৭. পাদুকৰগ্গো

৬৩৮. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ পাদুকারুল়্হস্স ধম্মং দেসেন্তি…পে….

‘‘ন পাদুকারুল়্হস্স অগিলানস্স ধম্মং দেসেস্সামীতি সিক্খা করণীযা’’তি.

ন পাদুকারুল়্হস্স অগিলানস্স ধম্মো দেসেতব্বো. যো অনাদরিযং পটিচ্চ অক্কন্তস্স ৰা পটিমুক্কস্স ৰা ওমুক্কস্স ৰা অগিলানস্স ধম্মং দেসেতি, আপত্তি দুক্কটস্স.

অনাপত্তি অসঞ্চিচ্চ…পে… আদিকম্মিকস্সাতি.

পঠমসিক্খাপদং নিট্ঠিতং.

৬৩৯. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ উপাহনারুল়্হস্স ধম্মং দেসেন্তি…পে….

‘‘ন উপাহনারুল়্হস্স অগিলানস্স ধম্মং দেসেস্সামীতি সিক্খাকরণীযা’’তি.

ন উপাহনারুল়্হস্স অগিলানস্স ধম্মো দেসেতব্বো. যো অনাদরিযং পটিচ্চ অক্কন্তস্স ৰা পটিমুক্কস্স ৰা ওমুক্কস্স ৰা অগিলানস্স ধম্মং দেসেতি, আপত্তি দুক্কটস্স.

অনাপত্তি অসঞ্চিচ্চ…পে… আদিকম্মিকস্সাতি.

দুতিযসিক্খাপদং নিট্ঠিতং.

৬৪০. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ যানগতস্স ধম্মং দেসেন্তি…পে….

‘‘ন যানগতস্স অগিলানস্স ধম্মং দেসেস্সামীতি সিক্খা করণীযা’’তি.

যানং নাম ৰয্হং রথো সকটং সন্দমানিকা সিৰিকা পাটঙ্কী.

ন যানগতস্স অগিলানস্স ধম্মো দেসেতব্বো. যো অনাদরিযং পটিচ্চ যানগতস্স অগিলানস্স ধম্মং দেসেতি, আপত্তি দুক্কটস্স.

অনাপত্তি অসঞ্চিচ্চ…পে… আদিকম্মিকস্সাতি.

ততিযসিক্খাপদং নিট্ঠিতং.

৬৪১. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ সযনগতস্স ধম্মং দেসেন্তি…পে….

‘‘ন সযনগতস্স অগিলানস্স ধম্মং দেসেস্সামীতি সিক্খা করণীযা’’তি.

ন সযনগতস্স অগিলানস্স ধম্মো দেসেতব্বো. যো অনাদরিযং পটিচ্চ অন্তমসো ছমাযম্পি নিপন্নস্স সযনগতস্স অগিলানস্স ধম্মং দেসেতি, আপত্তি দুক্কটস্স.

অনাপত্তি অসঞ্চিচ্চ…পে… আদিকম্মিকস্সাতি.

চতুত্থসিক্খাপদং নিট্ঠিতং.

৬৪২. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ পল্লত্থিকায নিসিন্নস্স ধম্মং দেসেন্তি…পে….

‘‘ন পল্লত্থিকায নিসিন্নস্স অগিলানস্স ধম্মং দেসেস্সামীতি সিক্খা করণীযা’’তি.

ন পল্লত্থিকায নিসিন্নস্স অগিলানস্স ধম্মো দেসেতব্বো. যো অনাদরিযং পটিচ্চ হত্থপল্লত্থিকায ৰা দুস্সপল্লত্থিকায ৰা নিসিন্নস্স অগিলানস্স ধম্মং দেসেতি, আপত্তি দুক্কটস্স.

অনাপত্তি অসঞ্চিচ্চ…পে… আদিকম্মিকস্সাতি.

পঞ্চমসিক্খাপদং নিট্ঠিতং.

৬৪৩. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ৰেঠিতসীসস্স ধম্মং দেসেন্তি…পে….

‘‘ন ৰেঠিতসীসস্স অগিলানস্স ধম্মং দেসেস্সামীতি সিক্খা করণীযা’’তি.

ৰেঠিতসীসো নাম কেসন্তং ন দস্সাপেত্ৰা ৰেঠিতো হোতি.

ন ৰেঠিতসীসস্স অগিলানস্স ধম্মো দেসেতব্বো. যো অনাদরিযং পটিচ্চ ৰেঠিতসীসস্স অগিলানস্স ধম্মং দেসেতি, আপত্তি দুক্কটস্স.

অনাপত্তি অসঞ্চিচ্চ, অস্সতিযা, অজানন্তস্স, গিলানস্স, কেসন্তং ৰিৰরাপেত্ৰা দেসেতি, আপদাসু, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

ছট্ঠসিক্খাপদং নিট্ঠিতং.

৬৪৪. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ওগুণ্ঠিতসীসস্স ধম্মং দেসেন্তি…পে….

‘‘ন ওগুণ্ঠিতসীসস্স অগিলানস্স ধম্মং দেসেস্সামীতি সিক্খা করণীযা’’তি.

ওগুণ্ঠিতসীসো নাম সসীসং পারুতো ৰুচ্চতি.

ন ওগুণ্ঠিতসীসস্স অগিলানস্স ধম্মো দেসেতব্বো. যো অনাদরিযং পটিচ্চ ওগুণ্ঠিতসীসস্স অগিলানস্স ধম্মং দেসেতি, আপত্তি দুক্কটস্স.

অনাপত্তি অসঞ্চিচ্চ, অস্সতিযা, অজানন্তস্স, গিলানস্স, সীসং ৰিৰরাপেত্ৰা দেসেতি, আপদাসু, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

সত্তমসিক্খাপদং নিট্ঠিতং.

৬৪৫. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ছমায নিসীদিত্ৰা আসনে নিসিন্নস্স ধম্মং দেসেন্তি…পে….

‘‘ন ছমাযং নিসীদিত্ৰা আসনে নিসিন্নস্স অগিলানস্স ধম্মং দেসেস্সামীতি সিক্খা করণীযা’’তি.

ন ছমাযং নিসীদিত্ৰা [নিসিন্নেন (অট্ঠকথা)] আসনে নিসিন্নস্স অগিলানস্স ধম্মো দেসেতব্বো. যো অনাদরিযং পটিচ্চ ছমাযং নিসীদিত্ৰা আসনে নিসিন্নস্স অগিলানস্স ধম্মং দেসেতি, আপত্তি দুক্কটস্স.

অনাপত্তি অসঞ্চিচ্চ…পে… আদিকম্মিকস্সাতি.

অট্ঠমসিক্খাপদং নিট্ঠিতং.

৬৪৬. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ নীচে আসনে নিসীদিত্ৰা উচ্চে আসনে নিসিন্নস্স ধম্মং দেসেন্তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ নীচে আসনে নিসীদিত্ৰা উচ্চে আসনে নিসিন্নস্স ধম্মং দেসেস্সন্তী’’তি…পে… সচ্চং কির তুম্হে, ভিক্খৰে, নীচে আসনে নিসীদিত্ৰা উচ্চে আসনে নিসিন্নস্স ধম্মং দেসেথাতি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুরিসা, নীচে আসনে নিসীদিত্ৰা উচ্চে আসনে নিসিন্নস্স ধম্মং দেসেস্সথ! নেতং, মোঘপুরিসা, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… ৰিগরহিত্ৰা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি –

৬৪৭. ‘‘ভূতপুব্বং, ভিক্খৰে, বারাণসিযং অঞ্ঞতরস্স ছপকস্স [ছৰকস্স (স্যা.)] পজাপতি গব্ভিনী অহোসি. অথ খো, ভিক্খৰে, সা ছপকী তং ছপকং এতদৰোচ – ‘গব্ভিনীম্হি, অয্যপুত্ত! ইচ্ছামি অম্বং খাদিতু’ন্তি. ‘নত্থি অম্বং [অম্বো (স্যা.)], অকালো অম্বস্সা’তি. ‘সচে ন লভিস্সামি মরিস্সামী’তি. তেন খো পন সমযেন, রঞ্ঞো অম্বো ধুৰফলো হোতি. অথ খো, ভিক্খৰে, সো ছপকো যেন সো অম্বো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা তং অম্বং অভিরুহিত্ৰা নিলীনো অচ্ছি. অথ খো, ভিক্খৰে, রাজা পুরোহিতেন ব্রাহ্মণেন সদ্ধিং যেন সো অম্বো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা উচ্চে আসনে নিসীদিত্ৰা মন্তং পরিযাপুণাতি. অথ খো, ভিক্খৰে, তস্স ছপকস্স এতদহোসি – ‘যাৰ অধম্মিকো অযং রাজা, যত্র হি নাম উচ্চে আসনে নিসীদিত্ৰা মন্তং পরিযাপুণিস্সতি. অযঞ্চ ব্রাহ্মণো অধম্মিকো, যত্র হি নাম নীচে আসনে নিসীদিত্ৰা উচ্চে আসনে নিসিন্নস্স মন্তং ৰাচেস্সতি. অহঞ্চম্হি অধম্মিকো, যোহং ইত্থিযা কারণা রঞ্ঞো অম্বং অৰহরামি. সব্বমিদং চরিমং কত’ন্তি তত্থেৰ পরিপতি.

[ইমা গাথাযো জা. ১.৪.৩৩-৩৫ জাতকে অঞ্ঞথা দিস্সন্তি] ‘‘উভো অত্থং ন জানন্তি, উভো ধম্মং ন পস্সরে;

যো চাযং মন্তং ৰাচেতি, যো চাধম্মেনধীযতি.

‘‘সালীনং ওদনো ভুত্তো, সুচিমংসূপসেচনো;

তস্মা ধম্মে ন ৰত্তামি, ধম্মো অরিযেভি ৰণ্ণিতো.

‘‘ধিরত্থু তং ধনলাভং, যসলাভঞ্চ ব্রাহ্মণ;

যা ৰুত্তি ৰিনিপাতেন, অধম্মচরণেন ৰা.

‘‘পরিব্বজ মহাব্রহ্মে, পচন্তঞ্ঞেপি পাণিনো;

মা ত্ৰং অধম্মো আচরিতো, অস্মা কুম্ভমিৰাভিদা’’তি.

‘‘তদাপি মে, ভিক্খৰে, অমনাপা নীচে আসনে নিসীদিত্ৰা উচ্চে আসনে নিসিন্নস্স মন্তং ৰাচেতুং, কিমঙ্গ পন এতরহি ন অমনাপা ভৰিস্সতি নীচে আসনে নিসীদিত্ৰা উচ্চে আসনে নিসিন্নস্স ধম্মং দেসেতুং. নেতং, ভিক্খৰে, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

‘‘ন নীচে আসনে নিসীদিত্ৰা উচ্চে আসনে নিসিন্নস্স অগিলানস্স ধম্মং দেসেস্সামীতি সিক্খা করণীযা’’তি.

ন নীচে আসনে নিসীদিত্ৰা উচ্চে আসনে নিসিন্নস্স অগিলানস্স ধম্মো দেসেতব্বো. যো অনাদরিযং পটিচ্চ নীচে আসনে নিসীদিত্ৰা উচ্চে আসনে নিসিন্নস্স অগিলানস্স ধম্মং দেসেতি, আপত্তি দুক্কটস্স.

অনাপত্তি অসঞ্চিচ্চ…পে… আদিকম্মিকস্সাতি.

নৰমসিক্খাপদং নিট্ঠিতং.

৬৪৮. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ঠিতা নিসিন্নস্স ধম্মং দেসেন্তি…পে….

‘‘ন ঠিতো নিসিন্নস্স অগিলানস্স ধম্মং দেসেস্সামীতি সিক্খা করণীযা’’তি.

ন ঠিতেন নিসিন্নস্স অগিলানস্স ধম্মো দেসেতব্বো. যো অনাদরিযং পটিচ্চ ঠিতো নিসিন্নস্স অগিলানস্স ধম্মং দেসেতি, আপত্তি দুক্কটস্স.

অনাপত্তি অসঞ্চিচ্চ…পে… আদিকম্মিকস্সাতি.

দসমসিক্খাপদং নিট্ঠিতং.

৬৪৯. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ পচ্ছতো গচ্ছন্তা পুরতো গচ্ছন্তস্স ধম্মং দেসেন্তি…পে….

‘‘ন পচ্ছতো গচ্ছন্তো পুরতো গচ্ছন্তস্স অগিলানস্স ধম্মং দেসেস্সামীতি সিক্খা করণীযা’’তি.

ন পচ্ছতো গচ্ছন্তেন পুরতো গচ্ছন্তস্স অগিলানস্স ধম্মো দেসেতব্বো. যো অনাদরিযং পটিচ্চ পচ্ছতো গচ্ছন্তো পুরতো গচ্ছন্তস্স অগিলানস্স ধম্মং দেসেতি, আপত্তি দুক্কটস্স.

অনাপত্তি অসঞ্চিচ্চ…পে… আদিকম্মিকস্সাতি.

একাদসমসিক্খাপদং নিট্ঠিতং.

৬৫০. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ উপ্পথেন গচ্ছন্তা পথেন গচ্ছন্তস্স ধম্মং দেসেন্তি…পে….

‘‘ন উপ্পথেন গচ্ছন্তো পথেন গচ্ছন্তস্স অগিলানস্স ধম্মং দেসেস্সামীতি সিক্খা করণীযা’’তি.

ন উপ্পথেন গচ্ছন্তেন পথেন গচ্ছন্তস্স অগিলানস্স ধম্মো দেসেতব্বো. যো অনাদরিযং পটিচ্চ উপ্পথেন গচ্ছন্তো পথেন গচ্ছন্তস্স অগিলানস্স ধম্মং দেসেতি, আপত্তি দুক্কটস্স.

অনাপত্তি অসঞ্চিচ্চ…পে… আদিকম্মিকস্সাতি.

দ্ৰাদসমসিক্খাপদং নিট্ঠিতং.

৬৫১. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ঠিতা উচ্চারম্পি পস্সাৰম্পি করোন্তি…পে….

‘‘ন ঠিতো অগিলানো উচ্চারং ৰা পস্সাৰং ৰা করিস্সামীতি সিক্খা করণীযা’’তি.

ন ঠিতেন অগিলানেন উচ্চারো ৰা পস্সাৰো ৰা কাতব্বো. যো অনাদরিযং পটিচ্চ ঠিতো অগিলানো উচ্চারং ৰা পস্সাৰং ৰা করোতি, আপত্তি দুক্কটস্স.

অনাপত্তি অসঞ্চিচ্চ…পে… আদিকম্মিকস্সাতি.

তেরসমসিক্খাপদং নিট্ঠিতং.

৬৫২. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ হরিতে উচ্চারম্পি পস্সাৰম্পি খেল়ম্পি করোন্তি…পে….

‘‘ন হরিতে অগিলানো উচ্চারং ৰা পস্সাৰং ৰা খেল়ং ৰা করিস্সামীতি সিক্খা করণীযা’’তি.

ন হরিতে অগিলানেন উচ্চারো ৰা পস্সাৰো ৰা খেল়ো ৰা কাতব্বো. যো অনাদরিযং পটিচ্চ হরিতে অগিলানো উচ্চারং ৰা পস্সাৰং ৰা খেল়ং ৰা করোতি, আপত্তি দুক্কটস্স.

অনাপত্তি অসঞ্চিচ্চ, অস্সতিযা, অজানন্তস্স, গিলানস্স, অপ্পহরিতে কতো হরিতং ওত্থরতি, আপদাসু, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

চুদ্দসমসিক্খাপদং নিট্ঠিতং.

৬৫৩. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ উদকে উচ্চারম্পি পস্সাৰম্পি খেল়ম্পি করোন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম সমণা সক্যপুত্তিযা উদকে উচ্চারম্পি পস্সাৰম্পি খেল়ম্পি করিস্সন্তি, সেয্যথাপি গিহী কামভোগিনো’’তি! অস্সোসুং খো ভিক্খূ তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৰিপাচেন্তানং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ উদকে উচ্চারম্পি পস্সাৰম্পি খেল়ম্পি করিস্সন্তী’’তি…পে… সচ্চং কির তুম্হে, ভিক্খৰে, উদকে উচ্চারম্পি পস্সাৰম্পি খেল়ম্পি করোথাতি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুরিসা, উদকে উচ্চারম্পি পস্সাৰম্পি খেল়ম্পি করিস্সথ! নেতং, মোঘপুরিসা, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

‘‘ন উদকে উচ্চারং ৰা পস্সাৰং ৰা খেল়ং ৰা করিস্সামীতি সিক্খা করণীযা’’তি.

এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.

৬৫৪. তেন খো পন সমযেন গিলানা ভিক্খূ উদকে উচ্চারম্পি পস্সাৰম্পি খেল়ম্পি কাতুং কুক্কুচ্চাযন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, গিলানেন ভিক্খুনা উদকে উচ্চারম্পি পস্সাৰম্পি খেল়ম্পি কাতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

‘‘ন উদকে অগিলানো উচ্চারং ৰা পস্সাৰং ৰা খেল়ং ৰা করিস্সামীতি সিক্খা করণীযা’’তি.

ন উদকে অগিলানেন উচ্চারো ৰা পস্সাৰো ৰা খেল়ো ৰা কাতব্বো. যো অনাদরিযং পটিচ্চ উদকে অগিলানো উচ্চারং ৰা পস্সাৰং ৰা খেল়ং ৰা করোতি, আপত্তি দুক্কটস্স.

অনাপত্তি অসঞ্চিচ্চ, অস্সতিযা, অজানন্তস্স, গিলানস্স, থলে কতো উদকং ওত্থরতি, আপদাসু, উম্মত্তকস্স, খিত্তচিত্তস্স, ৰেদনাট্টস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

পন্নরসমসিক্খাপদং নিট্ঠিতং.

পাদুকৰগ্গো সত্তমো.

উদ্দিট্ঠা খো, আযস্মন্তো, সেখিযা ধম্মা. তত্থাযস্মন্তে পুচ্ছামি – ‘‘কচ্চিত্থ পরিসুদ্ধা’’? দুতিযম্পি পুচ্ছামি – ‘‘কচ্চিত্থ পরিসুদ্ধা’’? ততিযম্পি পুচ্ছামি – ‘‘কচ্চিত্থ পরিসুদ্ধা’’? পরিসুদ্ধেত্থাযস্মন্তো, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামীতি.

সেখিযা নিট্ঠিতা.

সেখিযকণ্ডং নিট্ঠিতং.