৫. পাটিদেসনীযকণ্ডং (ভিক্খুনীৰিভঙ্গো)
১. পঠমপাটিদেসনীযসিক্খাপদং
ইমে খো পনায্যাযো অট্ঠ পাটিদেসনীযা
ধম্মা উদ্দেসং আগচ্ছন্তি.
১২২৮. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো সপ্পিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খুনিযো সপ্পিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জিস্সন্তি! কস্স সম্পন্নং ন মনাপং, কস্স সাদুং ন রুচ্চতী’’তি! অস্সোসুং খো ভিক্খুনিযো তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৰিপাচেন্তানং. যা তা ভিক্খুনিযো অপ্পিচ্ছা…পে… তা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো সপ্পিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জিস্সন্তী’’তি…পে… সচ্চং কির, ভিক্খৰে, ছব্বগ্গিযা, ভিক্খুনিযো সপ্পিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জন্তীতি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম, ভিক্খৰে, ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো সপ্পিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জিস্সন্তি! নেতং, ভিক্খৰে, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনিযো ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসন্তু –
‘‘যা পন ভিক্খুনী সপ্পিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জেয্য, পটিদেসেতব্বং তায ভিক্খুনিযা – ‘গারয্হং, অয্যে, ধম্মং আপজ্জিং অসপ্পাযং পাটিদেসনীযং, তং পটিদেসেমী’’’তি.
এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খুনীনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
১২২৯. তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো গিলানা হোন্তি. গিলানপুচ্ছিকা ভিক্খুনিযো গিলানা ভিক্খুনিযো এতদৰোচুং – ‘‘কচ্চি, অয্যে, খমনীযং, কচ্চি যাপনীয’’ন্তি? ‘‘পুব্বে মযং, অয্যে, সপ্পিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জাম, তেন নো ফাসু হোতি; ইদানি পন ‘‘ভগৰতা পটিক্খিত্ত’’ন্তি কুক্কুচ্চাযন্তা ন ৰিঞ্ঞাপেম, তেন নো ন ফাসু হোতী’’তি…পে… ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… অনুজানামি, ভিক্খৰে, গিলানায ভিক্খুনিযা সপ্পিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনিযো ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসন্তু –
১২৩০. ‘‘যা পন ভিক্খুনী অগিলানা সপ্পিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জেয্য, পটিদেসেতব্বং তায ভিক্খুনিযা – ‘গারয্হং, অয্যে, ধম্মং আপজ্জিং অসপ্পাযং পাটিদেসনীযং তং পটিদেসেমী’’’তি.
১২৩১. যা পনাতি যা যাদিসা…পে… ভিক্খুনীতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতা ভিক্খুনীতি.
অগিলানা নাম যস্সা ৰিনা সপ্পিনা ফাসু হোতি.
গিলানা নাম যস্সা ৰিনা সপ্পিনা ন ফাসু হোতি.
সপ্পি নাম গোসপ্পি ৰা অজিকাসপ্পি ৰা মহিংসসপ্পি ৰা. যেসং মংসং কপ্পতি তেসং সপ্পি.
অগিলানা অত্তনো অত্থায ৰিঞ্ঞাপেতি, পযোগে দুক্কটং. পটিলাভেন ‘‘ভুঞ্জিস্সামী’’তি পটিগ্গণ্হাতি, আপত্তি দুক্কটস্স. অজ্ঝোহারে অজ্ঝোহারে আপত্তি পাটিদেসনীযস্স.
১২৩২. অগিলানা অগিলানসঞ্ঞা সপ্পিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জতি, আপত্তি পাটিদেসনীযস্স. অগিলানা ৰেমতিকা সপ্পিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জতি, আপত্তি পাটিদেসনীযস্স. অগিলানা গিলানসঞ্ঞা সপ্পিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জতি, আপত্তি পাটিদেসনীযস্স.
গিলানা অগিলানসঞ্ঞা, আপত্তি দুক্কটস্স. গিলানা ৰেমতিকা, আপত্তি দুক্কটস্স. গিলানা গিলানসঞ্ঞা, অনাপত্তি.
১২৩৩. অনাপত্তি গিলানায, গিলানা হুত্ৰা ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা অগিলানা ভুঞ্জতি, গিলানায সেসকং ভুঞ্জতি, ঞাতকানং পৰারিতানং, অঞ্ঞস্সত্থায, অত্তনো ধনেন, উম্মত্তিকায, আদিকম্মিকাযাতি.
পঠমপাটিদেসনীযসিক্খাপদং নিট্ঠিতং.
২. দুতিযাদিপাটিদেসনীযসিক্খাপদানি
১২৩৪. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো তেলং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জন্তি…পে… মধুং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জন্তি…পে… ফাণিতং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জন্তি…পে… মচ্ছং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জন্তি…পে… মংসং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জন্তি…পে… খীরং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জন্তি…পে… দধিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খুনিযো দধিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জিস্সন্তি! কস্স সম্পন্নং ন মনাপং, কস্স সাদুং ন রুচ্চতী’’তি! অস্সোসুং খো ভিক্খুনিযো তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৰিপাচেন্তানং. যা তা ভিক্খুনিযো অপ্পিচ্ছা…পে… তা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো দধিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জিস্সন্তী’’তি…পে… সচ্চং কির, ভিক্খৰে, ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো দধিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জন্তীতি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম, ভিক্খৰে, ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো দধিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জিস্সন্তি! নেতং, ভিক্খৰে, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন ভিক্খৰে, ভিক্খুনিযো ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসন্তু –
‘‘যা পন ভিক্খুনী দধিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জেয্য, পটিদেসেতব্বং তায ভিক্খুনিযা – ‘গারয্হং, অয্যে, ধম্মং আপজ্জিং অসপ্পাযং পাটিদেসনীযং, তং পটিদেসেমী’’’তি.
এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খুনীনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
১২৩৫. তেন খো পন সমযেন ভিক্খুনিযো গিলানা হোন্তি. গিলানপুচ্ছিকা ভিক্খুনিযো গিলানা ভিক্খুনিযো এতদৰোচুং – ‘‘কচ্চি, অয্যে, খমনীযং, কচ্চি যাপনীয’’ন্তি? ‘‘পুব্বে মযং, অয্যে, দধিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জিম্হা, তেন নো ফাসু হোতি, ইদানি পন ‘‘ভগৰতা পটিক্খিত্ত’’ন্তি কুক্কুচ্চাযন্তা ন ৰিঞ্ঞাপেম, তেন নো ন ফাসু হোতী’’তি…পে… ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… অনুজানামি, ভিক্খৰে, গিলানায ভিক্খুনিযা দধিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনিযো ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসন্তু –
১২৩৬. ‘‘যা পন ভিক্খুনী অগিলানা (তেলং…পে… মধুং…পে… ফাণিতং…পে… মচ্ছং…পে… মংসং…পে… খীরং…পে…) দধিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জেয্য , পটিদেসেতব্বং তায ভিক্খুনিযা – ‘গারয্হং, অয্যে, ধম্মং আপজ্জিং অসপ্পাযং পাটিদেসনীযং, তং পটিদেসেমী’’’তি.
১২৩৭. যা পনাতি যা যাদিসা…পে… ভিক্খুনীতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতা ভিক্খুনীতি.
অগিলানা নাম যস্সা ৰিনা দধিনা ফাসু হোতি.
গিলানা নাম যস্সা ৰিনা দধিনা ন ফাসু হোতি.
তেলং নাম তিলতেলং সাসপতেলং মধুকতেলং এরণ্ডতেলং ৰসাতেলং.
মধু নাম মক্খিকামধু. ফাণিতং নাম উচ্ছুম্হা নিব্বত্তং. মচ্ছো নাম ওদকো ৰুচ্চতি. মংসং নাম যেসং মংসং কপ্পতি তেসং মংসং. খীরং নাম গোখীরং ৰা অজিকাখীরং ৰা মহিংসখীরং ৰা যেসং মংসং কপ্পতি তেসং খীরং. দধি নাম তেসঞ্ঞেৰ দধি.
অগিলানা অত্তনো অত্থায ৰিঞ্ঞাপেতি, পযোগে দুক্কটং. পটিলাভেন ভুঞ্জিস্সামীতি পটিগ্গণ্হাতি, আপত্তি দুক্কটস্স. অজ্ঝোহারে অজ্ঝোহারে আপত্তি পাটিদেসনীযস্স.
১২৩৮. অগিলানা অগিলানসঞ্ঞা দধিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জতি, আপত্তি পাটিদেসনীযস্স. অগিলানা ৰেমতিকা দধিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জতি, আপত্তি পাটিদেসনীযস্স. অগিলানা গিলানসঞ্ঞা দধিং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জতি, আপত্তি পাটিদেসনীযস্স.
গিলানা অগিলানসঞ্ঞা, আপত্তি দুক্কটস্স. গিলানা ৰেমতিকা, আপত্তি দুক্কটস্স. গিলানা গিলানসঞ্ঞা অনাপত্তি.
১২৩৯. অনাপত্তি গিলানায, গিলানা হুত্ৰা ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা অগিলানা ভুঞ্জতি, গিলানায সেসকং ভুঞ্জতি, ঞাতকানং পৰারিতানং, অঞ্ঞস্সত্থায, অত্তনো ধনেন, উম্মত্তিকায, আদিকম্মিকাযাতি.
অট্ঠমপাটিদেসনীযসিক্খাপদং নিট্ঠিতং.
উদ্দিট্ঠা খো, অয্যাযো, অট্ঠ পাটিদেসনীযা ধম্মা. তত্থায্যাযো পুচ্ছামি – ‘‘কচ্চিত্থ পরিসুদ্ধা’’? দুতিযম্পি পুচ্ছামি – ‘‘কচ্চিত্থ পরিসুদ্ধা’’? ততিযম্পি পুচ্ছামি – ‘‘কচ্চিত্থ পরিসুদ্ধা’’? পরিসুদ্ধেত্থায্যাযো, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামীতি.
ভিক্খুনিৰিভঙ্গে পাটিদেসনীযকণ্ডং নিট্ঠিতং.