১০. রাজসিক্খাপদং
৫৩৭. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মতো উপনন্দস্স সক্যপুত্তস্স উপট্ঠাকো মহামত্তো আযস্মতো উপনন্দস্স সক্যপুত্তস্স দূতেন চীৰরচেতাপন্নং পাহেসি – ‘‘ইমিনা চীৰরচেতাপন্নেন চীৰরং চেতাপেত্ৰা অয্যং উপনন্দং চীৰরেন অচ্ছাদেহী’’তি. অথ খো সো দূতো যেনাযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং উপনন্দং সক্যপুত্তং এতদৰোচ – ‘‘ইদং খো, ভন্তে, আযস্মন্তং উদ্দিস্স চীৰরচেতাপন্নং আভতং. পটিগ্গণ্হাতু আযস্মা চীৰরচেতাপন্ন’’ন্তি. এৰং ৰুত্তে আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো তং দূতং এতদৰোচ – ‘‘ন খো মযং, আৰুসো, চীৰরচেতাপন্নং পটিগ্গণ্হাম, চীৰরঞ্চ খো মযং পটিগ্গণ্হাম কালেন কপ্পিয’’ন্তি. এৰং ৰুত্তে সো দূতো আযস্মন্তং উপনন্দং সক্যপুত্তং এতদৰোচ – ‘‘অত্থি পনাযস্মতো কোচি ৰেয্যাৰচ্চকরো’’তি? তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরো উপাসকো আরামং অগমাসি কেনচিদেৰ করণীযেন. অথ খো আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো তং দূতং এতদৰোচ – ‘‘এসো খো, আৰুসো, উপাসকো ভিক্খূনং ৰেয্যাৰচ্চকরো’’তি. অথ খো সো দূতো তং উপাসকং সঞ্ঞাপেত্ৰা যেনাযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং উপনন্দং সক্যপুত্তং এতদৰোচ – ‘‘যং খো, ভন্তে, আযস্মা ৰেয্যাৰচ্চকরং নিদ্দিসি সঞ্ঞত্তো সো মযা. উপসঙ্কমতু আযস্মা কালেন, চীৰরেন তং অচ্ছাদেস্সতী’’তি.
তেন খো পন সমযেন সো মহামত্তো আযস্মতো উপনন্দস্স সক্যপুত্তস্স সন্তিকে দূতং পাহেসি – ‘‘পরিভুঞ্জতু অয্যো তং চীৰরং, ইচ্ছাম মযং অয্যেন তং চীৰরং পরিভুত্ত’’ন্তি. অথ খো আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো তং উপাসকং ন কিঞ্চি অৰচাসি. দুতিযম্পি খো সো মহামত্তো আযস্মতো উপনন্দস্স সক্যপুত্তস্স সন্তিকে দূতং পাহেসি – ‘‘পরিভুঞ্জতু অয্যো তং চীৰরং, ইচ্ছাম মযং অয্যেন তং চীৰরং পরিভুত্ত’’ন্তি. দুতিযম্পি খো আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো তং উপাসকং ন কিঞ্চি অৰচাসি. ততিযম্পি খো সো মহামত্তো আযস্মতো উপনন্দস্স সক্যপুত্তস্স সন্তিকে দূতং পাহেসি – ‘‘পরিভুঞ্জতু অয্যো তং চীৰরং, ইচ্ছাম মযং অয্যেন তং চীৰরং পরিভুত্ত’’ন্তি.
তেন খো পন সমযেন নেগমস্স সমযো হোতি. নেগমেন চ কতিকা কতা হোতি – ‘‘যো পচ্ছা আগচ্ছতি পঞ্ঞাসং বদ্ধো’’তি. অথ খো আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো যেন সো উপাসকো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা তং উপাসকং এতদৰোচ – ‘‘অত্থো মে, আৰুসো, চীৰরেনা’’তি. ‘‘অজ্জণ্হো, ভন্তে, আগমেহি, অজ্জ নেগমস্স সমযো. নেগমেন চ কতিকা কতা হোতি – ‘যো পচ্ছা আগচ্ছতি পঞ্ঞাসং বদ্ধো’’’তি. ‘‘অজ্জেৰ মে, আৰুসো, চীৰরং দেহী’’তি ওৰট্টিকায পরামসি. অথ খো সো উপাসকো আযস্মতা উপনন্দেন সক্যপুত্তেন নিপ্পীল়িযমানো আযস্মতো উপনন্দস্স সক্যপুত্তস্স চীৰরং চেতাপেত্ৰা পচ্ছা অগমাসি. মনুস্সা তং উপাসকং এতদৰোচুং – ‘‘কিস্স ত্ৰং, অয্যো, পচ্ছা আগতো, পঞ্ঞাসং জীনোসী’’তি.
অথ খো সো উপাসকো তেসং মনুস্সানং এতমত্থং আরোচেসি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘মহিচ্ছা ইমে সমণা সক্যপুত্তিযা অসন্তুট্ঠা. নযিমেসং সুকরং ৰেয্যাৰচ্চম্পি কাতুং. কথঞ্হি নাম আযস্মা উপনন্দো উপাসকেন – ‘অজ্জণ্হো, ভন্তে, আগমেহী’তি ৰুচ্চমানো নাগমেস্সতী’’তি! অস্সোসুং খো ভিক্খূ তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৰিপাচেন্তানং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো উপাসকেন – ‘অজ্জণ্হো, ভন্তে, আগমেহী’তি ৰুচ্চমানো নাগমেস্সতী’’তি! অথ খো তে ভিক্খূ আযস্মন্তং উপনন্দং সক্যপুত্তং অনেকপরিযাযেন ৰিগরহিত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কির ত্ৰং, উপনন্দ, উপাসকেন – ‘অজ্জণ্হো, ভন্তে, আগমেহী’তি ৰুচ্চমানো নাগমেসী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম ত্ৰং, মোঘপুরিস, উপাসকেন – ‘অজ্জণ্হো, ভন্তে, আগমেহী’তি ৰুচ্চমানো নাগমেস্সসি! নেতং, মোঘপুরিস, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৫৩৮. ‘‘ভিক্খুং পনেৰ উদ্দিস্স রাজা ৰা রাজভোগ্গো ৰা ব্রাহ্মণো ৰা গহপতিকো ৰা দূতেন চীৰরচেতাপন্নং পহিণেয্য – ‘ইমিনা চীৰরচেতাপন্নেন চীৰরং চেতাপেত্ৰা ইত্থন্নামং ভিক্খুং চীৰরেন অচ্ছাদেহী’তি. সো চে দূতো তং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৰা এৰং ৰদেয্য – ‘ইদং খো, ভন্তে, আযস্মন্তং উদ্দিস্স চীৰরচেতাপন্নং আভতং, পটিগ্গণ্হাতু আযস্মা চীৰরচেতাপন্ন’ন্তি, তেন ভিক্খুনা সো দূতো এৰমস্স ৰচনীযো – ‘ন খো মযং, আৰুসো, চীৰরচেতাপন্নং পটিগ্গণ্হাম. চীৰরঞ্চ খো মযং পটিগ্গণ্হাম, কালেন কপ্পিয’ন্তি. সো চে দূতো তং ভিক্খুং এৰং ৰদেয্য – ‘অত্থি পনাযস্মতো কোচি ৰেয্যাৰচ্চকরো’তি, চীৰরত্থিকেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা ৰেয্যাৰচ্চকরো নিদ্দিসিতব্বো আরামিকো ৰা উপাসকো ৰা – ‘এসো খো, আৰুসো, ভিক্খূনং ৰেয্যাৰচ্চকরো’তি. সো চে দূতো তং ৰেয্যাৰচ্চকরং সঞ্ঞাপেত্ৰা তং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৰা এৰং ৰদেয্য – ‘যং খো, ভন্তে, আযস্মা ৰেয্যাৰচ্চকরং নিদ্দিসি সঞ্ঞত্তো সো মযা, উপসঙ্কমতু আযস্মা কালেন, চীৰরেন তং অচ্ছাদেস্সতী’তি, চীৰরত্থিকেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা ৰেয্যাৰচ্চকরো উপসঙ্কমিত্ৰা দ্ৰত্তিক্খত্তুং চোদেতব্বো সারেতব্বো – ‘অত্থো মে, আৰুসো, চীৰরেনা’তি. দ্ৰত্তিক্খত্তুং চোদযমানো সারযমানো তং চীৰরং অভিনিপ্ফাদেয্য, ইচ্চেতং কুসলং; নো চে অভিনিপ্ফাদেয্য, চতুক্খত্তুং পঞ্চক্খত্তুং ছক্খত্তুপরমং তুণ্হীভূতেন উদ্দিস্স ঠাতব্বং. চতুক্খত্তুং পঞ্চক্খত্তুং ছক্খত্তুপরমং তুণ্হীভূতো উদ্দিস্স তিট্ঠমানো তং চীৰরং অভিনিপ্ফাদেয্য, ইচ্চেতং কুসলং; ততো চে উত্তরিৰাযমমানো তং চীৰর অভিনিপ্ফাদেয্য, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. নো চে অভিনিপ্ফাদেয্য, যতস্স চীৰরচেতাপন্নং আভতং, তত্থ সামং ৰা গন্তব্বং দূতো ৰা পাহেতব্বো – ‘যং খো তুম্হে আযস্মন্তো ভিক্খুং উদ্দিস্স চীৰরচেতাপন্নং পহিণিত্থ, ন তং তস্স ভিক্খুনো কিঞ্চি অত্থং অনুভোতি, যুঞ্জন্তাযস্মন্তো সকং, মা ৰো সকং ৰিনস্সা’তি, অযং তত্থ সামীচী’’তি.
৫৩৯. ভিক্খুং পনেৰ উদ্দিস্সাতি ভিক্খুস্সত্থায, ভিক্খুং আরম্মণং করিত্ৰা, ভিক্খুং অচ্ছাদেতুকামো.
রাজা নাম যো কোচি রজ্জং কারেতি.
রাজভোগ্গো নাম যো কোচি রঞ্ঞো ভত্তৰেতনাহারো.
ব্রাহ্মণো নাম জাতিযা ব্রাহ্মণো.
গহপতিকো নাম ঠপেত্ৰা রাজং রাজভোগ্গং ব্রাহ্মণং অৰসেসো গহপতিকো নাম.
চীৰরচেতাপন্নং নাম হিরঞ্ঞং ৰা সুৰণ্ণং ৰা মুত্তা ৰা মণি ৰা.
ইমিনা চীৰরচেতাপন্নেনাতি পচ্চুপট্ঠিতেন.
চেতাপেত্ৰাতি পরিৰত্তেত্ৰা.
অচ্ছাদেহীতি দজ্জেহি.
সো চে দূতো তং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৰা এৰং ৰদেয্য – ‘‘ইদং খো, ভন্তে, আযস্মন্তং উদ্দিস্স চীৰরচেতাপন্নং আভতং. পটিগ্গণ্হাতু আযস্মা চীৰরচেতাপন্ন’’ন্তি, তেন ভিক্খুনা সো দূতো এৰমস্স ৰচনীযো – ‘‘ন খো মযং, আৰুসো, চীৰরচেতাপন্নং পটিগ্গণ্হাম. চীৰরঞ্চ খো মযং পটিগ্গণ্হাম, কালেন কপ্পিয’’ন্তি. সো চে দূতো তং ভিক্খুং এৰং ৰদেয্য – ‘‘অত্থি পনাযস্মতো কোচি ৰেয্যাৰচ্চকরো’’তি? চীৰরত্থিকেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা ৰেয্যাৰচ্চকরো নিদ্দিসিতব্বো আরামিকো ৰা উপাসকো ৰা – ‘‘এসো খো, আৰুসো, ভিক্খূনং ৰেয্যাৰচ্চকরো’’তি. ন ৰত্তব্বো – ‘‘তস্স দেহীতি ৰা, সো ৰা নিক্খিপিস্সতি, সো ৰা পরিৰত্তেস্সতি, সো ৰা চেতাপেস্সতী’’তি.
সো চে দূতো তং ৰেয্যাৰচ্চকরং সঞ্ঞাপেত্ৰা তং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৰা এৰং ৰদেয্য – ‘‘যং খো, ভন্তে, আযস্মা ৰেয্যাৰচ্চকরং নিদ্দিসি সঞ্ঞত্তো সো মযা. উপসঙ্কমতু আযস্মা কালেন, চীৰরেন তং অচ্ছাদেস্সতী’’তি, চীৰরত্থিকেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা ৰেয্যাৰচ্চকরো উপসঙ্কমিত্ৰা দ্ৰত্তিক্খত্তুং চোদেতব্বো সারেতব্বো – ‘‘অত্থো মে, আৰুসো, চীৰরেনা’’তি. ন ৰত্তব্বো – ‘‘দেহি মে চীৰরং, আহর মে চীৰরং, পরিৰত্তেহি মে চীৰরং, চেতাপেহি মে চীৰর’’ন্তি. দুতিযম্পি ৰত্তব্বো. ততিযম্পি ৰত্তব্বো. সচে অভিনিপ্ফাদেতি, ইচ্চেতং কুসলং; নো চে অভিনিপ্ফাদেতি, তত্থ গন্ত্ৰা তুণ্হীভূতেন উদ্দিস্স ঠাতব্বং. ন আসনে নিসীদিতব্বং. ন আমিসং পটিগ্গহেতব্বং. ন ধম্মো ভাসিতব্বো. ‘‘কিং কারণা আগতোসী’’তি পুচ্ছিযমানো ‘‘জানাহি, আৰুসো’’তি ৰত্তব্বো. সচে আসনে ৰা নিসীদতি, আমিসং ৰা পটিগ্গণ্হাতি, ধম্মং ৰা ভাসতি, ঠানং ভঞ্জতি. দুতিযম্পি ঠাতব্বং. ততিযম্পি ঠাতব্বং. চতুক্খত্তুং চোদেত্ৰা চতুক্খত্তুং ঠাতব্বং. পঞ্চক্খতুং চোদেত্ৰা দ্ৰিক্খত্তুং ঠাতব্বং. ছক্খত্তুং চোদেত্ৰা ন ঠাতব্বং. ততো চে উত্তরি ৰাযমমানো তং চীৰরং অভিনিপ্ফাদেতি, পযোগে দুক্কটং. পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি. নিস্সজ্জিতব্বং সঙ্ঘস্স ৰা গণস্স ৰা পুগ্গলস্স ৰা. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, নিস্সজ্জিতব্বং…পে… ইদং মে, ভন্তে, চীৰরং অতিরেকতিক্খত্তুং চোদনায অতিরেকছক্খত্তুং ঠানেন অভিনিপ্ফাদিতং নিস্সগ্গিযং. ইমাহং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামীতি…পে… দদেয্যাতি…পে… দদেয্যুন্তি…পে… আযস্মতো দম্মীতি.
নো চে অভিনিপ্ফাদেয্য, যতস্স চীৰরচেতাপন্নং আভতং তত্থ সামং ৰা গন্তব্বং দূতো ৰা পাহেতব্বো – ‘‘যং খো তুম্হে আযস্মন্তো ভিক্খুং উদ্দিস্স চীৰরচেতাপন্নং পহিণিত্থ ন তং তস্স ভিক্খুনো কিঞ্চি অত্থং অনুভোতি. যুঞ্জন্তাযস্মন্তো সকং, মা ৰো সকং ৰিনস্সা’’তি.
অযং তত্থ সামীচীতি অযং তত্থ অনুধম্মতা.
৫৪০. অতিরেকতিক্খত্তুং চোদনায অতিরেকছক্খত্তুং ঠানেন অতিরেকসঞ্ঞী অভিনিপ্ফাদেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অতিরেকতিক্খত্তুং চোদনায অতিরেকছক্খত্তুং ঠানেন ৰেমতিকো অভিনিপ্ফাদেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. অতিরেকতিক্খত্তুং চোদনায অতিরেকছক্খত্তুং ঠানেন ঊনকসঞ্ঞী অভিনিপ্ফাদেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.
ঊনকতিক্খত্তুং চোদনায ঊনকছক্খত্তুং ঠানেন অতিরেকসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. ঊনকতিক্খত্তুং চোদনায ঊনকছক্খত্তুং ঠানেন ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. ঊনকতিক্খত্তুং চোদনায ঊনকছক্খত্তুং ঠানেন ঊনকসঞ্ঞী অনাপত্তি.
৫৪১. অনাপত্তি – তিক্খত্তুং চোদনায, ছক্খত্তুং ঠানেন, ঊনকতিক্খত্তুং চোদনায, ঊনকছক্খত্তুং ঠানেন, অচোদিযমানো দেতি, সামিকা চোদেত্ৰা দেন্তি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
রাজসিক্খাপদং নিট্ঠিতং দসমং.
কথিনৰগ্গো পঠমো.
তস্সুদ্দানং –
উব্ভতং কথিনং তীণি, ধোৰনঞ্চ পটিগ্গহো;
অঞ্ঞাতকানি তীণেৰ, উভিন্নং দূতকেন চাতি.