? идхупа̄ли, бхиккхӯ ана̄паттим̣ а̄паттӣти дӣпенти, а̄паттим̣ ана̄паттӣти дӣпенти, лахукам̣ а̄паттим̣ гарука̄паттӣти дӣпенти, гарукам̣ а̄паттим̣ лахука̄паттӣти дӣпенти, дут̣т̣хуллам̣ а̄паттим̣ адут̣т̣хулла̄паттӣти дӣпенти, адут̣т̣хуллам̣ а̄паттим̣ дут̣т̣хулла̄паттӣти дӣпенти, са̄васесам̣ а̄паттим̣ анавасеса̄паттӣти дӣпенти, анавасесам̣ а̄паттим̣ са̄васеса̄паттӣти дӣпенти, саппат̣икаммам̣ а̄паттим̣ аппат̣икамма̄паттӣти дӣпенти, аппат̣икаммам̣ а̄паттим̣ саппат̣икамма̄паттӣти дӣпенти. има̄ни кхо, упа̄ли, даса вива̄дамӯла̄нӣ’’ти. татийам̣.
4. кусина̄расуттам̣
44. екам̣ самайам̣ бхагава̄ кусина̄ра̄йам̣ вихарати балихаран̣е ванасан̣д̣е. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
[чӯл̣ава. 399; пари. 436] ‘‘чодакена, бхиккхаве, бхиккхуна̄ парам̣ чодетука̄мена пан̃ча дхамме аджджхаттам̣ паччавеккхитва̄ пан̃ча дхамме аджджхаттам̣ упат̣т̣ха̄петва̄ паро чодетаббо. катаме пан̃ча дхамма̄ аджджхаттам̣ паччавеккхитабба̄? чодакена, бхиккхаве, бхиккхуна̄ парам̣ чодетука̄мена евам̣ паччавеккхитаббам̣ – ‘парисуддхака̄йасама̄ча̄ро ну кхомхи, парисуддхенамхи ка̄йасама̄ча̄рена саманна̄гато аччхиддена аппат̣имам̣сена. сам̣виджджати ну кхо ме есо дхаммо уда̄ху но’ти? но че, бхиккхаве, бхиккху парисуддхака̄йасама̄ча̄ро хоти парисуддхена ка̄йасама̄ча̄рена саманна̄гато аччхиддена аппат̣имам̣сена, тасса бхаванти ватта̄ро – ‘ин̇гха та̄ва а̄йасма̄ ка̄йикам̣ сиккхассӯ’ти, итисса бхаванти ватта̄ро.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, чодакена бхиккхуна̄ парам̣ чодетука̄мена евам̣ паччавеккхитаббам̣ – ‘парисуддхавачӣсама̄ча̄ро ну кхомхи, парисуддхенамхи вачӣсама̄ча̄рена саманна̄гато аччхиддена аппат̣имам̣сена. сам̣виджджати ну кхо ме есо дхаммо уда̄ху но’ти? но че, бхиккхаве, бхиккху парисуддхавачӣсама̄ча̄ро хоти парисуддхена вачӣсама̄ча̄рена саманна̄гато аччхиддена аппат̣имам̣сена, тасса бхаванти ватта̄ро – ‘ин̇гха та̄ва а̄йасма̄ ва̄часикам̣ сиккхассӯ’ти, итисса бхаванти ватта̄ро.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, чодакена бхиккхуна̄ парам̣ чодетука̄мена евам̣ паччавеккхитаббам̣ – ‘меттам̣ ну кхо ме читтам̣ паччупат̣т̣хитам̣ сабрахмача̄рӣсу ана̄гха̄там̣. сам̣виджджати ну кхо ме есо дхаммо уда̄ху но’ти? но че, бхиккхаве, бхиккхуно меттам̣ читтам̣ паччупат̣т̣хитам̣ хоти сабрахмача̄рӣсу ана̄гха̄там̣, тасса бхаванти ватта̄ро – ‘ин̇гха та̄ва а̄йасма̄ сабрахмача̄рӣсу меттам̣ читтам̣ упат̣т̣ха̄пехӣ’ти, итисса бхаванти ватта̄ро.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, чодакена бхиккхуна̄ парам̣ чодетука̄мена евам̣ паччавеккхитаббам̣ – ‘бахуссуто ну кхомхи сутадхаро сутасанничайо, йе те дхамма̄ а̄дикалйа̄н̣а̄ маджджхекалйа̄н̣а̄ парийоса̄накалйа̄н̣а̄ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ абхиваданти, татха̄рӯпа̄ ме дхамма̄ бахуссута̄ хонти дха̄та̄ вачаса̄ паричита̄ манаса̄нупеккхита̄ дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄. сам̣виджджати ну кхо ме есо дхаммо уда̄ху но’ти? но че, бхиккхаве, бхиккху бахуссуто хоти сутадхаро сутасанничайо, йе те дхамма̄ а̄дикалйа̄н̣а̄ маджджхекалйа̄н̣а̄ парийоса̄накалйа̄н̣а̄ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ абхиваданти, татха̄рӯпа̄сса дхамма̄ бахуссута̄ хонти дха̄та̄ вачаса̄ паричита̄ манаса̄нупеккхита̄ дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄, тасса бхаванти ватта̄ро – ‘ин̇гха та̄ва а̄йасма̄ а̄гамам̣ парийа̄пун̣ассӯ’ти, итисса бхаванти ватта̄ро.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, чодакена бхиккхуна̄ парам̣ чодетука̄мена евам̣ паччавеккхитаббам̣ – ‘убхайа̄ни кхо пана ме па̄тимоккха̄ни виттха̄рена сва̄гата̄ни хонти сувибхатта̄ни суппаваттӣни сувиниччхита̄ни суттасо анубйан̃джанасо. сам̣виджджати ну кхо ме есо дхаммо уда̄ху но’ти? но че, бхиккхаве, бхиккхуно убхайа̄ни па̄тимоккха̄ни виттха̄рена сва̄гата̄ни хонти сувибхатта̄ни суппаваттӣни сувиниччхита̄ни суттасо анубйан̃джанасо, ‘идам̣ пана̄йасма̄, каттха вуттам̣ бхагавата̄’ти, ити пут̣т̣хо на сампа̄йиссати. тасса бхаванти ватта̄ро – ‘ин̇гха та̄ва а̄йасма̄ винайам̣ сиккхассӯ’ти, итисса бхаванти ватта̄ро. име пан̃ча дхамма̄ аджджхаттам̣ паччавеккхитабба̄.
‘‘катаме пан̃ча дхамма̄ аджджхаттам̣ упат̣т̣ха̄петабба̄? ‘ка̄лена ваккха̄ми, но ака̄лена; бхӯтена ваккха̄ми, но абхӯтена; сан̣хена ваккха̄ми, но пхарусена; аттхасам̣хитена ваккха̄ми, но анаттхасам̣хитена; меттачитто ваккха̄ми, но досантаро’ти – име пан̃ча дхамма̄ аджджхаттам̣ упат̣т̣ха̄петабба̄. чодакена, бхиккхаве, бхиккхуна̄ парам̣ чодетука̄мена име пан̃ча дхамме аджджхаттам̣ паччавеккхитва̄ име пан̃ча дхамме аджджхаттам̣ упат̣т̣ха̄петва̄ паро чодетаббо’’ти. чатуттхам̣.
5. ра̄джантепураппавесанасуттам̣
45. [па̄чи. 497] ‘‘дасайиме, бхиккхаве, а̄дӣнава̄ ра̄джантепураппавесане. катаме даса? идха, бхиккхаве, ра̄джа̄ махесийа̄ саддхим̣ нисинно хоти. татра бхиккху пависати. махесӣ ва̄ бхиккхум̣ дисва̄ ситам̣ па̄тукароти, бхиккху ва̄ махесим̣ дисва̄ ситам̣ па̄тукароти. таттха ран̃н̃о евам̣ хоти – ‘аддха̄ имесам̣ катам̣ ва̄ кариссанти ва̄’ти! айам̣, бхиккхаве, пат̣хамо а̄дӣнаво ра̄джантепураппавесане.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, ра̄джа̄ бахукиччо бахукаран̣ӣйо ан̃н̃атарам̣ иттхим̣ гантва̄ на сарати – ‘са̄ тена габбхам̣ ган̣ха̄ти’. таттха ран̃н̃о евам̣ хоти – ‘на кхо идха ан̃н̃о кочи пависати, ан̃н̃атра паббаджитена. сийа̄ ну кхо паббаджитасса камма’нти. айам̣, бхиккхаве, дутийо а̄дӣнаво ра̄джантепураппавесане.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, ран̃н̃о антепуре ан̃н̃атарам̣ ратанам̣ нассати. таттха ран̃н̃о евам̣ хоти – ‘на кхо идха ан̃н̃о кочи пависати, ан̃н̃атра паббаджитена. сийа̄ ну кхо паббаджитасса камма’нти. айам̣, бхиккхаве, татийо а̄дӣнаво ра̄джантепураппавесане.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, ран̃н̃о антепуре аббхантара̄ гуйхаманта̄ бахиддха̄ самбхедам̣ гаччханти. таттха ран̃н̃о евам̣ хоти – ‘на кхо идха ан̃н̃о кочи пависати, ан̃н̃атра паббаджитена. сийа̄ ну кхо паббаджитасса камма’нти. айам̣, бхиккхаве, чатуттхо а̄дӣнаво ра̄джантепураппавесане.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, ран̃н̃о антепуре пита̄ ва̄ путтам̣ паттхети путто ва̄ питарам̣ паттхети. тесам̣ евам̣ хоти – ‘на кхо идха ан̃н̃о кочи пависати, ан̃н̃атра паббаджитена. сийа̄ ну кхо паббаджитасса камма’нти. айам̣, бхиккхаве, пан̃чамо а̄дӣнаво ра̄джантепураппавесане.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, ра̄джа̄ нӣчат̣т̣ха̄нийам̣ учче т̣ха̄не т̣хапети. йесам̣ там̣ амана̄пам̣ тесам̣ евам̣ хоти – ‘ра̄джа̄ кхо паббаджитена сам̣сат̣т̣хо. сийа̄ ну кхо паббаджитасса камма’нти. айам̣, бхиккхаве, чхат̣т̣хо а̄дӣнаво ра̄джантепураппавесане.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, ра̄джа̄ уччат̣т̣ха̄нийам̣ нӣче т̣ха̄не т̣хапети. йесам̣ там̣ амана̄пам̣ тесам̣ евам̣ хоти – ‘ра̄джа̄ кхо паббаджитена сам̣сат̣т̣хо. сийа̄ ну кхо паббаджитасса камма’нти. айам̣, бхиккхаве, саттамо а̄дӣнаво ра̄джантепураппавесане.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, ра̄джа̄ ака̄ле сенам̣ уййоджети. йесам̣ там̣ амана̄пам̣ тесам̣ евам̣ хоти – ‘ра̄джа̄ кхо паббаджитена сам̣сат̣т̣хо. сийа̄ ну кхо паббаджитасса камма’нти. айам̣, бхиккхаве, ат̣т̣хамо а̄дӣнаво ра̄джантепураппавесане.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, ра̄джа̄ ка̄ле сенам̣ уййоджетва̄ антара̄маггато ниватта̄пети. йесам̣ там̣ амана̄пам̣ тесам̣ евам̣ хоти – ‘ра̄джа̄ кхо паббаджитена сам̣сат̣т̣хо. сийа̄ ну кхо паббаджитасса камма’нти. айам̣, бхиккхаве, навамо а̄дӣнаво ра̄джантепураппавесане.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, ран̃н̃о антепурам̣ хаттхисаммаддам̣ ассасаммаддам̣ ратхасаммаддам̣ раджанӣйа̄ни рӯпасаддагандхарасапхот̣т̣хабба̄ни, йа̄ни на паббаджитасса са̄руппа̄ни. айам̣, бхиккхаве, дасамо а̄дӣнаво ра̄джантепураппавесане. име кхо, бхиккхаве, даса а̄дӣнава̄ ра̄джантепураппавесане’’ти. пан̃чамам̣.
6. саккасуттам̣
46. екам̣ самайам̣ бхагава̄ саккесу вихарати капилаваттхусмим̣ нигродха̄ра̄ме. атха кхо самбахула̄ сакка̄ упа̄сака̄ тадахупосатхе йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинне кхо сакке упа̄саке бхагава̄ етадавоча – ‘‘апи ну тумхе, сакка̄, ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатам̣ упосатхам̣ упавасатха̄’’ти? ‘‘аппекада̄ майам̣, бханте, ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатам̣ упосатхам̣ упаваса̄ма, аппекада̄ на упаваса̄ма̄’’ти. ‘‘тесам̣ во, сакка̄, ала̄бха̄ тесам̣ дулладдхам̣, йе тумхе евам̣ сокасабхайе джӣвите маран̣асабхайе джӣвите аппекада̄ ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатам̣ упосатхам̣ упавасатха, аппекада̄ на упавасатха.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, сакка̄, идха пурисо йена кеначи каммат̣т̣ха̄нена ана̄паджджа акусалам̣ дивасам̣ ад̣д̣хакаха̄пан̣ам̣ ниббисеййа. даккхо пурисо ут̣т̣ха̄насампанноти алам̣ вачана̄йа̄’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, сакка̄, идха пурисо йена кеначи каммат̣т̣ха̄нена ана̄паджджа акусалам̣ дивасам̣ каха̄пан̣ам̣ ниббисеййа. даккхо пурисо ут̣т̣ха̄насампанноти алам̣ вачана̄йа̄’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣, ман̃н̃атха, сакка̄, идха пурисо йена кеначи каммат̣т̣ха̄нена ана̄паджджа акусалам̣ дивасам̣ две каха̄пан̣е ниббисеййа … тайо каха̄пан̣е ниббисеййа… чатта̄ро каха̄пан̣е ниббисеййа… пан̃ча каха̄пан̣е ниббисеййа… чха каха̄пан̣е ниббисеййа… сатта каха̄пан̣е ниббисеййа… ат̣т̣ха каха̄пан̣е ниббисеййа… нава каха̄пан̣е ниббисеййа… даса каха̄пан̣е ниббисеййа… вӣса каха̄пан̣е ниббисеййа… тим̣са каха̄пан̣е ниббисеййа… чатта̄рӣсам̣ каха̄пан̣е ниббисеййа… пан̃н̃а̄сам̣ каха̄пан̣е ниббисеййа… каха̄пан̣асатам̣ ниббисеййа. даккхо пурисо ут̣т̣ха̄насампанноти алам̣ вачана̄йа̄’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, сакка̄, апи ну со пурисо дивасе дивасе каха̄пан̣асатам̣ каха̄пан̣асахассам̣ ниббисама̄но ладдхам̣ ладдхам̣ никкхипанто вассасата̄йуко вассасатаджӣвӣ махантам̣ бхогаккхандхам̣ адхигаччхеййа̄’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃атха, сакка̄, апи ну со пурисо бхогахету бхоганида̄нам̣ бхога̄дхикаран̣ам̣ екам̣ ва̄ раттим̣ екам̣ ва̄ дивасам̣ упад̣д̣хам̣ ва̄ раттим̣ упад̣д̣хам̣ ва̄ дивасам̣ екантасукхаппат̣исам̣ведӣ вихареййа̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘там̣ кисса хету’’? ‘‘ка̄ма̄ хи, бханте, аничча̄ туччха̄ муса̄ мосадхамма̄’’ти.
‘‘идха пана во, сакка̄, мама са̄вако даса васса̄ни аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто йатха̄ майа̄нусит̣т̣хам̣ татха̄ пат̣ипаджджама̄но сатампи васса̄ни сатампи вассасата̄ни сатампи вассасахасса̄ни екантасукхаппат̣исам̣ведӣ вихареййа. со ча кхвасса сакада̄га̄мӣ ва̄ ана̄га̄мӣ ва̄ апан̣н̣акам̣ ва̄ сота̄панно. тит̣т̣ханту, сакка̄, даса васса̄ни.
идха мама са̄вако нава васса̄ни… ат̣т̣ха васса̄ни… сатта васса̄ни… чха васса̄ни… пан̃ча васса̄ни чатта̄ри васса̄ни… тӣн̣и васса̄ни… две васса̄ни… екам̣ вассам̣ аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто йатха̄ майа̄нусит̣т̣хам̣ татха̄ пат̣ипаджджама̄но сатампи васса̄ни сатампи вассасата̄ни сатампи вассасахасса̄ни екантасукхаппат̣исам̣ведӣ вихареййа, со ча кхвасса сакада̄га̄мӣ ва̄ ана̄га̄мӣ ва̄ апан̣н̣акам̣ ва̄ сота̄панно. тит̣т̣хату, сакка̄, екам̣ вассам̣.
идха мама са̄вако даса ма̄се аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто йатха̄ майа̄нусит̣т̣хам̣ татха̄ пат̣ипаджджама̄но сатампи васса̄ни сатампи вассасата̄ни сатампи вассасахасса̄ни екантасукхаппат̣исам̣ведӣ вихареййа, со ча кхвасса сакада̄га̄мӣ ва̄ ана̄га̄мӣ ва̄ апан̣н̣акам̣ ва̄ сота̄панно. тит̣т̣ханту, сакка̄, даса ма̄са̄.
идха мама са̄вако нава ма̄се… ат̣т̣ха ма̄се… сатта ма̄се… чха ма̄се… пан̃ча ма̄се… чатта̄ро ма̄се… тайо ма̄се… две ма̄се… екам̣ ма̄сам̣… ад̣д̣хама̄сам̣ аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто йатха̄ майа̄нусит̣т̣хам̣ татха̄ пат̣ипаджджама̄но сатампи васса̄ни сатампи вассасата̄ни сатампи вассасахасса̄ни екантасукхаппат̣исам̣ведӣ вихареййа, со ча кхвасса сакада̄га̄мӣ ва̄ ана̄га̄мӣ ва̄ апан̣н̣акам̣ ва̄ сота̄панно. тит̣т̣хату, сакка̄, ад̣д̣хама̄со.
идха мама са̄вако даса раттиндиве [раттидиве (ка.)] аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто йатха̄ майа̄нусит̣т̣хам̣ татха̄ пат̣ипаджджама̄но сатампи васса̄ни сатампи вассасата̄ни сатампи вассасахасса̄ни екантасукхаппат̣исам̣ведӣ вихареййа, со ча кхвасса сакада̄га̄мӣ ва̄ ана̄га̄мӣ ва̄ апан̣н̣акам̣ ва̄ сота̄панно. тит̣т̣ханту, сакка̄, даса раттиндива̄.
идха мама са̄вако нава раттиндиве… ат̣т̣ха раттиндиве… сатта раттиндиве… чха раттиндиве… пан̃ча раттиндиве… чатта̄ро раттиндиве… тайо раттиндиве… две раттиндиве… екам̣ раттиндивам̣ аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто йатха̄ майа̄нусит̣т̣хам̣ татха̄ пат̣ипаджджама̄но сатампи васса̄ни сатампи вассасата̄ни сатампи вассасахасса̄ни екантасукхаппат̣исам̣ведӣ вихареййа, со ча кхвасса сакада̄га̄мӣ ва̄ ана̄га̄мӣ ва̄ апан̣н̣акам̣ ва̄ сота̄панно. тесам̣ во, сакка̄, ала̄бха̄ тесам̣ дулладдхам̣, йе тумхе евам̣ сокасабхайе джӣвите маран̣асабхайе джӣвите аппекада̄ ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатам̣ упосатхам̣ упавасатха, аппекада̄ на упавасатха̄’’ти. ‘‘ете майам̣, бханте, аджджатагге ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатам̣ упосатхам̣ упавасисса̄ма̄’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. маха̄лисуттам̣
47. екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. атха кхо маха̄ли личчхави йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо маха̄ли личчхави бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ко ну кхо, бханте хету, ко паччайо па̄пасса каммасса кирийа̄йа па̄пасса каммасса паваттийа̄’’ти? ‘‘лобхо кхо, маха̄ли, хету, лобхо паччайо па̄пасса каммасса кирийа̄йа па̄пасса каммасса паваттийа̄. досо кхо, маха̄ли, хету, досо паччайо па̄пасса каммасса кирийа̄йа па̄пасса каммасса паваттийа̄. мохо кхо, маха̄ли, хету, мохо паччайо па̄пасса каммасса кирийа̄йа па̄пасса каммасса паваттийа̄. айонисо манасика̄ро кхо, маха̄ли, хету, айонисо манасика̄ро паччайо па̄пасса каммасса кирийа̄йа па̄пасса каммасса паваттийа̄. миччха̄пан̣ихитам̣ кхо, маха̄ли, читтам̣ хету, миччха̄пан̣ихитам̣ читтам̣ паччайо па̄пасса каммасса кирийа̄йа па̄пасса каммасса паваттийа̄ти. айам̣ кхо, маха̄ли, хету, айам̣ паччайо па̄пасса каммасса кирийа̄йа па̄пасса каммасса паваттийа̄’’ти.
‘‘ко пана, бханте, хету ко паччайо калйа̄н̣асса каммасса кирийа̄йа калйа̄н̣асса каммасса паваттийа̄’’ти? ‘‘алобхо кхо, маха̄ли, хету, алобхо паччайо калйа̄н̣асса каммасса кирийа̄йа калйа̄н̣асса каммасса паваттийа̄. адосо кхо, маха̄ли, хету, адосо паччайо калйа̄н̣асса каммасса кирийа̄йа калйа̄н̣асса каммасса паваттийа̄. амохо кхо, маха̄ли, хету, амохо паччайо калйа̄н̣асса каммасса кирийа̄йа калйа̄н̣асса каммасса паваттийа̄. йонисо манасика̄ро кхо, маха̄ли, хету, йонисо манасика̄ро паччайо калйа̄н̣асса каммасса кирийа̄йа калйа̄н̣асса каммасса паваттийа̄. самма̄пан̣ихитам̣ кхо, маха̄ли, читтам̣ хету, самма̄пан̣ихитам̣ читтам̣ паччайо калйа̄н̣асса каммасса кирийа̄йа калйа̄н̣асса каммасса паваттийа̄. айам̣ кхо, маха̄ли, хету, айам̣ паччайо калйа̄н̣асса каммасса кирийа̄йа калйа̄н̣асса каммасса паваттийа̄. име ча, маха̄ли, даса дхамма̄ локе на сам̣виджджеййум̣, найидха пан̃н̃а̄йетха адхаммачарийа̄висамачарийа̄ти ва̄ дхаммачарийа̄самачарийа̄ти ва̄. йасма̄ ча кхо, маха̄ли, име даса дхамма̄ локе сам̣виджджанти, тасма̄ пан̃н̃а̄йати адхаммачарийа̄висамачарийа̄ти ва̄ дхаммачарийа̄самачарийа̄ти ва̄’’ти. саттамам̣.
8. паббаджитаабхин̣хасуттам̣
48. ‘‘дасайиме, бхиккхаве, дхамма̄ паббаджитена абхин̣хам̣ паччавеккхитабба̄. катаме даса? ‘веван̣н̣ийамхи аджджхупагато’ти паббаджитена абхин̣хам̣ паччавеккхитаббам̣; ‘парапат̣ибаддха̄ ме джӣвика̄’ти паббаджитена абхин̣хам̣ паччавеккхитаббам̣; ‘ан̃н̃о ме а̄каппо каран̣ӣйо’ти паббаджитена абхин̣хам̣ паччавеккхитаббам̣; ‘каччи ну кхо ме атта̄ сӣлато на упавадатӣ’ти паббаджитена абхин̣хам̣ паччавеккхитаббам̣; ‘каччи ну кхо мам̣ анувичча вин̃н̃ӯ сабрахмача̄рӣ сӣлато на упавадантӣ’ти паббаджитена абхин̣хам̣ паччавеккхитаббам̣; ‘саббехи ме пийехи мана̄пехи на̄на̄бха̄во вина̄бха̄во’ти паббаджитена абхин̣хам̣ паччавеккхитаббам̣; ‘каммассакомхи каммада̄йа̄до каммайони каммабандху каммапат̣исаран̣о, йам̣ каммам̣ карисса̄ми калйа̄н̣ам̣ ва̄ па̄пакам̣ ва̄ тасса да̄йа̄до бхависса̄мӣ’ти паббаджитена абхин̣хам̣ паччавеккхитаббам̣; ‘катхам̣бхӯтасса ме раттиндива̄ вӣтиваттантӣ’ти паббаджитена абхин̣хам̣ паччавеккхитаббам̣; ‘каччи ну кхо ахам̣ сун̃н̃а̄га̄ре абхирама̄мӣ’ти паббаджитена абхин̣хам̣ паччавеккхитаббам̣; ‘аттхи ну кхо ме уттари мануссадхаммо аламарийан̃а̄н̣адассанависесо адхигато, йена̄хам̣ [йохам̣ (сӣ. пӣ. ка.), сохам̣ (сйа̄.)] паччхиме ка̄ле сабрахмача̄рӣхи пут̣т̣хо на ман̇ку бхависса̄мӣ’ти паббаджитена абхин̣хам̣ паччавеккхитаббам̣. име кхо, бхиккхаве, даса дхамма̄ паббаджитена абхин̣хам̣ паччавеккхитабба̄’’ти. ат̣т̣хамам̣.
9. сарӣрат̣т̣хадхаммасуттам̣
49. ‘‘дасайиме, бхиккхаве, дхамма̄ сарӣрат̣т̣ха̄. катаме даса? сӣтам̣, ун̣хам̣, джигхаччха̄, пипа̄са̄, учча̄ро, пасса̄во, ка̄йасам̣варо, вачӣсам̣варо, а̄джӣвасам̣варо, понобхавико [поноббхавико (ка.)] бхавасан̇кха̄ро – име кхо, бхиккхаве, даса дхамма̄ сарӣрат̣т̣ха̄’’ти. навамам̣.
10. бхан̣д̣анасуттам̣
50. екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена самбахула̄ бхиккхӯ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканта̄ упат̣т̣ха̄наса̄ла̄йам̣ саннисинна̄ саннипатита̄ бхан̣д̣анаджа̄та̄ калахаджа̄та̄ вива̄да̄панна̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ мукхасаттӣхи витуданта̄ вихаранти.
атха кхо бхагава̄ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена упат̣т̣ха̄наса̄ла̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄ саннипатита̄, ка̄ ча пана во антара̄катха̄ виппаката̄’’ти?
‘‘идха майам̣, бханте, паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканта̄ упат̣т̣ха̄наса̄ла̄йам̣ саннисинна̄ саннипатита̄ бхан̣д̣анаджа̄та̄ калахаджа̄та̄ вива̄да̄панна̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ мукхасаттӣхи витуданта̄ вихара̄ма̄’’ти. ‘‘на кхо панетам̣, бхиккхаве, тумха̄кам̣ патирӯпам̣ кулапутта̄нам̣ саддха̄йа ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджита̄нам̣, йам̣ тумхе бхан̣д̣анаджа̄та̄ калахаджа̄та̄ вива̄да̄панна̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ мукхасаттӣхи витуданта̄ вихареййа̄тха.
‘‘дасайиме, бхиккхаве, дхамма̄ са̄ран̣ӣйа̄ пийакаран̣а̄ гарукаран̣а̄ [пийакара̄н̣а̄ гарукара̄н̣а̄ (?)] сан̇гаха̄йа авива̄да̄йа са̄маггийа̄ екӣбха̄ва̄йа сам̣ваттанти. катаме даса? идха, бхиккхаве, бхиккху сӣлава̄ хоти, па̄тимоккхасам̣варасам̣вуто вихарати а̄ча̄рагочарасампанно ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вӣ, сама̄да̄йа сиккхати сиккха̄падесу. йампи, бхиккхаве, бхиккху сӣлава̄ хоти…пе… сама̄да̄йа сиккхати сиккха̄падесу, айампи дхаммо са̄ран̣ӣйо пийакаран̣о гарукаран̣о сан̇гаха̄йа авива̄да̄йа са̄маггийа̄ екӣбха̄ва̄йа сам̣ваттати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху бахуссуто хоти сутадхаро сутасанничайо, йе те дхамма̄ а̄дикалйа̄н̣а̄ маджджхекалйа̄н̣а̄ парийоса̄накалйа̄н̣а̄ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ абхиваданти, татха̄рӯпа̄сса дхамма̄ бахуссута̄ хонти дха̄та̄ вачаса̄ паричита̄ манаса̄нупеккхита̄ дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄. йампи, бхиккхаве, бхиккху бахуссуто хоти…пе… дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄, айампи дхаммо са̄ран̣ӣйо пийакаран̣о гарукаран̣о сан̇гаха̄йа авива̄да̄йа са̄маггийа̄ екӣбха̄ва̄йа сам̣ваттати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху калйа̄н̣амитто хоти калйа̄н̣асаха̄йо калйа̄н̣асампаван̇ко. йампи, бхиккхаве, бхиккху калйа̄н̣амитто хоти калйа̄н̣асаха̄йо калйа̄н̣асампаван̇ко, айампи дхаммо са̄ран̣ӣйо пийакаран̣о гарукаран̣о сан̇гаха̄йа авива̄да̄йа са̄маггийа̄ екӣбха̄ва̄йа сам̣ваттати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху сувачо хоти совачассакаран̣ехи дхаммехи саманна̄гато кхамо падаккхин̣агга̄хӣ ануса̄саним̣. йампи, бхиккхаве, бхиккху сувачо хоти совачассакаран̣ехи дхаммехи саманна̄гато кхамо падаккхин̣агга̄хӣ ануса̄саним̣, айампи дхаммо са̄ран̣ӣйо пийакаран̣о гарукаран̣о сан̇гаха̄йа авива̄да̄йа са̄маггийа̄ екӣбха̄ва̄йа сам̣ваттати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху йа̄ни та̄ни сабрахмача̄рӣнам̣ учча̄вача̄ни ким̣каран̣ӣйа̄ни – таттха даккхо хоти аналасо, татрӯпа̄йа̄йа вӣмам̣са̄йа саманна̄гато алам̣ ка̄тум̣ алам̣ сам̣видха̄тум̣. йампи, бхиккхаве, бхиккху йа̄ни та̄ни сабрахмача̄рӣнам̣ учча̄вача̄ни ким̣каран̣ӣйа̄ни – таттха даккхо хоти аналасо татрӯпа̄йа̄йа вӣмам̣са̄йа саманна̄гато алам̣ ка̄тум̣ алам̣ сам̣видха̄тум̣, айампи дхаммо пийакаран̣о гарукаран̣о сан̇гаха̄йа авива̄да̄йа са̄маггийа̄ екӣбха̄ва̄йа сам̣ваттати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху дхаммака̄мо хоти пийасамуда̄ха̄ро, абхидхамме абхивинайе ул̣а̄рапа̄моджджо. йампи, бхиккхаве, бхиккху дхаммака̄мо хоти пийасамуда̄ха̄ро, абхидхамме абхивинайе ул̣а̄рапа̄моджджо, айампи дхаммо са̄ран̣ӣйо пийакаран̣о гарукаран̣о сан̇гаха̄йа авива̄да̄йа са̄маггийа̄ екӣбха̄ва̄йа сам̣ваттати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху а̄раддхавӣрийо вихарати акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ упасампада̄йа, тха̄мава̄ дал̣хапараккамо аниккхиттадхуро кусалесу дхаммесу. йампи, бхиккхаве, бхиккху а̄раддхавӣрийо вихарати акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ упасампада̄йа, тха̄мава̄ дал̣хапараккамо аниккхиттадхуро кусалесу дхаммесу, айампи дхаммо са̄ран̣ӣйо пийакаран̣о гарукаран̣о сан̇гаха̄йа авива̄да̄йа са̄маггийа̄ екӣбха̄ва̄йа сам̣ваттати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху сантут̣т̣хо хоти итарӣтарачӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄рена. йампи, бхиккхаве, бхиккху сантут̣т̣хо хоти итарӣтарачӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄рена, айампи дхаммо са̄ран̣ӣйо…пе… сам̣ваттати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху сатима̄ хоти, парамена сатинепаккена саманна̄гато, чиракатампи чирабха̄ситампи сарита̄ ануссарита̄. йампи, бхиккхаве, бхиккху сатима̄ хоти, парамена сатинепаккена саманна̄гато, чиракатампи чирабха̄ситампи сарита̄ ануссарита̄, айампи дхаммо са̄ран̣ӣйо…пе… сам̣ваттати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, бхиккху пан̃н̃ава̄ хоти, удайаттхага̄минийа̄ пан̃н̃а̄йа саманна̄гато арийа̄йа ниббедхика̄йа самма̄ дуккхаккхайага̄минийа̄. йампи, бхиккхаве, бхиккху пан̃н̃ава̄ хоти, удайаттхага̄минийа̄ пан̃н̃а̄йа саманна̄гато арийа̄йа ниббедхика̄йа самма̄ дуккхаккхайага̄минийа̄, айампи дхаммо са̄ран̣ӣйо…пе… сам̣ваттати. име кхо, бхиккхаве, даса дхамма̄ са̄ран̣ӣйа̄ пийакаран̣а̄ гарукаран̣а̄ сан̇гаха̄йа авива̄да̄йа са̄маггийа̄ екӣбха̄ва̄йа сам̣ваттантӣ’’ти. дасамам̣.
аккосавагго пан̃чамо.