১৩. কুলদূসকসিক্খাপদং
৪৩১. [ইদং ৰত্থু চূল়ৰ. ২১] তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন অস্সজিপুনব্বসুকা নাম [নাম ভিক্খূ (ক.)] কীটাগিরিস্মিং আৰাসিকা হোন্তি অলজ্জিনো পাপভিক্খূ. তে [চূল়ৰ. ২৯৩] এৰরূপং অনাচারং আচরন্তি – মালাৰচ্ছং রোপেন্তিপি রোপাপেন্তিপি, সিঞ্চন্তিপি সিঞ্চাপেন্তিপি, ওচিনন্তিপি ওচিনাপেন্তিপি, গন্থেন্তিপি গন্থাপেন্তিপি, একতোৰণ্টিকমালং করোন্তিপি কারাপেন্তিপি, উভতোৰণ্টিকমালং করোন্তিপি কারাপেন্তিপি, মঞ্জরিকং করোন্তিপি কারাপেন্তিপি, ৰিধূতিকং করোন্তিপি কারাপেন্তিপি, ৰটংসকং করোন্তিপি কারাপেন্তিপি, আৰেল়ং করোন্তিপি কারাপেন্তিপি, উরচ্ছদং করোন্তিপি কারাপেন্তিপি. তে কুলিত্থীনং কুলধীতানং কুলকুমারীনং কুলসুণ্হানং কুলদাসীনং একতোৰণ্টিকমালং হরন্তিপি হরাপেন্তিপি, উভতোৰণ্টিকমালং হরন্তিপি হরাপেন্তিপি, মঞ্জরিকং হরন্তিপি হরাপেন্তিপি, ৰিধূতিকং হরন্তিপি হরাপেন্তিপি, ৰটংসকং হরন্তিপি হরাপেন্তিপি, আৰেল়ং হরন্তিপি হরাপেন্তিপি, উরচ্ছদং হরন্তিপি হরাপেন্তিপি. তে কুলিত্থীহি কুলধীতাহি কুলকুমারীহি কুলসুণ্হাহি কুলদাসীহি সদ্ধিং একভাজনেপি ভুঞ্জন্তি, একথালকেপি পিৰন্তি, একাসনেপি নিসীদন্তি, একমঞ্চেপি তুৰট্টেন্তি, একত্থরণাপি তুৰট্টেন্তি, একপাৰুরণাপি তুৰট্টেন্তি, একত্থরণপাৰুরণাপি তুৰট্টেন্তি, ৰিকালেপি ভুঞ্জন্তি, মজ্জম্পি পিৰন্তি, মালাগন্ধৰিলেপনম্পি ধারেন্তি, নচ্চন্তিপি গাযন্তিপি ৰাদেন্তিপি লাসেন্তিপি, নচ্চন্তিযাপি নচ্চন্তি, নচ্চন্তিযাপি গাযন্তি, নচ্চন্তিযাপি ৰাদেন্তি, নচ্চন্তিযাপি লাসেন্তি, গাযন্তিযাপি নচ্চন্তি, গাযন্তিযাপি গাযন্তি, গাযন্তিযাপি ৰাদেন্তি, গাযন্তিযাপি লাসেন্তি, ৰাদেন্তিযাপি নচ্চন্তি, ৰাদেন্তিযাপি গাযন্তি, ৰাদেন্তিযাপি ৰাদেন্তি, ৰাদেন্তিযাপি লাসেন্তি, লাসেন্তিযাপি নচ্চন্তি, লাসেন্তিযাপি গাযন্তি, লাসেন্তিযাপি ৰাদেন্তি, লাসেন্তিযাপি লাসেন্তি. অট্ঠপদেপি কীল়ন্তি, দসপদেপি কীল়ন্তি, আকাসেপি কীল়ন্তি, পরিহারপথেপি কীল়ন্তি, সন্তিকাযপি কীল়ন্তি, খলিকাযপি কীল়ন্তি, ঘটিকাযপি কীল়ন্তি, সলাকহত্থেনপি কীল়ন্তি, অক্খেনপি কীল়ন্তি, পঙ্গচীরেনপি কীল়ন্তি, ৰঙ্ককেনপি কীল়ন্তি, মোক্খচিকাযপি কীল়ন্তি, চিঙ্গুলকেনপি কীল়ন্তি, পত্তাল়্হকেনপি কীল়ন্তি, রথকেনপি কীল়ন্তি, ধনুকেনপি কীল়ন্তি, অক্খরিকাযপি কীল়ন্তি, মনেসিকাযপি কীল়ন্তি, যথাৰজ্জেনপি কীল়ন্তি. হত্থিস্মিম্পি সিক্খন্তি, অস্সস্মিম্পি সিক্খন্তি, রথস্মিম্পি সিক্খন্তি, ধনুস্মিম্পি সিক্খন্তি, থরুস্মিম্পি সিক্খন্তি, হত্থিস্সপি পুরতো ধাৰন্তি, অস্সস্সপি পুরতো ধাৰন্তি, রথস্সপি পুরতো [পুরতো ধাৰন্তি (স্যা.)] ধাৰন্তিপি আধাৰন্তিপি, উস্সেল়েন্তিপি, অপ্ফোটেন্তিপি, নিব্বুজ্ঝন্তিপি, মুট্ঠীহিপি যুজ্ঝন্তি, রঙ্গমজ্ঝেপি সঙ্ঘাটিং পত্থরিত্ৰা নচ্চকিং [নচ্চন্তিং (সী. স্যা.)] এৰং ৰদন্তি – ইধ, ভগিনি, নচ্চস্সূতি, নলাটিকম্পি দেন্তি, ৰিৰিধম্পি অনাচারং আচরন্তি.
৪৩২. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরো ভিক্খু কাসীসু ৰস্সংৰুট্ঠো সাৰত্থিং গচ্ছন্তো ভগৰন্তং দস্সনায, যেন কীটাগিরি তদৰসরি. অথ খো সো ভিক্খু পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায কীটাগিরিং পিণ্ডায পাৰিসি পাসাদিকেন অভিক্কন্তেন পটিক্কন্তেন আলোকিতেন ৰিলোকিতেন সমিঞ্জিতেন পসারিতেন ওক্খিত্তচক্খু ইরিযাপথসম্পন্নো. মনুস্সা তং ভিক্খুং পস্সিত্ৰা এৰমাহংসু – ‘‘ক্ৰাযং অবলবলো ৰিয মন্দমন্দো ৰিয ভাকুটিকভাকুটিকো ৰিয? কো ইমস্স উপগতস্স পিণ্ডকং দস্সতি? অম্হাকং পন অয্যা অস্সজিপুনব্বসুকা সণ্হা সখিলা সুখসম্ভাসা মিহিতপুব্বঙ্গমা এহিস্ৰাগতৰাদিনো অব্ভাকুটিকা উত্তানমুখা পুব্বভাসিনো. তেসং খো নাম পিণ্ডো দাতব্বো’’তি.
অদ্দসা খো অঞ্ঞতরো উপাসকো তং ভিক্খুং কীটাগিরিস্মিং পিণ্ডায চরন্তং. দিস্ৰান যেন সো ভিক্খু তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা তং ভিক্খুং অভিৰাদেত্ৰা এতদৰোচ – ‘‘অপি, ভন্তে, পিণ্ডো লব্ভতী’’তি? ‘‘ন খো, আৰুসো, পিণ্ডো লব্ভতী’’তি. ‘‘এহি, ভন্তে, ঘরং গমিস্সামা’’তি. অথ খো সো উপাসকো তং ভিক্খুং ঘরং নেত্ৰা ভোজেত্ৰা এতদৰোচ – ‘‘কহং, ভন্তে, অয্যো গমিস্সতী’’তি? ‘‘সাৰত্থিং খো অহং, আৰুসো, গমিস্সামি ভগৰন্তং দস্সনাযা’’তি. ‘‘তেন হি, ভন্তে, মম ৰচনেন ভগৰতো পাদে সিরসা ৰন্দ, এৰঞ্চ ৰদেহি – ‘দুট্ঠো, ভন্তে, কীটাগিরিস্মিং আৰাসো. অস্সজিপুনব্বসুকা নাম কীটাগিরিস্মিং আৰাসিকা অলজ্জিনো পাপভিক্খূ. তে এৰরূপং অনাচারং আচরন্তি – মালাৰচ্ছং রোপেন্তিপি রোপাপেন্তিপি, সিঞ্চন্তিপি সিঞ্চাপেন্তিপি…পে… ৰিৰিধম্পি অনাচারং আচরন্তি. যেপি তে, ভন্তে, মনুস্সা পুব্বে সদ্ধা অহেসুং পসন্না তেপি এতরহি অস্সদ্ধা অপ্পসন্না. যানিপি তানি সঙ্ঘস্স পুব্বে দানপথানি তানিপি এতরহি উপচ্ছিন্নানি. রিঞ্চন্তি পেসলা ভিক্খূ, নিৰসন্তি পাপভিক্খূ. সাধু, ভন্তে, ভগৰা কীটাগিরিং ভিক্খূ পহিণেয্য যথাযং কীটাগিরিস্মিং আৰাসো সণ্ঠহেয্যা’’’তি.
এৰমাৰুসোতি খো সো ভিক্খু তস্স উপাসকস্স পটিস্সুত্ৰা যেন সাৰত্থি তেন পক্কামি. অনুপুব্বেন যেন সাৰত্থি জেতৰনং অনাথপিণ্ডিকস্স আরামো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. আচিণ্ণং খো পনেতং বুদ্ধানং ভগৰন্তানং আগন্তুকেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং পটিসম্মোদিতুং. অথ খো ভগৰা তং ভিক্খুং এতদৰোচ – ‘‘কচ্চি, ভিক্খু, খমনীযং কচ্চি যাপনীযং, কচ্চিসি অপ্পকিলমথেন অদ্ধানং আগতো, কুতো চ ত্ৰং ভিক্খু আগচ্ছসী’’তি? ‘‘খমনীযং, ভগৰা, যাপনীযং, ভগৰা. অপ্পকিলমথেন চাহং, ভন্তে, অদ্ধানং আগতো. ইধাহং, ভন্তে, কাসীসু ৰস্সংৰুট্ঠো সাৰত্থিং আগচ্ছন্তো ভগৰন্তং দস্সনায যেন কীটাগিরি তদৰসরিং. অথ খ্ৰাহং, ভন্তে, পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায কীটাগিরিং পিণ্ডায পাৰিসিং. অদ্দসা খো মং, ভন্তে, অঞ্ঞতরো উপাসকো কীটাগিরিস্মিং পিণ্ডায চরন্তং. দিস্ৰান যেনাহং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা মং অভিৰাদেত্ৰা এতদৰোচ – ‘অপি, ভন্তে, পিণ্ডো লব্ভতী’তি? ‘ন খো, আৰুসো, পিণ্ডো লব্ভতী’তি. ‘এহি, ভন্তে, ঘরং গমিস্সামা’তি. অথ খো, ভন্তে, সো উপাসকো মং ঘরং নেত্ৰা ভোজেত্ৰা এতদৰোচ – ‘কহং, ভন্তে, অয্যো গমিস্সসী’তি? ‘সাৰত্থিং খো অহং, আৰুসো, গমিস্সামি ভগৰন্তং দস্সনাযা’তি. তেন হি, ভন্তে, মম ৰচনেন ভগৰতো পাদে সিরসা ৰন্দ, এৰঞ্চ ৰদেহি – ‘দুট্ঠো, ভন্তে, কীটাগিরিস্মিং আৰাসো, অস্সজিপুনব্বসুকা নাম কীটাগিরিস্মিং আৰাসিকা অলজ্জিনো পাপভিক্খূ. তে এৰরূপং অনাচারং আচরন্তি – মালাৰচ্ছং রোপেন্তিপি রোপাপেন্তিপি, সিঞ্চন্তিপি সিঞ্চাপেন্তিপি…পে… ৰিৰিধম্পি অনাচারং আচরন্তি. যেপি তে, ভন্তে, মনুস্সা পুব্বে সদ্ধা অহেসুং পসন্না তেপি এতরহি অস্সদ্ধা অপ্পসন্না, যানিপি তানি সঙ্ঘস্স পুব্বে দানপথানি তানিপি এতরহি উপচ্ছিন্নানি, রিঞ্চন্তি পেসলা ভিক্খূ নিৰসন্তি পাপভিক্খূ. সাধু, ভন্তে, ভগৰা কীটাগিরিং ভিক্খূ পহিণেয্য যথাযং কীটাগিরিস্মিং আৰাসো সণ্ঠহেয্যা’তি. ততো অহং, ভগৰা, আগচ্ছামী’’তি.
৪৩৩. অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৰা ভিক্খূ পটিপুচ্ছি – ‘‘সচ্চং কির, ভিক্খৰে, অস্সজিপুনব্বসুকা নাম কীটাগিরিস্মিং আৰাসিকা অলজ্জিনো পাপভিক্খূ তে এৰরূপং অনাচারং আচরন্তি – মালাৰচ্ছং রোপেন্তিপি রোপাপেন্তিপি, সিঞ্চন্তিপি সিঞ্চাপেন্তিপি …পে… ৰিৰিধম্পি অনাচারং আচরন্তি, যেপি তে, ভিক্খৰে, মনুস্সা পুব্বে সদ্ধা অহেসুং পসন্না তেপি এতরহি অস্সদ্ধা অপ্পসন্না; যানিপি তানি সঙ্ঘস্স পুব্বে দানপথানি তানিপি এতরহি উপচ্ছিন্নানি; রিঞ্চন্তি পেসলা ভিক্খূ নিৰসন্তি পাপভিক্খূ’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… ‘‘কথঞ্হি নাম তে, ভিক্খৰে, মোঘপুরিসা এৰরূপং অনাচারং আচরিস্সন্তি – মালাৰচ্ছং রোপেস্সন্তিপি রোপাপেস্সন্তিপি, সঞ্চিস্সন্তিপি সিঞ্চাপেস্সন্তিপি, ওচিনিস্সন্তিপি ওচিনাপেস্সন্তিপি, গন্থিস্সন্তিপি গন্থাপেস্সন্তিপি, একতোৰণ্টিকমালং করিস্সন্তিপি কারাপেস্সন্তিপি, উভতোৰণ্টিকমালং করিস্সন্তিপি কারাপেস্সন্তিপি, মঞ্জরিকং করিস্সন্তিপি কারাপেস্সন্তিপি, ৰিধূতিকং করিস্সন্তিপি কারাপেস্সন্তিপি, ৰটংসকং করিস্সন্তিপি কারাপেস্সন্তিপি, আৰেল়ং করিস্সন্তিপি কারাপেস্সন্তিপি, উরচ্ছদং করিস্সন্তিপি কারাপেস্সন্তিপি. তে কুলিত্থীনং কুলধীতানং কুলকুমারীনং কুলসুণ্হানং কুলদাসীনং একতোৰণ্টিকমালং হরিস্সন্তিপি হারাপেস্সন্তিপি, উভতোৰণ্টিকমালং হরিস্সন্তিপি হারাপেস্সন্তিপি, মঞ্জরিকং হরিস্সন্তিপি হারাপেস্সন্তিপি, ৰিধূতিকং হরিস্সন্তিপি হারাপেস্সন্তিপি, ৰটংসকং হরিস্সন্তিপি হারাপেস্সন্তিপি, আৰেল়ং হরিস্সন্তিপি হারাপেস্সন্তিপি, উরচ্ছদং হরিস্সন্তিপি হারাপেস্সন্তিপি. তে কুলিত্থীহি কুলধীতাহি কুলকুমারীহি কুলসুণ্হাহি কুলদাসীহি সদ্ধিং একভাজনেপি ভুঞ্জিস্সন্তি, একথালকেপি পিৰিস্সন্তি, একাসনেপি নিসীদিস্সন্তি, একমঞ্চেপি তুৰট্টিস্সন্তি, একত্থরণাপি তুৰট্টিস্সন্তি, একপাৰুরণাপি তুৰট্টিস্সন্তি, একত্থরণপাৰুরণাপি তুৰট্টিস্সন্তি, ৰিকালেপি ভুঞ্জিস্সন্তি, মজ্জম্পি পিৰিস্সন্তি, মালাগন্ধৰিলেপনম্পি ধারিস্সন্তি, নচ্চিস্সন্তিপি গাযিস্সন্তিপি ৰাদেস্সন্তিপি লাসেস্সন্তিপি, নচ্চন্তিযাপি নচ্চিস্সন্তি নচ্চন্তিযাপি গাযিস্সন্তি নচ্চন্তিযাপি ৰাদেস্সন্তি নচ্চন্তিযাপি লাসেস্সন্তি, গাযন্তিযাপি নচ্চিস্সন্তি গাযন্তিযাপি গাযিস্সন্তি গাযন্তিযাপি ৰাদেস্সন্তি গাযন্তিযাপি লাসেস্সন্তি, ৰাদেন্তিযাপি নচ্চিস্সন্তি ৰাদেন্তিযাপি গাযিস্সন্তি ৰাদেন্তিযাপি ৰাদেস্সন্তি ৰাদেন্তিযাপি লাসেস্সন্তি, লাসেন্তিযাপি নচ্চিস্সন্তি লাসেন্তিযাপি গাযিস্সন্তি লাসেন্তিযাপি ৰাদেস্সন্তি লাসেন্তিযাপি লাসেস্সন্তি, অট্ঠপদেপি কীল়িস্সন্তি দসপদেপি কীল়িস্সন্তি, অকাসেপি কীল়িস্সন্তি, পরিহারপথেপি কীল়িস্সন্তি, সন্তিকাযপি কীল়িস্সন্তি, খলিকাযপি কীল়িস্সন্তি, ঘটিকাযপি কীল়িস্সন্তি, সলাকহত্থেনপি কীল়িস্সন্তি, অক্খেনপি কীল়িস্সন্তি, পঙ্গচীরেনপি কীল়িস্সন্তি, ৰঙ্ককেনপি কীল়িস্সন্তি, মোক্খচিকাযপি কীল়িস্সন্তি, চিঙ্গুলকেনপি কীল়িস্সন্তি, পত্তাল়্হকেনপি কীল়িস্সন্তি, রথকেনপি কীল়িস্সন্তি, ধনুকেনপি কীল়িস্সন্তি, অক্খরিকাযপি কীল়িস্সন্তি, মনেসিকাযপি কীল়িস্সন্তি, যথাৰজ্জেনপি কীল়িস্সন্তি, হত্থিস্মিম্পি সিক্খিস্সন্তি, অস্সস্মিম্পি সিক্খিস্সন্তি, রথস্মিম্পি সিক্খিস্সন্তি, ধনুস্মিম্পি সিক্খিস্সন্তি, থরুস্মিম্পি সিক্খিস্সন্তি, হত্থিস্সপি পুরতো ধাৰিস্সন্তি, অস্সস্সপি পুরতো ধাৰিস্সন্তি, রথস্সপি পুরতো [পুরতো ধাৰিস্সন্তি (স্যা.)] ধাৰিস্সন্তিপি আধাৰিস্সন্তিপি, উস্সেল়েস্সন্তিপি, অপ্ফোটেস্সন্তিপি, নিব্বুজ্ঝিস্সন্তিপি, মুট্ঠীহিপি যুজ্ঝিস্সন্তি, রঙ্গমজ্ঝেপি সঙ্ঘাটিং পত্থরিত্ৰা নচ্চকিং এৰং ৰক্খন্তি ‘‘ইধ ভগিনি নচ্চস্সূ’’তি নলাটিকম্পি দস্সন্তি, ৰিৰিধম্পি অনাচারং আচরিস্সন্তি! নেতং, ভিক্খৰে, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… ৰিগরহিত্ৰা ধম্মিং কথং কত্ৰা সারিপুত্তমোগ্গল্লানে আমন্তেসি – ‘‘গচ্ছথ তুম্হে, সারিপুত্তা, কীটাগিরিং গন্ত্ৰা অস্সজিপুনব্বসুকানং ভিক্খূনং কীটাগিরিস্মা পব্বাজনীযকম্মং করোথ. তুম্হাকং এতে সদ্ধিৰিহারিকা’’তি.
‘‘কথং মযং, ভন্তে, অস্সজিপুনব্বসুকানং ভিক্খূনং কীটাগিরিস্মা পব্বাজনীযকম্মং করোম? চণ্ডা তে ভিক্খূ ফরুসা’’তি. ‘‘তেন হি তুম্হে, সারিপুত্তা, বহুকেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং গচ্ছথা’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো সারিপুত্তমোগ্গল্লানা ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ‘‘এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, কাতব্বং. পঠমং অস্সজিপুনব্বসুকা ভিক্খূ চোদেতব্বা. চোদেত্ৰা সারেতব্বা. সারেত্ৰা আপত্তিং রোপেতব্বা. আপত্তিং রোপেত্ৰা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
৪৩৪. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইমে অস্সজিপুনব্বসুকা ভিক্খূ কুলদূসকা পাপসমাচারা. ইমেসং পাপকা সমাচারা দিস্সন্তি চেৰ সুয্যন্তি চ. কুলানি চ ইমেহি দুট্ঠানি দিস্সন্তি চেৰ সুয্যন্তি চ. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো অস্সজিপুনব্বসুকানং ভিক্খূনং কীটাগিরিস্মা পব্বাজনীযকম্মং করেয্য – ‘ন অস্সজিপুনব্বসুকেহি ভিক্খূহি কীটাগিরিস্মিং ৰত্থব্ব’ন্তি. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইমে অস্সজিপুনব্বসুকা ভিক্খূ কুলদূসকা পাপসমাচারা. ইমেসং পাপকা সমাচারা দিস্সন্তি চেৰ সুয্যন্তি চ. কুলানি চ ইমেহি দুট্ঠানি দিস্সন্তি চেৰ সুয্যন্তি চ. সঙ্ঘো অস্সজিপুনব্বসুকানং ভিক্খূনং কীটাগিরিস্মা পব্বাজনীযকম্মং করোতি – ‘ন অস্সজিপুনব্বসুকেহি ভিক্খূহি কীটাগিরিস্মিং ৰত্থব্ব’ন্তি. যস্সাযস্মতো খমতি অস্সজিপুনব্বসুকানং ভিক্খূনং কীটাগিরিস্মা পব্বাজনীযকম্মস্স করণং – ‘ন অস্সজিপুনব্বসুকেহি ভিক্খূহি কীটাগিরিস্মিং ৰত্থব্ব’ন্তি, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘দুতিযম্পি এতমত্থং ৰদামি…পে… ততিযম্পি এতমত্থং ৰদামি – সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো…পে… সো ভাসেয্য.
‘‘কতং সঙ্ঘেন অস্সজিপুনব্বসুকানং ভিক্খূনং কীটাগিরিস্মা পব্বাজনীযকম্মং – ‘ন অস্সজিপুনব্বসুকেহি ভিক্খূহি কীটাগিরিস্মিং ৰত্থব্ব’ন্তি. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.
৪৩৫. অথ খো সারিপুত্তমোগ্গল্লানপ্পমুখো ভিক্খুসঙ্ঘো কীটাগিরিং গন্ত্ৰা অস্সজিপুনব্বসুকানং ভিক্খূনং কীটাগিরিস্মা পব্বাজনীযকম্মং অকাসি – ‘ন অস্সজিপুনব্বসুকেহি ভিক্খূহি কীটাগিরিস্মিং ৰত্থব্ব’ন্তি. তে সঙ্ঘেন পব্বাজনীযকম্মকতা ন সম্মা ৰত্তন্তি, ন লোমং পাতেন্তি, ন নেত্থারং ৰত্তন্তি, ন ভিক্খূ খমাপেন্তি, অক্কোসন্তি পরিভাসন্তি ছন্দগামিতা দোসগামিতা মোহগামিতা ভযগামিতা পাপেন্তি, পক্কমন্তিপি, ৰিব্ভমন্তিপি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম অস্সজিপুনব্বসুকা ভিক্খূ সঙ্ঘেন পব্বাজনীযকম্মকতা ন সম্মা ৰত্তিস্সন্তি, ন লোমং পাতেস্সন্তি, ন নেত্থারং ৰত্তিস্সন্তি, ন ভিক্খূ খমাপেস্সন্তি, অক্কোসিস্সন্তি পরিভাসিস্সন্তি, ছন্দগামিতা দোসগামিতা মোহগামিতা ভযগামিতা পাপেস্সন্তি পক্কমিস্সন্তিপি ৰিব্ভমিস্সন্তিপী’’তি! অথ খো তে ভিক্খূ অস্সজিপুনব্বসুকে ভিক্খূ অনেকপরিযাযেন ৰিগরহিত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কির, ভিক্খৰে, অস্সজিপুনব্বসুকা ভিক্খূ সঙ্ঘেন পব্বাজনীযকম্মকতা ন সম্মা ৰত্তন্তি…পে… ৰিব্ভমন্তিপী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৪৩৬. ‘‘ভিক্খু পনেৰ অঞ্ঞতরং গামং ৰা নিগমং ৰা উপনিস্সায ৰিহরতি কুলদূসকো পাপসমাচারো. তস্স খো পাপকা সমাচারা দিস্সন্তি চেৰ সুয্যন্তি চ, কুলানি চ তেন দুট্ঠানি দিস্সন্তি চেৰ সুয্যন্তি চ. সো ভিক্খু ভিক্খূহি এৰমস্স ৰচনীযো – ‘আযস্মা খো কুলদূসকো পাপসমাচারো, আযস্মতো খো পাপকা সমাচারা দিস্সন্তি চেৰ সুয্যন্তি চ, কুলানি চাযস্মতা দুট্ঠানি দিস্সন্তি চেৰ সুয্যন্তি চ. পক্কমতাযস্মা ইমম্হা আৰাসা. অলং তে ইধ ৰাসেনা’তি. এৰঞ্চ সো ভিক্খু ভিক্খূহি ৰুচ্চমানো তে ভিক্খূ এৰং ৰদেয্য – ‘ছন্দগামিনো চ ভিক্খূ দোসগামিনো চ ভিক্খূ মোহগামিনো চ ভিক্খূ ভযগামিনো চ ভিক্খূ তাদিসিকায আপত্তিযা একচ্চং পব্বাজেন্তি একচ্চং ন পব্বাজেন্তী’তি, সো ভিক্খু ভিক্খূহি এৰমস্স ৰচনীযো – ‘মাযস্মা এৰং অৰচ. ন চ ভিক্খূ ছন্দগামিনো. ন চ ভিক্খূ দোসগামিনো. ন চ ভিক্খূ মোহগামিনো. ন চ ভিক্খূ ভযগামিনো. আযস্মা খো কুলদূসকো পাপসমাচারো. আযস্মতো খো পাপকা সমাচারা দিস্সন্তি চেৰ সুয্যন্তি চ. কুলানি চাযস্মতা দুট্ঠানি দিস্সন্তি চেৰ সুয্যন্তি চ. পক্কমতাযস্মা ইমম্হা আৰাসা. অলং তে ইধ ৰাসেনা’তি. এৰঞ্চ সো ভিক্খু ভিক্খূহি ৰুচ্চমানো তথেৰ পগ্গণ্হেয্য, সো ভিক্খু ভিক্খূহি যাৰততিযং সমনুভাসিতব্বো তস্স পটিনিস্সগ্গায. যাৰততিযঞ্চে সমনুভাসীযমানো তং পটিনিস্সজ্জেয্য, ইচ্চেতং কুসলং; নো চে পটিনিস্সজ্জেয্য, সঙ্ঘাদিসেসো’’তি.
৪৩৭. ভিক্খু পনেৰ অঞ্ঞতরং গামং ৰা নিগমং ৰাতি গামোপি নিগমোপি নগরম্পি গামো চেৰ নিগমো চ.
উপনিস্সায ৰিহরতীতি তত্থ পটিবদ্ধা হোন্তি চীৰরপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারা.
কুলং নাম চত্তারি কুলানি – খত্তিযকুলং, ব্রাহ্মণকুলং, ৰেস্সকুলং, সুদ্দকুলং.
কুলদূসকোতি কুলানি দূসেতি পুপ্ফেন ৰা ফলেন ৰা চুণ্ণেন ৰা মত্তিকায ৰা দন্তকট্ঠেন ৰা ৰেল়ুযা ৰা [ৰেল়ুনা ৰা (স্যা.)] ৰেজ্জিকায ৰা জঙ্ঘপেসনিকেন ৰা.
পাপসমাচারোতি মালাৰচ্ছং রোপেতিপি রোপাপেতিপি, সিঞ্চতিপি সিঞ্চাপেতিপি, ওচিনাতিপি ওচিনাপেতিপি, গন্থেতিপি গন্থাপেতিপি.
দিস্সন্তি চেৰ সুয্যন্তি চাতি যে সংমুখা তে পস্সন্তি, যে তিরোক্খা তে সুণন্তি.
কুলানি চ তেন দুট্ঠানীতি পুব্বে সদ্ধা হুত্ৰা তং আগম্ম অস্সদ্ধা হোন্তি, পসন্না হুত্ৰা অপ্পসন্না হোন্তি.
দিস্সন্তি চেৰ সুয্যন্তি চাতি যে সংমুখা তে পস্সন্তি, যে তিরোক্খা তে সুণন্তি.
সো ভিক্খূতি যো সো কুলদূসকো ভিক্খু.
ভিক্খূহীতি অঞ্ঞেহি ভিক্খূহি. যে পস্সন্তি যে সুণন্তি. তেহি ৰত্তব্বো – ‘‘আযস্মা খো কুলদূসকো পাপসমাচারো. আযস্মতো খো পাপকা সমাচারা দিস্সন্তি চেৰ সুয্যন্তি চ. কুলানি চাযস্মতা দুট্ঠানি দিস্সন্তি চেৰ সুয্যন্তি চ. পক্কমতাযস্মা ইমম্হা আৰাসা. অলং তে ইধ ৰাসেনা’’তি.
এৰঞ্চ সো ভিক্খু ভিক্খূহি ৰুচ্চমানো তে ভিক্খূ এৰং ৰদেয্য – ‘‘ছন্দগামিনো চ ভিক্খূ, দোসগামিনো চ ভিক্খূ, মোহগামিনো চ ভিক্খূ, ভযগামিনো চ ভিক্খূ. তাদিসিকায আপত্তিযা একচ্চং পব্বাজেন্তি একচ্চং ন পব্বাজেন্তী’’তি.
সো ভিক্খূতি যো সো কম্মকতো ভিক্খু.
ভিক্খূহীতি অঞ্ঞেহি ভিক্খূহি. যে পস্সন্তি যে সুণন্তি তেহি ৰত্তব্বো – ‘‘মাযস্মা এৰং অৰচ. ন চ ভিক্খূ ছন্দগামিনো, ন চ ভিক্খূ দোসগামিনো, ন চ ভিক্খূ মোহগামিনো, ন চ ভিক্খূ ভযগামিনো. আযস্মা খো কুলদূসকো পাপসমাচারো. আযস্মতো খো পাপকা সমাচারা দিস্সন্তি চেৰ সুয্যন্তি চ. কুলানি চাযস্মতা দুট্ঠানি দিস্সন্তি চেৰ সুয্যন্তি চ. পক্কমতাযস্মা ইমম্হা আৰাসা. অলং তে ইধ ৰাসেনা’’তি. দুতিযম্পি ৰত্তব্বো. ততিযম্পি ৰত্তব্বো.
সচে পটিনিস্সজ্জতি, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে পটিনিস্সজ্জতি, আপত্তি দুক্কটস্স. সুত্ৰা ন ৰদন্তি, আপত্তি দুক্কটস্স. সো ভিক্খু সঙ্ঘমজ্ঝম্পি আকড্ঢিত্ৰা ৰত্তব্বো – ‘‘মাযস্মা এৰং অৰচ. ন চ ভিক্খূ ছন্দগামিনো, ন চ ভিক্খূ দোসগামিনো, ন চ ভিক্খূ মোহগামিনো, ন চ ভিক্খূ ভযগামিনো. আযস্মা খো কুলদূসকো পাপসমাচারো. আযস্মতো খো পাপকা সমাচারা দিস্সন্তি চেৰ সুয্যন্তি চ. কুলানি চাযস্মতা দুট্ঠানি দিস্সন্তি চেৰ সুয্যন্তি চ. পক্কমতাযস্মা ইমম্হা আৰাসা. অলং তে ইধ ৰাসেনা’’তি. দুতিযম্পি ৰত্তব্বো. ততিযম্পি ৰত্তব্বো. সচে পটিনিস্সজ্জতি, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে পটিনিস্সজ্জতি, আপত্তি দুক্কটস্স. সো ভিক্খু সমনুভাসিতব্বো. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, সমনুভাসিতব্বো. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
৪৩৮. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু সঙ্ঘেন পব্বাজনীযকম্মকতো ভিক্খূ ছন্দগামিতা দোসগামিতা মোহগামিতা ভযগামিতা পাপেতি. সো তং ৰত্থুং ন পটিনিস্সজ্জতি. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং সমনুভাসেয্য তস্স ৰত্থুস্স পটিনিস্সগ্গায. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু সঙ্ঘেন পব্বাজনীযকম্মকতো ভিক্খূ ছন্দগামিতা দোসগামিতা মোহগামিতা ভযগামিতা পাপেতি. সো তং ৰত্থুং ন পটিনিস্সজ্জতি. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং সমনুভাসতি তস্স ৰত্থুস্স পটিনিস্সগ্গায. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো সমনুভাসনা তস্স ৰত্থুস্স পটিনিস্সগ্গায, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘দুতিযম্পি এতমত্থং ৰদামি…পে… ততিযম্পি এতমত্থং ৰদামি…পে….
‘‘সমনুভট্ঠো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো ভিক্খু তস্স ৰত্থুস্স পটিনিস্সগ্গায. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.
৪৩৯. ঞত্তিযা দুক্কটং, দ্ৰীহি কম্মৰাচাহি থুল্লচ্চযা, কম্মৰাচাপরিযোসানে আপত্তি সঙ্ঘাদিসেসস্স. সঙ্ঘাদিসেসং অজ্ঝাপজ্জন্তস্স ঞত্তিযা দুক্কটং, দ্ৰীহি কম্মৰাচাহি থুল্লচ্চযা পটিপ্পস্সম্ভন্তি.
সঙ্ঘাদিসেসোতি সঙ্ঘোৰ তস্সা আপত্তিযা পরিৰাসং দেতি, মূলায পটিকস্সতি, মানত্তং দেতি, অব্ভেতি; ন সম্বহুলা, ন একপুগ্গলো. তেন ৰুচ্চতি – ‘সঙ্ঘাদিসেসো’তি, তস্সেৰ আপত্তিনিকাযস্স নামকম্মং অধিৰচনং. তেনপি ৰুচ্চতি সঙ্ঘাদিসেসোতি.
৪৪০. ধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী ন পটিনিস্সজ্জতি, আপত্তি সঙ্ঘাদিসেসস্স.
ধম্মকম্মে ৰেমতিকো ন পটিনিস্সজ্জতি, আপত্তি সঙ্ঘাদিসেসস্স.
ধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী ন পটিনিস্সজ্জতি, আপত্তি সঙ্ঘাদিসেসস্স.
অধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স.
অধম্মকম্মে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স.
অধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স.
৪৪১. অনাপত্তি অসমনুভাসন্তস্স, পটিনিস্সজ্জন্তস্স, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
কুলদূসকসিক্খাপদং নিট্ঠিতং তেরসমং.
৪৪২. উদ্দিট্ঠা খো, আযস্মন্তো, তেরস সঙ্ঘাদিসেসা ধম্মা, নৰ পঠমাপত্তিকা, চত্তারো যাৰততিযকা. যেসং ভিক্খু অঞ্ঞতরং ৰা অঞ্ঞতরং ৰা আপজ্জিত্ৰা যাৰতীহং জানং পটিচ্ছাদেতি তাৰতীহং তেন ভিক্খুনা অকামা পরিৰত্থব্বং. পরিৰুত্থপরিৰাসেন ভিক্খুনা উত্তরি ছারত্তং ভিক্খুমানত্তায পটিপজ্জিতব্বং. চিণ্ণমানত্তো ভিক্খু যত্থ সিযা ৰীসতিগণো ভিক্খুসঙ্ঘো তত্থ সো ভিক্খু অব্ভেতব্বো. একেনপি চে ঊনো ৰীসতিগণো ভিক্খুসঙ্ঘো তং ভিক্খুং অব্ভেয্য, সো চ ভিক্খু অনব্ভিতো, তে চ ভিক্খূ গারয্হা, অযং তত্থ সামীচি. তত্থাযস্মন্তে পুচ্ছামি – ‘কচ্চিত্থ পরিসুদ্ধা’? দুতিযম্পি পুচ্ছামি – ‘কচ্চিত্থ পরিসুদ্ধা’? ততিযম্পি পুচ্ছামি – ‘কচ্চিত্থ পরিসুদ্ধা’? পরিসুদ্ধেত্থাযস্মন্তো. তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামীতি.
তেরসকং নিট্ঠিতং.
তস্সুদ্দানং –
ৰিস্সট্ঠি কাযসংসগ্গং, দুট্ঠুল্লং অত্তকামঞ্চ;
সঞ্চরিত্তং কুটী চেৰ, ৰিহারো চ অমূলকং.
কিঞ্চিলেসঞ্চ ভেদো চ, তস্সেৰ অনুৰত্তকা;
দুব্বচং কুলদূসঞ্চ, সঙ্ঘাদিসেসা তেরসাতি.
সঙ্ঘাদিসেসকণ্ডং নিট্ঠিতং.