3. маха̄вагго
1. сӣхана̄дасуттам̣
21. ‘‘сӣхо, бхиккхаве, мигара̄джа̄ са̄йанхасамайам̣ а̄сайа̄ никкхамати. а̄сайа̄ никкхамитва̄ виджамбхати. виджамбхитва̄ саманта̄ чатуддисам̣ [чатуддиса̄ (сйа̄. ка.) а. ни. 6.64] анувилокети. саманта̄ чатуддисам̣ [чатуддиса̄ (сйа̄. ка.) а. ни. 6.64] анувилокетва̄ тиккхаттум̣ сӣхана̄дам̣ надати. тиккхаттум̣ сӣхана̄дам̣ надитва̄ гочара̄йа паккамати. там̣ кисса хету? ‘ма̄хам̣ кхуддаке па̄н̣е висамагате сан̇гха̄там̣ а̄па̄деси’нти!
‘‘‘сӣхо’ти, кхо бхиккхаве, татха̄гатассетам̣ адхивачанам̣ арахато самма̄самбуддхасса. йам̣ кхо, бхиккхаве, татха̄гато париса̄йа дхаммам̣ десети, идамасса хоти сӣхана̄дасмим̣.
[ма. ни. 1.148; вибха. 760; пат̣и. ма. 2.44] ‘‘дасайима̄ни, бхиккхаве, татха̄гатасса татха̄гатабала̄ни, йехи балехи саманна̄гато татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети. катама̄ни даса? идха, бхиккхаве, татха̄гато т̣ха̄нан̃ча т̣ха̄нато ат̣т̣ха̄нан̃ча ат̣т̣ха̄нато йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. йампи, бхиккхаве, татха̄гато т̣ха̄нан̃ча т̣ха̄нато ат̣т̣ха̄нан̃ча ат̣т̣ха̄нато йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, идампи, бхиккхаве, татха̄гатасса татха̄гатабалам̣ хоти, йам̣ балам̣ а̄гамма татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, татха̄гато атӣта̄на̄гатапаччуппанна̄нам̣ каммасама̄да̄на̄нам̣ т̣ха̄насо хетусо випа̄кам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. йампи, бхиккхаве, татха̄гато атӣта̄на̄гатапаччуппанна̄нам̣ каммасама̄да̄на̄нам̣ т̣ха̄насо хетусо випа̄кам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, идампи, бхиккхаве, татха̄гатасса татха̄гатабалам̣ хоти, йам̣ балам̣ а̄гамма татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, татха̄гато саббаттхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. йампи, бхиккхаве, татха̄гато саббаттхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, идампи, бхиккхаве, татха̄гатасса татха̄гатабалам̣ хоти, йам̣ балам̣ а̄гамма татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, татха̄гато анекадха̄тум̣ на̄на̄дха̄тум̣ локам̣ [анекадха̄туна̄на̄дха̄тулокам̣ (сӣ. ка.)] йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. йампи, бхиккхаве, татха̄гато анекадха̄тум̣ на̄на̄дха̄тум̣ локам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, идампи, бхиккхаве, татха̄гатасса татха̄гатабалам̣ хоти…пе… брахмачаккам̣ паваттети.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, татха̄гато сатта̄нам̣ на̄на̄дхимуттикатам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. йампи, бхиккхаве, татха̄гато сатта̄нам̣ на̄на̄дхимуттикатам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, идампи, бхиккхаве, татха̄гатасса татха̄гатабалам̣ хоти…пе… брахмачаккам̣ паваттети.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, татха̄гато парасатта̄нам̣ парапуггала̄нам̣ индрийапаропарийаттам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. йампи, бхиккхаве, татха̄гато парасатта̄нам̣ парапуггала̄нам̣ индрийапаропарийаттам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, идампи, бхиккхаве, татха̄гатасса татха̄гатабалам̣ хоти…пе… брахмачаккам̣ паваттети.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, татха̄гато джха̄навимоккхасама̄дхисама̄паттӣнам̣ сам̣килесам̣ вода̄нам̣ вут̣т̣ха̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. йампи…пе… паджа̄на̄ти, идампи, бхиккхаве, татха̄гатасса татха̄гатабалам̣ хоти…пе… брахмачаккам̣ паваттети.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, татха̄гато анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо тиссопи джа̄тийо чатассопи джа̄тийо пан̃чапи джа̄тийо дасапи джа̄тийо вӣсампи джа̄тийо тим̣сампи джа̄тийо чатта̄лӣсампи джа̄тийо пан̃н̃а̄сампи джа̄тийо джа̄тисатампи джа̄тисахассампи джа̄тисатасахассампи анекепи сам̣ват̣т̣акаппе анекепи виват̣т̣акаппе анекепи сам̣ват̣т̣авиват̣т̣акаппе, ‘амутра̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто амутра удапа̄дим̣; татра̄па̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто идхӯпапанно’ти, ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати. йампи бхиккхаве, татха̄гато анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо…пе… ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, идампи, бхиккхаве, татха̄гатасса татха̄гатабалам̣ хоти, йам̣ балам̣ а̄гамма татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, татха̄гато диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е, сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти – ‘име вата бхонто сатта̄ ка̄йадуччаритена саманна̄гата̄ вачӣдуччаритена саманна̄гата̄ манодуччаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ упава̄дака̄ миччха̄дит̣т̣хика̄ миччха̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄, те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упапанна̄; име ва̄ пана бхонто сатта̄ ка̄йасучаритена саманна̄гата̄ вачӣсучаритена саманна̄гата̄ маносучаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ анупава̄дака̄ самма̄дит̣т̣хика̄ самма̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄, те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанна̄’ти. ити диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е, сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти. йампи, бхиккхаве, татха̄гато диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена…пе… йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти, идампи, бхиккхаве, татха̄гатасса татха̄гатабалам̣ хоти, йам̣ балам̣ а̄гамма татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, татха̄гато а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати. йампи, бхиккхаве, татха̄гато а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати, идампи, бхиккхаве, татха̄гатасса татха̄гатабалам̣ хоти, йам̣ балам̣ а̄гамма татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети.
‘‘има̄ни кхо, бхиккхаве, даса татха̄гатасса татха̄гатабала̄ни, йехи балехи саманна̄гато татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттетӣ’’ти. пат̣хамам̣.
2. адхивуттипадасуттам̣
22. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ бхагава̄ етадавоча –
‘‘йе те, а̄нанда, дхамма̄ тесам̣ тесам̣ адхивуттипада̄нам̣ [адхимуттипада̄нам̣ (ка.)] абхин̃н̃а̄ саччхикирийа̄йа сам̣ваттанти, виса̄радо ахам̣, а̄нанда, таттха пат̣иджа̄на̄ми. ‘тесам̣ тесам̣ татха̄ татха̄ дхаммам̣ десетум̣ йатха̄ йатха̄ пат̣ипанно сантам̣ ва̄ аттхӣти н̃ассати, асантам̣ ва̄ наттхӣти н̃ассати, хӣнам̣ ва̄ хӣнанти н̃ассати, пан̣ӣтам̣ ва̄ пан̣ӣтанти н̃ассати, сауттарам̣ ва̄ сауттаранти н̃ассати, ануттарам̣ ва̄ ануттаранти н̃ассати; йатха̄ йатха̄ ва̄ пана там̣ н̃а̄теййам̣ ва̄ дат̣т̣хеййам̣ ва̄ саччхикареййам̣ ва̄, татха̄ татха̄ н̃ассати ва̄ даккхати ва̄ саччхикариссати ва̄’ти т̣ха̄наметам̣ виджджати. етада̄нуттарийам̣, а̄нанда, н̃а̄н̣а̄нам̣ йадидам̣ таттха таттха йатха̄бхӯтан̃а̄н̣ам̣. етасма̄ ча̄хам̣, а̄нанда, н̃а̄н̣а̄ ан̃н̃ам̣ н̃а̄н̣ам̣ уттаритарам̣ ва̄ пан̣ӣтатарам̣ ва̄ наттхӣти вада̄ми.
‘‘дасайима̄ни, а̄нанда, татха̄гатасса татха̄гатабала̄ни, йехи балехи саманна̄гато татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети. катама̄ни даса? идха̄нанда, татха̄гато т̣ха̄нан̃ча т̣ха̄нато ат̣т̣ха̄нан̃ча ат̣т̣ха̄нато йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. йампа̄нанда, татха̄гато т̣ха̄нан̃ча т̣ха̄нато ат̣т̣ха̄нан̃ча ат̣т̣ха̄нато йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, идампа̄нанда, татха̄гатасса татха̄гатабалам̣ хоти, йам̣ балам̣ а̄гамма татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети.
‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, татха̄гато атӣта̄на̄гатапаччуппанна̄нам̣ каммасама̄да̄на̄нам̣ т̣ха̄насо хетусо випа̄кам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. йампа̄нанда…пе… идампа̄нанда…пе….
‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, татха̄гато саббаттхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. йампа̄нанда…пе… идампа̄нанда…пе….
‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, татха̄гато анекадха̄тум̣ на̄на̄дха̄тум̣ локам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. йампа̄нанда …пе… идампа̄нанда…пе….
‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, татха̄гато сатта̄нам̣ на̄на̄дхимуттикатам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. йампа̄нанда…пе… идампа̄нанда…пе….
‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, татха̄гато парасатта̄нам̣ парапуггала̄нам̣ индрийапаропарийаттам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. йампа̄нанда…пе… идампа̄нанда…пе….
‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, татха̄гато джха̄навимоккхасама̄дхисама̄паттӣнам̣ сам̣килесам̣ вода̄нам̣ вут̣т̣ха̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. йампа̄нанда…пе… идампа̄нанда…пе….
‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, татха̄гато анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо…пе… ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати. йампа̄нанда…пе… идампа̄нанда…пе….
‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, татха̄гато диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена…пе… йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти. йампа̄нанда…пе… идампа̄нанда…пе….
‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, татха̄гато а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати. йампа̄нанда, татха̄гато а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣…пе… саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати. идампа̄нанда, татха̄гатасса татха̄гатабалам̣ хоти, йам̣ балам̣ а̄гамма татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттети.
‘‘има̄ни кхо, а̄нанда, даса татха̄гатасса татха̄гатабала̄ни, йехи балехи саманна̄гато татха̄гато а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти, париса̄су сӣхана̄дам̣ надати, брахмачаккам̣ паваттетӣ’’ти. дутийам̣.
3. ка̄йасуттам̣
23. ‘‘аттхи, бхиккхаве, дхамма̄ ка̄йена паха̄табба̄, но ва̄ча̄йа. аттхи, бхиккхаве, дхамма̄ ва̄ча̄йа паха̄табба̄, но ка̄йена. аттхи, бхиккхаве, дхамма̄ нева ка̄йена паха̄табба̄ но ва̄ча̄йа, пан̃н̃а̄йа дисва̄ [дисва̄ дисва̄ (сӣ. сйа̄.)] паха̄табба̄.
‘‘катаме ча, бхиккхаве, дхамма̄ ка̄йена паха̄табба̄, но ва̄ча̄йа? идха, бхиккхаве, бхиккху акусалам̣ а̄панно хоти кин̃чи десам̣ [кан̃чи дева десам̣ (сӣ. сйа̄.)] ка̄йена. таменам̣ анувичча вин̃н̃ӯ сабрахмача̄рӣ евама̄хам̣су – ‘а̄йасма̄ кхо акусалам̣ а̄панно кин̃чи десам̣ ка̄йена. са̄дху вата̄йасма̄ ка̄йадуччаритам̣ паха̄йа ка̄йасучаритам̣ бха̄ветӯ’ти. со анувичча вин̃н̃ӯхи сабрахмача̄рӣхи вуччама̄но ка̄йадуччаритам̣ паха̄йа ка̄йасучаритам̣ бха̄вети. име вуччанти, бхиккхаве, дхамма̄ ка̄йена паха̄табба̄, но ва̄ча̄йа.
‘‘катаме ча, бхиккхаве, дхамма̄ ва̄ча̄йа паха̄табба̄, но ка̄йена? идха, бхиккхаве, бхиккху акусалам̣ а̄панно хоти кин̃чи десам̣ ва̄ча̄йа. таменам̣ анувичча вин̃н̃ӯ сабрахмача̄рӣ евама̄хам̣су – ‘а̄йасма̄ кхо акусалам̣ а̄панно кин̃чи десам̣ ва̄ча̄йа. са̄дху вата̄йасма̄ вачӣдуччаритам̣ паха̄йа вачӣсучаритам̣ бха̄ветӯ’ти. со анувичча вин̃н̃ӯхи сабрахмача̄рӣхи вуччама̄но вачӣдуччаритам̣ паха̄йа вачӣсучаритам̣ бха̄вети. име вуччанти, бхиккхаве, дхамма̄ ва̄ча̄йа паха̄табба̄, но ка̄йена.
‘‘катаме ча, бхиккхаве, дхамма̄ нева ка̄йена паха̄табба̄ но ва̄ча̄йа, пан̃н̃а̄йа дисва̄ паха̄табба̄? лобхо, бхиккхаве, нева ка̄йена паха̄таббо но ва̄ча̄йа, пан̃н̃а̄йа дисва̄ паха̄таббо. досо, бхиккхаве…пе… мохо… кодхо… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со … маччхарийам̣, бхиккхаве, нева ка̄йена паха̄таббам̣ но ва̄ча̄йа, пан̃н̃а̄йа дисва̄ паха̄таббам̣.
‘‘па̄пика̄, бхиккхаве, исса̄ нева ка̄йена паха̄табба̄ но ва̄ча̄йа, пан̃н̃а̄йа дисва̄ паха̄табба̄. катама̄ ча, бхиккхаве, па̄пика̄ исса̄? идха, бхиккхаве, иджджхати гахапатисса ва̄ гахапатипуттасса ва̄ дханена ва̄ дхан̃н̃ена ва̄ раджатена ва̄ джа̄тарӯпена ва̄. татра̄н̃н̃атарасса да̄сасса ва̄ упава̄сасса ва̄ евам̣ хоти – ‘ахо ватимасса гахапатисса ва̄ гахапатипуттасса ва̄ на иджджхеййа дханена ва̄ дхан̃н̃ена ва̄ раджатена ва̄ джа̄тарӯпена ва̄’ти. саман̣о ва̄ пана бра̄хман̣о ва̄ ла̄бхӣ хоти чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄нам̣. татра̄н̃н̃атарасса саман̣асса ва̄ бра̄хман̣асса ва̄ евам̣ хоти – ‘ахо вата айама̄йасма̄ на ла̄бхӣ асса чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄на’нти. айам̣ вуччати, бхиккхаве, па̄пика̄ исса̄.
‘‘па̄пика̄, бхиккхаве, иччха̄ нева ка̄йена паха̄табба̄ но ва̄ча̄йа, пан̃н̃а̄йа дисва̄ паха̄табба̄. катама̄ ча, бхиккхаве, па̄пика̄ иччха̄? [вибха. 851] идха, бхиккхаве, екаччо ассаддхо сама̄но ‘саддхоти мам̣ джа̄неййу’нти иччхати; дуссӣло сама̄но ‘сӣлава̄ти мам̣ джа̄неййу’нти иччхати; аппассуто сама̄но ‘бахуссутоти мам̣ джа̄неййу’нти иччхати; сан̇ган̣ика̄ра̄мо сама̄но ‘павивиттоти мам̣ джа̄неййу’нти иччхати; кусӣто сама̄но ‘а̄раддхавӣрийоти мам̣ джа̄неййу’нти иччхати; мут̣т̣хассати сама̄но ‘упат̣т̣хитассатӣти мам̣ джа̄неййу’нти иччхати; асама̄хито сама̄но ‘сама̄хитоти мам̣ джа̄неййу’нти иччхати; дуппан̃н̃о сама̄но ‘пан̃н̃ава̄ти мам̣ джа̄неййу’нти иччхати; акхӣн̣а̄саво сама̄но ‘кхӣн̣а̄савоти мам̣ джа̄неййу’нти иччхати. айам̣ вуччати, бхиккхаве, па̄пика̄ иччха̄. име вуччанти, бхиккхаве, дхамма̄ нева ка̄йена паха̄табба̄ но ва̄ча̄йа, пан̃н̃а̄йа дисва̄ паха̄табба̄.
‘‘тан̃че, бхиккхаве, бхиккхум̣ лобхо абхибхуййа ирийати, досо… мохо… кодхо… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со… маччхарийам̣… па̄пика̄ исса̄… па̄пика̄ иччха̄ абхибхуййа ирийати. со евамасса ведитаббо – ‘на̄йама̄йасма̄ татха̄ паджа̄на̄ти йатха̄ паджа̄нато лобхо на хоти, татха̄химам̣ а̄йасмантам̣ лобхо абхибхуййа ирийати; на̄йама̄йасма̄ татха̄ паджа̄на̄ти йатха̄ паджа̄нато досо на хоти… мохо… кодхо… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со… маччхарийам̣… па̄пика̄ исса̄… па̄пика̄ иччха̄ на хоти, татха̄химам̣ а̄йасмантам̣ па̄пика̄ иччха̄ абхибхуййа ирийатӣ’ти.
‘‘тан̃че, бхиккхаве, бхиккхум̣ лобхо на̄бхибхуййа ирийати, досо… мохо… кодхо… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со… маччхарийам̣… па̄пика̄ исса̄… па̄пика̄ иччха̄ на̄бхибхуййа ирийати, со евамасса ведитаббо – ‘татха̄ айама̄йасма̄ паджа̄на̄ти йатха̄ паджа̄нато лобхо на хоти, татха̄химам̣ а̄йасмантам̣ лобхо на̄бхибхуййа ирийати; татха̄ айама̄йасма̄ паджа̄на̄ти йатха̄ паджа̄нато досо на хоти… мохо… кодхо … упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со… маччхарийам̣… па̄пика̄ исса̄… па̄пика̄ иччха̄ на хоти, татха̄химам̣ а̄йасмантам̣ па̄пика̄ иччха̄ на̄бхибхуййа ирийатӣ’’’ти. татийам̣.
4. маха̄чундасуттам̣
24. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ маха̄чундо четӣсу вихарати сахаджа̄тийам̣. татра кхо а̄йасма̄ маха̄чундо бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘а̄вусо бхиккхаве’’ти. ‘‘а̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато маха̄чундасса паччассосум̣. а̄йасма̄ маха̄чундо етадавоча –
‘‘н̃а̄н̣ава̄дам̣, а̄вусо, бхиккху вадама̄но – ‘джа̄на̄мимам̣ дхаммам̣, пасса̄мимам̣ дхамма’нти. тан̃че, а̄вусо, бхиккхум̣ лобхо абхибхуййа тит̣т̣хати, досо… мохо … кодхо… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со… маччхарийам̣… па̄пика̄ исса̄… па̄пика̄ иччха̄ абхибхуййа тит̣т̣хати, со евамасса ведитаббо – ‘на̄йама̄йасма̄ татха̄ паджа̄на̄ти йатха̄ паджа̄нато лобхо на хоти, татха̄химам̣ а̄йасмантам̣ лобхо абхибхуййа тит̣т̣хати; на̄йама̄йасма̄ татха̄ паджа̄на̄ти йатха̄ паджа̄нато досо на хоти… мохо… кодхо… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со… маччхарийам̣… па̄пика̄ исса̄… па̄пика̄ иччха̄ на хоти, татха̄химам̣ а̄йасмантам̣ па̄пика̄ иччха̄ абхибхуййа тит̣т̣хатӣ’ти.
‘‘бха̄вана̄ва̄дам̣, а̄вусо, бхиккху вадама̄но – ‘бха̄витака̄йомхи бха̄витасӣло бха̄витачитто бха̄витапан̃н̃о’ти. тан̃че, а̄вусо, бхиккхум̣ лобхо абхибхуййа тит̣т̣хати, досо… мохо… кодхо… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со… маччхарийам̣… па̄пика̄ исса̄… па̄пика̄ иччха̄ абхибхуййа тит̣т̣хати, со евамасса ведитаббо – ‘на̄йама̄йасма̄ татха̄ паджа̄на̄ти йатха̄ паджа̄нато лобхо на хоти, татха̄химам̣ а̄йасмантам̣ лобхо абхибхуййа тит̣т̣хати; на̄йама̄йасма̄ татха̄ паджа̄на̄ти йатха̄ паджа̄нато досо на хоти… мохо… кодхо… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со … маччхарийам̣… па̄пика̄ исса̄… па̄пика̄ иччха̄ на хоти, татха̄химам̣ а̄йасмантам̣ па̄пика̄ иччха̄ абхибхуййа тит̣т̣хатӣ’ти.
‘‘н̃а̄н̣ава̄дан̃ча, а̄вусо, бхиккху вадама̄но бха̄вана̄ва̄дан̃ча – ‘джа̄на̄мимам̣ дхаммам̣, пасса̄мимам̣ дхаммам̣, бха̄витака̄йомхи бха̄витасӣло бха̄витачитто бха̄витапан̃н̃о’ти. тан̃че, а̄вусо, бхиккхум̣ лобхо абхибхуййа тит̣т̣хати, досо… мохо… кодхо… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со… маччхарийам̣… па̄пика̄ исса̄… па̄пика̄ иччха̄ абхибхуййа тит̣т̣хати, со евамасса ведитаббо – ‘на̄йама̄йасма̄ татха̄ паджа̄на̄ти йатха̄ паджа̄нато лобхо на хоти, татха̄химам̣ а̄йасмантам̣ лобхо абхибхуййа тит̣т̣хати; на̄йама̄йасма̄ татха̄ паджа̄на̄ти йатха̄ паджа̄нато досо на хоти… мохо… кодхо… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со… маччхарийам̣… па̄пика̄ исса̄… па̄пика̄ иччха̄ на хоти, татха̄химам̣ а̄йасмантам̣ па̄пика̄ иччха̄ абхибхуййа тит̣т̣хатӣ’ти.
‘‘сеййатха̄пи, а̄вусо, пурисо далиддова сама̄но ад̣д̣хава̄дам̣ вадеййа, адханова сама̄но дханава̄ва̄дам̣ вадеййа, абхогова сама̄но бхогава̄ва̄дам̣ вадеййа. со кисмин̃чидева дханакаран̣ӣйе самуппанне на саккун̣еййа упанӣха̄тум̣ дханам̣ ва̄ дхан̃н̃ам̣ ва̄ раджатам̣ ва̄ джа̄тарӯпам̣ ва̄. таменам̣ евам̣ джа̄неййум̣ – ‘далиддова айама̄йасма̄ сама̄но ад̣д̣хава̄дам̣ вадети, адханова айама̄йасма̄ сама̄но дханава̄ва̄дам̣ вадети, абхогава̄ва айама̄йасма̄ сама̄но бхогава̄ва̄дам̣ вадети. там̣ кисса хету? татха̄ хи айама̄йасма̄ кисмин̃чидева дханакаран̣ӣйе самуппанне на саккоти упанӣха̄тум̣ дханам̣ ва̄ дхан̃н̃ам̣ ва̄ раджатам̣ ва̄ джа̄тарӯпам̣ ва̄’ти.
‘‘евамевам̣ кхо, а̄вусо, н̃а̄н̣ава̄дан̃ча бхиккху вадама̄но бха̄вана̄ва̄дан̃ча – ‘джа̄на̄мимам̣ дхаммам̣, пасса̄мимам̣ дхаммам̣, бха̄витака̄йомхи бха̄витасӣло бха̄витачитто бха̄витапан̃н̃о’ти. там̣ че, а̄вусо, бхиккхум̣ лобхо абхибхуййа тит̣т̣хати, досо… мохо… кодхо… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со… маччхарийам̣… па̄пика̄ исса̄… па̄пика̄ иччха̄ абхибхуййа тит̣т̣хати, со евамасса ведитаббо – ‘на̄йама̄йасма̄ татха̄ паджа̄на̄ти йатха̄ паджа̄нато лобхо на хоти, татха̄химам̣ а̄йасмантам̣ лобхо абхибхуййа тит̣т̣хати; на̄йама̄йасма̄ татха̄ паджа̄на̄ти йатха̄ паджа̄нато досо на хоти… мохо… кодхо… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со… маччхарийам̣… па̄пика̄ исса̄ … па̄пика̄ иччха̄ на хоти, татха̄химам̣ а̄йасмантам̣ па̄пика̄ иччха̄ абхибхуййа тит̣т̣хатӣ’ти.
‘‘н̃а̄н̣ава̄дам̣, а̄вусо, бхиккху вадама̄но – ‘джа̄на̄мимам̣ дхаммам̣, пасса̄мимам̣ дхамма’нти. тан̃че, а̄вусо, бхиккхум̣ лобхо на̄бхибхуййа тит̣т̣хати, досо… мохо… кодхо… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со… маччхарийам̣… па̄пика̄ исса̄… па̄пика̄ иччха̄ на̄бхибхуййа тит̣т̣хати, со евамасса ведитаббо – ‘айама̄йасма̄ татха̄ паджа̄на̄ти йатха̄ паджа̄нато лобхо на хоти, татха̄химам̣ а̄йасмантам̣ лобхо на̄бхибхуййа тит̣т̣хати; татха̄ айама̄йасма̄ паджа̄на̄ти йатха̄ паджа̄нато досо на хоти… мохо… кодхо… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со… маччхарийам̣… па̄пика̄ исса̄… па̄пика̄ иччха̄ на хоти, татха̄химам̣ а̄йасмантам̣ па̄пика̄ иччха̄ на̄бхибхуййа тит̣т̣хатӣ’ти.
‘‘бха̄вана̄ва̄дам̣, а̄вусо, бхиккху вадама̄но – ‘бха̄витака̄йомхи бха̄витасӣло бха̄витачитто бха̄витапан̃н̃о’ти. тан̃че, а̄вусо, бхиккхум̣ лобхо на̄бхибхуййа тит̣т̣хати, досо… мохо… кодхо… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со… маччхарийам̣… па̄пика̄ исса̄… па̄пика̄ иччха̄ на̄бхибхуййа тит̣т̣хати, со евамасса ведитаббо – ‘татха̄ айама̄йасма̄ паджа̄на̄ти йатха̄ паджа̄нато лобхо на хоти, татха̄химам̣ а̄йасмантам̣ лобхо на̄бхибхуййа тит̣т̣хати; татха̄ айама̄йасма̄ паджа̄на̄ти йатха̄ паджа̄нато досо на хоти… мохо… кодхо… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со… маччхарийам̣… па̄пика̄ исса̄… па̄пика̄ иччха̄ на хоти, татха̄химам̣ а̄йасмантам̣ па̄пика̄ иччха̄ на̄бхибхуййа тит̣т̣хатӣ’ти.
‘‘н̃а̄н̣ава̄дан̃ча, а̄вусо, бхиккху вадама̄но бха̄вана̄ва̄дан̃ча – ‘джа̄на̄мимам̣ дхаммам̣, пасса̄мимам̣ дхаммам̣, бха̄витака̄йомхи бха̄витасӣло бха̄витачитто бха̄витапан̃н̃о’ти. тан̃че, а̄вусо, бхиккхум̣ лобхо на̄бхибхуййа тит̣т̣хати, досо… мохо… кодхо… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со… маччхарийам̣… па̄пика̄ исса̄… па̄пика̄ иччха̄ на̄бхибхуййа тит̣т̣хати, со евамасса ведитаббо – ‘татха̄ айама̄йасма̄ паджа̄на̄ти йатха̄ паджа̄нато лобхо на хоти, татха̄химам̣ а̄йасмантам̣ лобхо на̄бхибхуййа тит̣т̣хати; татха̄ айама̄йасма̄ паджа̄на̄ти йатха̄ паджа̄нато досо хоти… мохо… кодхо… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со… маччхарийам̣… па̄пика̄ исса̄… па̄пика̄ иччха̄ на хоти, татха̄химам̣ а̄йасмантам̣ па̄пика̄ иччха̄ на̄бхибхуййа тит̣т̣хатӣ’ти.
‘‘сеййатха̄пи, а̄вусо, пурисо ад̣д̣хова сама̄но ад̣д̣хава̄дам̣ вадеййа, дханава̄ва сама̄но дханава̄ва̄дам̣ вадеййа, бхогава̄ва сама̄но бхогава̄ва̄дам̣ вадеййа. со кисмин̃чидева дханакаран̣ӣйе самуппанне саккун̣еййа упанӣха̄тум̣ дханам̣ ва̄ дхан̃н̃ам̣ ва̄ раджатам̣ ва̄ джа̄тарӯпам̣ ва̄. таменам̣ евам̣ джа̄неййум̣ – ‘ад̣д̣хова айама̄йасма̄ сама̄но ад̣д̣хава̄дам̣ вадети, дханава̄ва айама̄йасма̄ сама̄но дханава̄ва̄дам̣ вадети, бхогава̄ва айама̄йасма̄ сама̄но бхогава̄ва̄дам̣ вадети. там̣ кисса хету? татха̄ хи айама̄йасма̄ кисмин̃чидева дханакаран̣ӣйе самуппанне саккоти упанӣха̄тум̣ дханам̣ ва̄ дхан̃н̃ам̣ ва̄ раджатам̣ ва̄ джа̄тарӯпам̣ ва̄’ти.
евамевам̣ кхо, а̄вусо, н̃а̄н̣ава̄дан̃ча бхиккху вадама̄но бха̄вана̄ва̄дан̃ча – ‘джа̄на̄мимам̣ дхаммам̣, пасса̄мимам̣ дхаммам̣, бха̄витака̄йомхи бха̄витасӣло бха̄витачитто бха̄витапан̃н̃о’ти. тан̃че, а̄вусо, бхиккхум̣ лобхо на̄бхибхуййа тит̣т̣хати, досо… мохо… кодхо… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со… маччхарийам̣… па̄пика̄ исса̄… па̄пика̄ иччха̄ на̄бхибхуййа тит̣т̣хати, со евамасса ведитаббо – ‘татха̄ айама̄йасма̄ паджа̄на̄ти йатха̄ паджа̄нато лобхо на хоти, татха̄химам̣ а̄йасмантам̣ лобхо на̄бхибхуййа тит̣т̣хати; татха̄ айама̄йасма̄ паджа̄на̄ти йатха̄ паджа̄нато досо на хоти… мохо… кодхо… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со… маччхарийам̣… па̄пика̄ исса̄… па̄пика̄ иччха̄ на хоти, татха̄химам̣ а̄йасмантам̣ па̄пика̄ иччха̄ на̄бхибхуййа тит̣т̣хатӣ’’’ти. чатуттхам̣.
5. касин̣асуттам̣
25. [дӣ. ни. 3.346, 360; а. ни. 10.29] ‘‘дасайима̄ни, бхиккхаве, касин̣а̄йатана̄ни. катама̄ни даса? патхавӣкасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти уддхам̣ адхо тирийам̣ адвайам̣ аппама̄н̣ам̣; а̄покасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти…пе… теджокасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти… ва̄йокасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти… нӣлакасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти… пӣтакасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти… лохитакасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти… ода̄такасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти… а̄ка̄сакасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти… вин̃н̃а̄н̣акасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти уддхам̣ адхо тирийам̣ адвайам̣ аппама̄н̣ам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, даса касин̣а̄йатана̄нӣ’’ти. пан̃чамам̣.
6. ка̄л̣ӣсуттам̣
26. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ маха̄качча̄но авантӣсу вихарати курарагхаре [гулагхаре (ка.) курурагхаре маха̄ва. 257] паватте паббате. атха кхо ка̄л̣ӣ упа̄сика̄ курарагхарика̄ йена̄йасма̄ маха̄качча̄но тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ маха̄качча̄нам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинна̄ кхо ка̄л̣ӣ упа̄сика̄ курарагхарика̄ а̄йасмантам̣ маха̄качча̄нам̣ етадавоча – ‘‘вуттамидам̣, бханте, бхагавата̄ кума̄рипан̃хесу –
‘аттхасса паттим̣ хадайасса сантим̣,
джетва̄на сенам̣ пийаса̄тарӯпам̣;
екохам̣ [ека̄хам̣ (ка.)] джха̄йам̣ сукхаманубодхим̣,
тасма̄ джанена на кароми саккхим̣ [сакхим̣ (ка.) сам̣. ни. 1.161 пасситаббам̣];
саккхӣ [сакхӣ (ка.)] на сампаджджати кеначи ме’ти.
‘‘имасса кхо, бханте, бхагавата̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса катхам̣ виттха̄рена аттхо дат̣т̣хаббо’’ти?
‘‘патхавӣкасин̣асама̄паттипарама̄ кхо, бхагини, еке саман̣абра̄хман̣а̄ ‘аттхо’ти абхиниббаттесум̣ [аттха̄бхиниббаттесум̣ (сӣ. сйа̄.)]. йа̄вата̄ кхо, бхагини, патхавӣкасин̣асама̄паттипарамата̄, тадабхин̃н̃а̄си бхагава̄. тадабхин̃н̃а̄йа бхагава̄ асса̄дамаддаса [а̄димаддаса (сӣ. сйа̄.)] а̄дӣнавамаддаса ниссаран̣амаддаса магга̄магган̃а̄н̣адассанамаддаса. тасса асса̄дадассанахету а̄дӣнавадассанахету ниссаран̣адассанахету магга̄магган̃а̄н̣адассанахету аттхасса патти хадайасса санти видита̄ хоти.
‘‘а̄покасин̣асама̄паттипарама̄ кхо, бхагини…пе… теджокасин̣асама̄паттипарама̄ кхо, бхагини… ва̄йокасин̣асама̄паттипарама̄ кхо, бхагини… нӣлакасин̣асама̄паттипарама̄ кхо, бхагини… пӣтакасин̣асама̄паттипарама̄ кхо, бхагини… лохитакасин̣асама̄паттипарама̄ кхо, бхагини… ода̄такасин̣асама̄паттипарама̄ кхо, бхагини… а̄ка̄сакасин̣асама̄паттипарама̄ кхо, бхагини… вин̃н̃а̄н̣акасин̣асама̄паттипарама̄ кхо, бхагини, еке саман̣абра̄хман̣а̄ ‘аттхо’ти абхиниббаттесум̣. йа̄вата̄ кхо, бхагини, вин̃н̃а̄н̣акасин̣асама̄паттипарамата̄, тадабхин̃н̃а̄си бхагава̄. тадабхин̃н̃а̄йа бхагава̄ асса̄дамаддаса а̄дӣнавамаддаса ниссаран̣амаддаса магга̄магган̃а̄н̣адассанамаддаса. тасса асса̄дадассанахету а̄дӣнавадассанахету ниссаран̣адассанахету магга̄магган̃а̄н̣адассанахету аттхасса патти хадайасса санти видита̄ хоти. ити кхо, бхагини, йам̣ там̣ вуттам̣ бхагавата̄ кума̄рипан̃хесу –
‘аттхасса паттим̣ хадайасса сантим̣,
джетва̄на сенам̣ пийаса̄тарӯпам̣;
екохам̣ джха̄йам̣ сукхаманубодхим̣,
тасма̄ джанена на кароми саккхим̣;
саккхӣ на сампаджджати кеначи ме’ти.
‘‘имасса кхо, бхагини, бхагавата̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса евам̣ виттха̄рена аттхо дат̣т̣хаббо’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. пат̣хамамаха̄пан̃ха̄суттам̣
27. екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. атха кхо самбахула̄ бхиккхӯ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа са̄ваттхим̣ пин̣д̣а̄йа пависим̣су. атха кхо тесам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘атиппаго кхо та̄ва са̄ваттхийам̣ пин̣д̣а̄йа чаритум̣; йам̣нӯна майам̣ йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇камеййа̄ма̄’’ти.
атха кхо те бхиккхӯ йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ техи ан̃н̃атиттхийехи парибба̄джакехи саддхим̣ саммодим̣су. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинне кхо те бхиккхӯ те ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ етадавочум̣ –
‘‘саман̣о, а̄вусо, готамо са̄вака̄нам̣ евам̣ дхаммам̣ десети – ‘етха тумхе, бхиккхаве, саббам̣ дхаммам̣ абхиджа̄на̄тха, саббам̣ дхаммам̣ абхин̃н̃а̄йа вихаратха̄’ти; майампи кхо, а̄вусо, са̄вака̄нам̣ евам̣ дхаммам̣ десема – ‘етха тумхе, а̄вусо, саббам̣ дхаммам̣ абхиджа̄на̄тха, саббам̣ дхаммам̣ абхин̃н̃а̄йа вихаратха̄’ти. идха но, а̄вусо, ко висесо ко адхиппайа̄со ким̣ на̄на̄каран̣ам̣ саман̣асса ва̄ готамасса амха̄кам̣ ва̄, йадидам̣ дхаммадесана̄йа ва̄ дхаммадесанам̣ ануса̄санийа̄ ва̄ ануса̄сани’’нти?
атха кхо те бхиккхӯ тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ бха̄ситам̣ нева абхинандим̣су наппат̣иккосим̣су. анабхинандитва̄ аппат̣иккоситва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ паккамим̣су – ‘‘бхагавато сантике етасса бха̄ситасса аттхам̣ а̄джа̄нисса̄ма̄’’ти.
атха кхо те бхиккхӯ са̄ваттхийам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканта̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ –
‘‘идха майам̣, бханте, пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа са̄ваттхим̣ пин̣д̣а̄йа пависимха̄. тесам̣ но, бханте, амха̄кам̣ етадахоси – ‘атиппаго кхо та̄ва са̄ваттхийам̣ пин̣д̣а̄йа чаритум̣; йам̣нӯна майам̣ йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇камеййа̄ма̄’ти. атха кхо майам̣, бханте, йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇камимха̄; упасан̇камитва̄ техи ан̃н̃атиттхийехи парибба̄джакехи саддхим̣ саммодимха̄. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдимха̄. екамантам̣ нисинне кхо, бханте, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ амхе етадавочум̣ –
‘саман̣о, а̄вусо, готамо са̄вака̄нам̣ евам̣ дхаммам̣ десети – етха тумхе, бхиккхаве, саббам̣ дхаммам̣ абхиджа̄на̄тха, саббам̣ дхаммам̣ абхин̃н̃а̄йа вихаратха̄ти; майампи кхо, а̄вусо, са̄вака̄нам̣ евам̣ дхаммам̣ десема – етха тумхе, а̄вусо, саббам̣ дхаммам̣ абхиджа̄на̄тха, саббам̣ дхаммам̣ абхин̃н̃а̄йа вихаратха̄ти. идха но, а̄вусо, ко висесо ко адхиппайа̄со ким̣ на̄на̄каран̣ам̣ саман̣асса ва̄ готамасса амха̄кам̣ ва̄, йадидам̣ дхаммадесана̄йа ва̄ дхаммадесанам̣ ануса̄санийа̄ ва̄ ануса̄сани’нти?
‘‘атха кхо майам̣, бханте, тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ бха̄ситам̣ нева абхинандимха̄ наппат̣иккосимха̄. анабхинандитва̄ аппат̣иккоситва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ паккамимха̄ – ‘бхагавато сантике етасса бха̄ситасса аттхам̣ а̄джа̄нисса̄ма̄’’’ти.
‘‘евам̣ва̄дино, бхиккхаве, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евамассу вачанӣйа̄ – ‘еко, а̄вусо, пан̃хо еко уддесо екам̣ веййа̄каран̣ам̣, две пан̃ха̄ две уддеса̄ две веййа̄каран̣а̄ни, тайо пан̃ха̄ тайо уддеса̄ тӣн̣и веййа̄каран̣а̄ни, чатта̄ро пан̃ха̄ чатта̄ро уддеса̄ чатта̄ри веййа̄каран̣а̄ни, пан̃ча пан̃ха̄ пан̃чуддеса̄ пан̃ча веййа̄каран̣а̄ни, чха пан̃ха̄ чха уддеса̄ чха веййа̄каран̣а̄ни, сатта пан̃ха̄ саттуддеса̄ сатта веййа̄каран̣а̄ни, ат̣т̣ха пан̃ха̄ ат̣т̣худдеса̄ ат̣т̣ха веййа̄каран̣а̄ни, нава пан̃ха̄ навуддеса̄ нава веййа̄каран̣а̄ни, даса пан̃ха̄ дасуддеса̄ даса веййа̄каран̣а̄нӣ’ти. евам̣ пут̣т̣ха̄, бхиккхаве, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ на чева сампа̄йиссанти, уттари ча вигха̄там̣ а̄паджджиссанти. там̣ кисса хету? йатха̄ там̣, бхиккхаве, ависайасмим̣. на̄хам̣ там̣, бхиккхаве, пасса̄ми садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа йо имесам̣ пан̃ха̄нам̣ веййа̄каран̣ена читтам̣ а̄ра̄дхеййа, ан̃н̃атра татха̄гатена ва̄ татха̄гатаса̄вакена ва̄ ито ва̄ пана сутва̄.
‘‘‘еко пан̃хо еко уддесо екам̣ веййа̄каран̣а’нти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? екадхамме, бхиккхаве, бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. катамасмим̣ екадхамме? ‘саббе сатта̄ а̄ха̄рат̣т̣хитика̄’ – имасмим̣ кхо, бхиккхаве, екадхамме бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. ‘еко пан̃хо еко уддесо екам̣ веййа̄каран̣а’нти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘‘две пан̃ха̄ две уддеса̄ две веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? двӣсу, бхиккхаве, дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. катамесу двӣсу? на̄ме ча рӯпе ча – имесу кхо, бхиккхаве, двӣсу дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. ‘две пан̃ха̄ две уддеса̄ две веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘‘тайо пан̃ха̄ тайо уддеса̄ тӣн̣и веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? тӣсу, бхиккхаве, дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. катамесу тӣсу? тӣсу ведана̄су – имесу кхо, бхиккхаве, тӣсу дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. ‘тайо пан̃ха̄ тайо уддеса̄ тӣн̣и веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘‘чатта̄ро пан̃ха̄ чатта̄ро уддеса̄ чатта̄ри веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? чатӯсу, бхиккхаве, дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. катамесу чатӯсу? чатӯсу а̄ха̄ресу – имесу кхо, бхиккхаве, чатӯсу дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. ‘чатта̄ро пан̃ха̄ чатта̄ро уддеса̄ чатта̄ри веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘‘пан̃ча пан̃ха̄ пан̃чуддеса̄ пан̃ча веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? пан̃часу, бхиккхаве, дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. катамесу пан̃часу? пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу – имесу кхо, бхиккхаве, пан̃часу дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. ‘пан̃ча пан̃ха̄ пан̃чуддеса̄ пан̃ча веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘‘чха пан̃ха̄ чха уддеса̄ чха веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? чхасу, бхиккхаве, дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. катамесу чхасу? чхасу аджджхаттикесу а̄йатанесу – имесу кхо, бхиккхаве, чхасу дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. ‘чха пан̃ха̄ чха уддеса̄ чха веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘‘сатта пан̃ха̄ саттуддеса̄ сатта веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? саттасу, бхиккхаве, дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. катамесу саттасу? саттасу вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитӣсу – имесу кхо, бхиккхаве, саттасу дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. ‘сатта пан̃ха̄ саттуддеса̄ сатта веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘‘ат̣т̣ха пан̃ха̄ ат̣т̣худдеса̄ ат̣т̣ха веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? ат̣т̣хасу, бхиккхаве, дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. катамесу ат̣т̣хасу? ат̣т̣хасу локадхаммесу – имесу кхо, бхиккхаве, ат̣т̣хасу дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но…пе… дуккхассантакаро хоти. ‘ат̣т̣ха пан̃ха̄ ат̣т̣худдеса̄ ат̣т̣ха веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘‘нава пан̃ха̄ навуддеса̄ нава веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? навасу, бхиккхаве, дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. катамесу навасу? навасу сатта̄ва̄сесу – имесу кхо, бхиккхаве, навасу дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. ‘нава пан̃ха̄ навуддеса̄ нава веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘‘даса пан̃ха̄ дасуддеса̄ даса веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? дасасу, бхиккхаве, дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. катамесу дасасу? дасасу акусалесу каммапатхесу – имесу кхо, бхиккхаве, дасасу дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. ‘даса пан̃ха̄ дасуддеса̄ даса веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ идаметам̣ пат̣ичча вутта’’нти. саттамам̣.
8. дутийамаха̄пан̃ха̄суттам̣
28. екам̣ самайам̣ бхагава̄ каджан̇гала̄йам̣ вихарати вел̣уване. атха кхо самбахула̄ каджан̇галака̄ упа̄сака̄ йена каджан̇галика̄ бхиккхунӣ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ каджан̇галикам̣ бхиккхуним̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо каджан̇галака̄ упа̄сака̄ каджан̇галикам̣ бхиккхуним̣ етадавочум̣ –
‘‘вуттамидам̣, аййе, бхагавата̄ маха̄пан̃хесу – ‘еко пан̃хо еко уддесо екам̣ веййа̄каран̣ам̣, две пан̃ха̄ две уддеса̄ две веййа̄каран̣а̄ни, тайо пан̃ха̄ тайо уддеса̄ тӣн̣и веййа̄каран̣а̄ни, чатта̄ро пан̃ха̄ чатта̄ро уддеса̄ чатта̄ри веййа̄каран̣а̄ни, пан̃ча пан̃ха̄ пан̃чуддеса̄ пан̃ча веййа̄каран̣а̄ни, чха пан̃ха̄ чха уддеса̄ чха веййа̄каран̣а̄ни, сатта пан̃ха̄ саттуддеса̄ сатта веййа̄каран̣а̄ни, ат̣т̣ха пан̃ха̄ ат̣т̣худдеса̄ ат̣т̣ха веййа̄каран̣а̄ни, нава пан̃ха̄ навуддеса̄ нава веййа̄каран̣а̄ни, даса пан̃ха̄ дасуддеса̄ даса веййа̄каран̣а̄нӣ’ти. имасса ну кхо, аййе, бхагавата̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса катхам̣ виттха̄рена аттхо дат̣т̣хаббо’’ти?
‘‘на кхо панетам̣, а̄вусо, бхагавато саммукха̄ сутам̣ саммукха̄ пат̣иггахитам̣, напи манобха̄ванӣйа̄нам̣ бхиккхӯнам̣ саммукха̄ сутам̣ саммукха̄ пат̣иггахитам̣; апи ча, йатха̄ меттха кха̄йати там̣ сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха, бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, аййе’’ти, кхо каджан̇галака̄ упа̄сака̄ каджан̇галика̄йа бхиккхунийа̄ паччассосум̣. каджан̇галика̄ бхиккхунӣ етадавоча –
‘‘‘еко пан̃хо еко уддесо екам̣ веййа̄каран̣а’нти, ити кхо панетам̣ вуттам̣ бхагавата̄. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? екадхамме, а̄вусо, бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. катамасмим̣ екадхамме? саббе сатта̄ а̄ха̄рат̣т̣хитика̄ – имасмим̣ кхо, а̄вусо, екадхамме бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. ‘еко пан̃хо еко уддесо екам̣ веййа̄каран̣анти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ бхагавата̄ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘‘две пан̃ха̄ две уддеса̄ две веййа̄каран̣а̄нӣ’ти ити, кхо панетам̣ вуттам̣ бхагавата̄. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? двӣсу, а̄вусо, дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. катамесу двӣсу? на̄ме ча рӯпе ча…пе… катамесу тӣсу? тӣсу ведана̄су – имесу кхо, а̄вусо, тӣсу дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. ‘тайо пан̃ха̄ тайо уддеса̄ тӣн̣и веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ бхагавата̄ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘‘чатта̄ро пан̃ха̄ чатта̄ро уддеса̄ чатта̄ри веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣ бхагавата̄. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? чатӯсу, а̄вусо, дхаммесу бхиккху самма̄ субха̄витачитто самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. катамесу чатӯсу? чатӯсу сатипат̣т̣ха̄несу – имесу кхо, а̄вусо, чатӯсу дхаммесу бхиккху самма̄ субха̄витачитто самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. ‘чатта̄ро пан̃ха̄ чатта̄ро уддеса̄ чатта̄ри веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ бхагавата̄ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘‘пан̃ча пан̃ха̄ пан̃чуддеса̄ пан̃ча веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣ бхагавата̄. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? пан̃часу, а̄вусо, дхаммесу бхиккху самма̄ субха̄витачитто самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. катамесу пан̃часу? пан̃часу индрийесу…пе… катамесу чхасу? чхасу ниссаран̣ӣйа̄су дха̄тӯсу…пе… катамесу саттасу? саттасу боджджхан̇гесу…пе… катамесу ат̣т̣хасу? ат̣т̣хасу арийаат̣т̣хан̇гикамаггесу – имесу кхо, а̄вусо, ат̣т̣хасу дхаммесу бхиккху самма̄ субха̄витачитто самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. ‘ат̣т̣ха пан̃ха̄ ат̣т̣худдеса̄ ат̣т̣ха веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ бхагавата̄ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘‘нава пан̃ха̄ навуддеса̄ нава веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣ бхагавата̄. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? навасу, а̄вусо, дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. катамесу навасу? навасу сатта̄ва̄сесу – имесу кхо, а̄вусо, навасу дхаммесу бхиккху самма̄ ниббиндама̄но самма̄ вираджджама̄но самма̄ вимуччама̄но самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. ‘нава пан̃ха̄ навуддеса̄ нава веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ бхагавата̄ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘‘даса пан̃ха̄ дасуддеса̄ даса веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣ бхагавата̄. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? дасасу, а̄вусо, дхаммесу бхиккху самма̄ субха̄витачитто самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. катамесу дасасу? дасасу кусалесу каммапатхесу – имесу кхо, а̄вусо, дасасу дхаммесу бхиккху самма̄ субха̄витачитто самма̄ парийантадасса̄вӣ саммадаттхам̣ абхисамечча дит̣т̣хева дхамме дуккхассантакаро хоти. ‘даса пан̃ха̄ дасуддеса̄ даса веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣ бхагавата̄ идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.
‘‘ити кхо, а̄вусо, йам̣ там̣ вуттам̣ бхагавата̄ сам̣кхиттена бха̄сита̄су маха̄пан̃ха̄су – ‘еко пан̃хо еко уддесо екам̣ веййа̄каран̣ам̣…пе… даса пан̃ха̄ дасуддеса̄ даса веййа̄каран̣а̄нӣ’ти, имасса кхо ахам̣, а̄вусо, бхагавата̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса евам̣ виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄на̄ми. а̄кан̇кхама̄на̄ ча пана тумхе, а̄вусо, бхагавантан̃н̃ева упасан̇камитва̄ етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄тха. йатха̄ во [йатха̄ кхо (ка.), йатха̄ но (бахӯсу) а. ни. 10.115, 172 пана па̄т̣хабхедо наттхи] бхагава̄ бйа̄кароти татха̄ нам̣ дха̄реййа̄тха̄’’ти. ‘‘евам̣, аййе’’ти кхо каджан̇галака̄ упа̄сака̄ каджан̇галика̄йа кхо бхиккхунийа̄ бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ каджан̇галикам̣ бхиккхуним̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо каджан̇галака̄ упа̄сака̄ йа̄ватако ахоси каджан̇галика̄йа бхиккхунийа̄ саддхим̣ катха̄салла̄по, там̣ саббам̣ бхагавато а̄рочесум̣.
‘‘са̄дху са̄дху, гахапатайо! пан̣д̣ита̄, гахапатайо, каджан̇галика̄ бхиккхунӣ. маха̄пан̃н̃а̄, гахапатайо, каджан̇галика̄ бхиккхунӣ. ман̃чепи тумхе, гахапатайо, упасан̇камитва̄ етаматтхам̣ пат̣ипуччхеййа̄тха, ахампи четам̣ евамевам̣ [евамева (ка.) ма. ни. 1.205 пасситаббам̣] бйа̄кареййам̣ йатха̄ там̣ каджан̇галика̄йа бхиккхунийа̄ бйа̄катам̣. есо чева тасса [есо чеветасса (ма. ни. 1.205)] аттхо. еван̃ча нам̣ дха̄реййа̄тха̄’’ти. ат̣т̣хамам̣.
9. пат̣хамакосаласуттам̣
29. ‘‘йа̄вата̄, бхиккхаве, ка̄сикосала̄, йа̄вата̄ ран̃н̃о пасенадисса косаласса виджитам̣ [виджите (сӣ. ка.)], ра̄джа̄ таттха пасенади косало аггамаккха̄йати. ран̃н̃опи кхо, бхиккхаве, пасенадисса косаласса аттхева ан̃н̃атхаттам̣ аттхи випарин̣а̄мо. евам̣ пассам̣, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако тасмимпи ниббиндати. тасмим̣ ниббинданто агге вираджджати, пагева хӣнасмим̣.
‘‘йа̄вата̄, бхиккхаве, чандимасӯрийа̄ парихаранти диса̄ бханти вирочама̄на̄, та̄ва сахассадха̄ локо. тасмим̣ сахассадха̄ локе сахассам̣ чанда̄нам̣ сахассам̣ сӯрийа̄нам̣ [сурийа̄нам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] сахассам̣ синерупаббатара̄джа̄нам̣ сахассам̣ джамбудӣпа̄нам̣ сахассам̣ апарагойа̄на̄нам̣ сахассам̣ уттаракурӯнам̣ сахассам̣ пуббавидеха̄нам̣ чатта̄ри маха̄самуддасахасса̄ни чатта̄ри маха̄ра̄джасахасса̄ни сахассам̣ ча̄тумаха̄ра̄джика̄нам̣ сахассам̣ та̄ватим̣са̄нам̣ сахассам̣ йа̄ма̄нам̣ сахассам̣ тусита̄нам̣ сахассам̣ нимма̄наратӣнам̣ сахассам̣ параниммитавасаваттӣнам̣ сахассам̣ брахмалока̄нам̣. йа̄вата̄, бхиккхаве, сахассӣ локадха̄ту, маха̄брахма̄ таттха аггамаккха̄йати. маха̄брахмунопи кхо, бхиккхаве, аттхева ан̃н̃атхаттам̣ аттхи випарин̣а̄мо. евам̣ пассам̣, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако тасмимпи ниббиндати. тасмим̣ ниббинданто агге вираджджати, пагева хӣнасмим̣.
‘‘хоти со, бхиккхаве, самайо йам̣ айам̣ локо сам̣ват̣т̣ати. сам̣ват̣т̣ама̄не, бхиккхаве, локе йебхуййена сатта̄ а̄бхассарасам̣ваттаника̄ [а̄бхассараваттаника̄ (сӣ. сйа̄.)] бхаванти. те таттха хонти маномайа̄ пӣтибхаккха̄ сайам̣пабха̄ анталиккхечара̄ субхат̣т̣ха̄йино чирам̣ дӣгхамаддха̄нам̣ тит̣т̣ханти. сам̣ват̣т̣ама̄не, бхиккхаве, локе а̄бхассара̄ дева̄ аггамаккха̄йанти. а̄бхассара̄нампи кхо, бхиккхаве, дева̄нам̣ аттхева ан̃н̃атхаттам̣ аттхи випарин̣а̄мо. евам̣ пассам̣, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако тасмимпи ниббиндати. тасмим̣ ниббинданто агге вираджджати, пагева хӣнасмим̣.
[а. ни. 10.25] ‘‘дасайима̄ни, бхиккхаве, касин̣а̄йатана̄ни. катама̄ни даса? патхавӣкасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти уддхам̣ адхо тирийам̣ адвайам̣ аппама̄н̣ам̣; а̄покасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти…пе… теджокасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти… ва̄йокасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти… нӣлакасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти… пӣтакасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти… лохитакасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти… ода̄такасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти… а̄ка̄сакасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти… вин̃н̃а̄н̣акасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти уддхам̣ адхо тирийам̣ адвайам̣ аппама̄н̣ам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, даса касин̣а̄йатана̄ни.
‘‘етадаггам̣, бхиккхаве, имесам̣ дасаннам̣ касин̣а̄йатана̄нам̣ йадидам̣ вин̃н̃а̄н̣акасин̣ам̣ еко сан̃джа̄на̄ти уддхам̣ адхо тирийам̣ адвайам̣ аппама̄н̣ам̣. евам̣сан̃н̃инопи кхо, бхиккхаве, санти сатта̄. евам̣сан̃н̃ӣнампи кхо, бхиккхаве, сатта̄нам̣ аттхева ан̃н̃атхаттам̣ аттхи випарин̣а̄мо. евам̣ пассам̣, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако тасмимпи ниббиндати. тасмим̣ ниббинданто агге вираджджати, пагева хӣнасмим̣.
[дӣ. ни. 3.338, 358; а. ни. 8.64] ‘‘ат̣т̣хима̄ни, бхиккхаве, абхибха̄йатана̄ни. катама̄ни ат̣т̣ха? аджджхаттам̣ рӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати паритта̄ни суван̣н̣адуббан̣н̣а̄ни; ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми пасса̄мӣ’ти, евам̣сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ пат̣хамам̣ абхибха̄йатанам̣.
‘‘аджджхаттам̣ рӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати аппама̄н̣а̄ни суван̣н̣адуббан̣н̣а̄ни; ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми пасса̄мӣ’ти, евам̣сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ дутийам̣ абхибха̄йатанам̣.
‘‘аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати паритта̄ни суван̣н̣адуббан̣н̣а̄ни; ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми пасса̄мӣ’ти, евам̣сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ татийам̣ абхибха̄йатанам̣.
‘‘аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати аппама̄н̣а̄ни суван̣н̣адуббан̣н̣а̄ни; ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми пасса̄мӣ’ти, евам̣сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ чатуттхам̣ абхибха̄йатанам̣.
‘‘аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати нӣла̄ни нӣлаван̣н̣а̄ни нӣланидассана̄ни нӣланибха̄са̄ни. сеййатха̄пи на̄ма ума̄пуппхам̣ нӣлам̣ нӣлаван̣н̣ам̣ нӣланидассанам̣ нӣланибха̄сам̣, сеййатха̄ ва̄ пана там̣ ваттхам̣ ба̄ра̄н̣асеййакам̣ убхатобха̄гавимат̣т̣хам̣ нӣлам̣ нӣлаван̣н̣ам̣ нӣланидассанам̣ нӣланибха̄сам̣; евамевам̣ аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати нӣла̄ни нӣлаван̣н̣а̄ни нӣланидассана̄ни нӣланибха̄са̄ни; ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми пасса̄мӣ’ти, евам̣сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ пан̃чамам̣ абхибха̄йатанам̣.
‘‘аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати пӣта̄ни пӣтаван̣н̣а̄ни пӣтанидассана̄ни пӣтанибха̄са̄ни. сеййатха̄пи на̄ма кан̣ика̄рапуппхам̣ пӣтам̣ пӣтаван̣н̣ам̣ пӣтанидассанам̣ пӣтанибха̄сам̣, сеййатха̄ ва̄ пана там̣ ваттхам̣ ба̄ра̄н̣асеййакам̣ убхатобха̄гавимат̣т̣хам̣ пӣтам̣ пӣтаван̣н̣ам̣ пӣтанидассанам̣ пӣтанибха̄сам̣; евамевам̣ аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати пӣта̄ни пӣтаван̣н̣а̄ни пӣтанидассана̄ни пӣтанибха̄са̄ни; ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми пасса̄мӣ’ти, евам̣сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ чхат̣т̣хам̣ абхибха̄йатанам̣.
‘‘аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати лохитака̄ни лохитакаван̣н̣а̄ни лохитаканидассана̄ни лохитаканибха̄са̄ни. сеййатха̄пи на̄ма бандхуджӣвакапуппхам̣ лохитакам̣ лохитакаван̣н̣ам̣ лохитаканидассанам̣ лохитаканибха̄сам̣, сеййатха̄ ва̄ пана там̣ ваттхам̣ ба̄ра̄н̣асеййакам̣ убхатобха̄гавимат̣т̣хам̣ лохитакам̣ лохитакаван̣н̣ам̣ лохитаканидассанам̣ лохитаканибха̄сам̣; евамевам̣ аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати лохитака̄ни лохитакаван̣н̣а̄ни лохитаканидассана̄ни лохитаканибха̄са̄ни; ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми пасса̄мӣ’ти, евам̣сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ саттамам̣ абхибха̄йатанам̣.
‘‘аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати ода̄та̄ни ода̄таван̣н̣а̄ни ода̄танидассана̄ни ода̄танибха̄са̄ни. сеййатха̄пи на̄ма осадхита̄рака̄ ода̄та̄ ода̄таван̣н̣а̄ ода̄танидассана̄ ода̄танибха̄са̄, сеййатха̄ ва̄ пана там̣ ваттхам̣ ба̄ра̄н̣асеййакам̣ убхатобха̄гавимат̣т̣хам̣ ода̄там̣ ода̄таван̣н̣ам̣ ода̄танидассанам̣ ода̄танибха̄сам̣; евамевам̣ аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати ода̄та̄ни ода̄таван̣н̣а̄ни ода̄танидассана̄ни ода̄танибха̄са̄ни; ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми пасса̄мӣ’ти, евам̣сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ ат̣т̣хамам̣ абхибха̄йатанам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, ат̣т̣ха абхибха̄йатана̄ни.
‘‘етадаггам̣, бхиккхаве, имесам̣ ат̣т̣ханнам̣ абхибха̄йатана̄нам̣ йадидам̣ аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати ода̄та̄ни ода̄таван̣н̣а̄ни ода̄танидассана̄ни ода̄танибха̄са̄ни; ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми пасса̄мӣ’ти, евам̣сан̃н̃ӣ хоти. евам̣сан̃н̃инопи кхо, бхиккхаве, санти сатта̄. евам̣сан̃н̃ӣнампи кхо, бхиккхаве, сатта̄нам̣ аттхева ан̃н̃атхаттам̣ аттхи випарин̣а̄мо. евам̣ пассам̣, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако тасмимпи ниббиндати. тасмим̣ ниббинданто агге вираджджати, пагева хӣнасмим̣.
‘‘чатассо има̄, бхиккхаве, пат̣ипада̄. катама̄ чатассо? дуккха̄ пат̣ипада̄ дандха̄бхин̃н̃а̄, дуккха̄ пат̣ипада̄ кхиппа̄бхин̃н̃а̄, сукха̄ пат̣ипада̄ дандха̄бхин̃н̃а̄, сукха̄ пат̣ипада̄ кхиппа̄бхин̃н̃а̄ – има̄ кхо, бхиккхаве, чатассо пат̣ипада̄.
‘‘етадаггам̣, бхиккхаве, има̄сам̣ чатуннам̣ пат̣ипада̄нам̣ йадидам̣ сукха̄ пат̣ипада̄ кхиппа̄бхин̃н̃а̄. евам̣пат̣ипанна̄пи кхо, бхиккхаве, санти сатта̄. евам̣пат̣ипанна̄нампи кхо, бхиккхаве, сатта̄нам̣ аттхева ан̃н̃атхаттам̣ аттхи випарин̣а̄мо. евам̣ пассам̣, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако тасмимпи ниббиндати. тасмим̣ ниббинданто агге вираджджати, пагева хӣнасмим̣.
‘‘чатассо има̄, бхиккхаве, сан̃н̃а̄. катама̄ чатассо? париттамеко сан̃джа̄на̄ти, махаггатамеко сан̃джа̄на̄ти, аппама̄н̣амеко сан̃джа̄на̄ти, ‘наттхи кин̃чӣ’ти а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанамеко сан̃джа̄на̄ти – има̄ кхо, бхиккхаве, чатассо сан̃н̃а̄.
‘‘етадаггам̣, бхиккхаве, има̄сам̣ чатуннам̣ сан̃н̃а̄нам̣ йадидам̣ ‘наттхи кин̃чӣ’ти а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанамеко сан̃джа̄на̄ти. евам̣сан̃н̃инопи кхо, бхиккхаве, санти сатта̄. евам̣сан̃н̃ӣнампи кхо, бхиккхаве, сатта̄нам̣ аттхева ан̃н̃атхаттам̣ аттхи випарин̣а̄мо. евам̣ пассам̣, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако тасмимпи ниббиндати. тасмим̣ ниббинданто агге вираджджати, пагева хӣнасмим̣.
‘‘етадаггам̣, бхиккхаве, ба̄хирака̄нам̣ дит̣т̣хигата̄нам̣ йадидам̣ ‘но чассам̣, но ча ме сийа̄, на бхависса̄ми, на ме бхависсатӣ’ти. евам̣дит̣т̣хино, бхиккхаве, етам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ – ‘йа̄ ча̄йам̣ бхаве аппат̣икулйата̄, са̄ часса на бхависсати; йа̄ ча̄йам̣ бхаваниродхе па̄т̣икулйата̄, са̄ часса на бхависсатӣ’ти. евам̣дит̣т̣хинопи кхо, бхиккхаве, санти сатта̄. евам̣дит̣т̣хӣнампи кхо, бхиккхаве, сатта̄нам̣ аттхева ан̃н̃атхаттам̣ аттхи випарин̣а̄мо. евам̣ пассам̣, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако тасмимпи ниббиндати. тасмим̣ ниббинданто агге вираджджати, пагева хӣнасмим̣.
‘‘санти, бхиккхаве, еке саман̣абра̄хман̣а̄ параматтхависуддхим̣ пан̃н̃а̄пенти. етадаггам̣, бхиккхаве, параматтхависуддхим̣ пан̃н̃а̄пента̄нам̣ йадидам̣ саббасо а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. те тадабхин̃н̃а̄йа тасса саччхикирийа̄йа дхаммам̣ десенти. евам̣ва̄динопи кхо, бхиккхаве, санти сатта̄. евам̣ва̄дӣнампи кхо, бхиккхаве, сатта̄нам̣ аттхева ан̃н̃атхаттам̣ аттхи випарин̣а̄мо. евам̣ пассам̣, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако тасмимпи ниббиндати. тасмим̣ ниббинданто агге вираджджати, пагева хӣнасмим̣.
‘‘санти, бхиккхаве, еке саман̣абра̄хман̣а̄ парамадит̣т̣хадхамманибба̄нам̣ пан̃н̃а̄пенти. етадаггам̣, бхиккхаве, парамадит̣т̣хадхамманибба̄нам̣ пан̃н̃а̄пента̄нам̣ йадидам̣ чханнам̣ пхасса̄йатана̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ видитва̄ анупа̄да̄ вимоккхо. евам̣ва̄дим̣ кхо мам̣, бхиккхаве, евамаккха̄йим̣ еке саман̣абра̄хман̣а̄ асата̄ туччха̄ муса̄ абхӯтена аббха̄чиккханти – ‘саман̣о готамо на ка̄ма̄нам̣ парин̃н̃ам̣ пан̃н̃а̄пети, на рӯпа̄нам̣ парин̃н̃ам̣ пан̃н̃а̄пети, на ведана̄нам̣ парин̃н̃ам̣ пан̃н̃а̄петӣ’ти. ка̄ма̄нан̃ча̄хам̣, бхиккхаве, парин̃н̃ам̣ пан̃н̃а̄пеми, рӯпа̄нан̃ча парин̃н̃ам̣ пан̃н̃а̄пеми, ведана̄нан̃ча парин̃н̃ам̣ пан̃н̃а̄пеми, дит̣т̣хева дхамме ниччха̄то ниббуто сӣтибхӯто анупа̄да̄ паринибба̄нам̣ пан̃н̃а̄пемӣ’’ти. навамам̣.
10. дутийакосаласуттам̣
30. екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена ра̄джа̄ пасенади косало уййодхика̄ ниватто хоти виджитасан̇га̄мо ладдха̄дхиппа̄йо. атха кхо ра̄джа̄ пасенади косало йена а̄ра̄мо тена па̄йа̄си. йа̄ватика̄ йа̄насса бхӯми, йа̄нена гантва̄ йа̄на̄ паччорохитва̄ паттикова а̄ра̄мам̣ па̄виси. тена кхо пана самайена самбахула̄ бхиккхӯ аббхока̄се чан̇каманти. атха кхо ра̄джа̄ пасенади косало йена те бхиккхӯ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ те бхиккхӯ етадавоча – ‘‘кахам̣ ну кхо, бханте, бхагава̄ етарахи вихарати арахам̣ самма̄самбуддхо. дассанака̄ма̄ хи майам̣, бханте, там̣ бхагавантам̣ арахантам̣ самма̄самбуддха’’нти. ‘‘есо, маха̄ра̄джа, виха̄ро сам̣вутадва̄ро. тена аппасаддо упасан̇камитва̄ атарама̄но а̄линдам̣ пависитва̄ укка̄ситва̄ аггал̣ам̣ а̄кот̣ехи; вивариссати те бхагава̄ два̄ра’’нти.
атха кхо ра̄джа̄ пасенади косало йена со виха̄ро сам̣вутадва̄ро, тена аппасаддо упасан̇камитва̄ атарама̄но а̄линдам̣ пависитва̄ укка̄ситва̄ аггал̣ам̣ а̄кот̣еси. вивари бхагава̄ два̄рам̣. атха кхо ра̄джа̄ пасенади косало виха̄рам̣ пависитва̄ бхагавато па̄десу сираса̄ нипатитва̄ бхагавато па̄да̄ни мукхена ча паричумбати па̄н̣ӣхи ча парисамба̄хати на̄ман̃ча са̄вети – ‘‘ра̄джа̄хам̣, бханте, пасенади косало; ра̄джа̄хам̣, бханте, пасенади косало’’ти.
‘‘кам̣ пана твам̣, маха̄ра̄джа, аттхавасам̣ сампассама̄но имасмим̣ сарӣре еварӯпам̣ параманипаччака̄рам̣ кароси, меттӯпаха̄рам̣ упадам̣сесӣ’’ти? ‘‘катан̃н̃утам̣ кхо ахам̣, бханте, катаведитам̣ сампассама̄но бхагавати еварӯпам̣ параманипаччака̄рам̣ кароми, меттӯпаха̄рам̣ упадам̣семи.
‘‘бхагава̄ хи, бханте, бахуджанахита̄йа пат̣ипанно бахуджанасукха̄йа бахуно джанасса арийе н̃а̄йе патит̣т̣ха̄пита̄ йадидам̣ калйа̄н̣адхаммата̄йа кусаладхаммата̄йа. йампи, бханте, бхагава̄ бахуджанахита̄йа пат̣ипанно бахуджанасукха̄йа бахуно джанасса арийе н̃а̄йе патит̣т̣ха̄пита̄ йадидам̣ калйа̄н̣адхаммата̄йа кусаладхаммата̄йа, идампи кхо ахам̣, бханте, аттхавасам̣ сампассама̄но бхагавати еварӯпам̣ параманипаччака̄рам̣ кароми, меттӯпаха̄рам̣ упадам̣семи.
‘‘пуна чапарам̣, бханте, бхагава̄ сӣлава̄ вуддхасӣло арийасӣло кусаласӣло кусаласӣлена саманна̄гато. йампи, бханте, бхагава̄ сӣлава̄ вуддхасӣло арийасӣло кусаласӣло кусаласӣлена саманна̄гато, идампи кхо ахам̣, бханте, аттхавасам̣ сампассама̄но бхагавати еварӯпам̣ параманипаччака̄рам̣ кароми, меттӯпаха̄рам̣ упадам̣семи.
‘‘пуна чапарам̣, бханте, бхагава̄ дӣгхараттам̣ а̄ран̃н̃ико, аран̃н̃аванапаттха̄ни панта̄ни сена̄сана̄ни пат̣исевати. йампи, бханте, бхагава̄ дӣгхараттам̣ а̄ран̃н̃ико, аран̃н̃аванапаттха̄ни панта̄ни сена̄сана̄ни пат̣исевати, идампи кхо ахам̣, бханте, аттхавасам̣ сампассама̄но бхагавати еварӯпам̣ параманипаччака̄рам̣ кароми, меттӯпаха̄рам̣ упадам̣семи.
‘‘пуна чапарам̣, бханте, бхагава̄ сантут̣т̣хо итарӣтарачӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄рена. йампи, бханте, бхагава̄ сантут̣т̣хо итарӣтарачӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄рена, идампи кхо ахам̣, бханте, аттхавасам̣ сампассама̄но бхагавати еварӯпам̣ параманипаччака̄рам̣ кароми, меттӯпаха̄рам̣ упадам̣семи. ‘‘пуна чапарам̣, бханте, бхагава̄ а̄хунеййо па̄хунеййо даккхин̣еййо ан̃джаликаран̣ӣйо ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса. йампи, бханте, бхагава̄ а̄хунеййо па̄хунеййо даккхин̣еййо ан̃джаликаран̣ӣйо ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса, идампи кхо ахам̣, бханте, аттхавасам̣ сампассама̄но бхагавати еварӯпам̣ параманипаччака̄рам̣ кароми, меттӯпаха̄рам̣ упадам̣семи.
‘‘пуна чапарам̣, бханте, бхагава̄ йа̄йам̣ катха̄ абхисаллекхика̄ четовиваран̣асаппа̄йа̄, сеййатхидам̣ – аппиччхакатха̄ сантут̣т̣хикатха̄ павивекакатха̄ асам̣саггакатха̄ вӣрийа̄рамбхакатха̄ сӣлакатха̄ сама̄дхикатха̄ пан̃н̃а̄катха̄ вимуттикатха̄ вимуттин̃а̄н̣адассанакатха̄, еварӯпа̄йа катха̄йа ника̄мала̄бхӣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ. йампи, бханте, бхагава̄ йа̄йам̣ катха̄ абхисаллекхика̄ четовиваран̣асаппа̄йа̄, сеййатхидам̣ – аппиччхакатха̄…пе… вимуттин̃а̄н̣адассанакатха̄, еварӯпа̄йа катха̄йа ника̄мала̄бхӣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ, идампи кхо ахам̣, бханте, аттхавасам̣ сампассама̄но бхагавати еварӯпам̣ параманипаччака̄рам̣ кароми, меттӯпаха̄рам̣ упадам̣семи.
‘‘пуна чапарам̣, бханте, бхагава̄ чатуннам̣ джха̄на̄нам̣ а̄бхичетасика̄нам̣ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нам̣ ника̄мала̄бхӣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ. йампи, бханте, бхагава̄ чатуннам̣ джха̄на̄нам̣ а̄бхичетасика̄нам̣ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нам̣ ника̄мала̄бхӣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ, идампи кхо ахам̣, бханте, аттхавасам̣ сампассама̄но бхагавати еварӯпам̣ параманипаччака̄рам̣ кароми, меттӯпаха̄рам̣ упадам̣семи.
‘‘пуна чапарам̣, бханте, бхагава̄ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо тиссопи джа̄тийо чатассопи джа̄тийо пан̃чапи джа̄тийо дасапи джа̄тийо вӣсампи джа̄тийо тим̣сампи джа̄тийо чатта̄лӣсампи джа̄тийо пан̃н̃а̄сампи джа̄тийо джа̄тисатампи джа̄тисахассампи джа̄тисатасахассампи анекепи сам̣ват̣т̣акаппе анекепи виват̣т̣акаппе анекепи сам̣ват̣т̣авиват̣т̣акаппе – ‘амутра̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто амутра удапа̄дим̣; татра̄па̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто идхӯпапанно’ти. ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати. йампи, бханте, бхагава̄ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо…пе… ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, идампи кхо ахам̣, бханте, аттхавасам̣ сампассама̄но бхагавати еварӯпам̣ параманипаччака̄рам̣ кароми, меттӯпаха̄рам̣ упадам̣семи.
‘‘пуна чапарам̣, бханте, бхагава̄ диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е, сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти – ‘име вата бхонто сатта̄ ка̄йадуччаритена саманна̄гата̄ вачӣдуччаритена саманна̄гата̄ манодуччаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ упава̄дака̄ миччха̄дит̣т̣хика̄ миччха̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄, те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упапанна̄; име ва̄ пана бхонто сатта̄ ка̄йасучаритена саманна̄гата̄ вачӣсучаритена саманна̄гата̄ маносучаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ анупава̄дака̄ самма̄дит̣т̣хика̄ самма̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄, те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанна̄’ти, ити диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати…пе… йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти. йампи, бханте, бхагава̄ диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена…пе… йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти, идампи кхо ахам̣, бханте, аттхавасам̣ сампассама̄но бхагавати еварӯпам̣ параманипаччака̄рам̣ кароми, меттӯпаха̄рам̣ упадам̣семи.
‘‘пуна чапарам̣, бханте, бхагава̄ а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати. йампи, бханте, бхагава̄ а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣…пе… саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати, идампи кхо ахам̣, бханте, аттхавасам̣ сампассама̄но бхагавати еварӯпам̣ параманипаччака̄рам̣ кароми, меттӯпаха̄рам̣ упадам̣семи.
‘‘ханда ча да̄ни майам̣, бханте, гаччха̄ма. бахукичча̄ майам̣ бахукаран̣ӣйа̄’’ти. ‘‘йасса да̄ни твам̣, маха̄ра̄джа, ка̄лам̣ ман̃н̃асӣ’’ти. атха кхо ра̄джа̄ пасенади косало ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄мӣти. дасамам̣.
маха̄вагго татийо.