২. ঊনপঞ্চবন্ধনসিক্খাপদং
৬০৯. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সক্কেসু ৰিহরতি কপিলৰত্থুস্মিং নিগ্রোধারামে. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরেন কুম্ভকারেন ভিক্খূ পৰারিতা হোন্তি – ‘‘যেসং অয্যানং পত্তেন অত্থো অহং পত্তেনা’’তি. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ ন মত্তং জানিত্ৰা বহূ পত্তে ৰিঞ্ঞাপেন্তি. যেসং খুদ্দকা পত্তা তে মহন্তে পত্তে ৰিঞ্ঞাপেন্তি. যেসং মহন্তা পত্তা তে খুদ্দকে পত্তে ৰিঞ্ঞাপেন্তি. অথ খো সো কুম্ভকারো ভিক্খূনং বহূ পত্তে করোন্তো ন সক্কোতি অঞ্ঞং ৰিক্কাযিকং ভণ্ডং কাতুং, অত্তনাপি ন যাপেতি, পুত্তদারাপিস্স কিলমন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম সমণা সক্যপুত্তিযা ন মত্তং জানিত্ৰা বহূ পত্তে ৰিঞ্ঞাপেস্সন্তি! অযং ইমেসং বহূ পত্তে করোন্তো ন সক্কোতি অঞ্ঞং ৰিক্কাযিকং ভণ্ডং কাতুং, অত্তনাপি ন যাপেতি, পুত্তদারাপিস্স কিলমন্তী’’তি.
অস্সোসুং খো ভিক্খূ তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৰিপাচেন্তানং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খূ ন মত্তং জানিত্ৰা বহূ পত্তে ৰিঞ্ঞাপেস্সন্তী’’তি! অথ খো তে ভিক্খূ তে অনেকপরিযাযেন ৰিগরহিত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… সচ্চং কির, ভিক্খৰে, ভিক্খূ ন মত্তং জানিত্ৰা বহূ পত্তে ৰিঞ্ঞাপেন্তীতি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম তে, ভিক্খৰে, মোঘপুরিসা ন মত্তং জানিত্ৰা বহূ পত্তে ৰিঞ্ঞাপেস্সন্তি! নেতং, ভিক্খৰে, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… ৰিগরহিত্ৰা ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ন, ভিক্খৰে, পত্তো ৰিঞ্ঞাপেতব্বো. যো ৰিঞ্ঞাপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.
৬১০. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরস্স ভিক্খুনো পত্তো ভিন্নো হোতি. অথ খো সো ভিক্খু – ‘‘ভগৰতা পটিক্খিত্তং পত্তং ৰিঞ্ঞাপেতু’’ন্তি কুক্কুচ্চাযন্তো ন ৰিঞ্ঞাপেতি. হত্থেসু পিণ্ডায চরতি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম সমণা সক্যপুত্তিযা হত্থেসু পিণ্ডায চরিস্সন্তি, সেয্যথাপি তিত্থিযা’’তি! অস্সোসুং খো ভিক্খূ তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৰিপাচেন্তানং. অথ খো তে ভিক্খূ ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, নট্ঠপত্তস্স ৰা ভিন্নপত্তস্স ৰা পত্তং ৰিঞ্ঞাপেতু’’ন্তি.
৬১১. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ – ‘‘ভগৰতা অনুঞ্ঞাতং নট্ঠপত্তস্স ৰা ভিন্নপত্তস্স ৰা পত্তং ৰিঞ্ঞাপেতু’’ন্তি অপ্পমত্তকেনপি ভিন্নেন অপ্পমত্তকেনপি খণ্ডেন ৰিলিখিতমত্তেনপি বহূ পত্তে ৰিঞ্ঞাপেন্তি. অথ খো সো কুম্ভকারো ভিক্খূনং তথেৰ বহূ পত্তে করোন্তো ন সক্কোতি অঞ্ঞং ৰিক্কাযিকং ভণ্ডং কাতুং, অত্তনাপি ন যাপেতি, পুত্তদারাপিস্স কিলমন্তি. মনুস্সা তথেৰ উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম সমণা সক্যপুত্তিযা ন মত্তং জানিত্ৰা বহূ পত্তে ৰিঞ্ঞাপেস্সন্তি! অযং ইমেসং বহূ পত্তে করোন্তো ন সক্কোতি অঞ্ঞং ৰিক্কাযিকং ভণ্ডং কাতুং, অত্তনাপি ন যাপেতি, পুত্তদারাপিস্স কিলমন্তী’’তি.
অস্সোসুং খো ভিক্খূ তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৰিপাচেন্তানং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ অপ্পমত্তকেনপি ভিন্নেন অপ্পমত্তকেনপি খণ্ডেন ৰিলিখিতমত্তেনপি বহূ পত্তে ৰিঞ্ঞাপেস্সন্তী’’তি! অথ খো তে ভিক্খূ ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ অনেকপরিযাযেন ৰিগরহিত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কির তুম্হে, ভিক্খৰে, অপ্পমত্তকেনপি ভিন্নেন অপ্পমত্তকেনপি খণ্ডেন ৰিলিখিতমত্তেনপি বহূ পত্তে ৰিঞ্ঞাপেথা’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুরিসা, অপ্পমত্তকেনপি ভিন্নেন অপ্পমত্তকেনপি খণ্ডেন ৰিলিখিতমত্তেনপি বহূ পত্তে ৰিঞ্ঞাপেস্সথ! নেতং, মোঘপুরিসা, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৬১২. ‘‘যো পন ভিক্খু ঊনপঞ্চবন্ধনেন পত্তেন অঞ্ঞং নৰং পত্তং চেতাপেয্য, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. তেন ভিক্খুনা সো পত্তো ভিক্খুপরিসায নিস্সজ্জিতব্বো. যো চ তস্সা ভিক্খুপরিসায পত্তপরিযন্তো সো তস্স ভিক্খুনো পদাতব্বো – ‘অযং তে, ভিক্খু, পত্তো যাৰ ভেদনায ধারেতব্বো’তি. অযং তত্থ সামীচী’’তি.
৬১৩. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
ঊনপঞ্চবন্ধনো নাম পত্তো অবন্ধনো ৰা একবন্ধনো ৰা দ্ৰিবন্ধনো ৰা তিবন্ধনো ৰা চতুবন্ধনো ৰা. অবন্ধনোকাসো নাম পত্তো যস্স দ্ৰঙ্গুলা রাজি ন হোতি. বন্ধনোকাসো নাম পত্তো যস্স দ্ৰঙ্গুলা রাজি হোতি. নৰো নাম পত্তো ৰিঞ্ঞত্তিং উপাদায ৰুচ্চতি.
চেতাপেয্যাতি ৰিঞ্ঞাপেতি, পযোগে দুক্কটং. পটিলাভেন নিস্সগ্গিযো হোতি. সঙ্ঘমজ্ঝে নিস্সজ্জিতব্বো. সব্বেহেৰ অধিট্ঠিতপত্তং গহেত্ৰা সন্নিপতিতব্বং. ন লামকো পত্তো অধিট্ঠাতব্বো – ‘‘মহগ্ঘং পত্তং গহেস্সামী’’তি. সচে লামকং পত্তং অধিট্ঠেতি – ‘‘মহগ্ঘং পত্তং গহেস্সামী’’তি, আপত্তি দুক্কটস্স. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, নিস্সজ্জিতব্বো. তেন ভিক্খুনা সঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা ৰুড্ঢানং ভিক্খূনং পাদে ৰন্দিত্ৰা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো – ‘‘অযং মে, ভন্তে, পত্তো ঊনপঞ্চবন্ধনেন পত্তেন চেতাপিতো নিস্সগ্গিযো. ইমাহং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামী’’তি. নিস্সজ্জিত্ৰা আপত্তি দেসেতব্বা. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন আপত্তি পটিগ্গহেতব্বা. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু পত্তগ্গাহাপকো সম্মন্নিতব্বো – যো ন ছন্দাগতিং গচ্ছেয্য, ন দোসাগতিং গচ্ছেয্য, ন মোহাগতিং গচ্ছেয্য, ন ভযাগতিং গচ্ছেয্য, গাহিতাগাহিতঞ্চ জানেয্য. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, সম্মন্নিতব্বো. পঠমং ভিক্খু যাচিতব্বো. যাচিত্ৰা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
৬১৪. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং পত্তগ্গাহাপকং সম্মন্নেয্য. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং পত্তগ্গাহাপকং সম্মন্নতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো পত্তগ্গাহাপকস্স সম্মুতি, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘সম্মতো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো ভিক্খু পত্তগ্গাহাপকো. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.
৬১৫. তেন সম্মতেন ভিক্খুনা পত্তো গাহেতব্বো. থেরো ৰত্তব্বো – ‘‘গণ্হাতু, ভন্তে, থেরো পত্ত’’ন্তি. সচে থেরো গণ্হাতি, থেরস্স পত্তো দুতিযস্স গাহেতব্বো. ন চ তস্স অনুদ্দযতায ন গহেতব্বো. যো ন গণ্হেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অপত্তকস্স ন গাহেতব্বো. এতেনেৰ উপাযেন যাৰ সঙ্ঘনৰকা গাহেতব্বা. যো চ তস্সা ভিক্খুপরিসায পত্তপরিযন্তো, সো তস্স ভিক্খুনো পদাতব্বো – ‘‘অযং তে, ভিক্খু, পত্তো যাৰ ভেদনায ধারেতব্বো’’তি.
তেন ভিক্খুনা সো পত্তো ন অদেসে নিক্খিপিতব্বো, ন অভোগেন ভুঞ্জিতব্বো, ন ৰিস্সজ্জেতব্বো – ‘‘কথাযং পত্তো নস্সেয্য ৰা ৰিনস্সেয্য ৰা ভিজ্জেয্য ৰা’’তি? সচে অদেসে ৰা নিক্খিপতি অভোগেন ৰা ভুঞ্জতি ৰিস্সজ্জেতি ৰা, আপত্তি দুক্কটস্স.
অযং তত্থ সামীচীতি অযং তত্থ অনুধম্মতা.
৬১৬. অবন্ধনেন পত্তেন অবন্ধনং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অবন্ধনেন পত্তেন একবন্ধনং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অবন্ধনেন পত্তেন দ্ৰিবন্ধনং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অবন্ধনেন পত্তেন তিবন্ধনং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অবন্ধনেন পত্তেন চতুবন্ধনং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.
একবন্ধনেন পত্তেন অবন্ধনং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. একবন্ধনেন পত্তেন একবন্ধনং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. একবন্ধনেন পত্তেন দ্ৰিবন্ধনং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. একবন্ধনেন পত্তেন তিবন্ধনং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. একবন্ধনেন পত্তেন চতুবন্ধনং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.
দ্ৰিবন্ধনেন পত্তেন অবন্ধনং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. দ্ৰিবন্ধনেন পত্তেন একবন্ধনং পত্তং…পে… দ্ৰিবন্ধনং পত্তং… তিবন্ধনং পত্তং… চতুবন্ধনং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.
তিবন্ধনেন পত্তেন অবন্ধনং পত্তং…পে… একবন্ধনং পত্তং…পে… দ্ৰিবন্ধনং পত্তং… তিবন্ধনং পত্তং… চতুবন্ধনং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.
চতুবন্ধনেন পত্তেন অবন্ধনং পত্তং…পে… একবন্ধনং পত্তং… দ্ৰিবন্ধনং পত্তং… তিবন্ধনং পত্তং… চতুবন্ধনং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.
অবন্ধনেন পত্তেন অবন্ধনোকাসং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অবন্ধনেন পত্তেন একবন্ধনোকাসং পত্তং…পে… দ্ৰিবন্ধনোকাসং পত্তং … তিবন্ধনোকাসং পত্তং… চতুবন্ধনোকাসং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.
একবন্ধনেন পত্তেন অবন্ধনোকাসং পত্তং…পে… একবন্ধনোকাসং পত্তং… দ্ৰিবন্ধনোকাসং পত্তং… তিবন্ধনোকাসং পত্তং… চতুবন্ধনোকাসং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.
দ্ৰিবন্ধনেন পত্তেন অবন্ধনোকাসং পত্তং…পে… চতুবন্ধনোকাসং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.
তিবন্ধনেন পত্তেন অবন্ধনোকাসং পত্তং…পে… চতুবন্ধনোকাসং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.
চতুবন্ধনেন পত্তেন অবন্ধনোকাসং পত্তং…পে… একবন্ধনোকাসং পত্তং… দ্ৰিবন্ধনোকাসং পত্তং… তিবন্ধনোকাসং পত্তং… চতুবন্ধনোকাসং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.
অবন্ধনোকাসেন পত্তেন অবন্ধনং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অবন্ধনোকাসেন পত্তেন একবন্ধনং পত্তং…পে… দ্ৰিবন্ধনং পত্তং… তিবন্ধনং পত্তং… চতুবন্ধনং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.
চতুবন্ধনোকাসেন পত্তেন অবন্ধনং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. চতুবন্ধনোকাসেন পত্তেন একবন্ধনং পত্তং…পে… দ্ৰিবন্ধনং পত্তং… তিবন্ধনং পত্তং… চতুবন্ধনং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.
অবন্ধনোকাসেন পত্তেন অবন্ধনোকাসং পত্তং…পে… একবন্ধনোকাসং পত্তং… দ্ৰিবন্ধনোকাসং পত্তং… তিবন্ধনোকাসং পত্তং… চতুবন্ধনোকাসং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.
চতুবন্ধনোকাসেন পত্তেন অবন্ধনোকাসং পত্তং…পে… একবন্ধনোকাসং পত্তং… দ্ৰিবন্ধনোকাসং পত্তং… তিবন্ধনোকাসং পত্তং… চতুবন্ধনোকাসং পত্তং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.
৬১৭. অনাপত্তি নট্ঠপত্তস্স, ভিন্নপত্তস্স, ঞাতকানং পৰারিতানং, অঞ্ঞস্সত্থায, অত্তনো ধনেন, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
ঊনপঞ্চবন্ধনসিক্খাপদং নিট্ঠিতং দুতিযং.