২. ভূতগামৰগ্গো

১. ভূতগামসিক্খাপদং

৮৯. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা আল়ৰিযং ৰিহরতি অগ্গাল়ৰে চেতিযে. তেন খো পন সমযেন আল়ৰকা ভিক্খূ নৰকম্মং করোন্তা রুক্খং ছিন্দন্তিপি ছেদাপেন্তিপি. অঞ্ঞতরোপি আল়ৰকো ভিক্খু রুক্খং ছিন্দতি. তস্মিং রুক্খে অধিৰত্থা দেৰতা তং ভিক্খুং এতদৰোচ – ‘‘মা, ভন্তে, অত্তনো ভৰনং কত্তুকামো ময্হং ভৰনং ছিন্দী’’তি. সো ভিক্খু অনাদিযন্তো ছিন্দি যেৰ, তস্সা চ দেৰতায দারকস্স বাহুং আকোটেসি. অথ খো তস্সা দেৰতায এতদহোসি – ‘‘যংন্নূনাহং ইমং ভিক্খুং ইধেৰ জীৰিতা ৰোরোপেয্য’’ন্তি. অথ খো তস্সা দেৰতায এতদহোসি – ‘‘ন খো মেতং পতিরূপং যাহং ইমং ভিক্খুং ইধেৰ জীৰিতা ৰোরোপেয্যং. যন্নূনাহং ভগৰতো এতমত্থং আরোচেয্য’’ন্তি. অথ খো সা দেৰতা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসি. ‘‘সাধু সাধু দেৰতে! সাধু খো ত্ৰং, দেৰতে, তং ভিক্খুং জীৰিতা ন ৰোরোপেসি. সচজ্জ ত্ৰং, দেৰতে, তং ভিক্খুং জীৰিতা ৰোরোপেয্যাসি, বহুঞ্চ ত্ৰং, দেৰতে, অপুঞ্ঞং পসৰেয্যাসি. গচ্ছ ত্ৰং, দেৰতে, অমুকস্মিং ওকাসে রুক্খো ৰিৰিত্তো তস্মিং উপগচ্ছা’’তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম সমণা সক্যপুত্তিযা রুক্খং ছিন্দিস্সন্তিপি ছেদাপেস্সন্তিপি একিন্দ্রিযং সমণা সক্যপুত্তিযা জীৰং ৰিহেঠেস্সন্তী’’তি!

অস্সোসুং খো ভিক্খূ তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৰিপাচেন্তানং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আল়ৰকা ভিক্খূ রুক্খং ছিন্দিস্সন্তিপি ছেদাপেস্সন্তিপী’’তি…পে… ‘‘সচ্চং কির তুম্হে, ভিক্খৰে, রুক্খং ছিন্দথাপি ছেদাপেথাপী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুরিসা, রুক্খং ছিন্দিস্সথাপি, ছেদাপেস্সথাপি! জীৰসঞ্ঞিনো হি, মোঘপুরিসা, মনুস্সা রুক্খস্মিং, নেতং মোঘপুরিসা অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

৯০. ‘‘ভূতগামপাতব্যতায পাচিত্তিয’’ন্তি.

৯১. ভূতগামো নাম পঞ্চ বীজজাতানি – মূলবীজং, খন্ধবীজং, ফল়ুবীজং, অগ্গবীজং, বীজবীজমেৰ [বীজবীজঞ্চেৰ (ইতিপি)] পঞ্চমং.

মূলবীজং নাম – হলিদ্দি, সিঙ্গিৰেরং, ৰচা, ৰচত্তং, অতিৰিসা, কটুকরোহিণী, উসীরং, ভদ্দমূত্তকং, যানি ৰা পনঞ্ঞানিপি অত্থি মূলে জাযন্তি, মূলে সঞ্জাযন্তি, এতং মূলবীজং নাম.

খন্ধবীজং নাম – অস্সত্থো, নিগ্রোধো, পিলক্খো, উদুম্বরো, কচ্ছকো, কপিত্থনো, যানি ৰা পনঞ্ঞানিপি অত্থি খন্ধে জাযন্তি, খন্ধে সঞ্জাযন্তি, এতং খন্ধবীজং নাম.

ফল়ুবীজং নাম – উচ্ছু, ৰেল়ু, নল়ো, যানি ৰা পনঞ্ঞানিপি অত্থি পব্বে জাযন্তি, পব্বে সঞ্জাযন্তি, এতং ফল়ুবীজং নাম.

অগ্গবীজং নাম – অজ্জুকং, ফণিজ্জকং, হিরিৰেরং, যানি ৰা পনঞ্ঞানিপি অত্থি অগ্গে জাযন্তি, অগ্গে সঞ্জাযন্তি, এতং অগ্গবীজং নাম.

বীজবীজং নাম – পুব্বণ্ণং, অপরণ্ণং, যানি ৰা পনঞ্ঞানিপি অত্থি বীজে জাযন্তি, বীজে সঞ্জাযন্তি, এতং বীজবীজং নাম.

৯২. বীজে বীজসঞ্ঞী ছিন্দতি ৰা ছেদাপেতি ৰা, ভিন্দতি ৰা ভেদাপেতি ৰা, পচতি ৰা পচাপেতি ৰা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. বীজে ৰেমতিকো ছিন্দতি ৰা ছেদাপেতি ৰা, ভিন্দতি ৰা ভেদাপেতি ৰা, পচতি ৰা পচাপেতি ৰা, আপত্তি দুক্কটস্স. বীজে অবীজসঞ্ঞী ছিন্দতি ৰা ছেদাপেতি ৰা, ভিন্দতি ৰা ভেদাপেতি ৰা, পচতি ৰা পচাপেতি ৰা, অনাপত্তি. অবীজে বীজসঞ্ঞী আপত্তি দুক্কটস্স. অবীজে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অবীজে অবীজসঞ্ঞী, অনাপত্তি.

৯৩. অনাপত্তি – ‘‘ইমং জান, ইমং দেহি, ইমং আহর, ইমিনা অত্থো, ইমং কপ্পিযং করোহী’’তি ভণতি, অসঞ্চিচ্চ, অস্সতিযা, অজানন্তস্স, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

ভূতগামসিক্খাপদং নিট্ঠিতং পঠমং.

২. অঞ্ঞৰাদকসিক্খাপদং

৯৪. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা কোসম্বিযং ৰিহরতি ঘোসিতারামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা ছন্নো অনাচারং আচরিত্ৰা সঙ্ঘমজ্ঝে আপত্তিযা অনুযুঞ্জীযমানো অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচরতি – ‘‘কো আপন্নো, কিং আপন্নো, কিস্মিং আপন্নো, কথং আপন্নো, কং ভণথ, কিং ভণথা’’তি? যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আযস্মা ছন্নো সঙ্ঘমজ্ঝে আপত্তিযা অনুযুঞ্জীযমানো অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচরিস্সতি – কো আপন্নো, কিং আপন্নো, কিস্মিং আপন্নো, কথং আপন্নো, কং ভণথ, কিং ভণথা’’তি…পে… সচ্চং কির ত্ৰং, ছন্ন, সঙ্ঘমজ্ঝে আপত্তিযা অনুযুঞ্জীযমানো অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচরসি – কো আপন্নো, কিং আপন্নো, কিস্মিং আপন্নো, কথং আপন্নো, কং ভণথ, কিং ভণথাতি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম ত্ৰং, মোঘপুরিস, সঙ্ঘমজ্ঝে আপত্তিযা অনুযুঞ্জীযমানো অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচরিস্সসি – কো আপন্নো, কিং আপন্নো, কিস্মিং আপন্নো, কথং আপন্নো, কং ভণথ, কিং ভণথাতি! নেতং, মোঘপুরিস, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… ৰিগরহিত্ৰা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘তেন হি, ভিক্খৰে, সঙ্ঘো ছন্নস্স ভিক্খুনো অঞ্ঞৰাদকং রোপেতু. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, রোপেতব্বং. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

৯৫. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অযং ছন্নো ভিক্খু সঙ্ঘমজ্ঝে আপত্তিযা অনুযুঞ্জীযমানো অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচরতি. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ছন্নস্স ভিক্খুনো অঞ্ঞৰাদকং রোপেয্য. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অযং ছন্নো ভিক্খু সঙ্ঘমজ্ঝে আপত্তিযা অনুযুঞ্জীযমানো অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচরতি. সঙ্ঘো ছন্নস্স ভিক্খুনো অঞ্ঞৰাদকং রোপেতি. যস্সাযস্মতো খমতি ছন্নস্স ভিক্খুনো অঞ্ঞৰাদকস্স রোপনা, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.

‘‘রোপিতং সঙ্ঘেন ছন্নস্স ভিক্খুনো অঞ্ঞৰাদকং. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.

অথ খো ভগৰা আযস্মন্তং ছন্নং অনেকপরিযাযেন ৰিগরহিত্ৰা দুব্ভরতায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

‘‘অঞ্ঞৰাদকে পাচিত্তিয’’ন্তি.

এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.

৯৬. তেন খো পন সমযেন আযস্মা ছন্নো সঙ্ঘমজ্ঝে আপত্তিযা অনুযুঞ্জীযমানো ‘‘অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচরন্তো – ‘‘আপত্তিং আপজ্জিস্সামী’’তি তুণ্হীভূতো সঙ্ঘং ৰিহেসেতি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আযস্মা ছন্নো সঙ্ঘমজ্ঝে আপত্তিযা অনুযুঞ্জীযমানো তুণ্হীভূতো সঙ্ঘং ৰিহেসেস্সতী’’তি…পে… সচ্চং কির ত্ৰং, ছন্ন, সঙ্ঘমজ্ঝে আপত্তিযা অনুযুঞ্জীযমানো তুণ্হীভূতো সঙ্ঘং ৰিহেসেসীতি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম ত্ৰং, মোঘপুরিস, সঙ্ঘমজ্ঝে আপত্তিযা অনুযুঞ্জীযমানো তুণ্হীভূতো সঙ্ঘং ৰিহেসেস্সসি! নেতং, মোঘপুরিস, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… ৰিগরহিত্ৰা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘তেন হি, ভিক্খৰে, সঙ্ঘো ছন্নস্স ভিক্খুনো ৰিহেসকং রোপেতু. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, রোপেতব্বং. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

৯৭. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অযং ছন্নো ভিক্খু সঙ্ঘমজ্ঝে আপত্তিযা অনুযুঞ্জীযমানো তুণ্হীভূতো সঙ্ঘং ৰিহেসেতি. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ছন্নস্স ভিক্খুনো ৰিহেসকং রোপেয্য. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অযং ছন্নো ভিক্খু সঙ্ঘমজ্ঝে আপত্তিযা অনুযুঞ্জীযমানো তুণ্হীভূতো সঙ্ঘং ৰিহেসেতি. সঙ্ঘো ছন্নস্স ভিক্খুনো ৰিহেসকং রোপেতি. যস্সাযস্মাতো খমতি ছন্নস্স ভিক্খুনো ৰিহেসকস্স রোপনা, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.

‘‘রোপিতং সঙ্ঘেন ছন্নস্স ভিক্খুনো ৰিহেসকং. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.

অথ খো ভগৰা আযস্মন্তং ছন্নং অনেকপরিযাযেন ৰিগরহিত্ৰা দুব্ভরতায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

৯৮. ‘‘অঞ্ঞৰাদকে ৰিহেসকে পাচিত্তিয’’ন্তি.

৯৯. অঞ্ঞৰাদকো নাম সঙ্ঘমজ্ঝে ৰত্থুস্মিং ৰা আপত্তিযা ৰা অনুযুঞ্জীযমানো তং ন কথেতুকামো তং ন উগ্ঘাটেতুকামো অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচরতি – ‘‘কো আপন্নো, কিং আপন্নো, কিস্মিং আপন্নো, কথং আপন্নো, কং ভণথ, কিং ভণথা’’তি. এসো অঞ্ঞৰাদকো নাম.

ৰিহেসকো নাম সঙ্ঘমজ্ঝে ৰত্থুস্মিং ৰা আপত্তিযা ৰা অনুযুঞ্জীযমানো তং ন কথেতুকামো তং ন উগ্ঘাটেতুকামো তুণ্হীভূতো সঙ্ঘং ৰিহেসেতি. এসো ৰিহেসকো নাম.

১০০. আরোপিতে অঞ্ঞৰাদকে সঙ্ঘমজ্ঝে ৰত্থুস্মিং ৰা আপত্তিযা ৰা অনুযুঞ্জীযমানো তং ন কথেতুকামো তং ন উগ্ঘাটেতুকামো অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচরতি – ‘‘কো আপন্নো, কিং আপন্নো, কিস্মিং আপন্নো, কথং আপন্নো, কং ভণথ, কিং ভণথা’’তি, আপত্তি দুক্কটস্স. আরোপিতে ৰিহেসকে সঙ্ঘমজ্ঝে ৰত্থুস্মিং ৰা আপত্তিযা ৰা অনুযুঞ্জীযমানো তং ন কথেতুকামো তং ন উগ্ঘাটেতুকামো তুণ্হীভূতো সঙ্ঘং ৰিহেসেতি, আপত্তি দুক্কটস্স. রোপিতে অঞ্ঞৰাদকে সঙ্ঘমজ্ঝে ৰত্থুস্মিং ৰা আপত্তিযা ৰা অনুযুঞ্জীযমানো তং ন কথেতুকামো তং ন উগ্ঘাটেতুকামো অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচরতি – ‘‘কো আপন্নো, কিং আপন্নো, কিস্মিং আপন্নো, কথং আপন্নো, কং ভণথ, কিং ভণথা’’তি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. রোপিতে ৰিহেসকে সঙ্ঘমজ্ঝে ৰত্থুস্মিং ৰা আপত্তিযা ৰা অনুযুঞ্জীযমানো তং ন কথেতুকামো তং ন উগ্ঘাটেতুকামো তুণ্হীভূতো সঙ্ঘং ৰিহেসেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

১০১. ধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী অঞ্ঞৰাদকে ৰিহেসকে, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ধম্মকম্মে ৰেমতিকো অঞ্ঞৰাদকে ৰিহেসকে, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী অঞ্ঞৰাদকে ৰিহেসকে, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অধম্মকম্মে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স.

১০২. অনাপত্তি অজানন্তো পুচ্ছতি, গিলানো ৰা ন কথেতি; ‘‘সঙ্ঘস্স ভণ্ডনং ৰা কলহো ৰা ৰিগ্গহো ৰা ৰিৰাদো ৰা ভৰিস্সতী’’তি ন কথেতি; ‘‘সঙ্ঘভেদো ৰা সঙ্ঘরাজি ৰা ভৰিস্সতী’’তি ন কথেতি; ‘‘অধম্মেন ৰা ৰগ্গেন ৰা নকম্মারহস্স ৰা কম্মং করিস্সতী’’তি ন কথেতি; উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

অঞ্ঞৰাদকসিক্খাপদং নিট্ঠিতং দুতিযং.

৩. উজ্ঝাপনকসিক্খাপদং

১০৩. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি ৰেল়ুৰনে কলন্দকনিৰাপে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা দব্বো মল্লপুত্তো সঙ্ঘস্স সেনাসনঞ্চ পঞ্ঞপেতি ভত্তানি চ উদ্দিসতি. তেন খো পন সমযেন মেত্তিযভূমজকা [মেত্তিযভূম্মজকা (সী. স্যা.)] ভিক্খূ নৰকা চেৰ হোন্তি অপ্পপুঞ্ঞা চ. যানি সঙ্ঘস্স লামকানি সেনাসনানি তানি তেসং পাপুণন্তি লামকানি চ ভত্তানি. তে আযস্মন্তং দব্বং মল্লপুত্তং ভিক্খূ উজ্ঝাপেন্তি – ‘‘ছন্দায দব্বো মল্লপুত্তো সেনাসনং পঞ্ঞপেতি, ছন্দায চ ভত্তানি উদ্দিসতী’’তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম মেত্তিযভূমজকা ভিক্খূ আযস্মন্তং দব্বং মল্লপুত্তং ভিক্খূ উজ্ঝাপেস্সন্তী’’তি…পে… ‘‘সচ্চং কির তুম্হে, ভিক্খৰে, দব্বং মল্লপুত্তং ভিক্খূ উজ্ঝাপেথা’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুরিসা, দব্বং মল্লপুত্তং ভিক্খূ উজ্ঝাপেস্সথ! নেতং, মোঘপুরিসা, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

‘‘উজ্ঝাপনকে পাচিত্তিয’’ন্তি.

এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.

১০৪. তেন খো পন সমযেন মেত্তিযভূমজকা ভিক্খূ – ‘‘ভগৰতা উজ্ঝাপনকং পটিক্খিত্ত’’ন্তি, ‘‘এত্তাৰতা ভিক্খূ সোস্সন্তী’’তি [ৰিহেসিস্সন্তীতি (ইতিপি)] ভিক্খূনং সামন্তা আযস্মন্তং দব্বং মল্লপুত্তং খিয্যন্তি – ‘‘ছন্দায দব্বো মল্লপুত্তো সেনাসনং পঞ্ঞপেতি, ছন্দায চ ভত্তানি উদ্দিসতী’’তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম মেত্তিযভূমজকা ভিক্খূ আযস্মন্তং দব্বং মল্লপুত্তং খিয্যিস্সন্তী’’তি…পে… ‘‘সচ্চং কির তুম্হে, ভিক্খৰে, দব্বং মল্লপুত্তং খিয্যথা’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুরিসা, দব্বং মল্লপুত্তং খিয্যিস্সথ! নেতং, মোঘপুরিসা, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

১০৫. ‘‘উজ্ঝাপনকে খিয্যনকে পাচিত্তিয’’ন্তি.

১০৬. উজ্ঝাপনকং নাম উপসম্পন্নং সঙ্ঘেন সম্মতং সেনাসনপঞ্ঞাপকং ৰা ভত্তুদ্দেসকং ৰা যাগুভাজকং ৰা ফলভাজকং ৰা খজ্জভাজকং ৰা অপ্পমত্তকৰিস্সজ্জকং ৰা অৰণ্ণং কত্তুকামো, অযসং কত্তুকামো, মঙ্কুকত্তুকামো, উপসম্পন্নং উজ্ঝাপেতি ৰা খিয্যতি ৰা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী উজ্ঝাপনকে খিয্যনকে আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ধম্মকম্মে ৰেমতিকো উজ্ঝাপনকে খিয্যনকে আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী উজ্ঝাপনকে খিয্যনকে আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

অনুপসম্পন্নং উজ্ঝাপেতি ৰা খিয্যতি ৰা, আপত্তি দুক্কটস্স. উপসম্পন্নং সঙ্ঘেন অসম্মতং সেনাসনপঞ্ঞাপকং ৰা ভত্তুদ্দেসকং ৰা যাগুভাজকং ৰা ফলভাজকং ৰা খজ্জভাজকং ৰা অপ্পমত্তকৰিস্সজ্জকং ৰা অৰণ্ণং কত্তুকামো, অযসং কত্তুকামো, মঙ্কুকত্তুকামো, উপসম্পন্নং ৰা অনুপসম্পন্নং ৰা উজ্ঝাপেতি ৰা খিয্যতি ৰা, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুপসম্পন্নং সঙ্ঘেন সম্মতং ৰা অসম্মতং ৰা সেনাসনপঞ্ঞাপকং ৰা ভত্তুদ্দেসকং ৰা যাগুভাজকং ৰা ফলভাজকং ৰা খজ্জভাজকং ৰা অপ্পমত্তকৰিস্সজ্জকং ৰা অৰণ্ণং কত্তুকামো, অযসং কত্তুকামো, মঙ্কুকত্তুকামো, উপসম্পন্নং ৰা অনুপসম্পন্নং ৰা উজ্ঝাপেতি ৰা খিয্যতি ৰা, আপত্তি দুক্কটস্স. অধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অধম্মকম্মে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী আপত্তি দুক্কটস্স.

১০৭. অনাপত্তি পকতিযা ছন্দা দোসা মোহা ভযা করোন্তং উজ্ঝাপেতি ৰা খিয্যতি ৰা, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

উজ্ঝাপনকসিক্খাপদং নিট্ঠিতং ততিযং.

৪. পঠমসেনাসনসিক্খাপদং

১০৮. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ হেমন্তিকে কালে অজ্ঝোকাসে সেনাসনং পঞ্ঞপেত্ৰা কাযং ওতাপেন্তা কালে আরোচিতে তং পক্কমন্তা নেৰ উদ্ধরিংসু ন উদ্ধরাপেসুং, অনাপুচ্ছা পক্কমিংসু. সেনাসনং ওৰট্ঠং হোতি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথং হি নাম ভিক্খূ অজ্ঝোকাসে সেনাসনং পঞ্ঞপেত্ৰা তং পক্কমন্তা নেৰ উদ্ধরিস্সন্তি ন উদ্ধরাপেস্সন্তি, অনাপুচ্ছা পক্কমিস্সন্তি, সেনাসনং ওৰট্ঠ’’ন্তি! অথ খো তে ভিক্খূ তে অনেকপরিযাযেন ৰিগরহিত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… সচ্চং কির, ভিক্খৰে, ভিক্খূ অজ্ঝোকাসে…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

১০৯. ‘‘যো পন ভিক্খু সঙ্ঘিকং মঞ্চং ৰা পীঠং ৰা ভিসিং ৰা কোচ্ছং ৰা অজ্ঝোকাসে সন্থরিত্ৰা ৰা সন্থরাপেত্ৰা ৰা তং পক্কমন্তো নেৰ উদ্ধরেয্য ন উদ্ধরাপেয্য, অনাপুচ্ছং ৰা গচ্ছেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.

এৰঞ্চিদং ভগৰতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.

১১০. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ অজ্ঝোকাসে ৰসিত্ৰা কালস্সেৰ সেনাসনং অভিহরন্তি. অদ্দসা খো ভগৰা তে ভিক্খূ কালস্সেৰ সেনাসনং অভিহরন্তে. দিস্ৰান এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, অট্ঠ মাসে অৰস্সিকসঙ্কেতে [ৰসিতুং অৰস্সিকসংকেতে (ইতিপি)] মণ্ডপে ৰা রুক্খমূলে ৰা যত্থ কাকা ৰা কুললা ৰা ন ঊহদন্তি তত্থ সেনাসনং নিক্খিপিতু’’ন্তি.

১১১. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.

সঙ্ঘিকং নাম সঙ্ঘস্স দিন্নং হোতি পরিচ্চত্তং.

মঞ্চো নাম চত্তারো মঞ্চা – মসারকো, বুন্দিকাবদ্ধো, কুল়ীরপাদকো, আহচ্চপাদকো.

পীঠং নাম চত্তারি পীঠানি – মসারকং, বুন্দিকাবদ্ধং, কুল়ীরপাদকং, আহচ্চপাদকং.

ভিসি নাম পঞ্চ ভিসিযো – উণ্ণভিসি, চোল়ভিতি, ৰাকভিসি, তিণভিসি, পণ্ণভিসি.

কোচ্ছং নাম – ৰাকমযং ৰা উসীরমযং ৰা মুঞ্জমযং ৰা পব্বজমযং [বব্বজমযং (সী.)] ৰা অন্তো সংৰেঠেত্ৰা বদ্ধং হোতি.

সন্থরিত্ৰাতি সযং সন্থরিত্ৰা.

সন্থরাপেত্ৰাতি অঞ্ঞং সন্থরাপেত্ৰা. অনুপসম্পন্নং সন্থরাপেতি, তস্স পলিবোধো. উপসম্পন্নং সন্থরাপেতি, সন্থারকস্স [সন্থতস্স (ইতিপি)] পলিবোধো.

তং পক্কমন্তো নেৰ উদ্ধরেয্যাতি ন সযং উদ্ধরেয্য.

ন উদ্ধরাপেয্যাতি ন অঞ্ঞং উদ্ধরাপেয্য.

অনাপুচ্ছং ৰা গচ্ছেয্যাতি ভিক্খুং ৰা সামণেরং ৰা আরামিকং ৰা অনাপুচ্ছা মজ্ঝিমস্স পুরিসস্স লেড্ডুপাতং অতিক্কমন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

১১২. সঙ্ঘিকে সঙ্ঘিকসঞ্ঞী অজ্ঝোকাসে সন্থরিত্ৰা ৰা সন্থরাপেত্ৰা ৰা তং পক্কমন্তো নেৰ উদ্ধরেয্য ন উদ্ধরাপেয্য অনাপুচ্ছং ৰা গচ্ছেয্য, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. সঙ্ঘিকে ৰেমতিকো…পে… সঙ্ঘিকে পুগ্গলিকসঞ্ঞী অজ্ঝোকাসে সন্থরিত্ৰা ৰা সন্থরাপেত্ৰা ৰা তং পক্কমন্তো নেৰ উদ্ধরেয্য ন উদ্ধরাপেয্য, অনাপুচ্ছং ৰা গচ্ছেয্য, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

চিমিলিকং ৰা উত্তরত্থরণং ৰা ভূমত্থরণং ৰা তট্টিকং ৰা চম্মখণ্ডং ৰা পাদপুঞ্ছনিং ৰা ফলকপীঠং ৰা অজ্ঝোকাসে সন্থরিত্ৰা ৰা সন্থরাপেত্ৰা ৰা তং পক্কমন্তো নেৰ উদ্ধরেয্য ন উদ্ধরাপেয্য, অনাপুচ্ছং ৰা গচ্ছেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. পুগ্গলিকে সঙ্ঘিকসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. পুগ্গলিকে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. পুগ্গলিকে পুগ্গলিকসঞ্ঞী অঞ্ঞস্স পুগ্গলিকে, আপত্তি দুক্কটস্স. অত্তনো পুগ্গলিকে অনাপত্তি.

১১৩. অনাপত্তি উদ্ধরিত্ৰা গচ্ছতি, উদ্ধরাপেত্ৰা গচ্ছতি, আপুচ্ছং গচ্ছতি, ওতাপেন্তো গচ্ছতি, কেনচি পলিবুদ্ধং হোতি, আপদাসু, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

পঠমসেনাসনসিক্খাপদং নিট্ঠিতং চতুত্থং.

৫. দুতিযসেনাসনসিক্খাপদং

১১৪. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন সত্তরসৰগ্গিযা ভিক্খূ সহাযকা হোন্তি. তে ৰসন্তাপি একতোৰ ৰসন্তি, পক্কমন্তাপি একতোৰ পক্কমন্তি. তে অঞ্ঞতরস্মিং সঙ্ঘিকে ৰিহারে সেয্যং সন্থরিত্ৰা তং পক্কমন্তা নেৰ উদ্ধরিংসু ন উদ্ধরাপেসুং, অনাপুচ্ছা পক্কমিংসু. সেনাসনং উপচিকাহি খাযিতং হোতি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম সত্তরসৰগ্গিযা ভিক্খূ সঙ্ঘিকে ৰিহারে সেয্যং সন্থরিত্ৰা তং পক্কমন্তা নেৰ উদ্ধরিস্সন্তি ন উদ্ধরাপেস্সন্তি, অনাপুচ্ছা পক্কমিস্সন্তি, সেনাসনং উপচিকাহি খাযিত’’ন্তি! অথ খো তে ভিক্খূ সত্তরসৰগ্গিযে ভিক্খূ অনেকপরিযাযেন ৰিগরহিত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কির, ভিক্খৰে, সত্তরসৰগ্গিযা ভিক্খূ সঙ্ঘিকে ৰিহারে সেয্যং সন্থরিত্ৰা তং পক্কমন্তা নেৰ উদ্ধরিংসু ন উদ্ধরাপেসুং, অনাপুচ্ছা পক্কমিংসু, সেনাসনং উপচিকাহি খাযিত’’ন্তি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম তে, ভিক্খৰে, মোঘপুরিসা সঙ্ঘিকে ৰিহারে সেয্যং সন্থরিত্ৰা তং পক্কমন্তা নেৰ উদ্ধরিস্সন্তি ন উদ্ধরাপেস্সন্তি, অনাপুচ্ছা পক্কমিস্সন্তি, সেনাসনং উপচিকাহি খাযিতং! নেতং, ভিক্খৰে, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

১১৫. ‘‘যো পন ভিক্খু সঙ্ঘিকে ৰিহারে সেয্যং সন্থরিত্ৰা ৰা সন্থরাপেত্ৰা ৰা তং পক্কমন্তো নেৰ উদ্ধরেয্য ন উদ্ধরাপেয্য, অনাপুচ্ছং ৰা গচ্ছেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.

১১৬. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.

সঙ্ঘিকো নাম ৰিহারো সঙ্ঘস্স দিন্নো হোতি পরিচ্চত্তো.

সেয্যং নাম ভিসি, চিমিলিকা উত্তরত্থরণং, ভূমত্থরণং, তট্টিকা, চম্মখণ্ডো, নিসীদনং, পচ্চত্থরণং, তিণসন্থারো, পণ্ণসন্থারো.

সন্থরিত্ৰাতি সযং সন্থরিত্ৰা.

সন্থরাপেত্ৰাতি অঞ্ঞং সন্থরাপেত্ৰা.

তং পক্কমন্তো নেৰ উদ্ধরেয্যাতি ন সযং উদ্ধরেয্য.

ন উদ্ধরাপেয্যাতি ন অঞ্ঞং উদ্ধরাপেয্য.

অনাপুচ্ছং ৰা গচ্ছেয্যাতি ভিক্খুং ৰা সামণেরং ৰা আরামিকং ৰা অনাপুচ্ছা পরিক্খিত্তস্স আরামস্স পরিক্খেপং অতিক্কমন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অপরিক্খিত্তস্স আরামস্স উপচারং অতিক্কমন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স. সঙ্ঘিকে সঙ্ঘিকসঞ্ঞী সেয্যং সন্থরিত্ৰা ৰা সন্থরাপেত্ৰা ৰা তং পক্কমন্তো নেৰ উদ্ধরেয্য ন উদ্ধরাপেয্য, অনাপুচ্ছং ৰা গচ্ছেয্য, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. সঙ্ঘিকে ৰেমতিকো সেয্যং সন্থরিত্ৰা ৰা সন্থরাপেত্ৰা ৰা তং পক্কমন্তো নেৰ উদ্ধরেয্য ন উদ্ধরাপেয্য, অনাপুচ্ছং ৰা গচ্ছেয্য, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. সঙ্ঘিকে পুগ্গলিকসঞ্ঞী সেয্যং সন্থরিত্ৰা ৰা সন্থরাপেত্ৰা ৰা তং পক্কমন্তো নেৰ উদ্ধরেয্য ন উদ্ধরাপেয্য, অনাপুচ্ছং ৰা গচ্ছেয্য, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

১১৭. ৰিহারস্স উপচারে ৰা উপট্ঠানসালাযং ৰা মণ্ডপে ৰা রুক্খমূলে ৰা সেয্যং সন্থরিত্ৰা ৰা সন্থরাপেত্ৰা ৰা তং পক্কমন্তো নেৰ উদ্ধরেয্য ন উদ্ধরাপেয্য, অনাপুচ্ছং ৰা গচ্ছেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. মঞ্চং ৰা পীঠং ৰা ৰিহারে ৰা ৰিহারস্সূপচারে ৰা উপট্ঠানসালাযং ৰা মণ্ডপে ৰা রুক্খমূলে ৰা সন্থরিত্ৰা ৰা সন্থরাপেত্ৰা ৰা তং পক্কমন্তো নেৰ উদ্ধরেয্য ন উদ্ধরাপেয্য, অনাপুচ্ছং ৰা গচ্ছেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স.

পুগ্গলিকে সঙ্ঘিকসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. পুগ্গলিকে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. পুগ্গলিকে পুগ্গলিকসঞ্ঞী অঞ্ঞস্স পুগ্গলিকে আপত্তি দুক্কটস্স. অত্তনো পুগ্গলিকে অনাপত্তি.

১১৮. অনাপত্তি উদ্ধরিত্ৰা গচ্ছতি, উদ্ধরাপেত্ৰা গচ্ছতি, আপুচ্ছং গচ্ছতি, কেনচি পলিবুদ্ধং হোতি, সাপেক্খো গন্ত্ৰা তত্থ ঠিতো আপুচ্ছতি, কেনচি পলিবুদ্ধো হোতি, আপদাসু, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

দুতিযসেনাসনসিক্খাপদং নিট্ঠিতং পঞ্চমং.

৬. অনুপখজ্জসিক্খাপদং

১১৯. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ৰরসেয্যাযো পলিবুন্ধেন্তি, থেরা ভিক্খূ ৰুট্ঠাপেন্তি [এত্থ তে ইতি কম্মপদং ঊনং ৰিয দিস্সতি]. অথ খো ছব্বগ্গিযানং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো মযং উপাযেন ইধেৰ ৰস্সং ৰসেয্যামা’’তি? অথ খো ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ থেরে ভিক্খূ অনুপখজ্জ সেয্যং কপ্পেন্তি – যস্স সম্বাধো ভৰিস্সতি সো পক্কমিস্সতীতি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ থেরে ভিক্খূ অনুপখজ্জ সেয্যং কপ্পেস্সন্তী’’তি! অথ খো তে ভিক্খূ ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ অনেকপরিযাযেন ৰিগরহিত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং …পে… ‘‘সচ্চং কির তুম্হে, ভিক্খৰে, থেরে ভিক্খূ অনুপখজ্জ সেয্যং কপ্পেথা’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুরিসা, থেরে ভিক্খূ অনুপখজ্জ সেয্যং কপ্পেস্সথ! নেতং, মোঘপুরিসা, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

১২০. ‘‘যো পন ভিক্খু সঙ্ঘিকে ৰিহারে জানং পুব্বুপগতং ভিক্খুং অনুপখজ্জ সেয্যং কপ্পেয্য – যস্স সম্বাধো ভৰিস্সতি সো পক্কমিস্সতী’তি, এতদেৰ পচ্চযং করিত্ৰা অনঞ্ঞং, পাচিত্তিয’’ন্তি.

১২১. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং ২.০২৫১ অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.

সঙ্ঘিকো নাম ৰিহারো সঙ্ঘস্স দিন্নো হোতি পরিচ্চত্তো.

জানাতি নাম ৰুড্ঢোতি জানাতি, গিলানোতি জানাতি, সঙ্ঘেন দিন্নোতি জানাতি.

অনুপখজ্জাতি অনুপৰিসিত্ৰা.

সেয্যং কপ্পেয্যাতি মঞ্চস্স ৰা পীঠস্স ৰা পৰিসন্তস্স ৰা নিক্খমন্তস্স ৰা উপচারে সেয্যং সন্থরতি ৰা সন্থরাপেতি ৰা, আপত্তি দুক্কটস্স. অভিনিসীদতি ৰা অভিনিপজ্জতি ৰা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

এতদেৰ পচ্চযং করিত্ৰা অনঞ্ঞন্তি ন অঞ্ঞো কোচি পচ্চযো হোতি অনুপখজ্জ সেয্যং কপ্পেতুং.

১২২. সঙ্ঘিকে সঙ্ঘিকসঞ্ঞী অনুপখজ্জ সেয্যং কপ্পেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. সঙ্ঘিকে ৰেমতিকো অনুপখজ্জ সেয্যং কপ্পেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. সঙ্ঘিকে পুগ্গলিকসঞ্ঞী অনুপখজ্জ সেয্যং কপ্পেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

মঞ্চস্স ৰা পীঠস্স ৰা পৰিসন্তস্স ৰা নিক্খমন্তস্স ৰা উপচারং ঠপেত্ৰা সেয্যং সন্থরতি ৰা সন্থরাপেতি ৰা, আপত্তি দুক্কটস্স. অভিনিসীদতি ৰা অভিনিপজ্জতি ৰা, আপত্তি দুক্কটস্স. ৰিহারস্স উপচারে ৰা উপট্ঠানসালাযং ৰা মণ্ডপে ৰা রুক্খমূলে ৰা অজ্ঝোকাসে ৰা সেয্যং সন্থরতি ৰা সন্থরাপেতি ৰা, আপত্তি দুক্কটস্স. অভিনিসীদতি ৰা অভিনিপ্পজ্জতি ৰা, আপত্তি দুক্কটস্স. পুগ্গলিকে সঙ্ঘিকসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. পুগ্গলিকে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. পুগ্গলিকে পুগ্গলিকসঞ্ঞী অঞ্ঞস্স পুগ্গলিকে আপত্তি দুক্কটস্স. অত্তনো পুগ্গলিকে অনাপত্তি.

১২৩. অনাপত্তি গিলানো পৰিসতি, সীতেন ৰা উণ্হেন ৰা পীল়িতো পৰিসতি, আপদাসু, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

অনুপখজ্জসিক্খাপদং নিট্ঠিতং ছট্ঠং.

৭. নিক্কড্ঢনসিক্খাপদং

১২৪. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন সত্তরসৰগ্গিযা ভিক্খূ অঞ্ঞতরং পচ্চন্তিমং মহাৰিহারং পটিসঙ্খরোন্তি – ‘‘ইধ মযং ৰস্সং ৰসিস্সামা’’তি. অদ্দসংসু খো ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ সত্তরসৰগ্গিযে ভিক্খূ ৰিহারং পটিসঙ্খরোন্তে. দিস্ৰান এৰমাহংসু – ‘‘ইমে, আৰুসো, সত্তরসৰগ্গিযা ভিক্খূ ৰিহারং পটিসঙ্খরোন্তি. হন্দ নে ৰুট্ঠাপেস্সামা’’তি! একচ্চে এৰমাহংসু – ‘‘আগমেথাৰুসো, যাৰ পটিসঙ্খরোন্তি; পটিসঙ্খতে ৰুট্ঠাপেস্সামা’’তি.

অথ খো ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ সত্তরসৰগ্গিযে ভিক্খূ এতদৰোচুং – ‘‘উট্ঠেথাৰুসো, অম্হাকং ৰিহারো পাপুণাতী’’তি. ‘‘ননু, আৰুসো, পটিকচ্চেৰ [পটিগচ্চেৰ (সী.)] আচিক্খিতব্বং, মযঞ্চঞ্ঞং পটিসঙ্খরেয্যামা’’তি. ‘‘ননু, আৰুসো, সঙ্ঘিকো ৰিহারো’’তি? ‘‘আমাৰুসো, সঙ্ঘিকো ৰিহারো’’তি. ‘‘উট্ঠেথাৰুসো, অম্হাকং ৰিহারো পাপুণাতী’’তি. ‘‘মহল্লকো, আৰুসো, ৰিহারো. তুম্হেপি ৰসথ, মযম্পি ৰসিস্সামা’’তি. ‘‘উট্ঠেথাৰুসো, অম্হাকং ৰিহারো পাপুণাতী’’তি কুপিতা অনত্তমনা গীৰাযং গহেত্ৰা নিক্কড্ঢন্তি. তে নিক্কড্ঢীযমানা রোদন্তি. ভিক্খূ এৰমাহংসু – ‘‘কিস্স তুম্হে, আৰুসো, রোদথা’’তি? ‘‘ইমে, আৰুসো, ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ কুপিতা অনত্তমনা অম্হে সঙ্ঘিকা ৰিহারা নিক্কড্ঢন্তী’’তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ কুপিতা অনত্তমনা ভিক্খূ সঙ্ঘিকা ৰিহারা নিক্কড্ঢিস্সন্তী’’তি! অথ খো তে ভিক্খূ ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ অনেকপরিযাযেন ৰিগরহিত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কির তুম্হে, ভিক্খৰে, কুপিতা অনত্তমনা ভিক্খূ সঙ্ঘিকা ৰিহারা নিক্কড্ঢথা’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুরিসা, কুপিতা অনত্তমনা ভিক্খূ সঙ্ঘিকা ৰিহারা নিক্কড্ঢিস্সথ? নেতং, মোঘপুরিসা, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

১২৫. ‘‘যো পন ভিক্খু ভিক্খুং কুপিতো অনত্তমনো সঙ্ঘিকা ৰিহারা নিক্কড্ঢেয্য ৰা নিক্কড্ঢাপেয্য ৰা, পাচিত্তিয’’ন্তি.

১২৬. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.

ভিক্খুন্তি অঞ্ঞং ভিক্খুং.

কুপিতো অনত্তমনোতি অনভিরদ্ধো আহতচিত্তো খিলজাতো.

সঙ্ঘিকো নাম ৰিহারো সঙ্ঘস্স দিন্নো হোতি পরিচ্চত্তো.

নিক্কড্ঢেয্যাতি গব্ভে গহেত্ৰা পমুখং নিক্কড্ঢতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. পমুখে গহেত্ৰা বহি নিক্কড্ঢতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. একেন পযোগেন বহুকেপি দ্ৰারে অতিক্কামেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

নিক্কড্ঢাপেয্যাতি অঞ্ঞং আণাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স [দুক্কটস্স (কত্থচি)]. সকিং আণত্তো বহুকেপি দ্ৰারে অতিক্কামেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

১২৭. সঙ্ঘিকে সঙ্ঘিকসঞ্ঞী কুপিতো অনত্তমনো নিক্কড্ঢতি ৰা নিক্কড্ঢাপেতি ৰা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. সঙ্ঘিকে ৰেমতিকো কুপিতো অনত্তমনো নিক্কড্ঢতি ৰা নিক্কড্ঢাপেতি ৰা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. সঙ্ঘিকে পুগ্গলিকসঞ্ঞী কুপিতো অনত্তমনো নিক্কড্ঢতি ৰা নিক্কড্ঢাপেতি ৰা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

তস্স পরিক্খারং নিক্কড্ঢতি ৰা নিক্কড্ঢাপেতি ৰা, আপত্তি দুক্কটস্স. ৰিহারস্স উপচারা ৰা উপট্ঠানসালায ৰা মণ্ডপা ৰা রুক্খমূলা ৰা অজ্ঝোকাসা ৰা নিক্কড্ঢতি ৰা নিক্কড্ঢাপেতি ৰা, আপত্তি দুক্কটস্স. তস্স পরিক্খারং নিক্কড্ঢতি ৰা নিক্কড্ঢাপেতি ৰা, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুপসম্পন্নং ৰিহারা ৰা ৰিহারস্স উপচারা ৰা উপট্ঠানসালায ৰা মণ্ডপা ৰা রুক্খমূলা ৰা অজ্ঝোকাসা ৰা নিক্কড্ঢতি ৰা নিক্কড্ঢাপেতি ৰা, আপত্তি দুক্কটস্স. তস্স পরিক্খারং নিক্কড্ঢতি ৰা নিক্কড্ঢাপেতি ৰা, আপত্তি দুক্কটস্স.

পুগ্গলিকে সঙ্ঘিকসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. পুগ্গলিকে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. পুগ্গলিকে পুগ্গলিকসঞ্ঞী অঞ্ঞস্স পুগ্গলিকে আপত্তি দুক্কটস্স. অত্তনো পুগ্গলিকে অনাপত্তি.

১২৮. অনাপত্তি অলজ্জিং নিক্কড্ঢতি ৰা নিক্কড্ঢাপেতি ৰা, তস্স পরিক্খারং নিক্কড্ঢতি ৰা নিক্কড্ঢাপেতি ৰা, উম্মত্তকং নিক্কড্ঢতি ৰা নিক্কড্ঢাপেতি ৰা, তস্স পরিক্খারং নিক্কড্ঢতি ৰা নিক্কড্ঢাপেতি ৰা, ভণ্ডনকারকং কলহকারকং ৰিৰাদকারকং ভস্সকারকং সঙ্ঘে অধিকরণকারকং নিক্কড্ঢতি ৰা নিক্কড্ঢাপেতি ৰা, তস্স পরিক্খারং নিক্কড্ঢতি ৰা নিক্কড্ঢাপেতি ৰা, অন্তেৰাসিকং ৰা সদ্ধিৰিহারিকং ৰা ন সম্মা ৰত্তন্তং নিক্কড্ঢতি ৰা নিক্কড্ঢাপেতি ৰা, তস্স পরিক্খারং নিক্কড্ঢতি ৰা নিক্কড্ঢাপেতি ৰা, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

নিক্কড্ঢনসিক্খাপদং নিট্ঠিতং সত্তমং.

৮. ৰেহাসকুটিসিক্খাপদং

১২৯. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন দ্ৰে ভিক্খূ সঙ্ঘিকে ৰিহারে উপরিৰেহাসকুটিযা ৰিহরন্তি?. একো হেট্ঠা ৰিহরতি [ৰিহরন্তি, একো হেট্ঠা (?)], একো উপরি. উপরিমো ভিক্খু আহচ্চপাদকং মঞ্চং সহসা অভিনিসীদি. মঞ্চপাদো নিপ্পতিত্ৰা [পতিত্ৰা (স্যা.)] হেট্ঠিমস্স ভিক্খুনো মত্থকে অৰত্থাসি. সো ভিক্খু ৰিস্সরমকাসি. ভিক্খূ উপধাৰিত্ৰা তং ভিক্খুং এতদৰোচুং – ‘‘কিস্স ত্ৰং, আৰুসো, ৰিস্সরমকাসী’’তি? অথ খো সো ভিক্খু ভিক্খূনং এতমত্থং আরোচেসি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খু সঙ্ঘিকে ৰিহারে উপরিৰেহাসকুটিযা আহচ্চপাদকং মঞ্চং সহসা অভিনিসীদিস্সতী’’তি! অথ খো তে ভিক্খূ তং ভিক্খুং অনেকপরিযাযেন ৰিগরহিত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কির ত্ৰং, ভিক্খু, সঙ্ঘিকে ৰিহারে উপরিৰেহাসকুটিযা আহচ্চপাদকং মঞ্চং সহসা অভিনিসীদসী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম ত্ৰং, মোঘপুরিস, সঙ্ঘিকে ৰিহারে উপরিৰেহাসকুটিযা আহচ্চপাদকং মঞ্চং সহসা অভিনিসীদিস্সসি! নেতং, মোঘপুরিস, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

১৩০. ‘‘যো পন ভিক্খু সঙ্ঘিকে ৰিহারে উপরিৰেহাসকুটিযা আহচ্চপাদকং মঞ্চং ৰা পীঠং ৰা অভিনিসীদেয্য ৰা অভিনিপজ্জেয্য ৰা, পাচিত্তিয’’ন্তি.

১৩১. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.

সঙ্ঘিকো নাম ৰিহারো সঙ্ঘস্স দিন্নো হোতি পরিচ্চত্তো.

ৰেহাসকুটি নাম মজ্ঝিমস্স পুরিসস্স অসীসঘট্টা.

আহচ্চপাদকো নাম মঞ্চো অঙ্গে ৰিজ্ঝিত্ৰা ঠিতো হোতি. আহচ্চপাদকং নাম পীঠং অঙ্গে ৰিজ্ঝিত্ৰা ঠিতং হোতি.

অভিনিসীদেয্যাতি তস্মিং অভিনিসীদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

অভিনিপজ্জেয্যাতি তস্মিং অভিনিপজ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

১৩২. সঙ্ঘিকে সঙ্ঘিকসঞ্ঞী উপরিৰেহাসকুটিযা আহচ্চপাদকং মঞ্চং ৰা পীঠং ৰা অভিনিসীদতি ৰা অভিনিপজ্জতি ৰা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. সঙ্ঘিকে ৰেমতিকো…পে… সঙ্ঘিকে পুগ্গলিকসঞ্ঞী উপরিৰেহাসকুটিযা আহচ্চপাদকং মঞ্চং ৰা পীঠং ৰা অভিনিসীদতি ৰা অভিনিপজ্জতি ৰা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

পুগ্গলিকে সঙ্ঘিকসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. পুগ্গলিকে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. পুগ্গলিকে পুগ্গলিকসঞ্ঞী অঞ্ঞস্স পুগ্গলিকে, আপত্তি দুক্কটস্স. অত্তনো পুগ্গলিকে, অনাপত্তি.

১৩৩. অনাপত্তি – অৰেহাসকুটিযা সীসঘট্টায হেট্ঠা অপরিভোগং হোতি, পদরসঞ্চিতং হোতি, পটাণি দিন্না হোতি, তস্মিং ঠিতো গণ্হতি ৰা লগ্গেতি ৰা, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

ৰেহাসকুটিসিক্খাপদং নিট্ঠিতং অট্ঠমং.

৯. মহল্লকৰিহারসিক্খাপদং

১৩৪. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা কোসম্বিযং ৰিহরতি ঘোসিতারামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মতো ছন্নস্স উপট্ঠাকো মহামত্তো আযস্মতো ছন্নস্স ৰিহারং কারাপেতি. অথ খো আযস্মা ছন্নো কতপরিযোসিতং ৰিহারং পুনপ্পুনং ছাদাপেতি, পুনপ্পুনং লেপাপেতি. অতিভারিতো ৰিহারো পরিপতি. অথ খো আযস্মা ছন্নো তিণঞ্চ কট্ঠঞ্চ সংকড্ঢন্তো অঞ্ঞতরস্স ব্রাহ্মণস্স যৰখেত্তং দূসেসি. অথ খো সো ব্রাহ্মণো উজ্ঝাযতি খিয্যতি ৰিপাচেতি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভদন্তা অম্হাকং যৰখেত্তং দূসেস্সন্তী’’তি! অস্সোসুং খো ভিক্খূ তস্স ব্রাহ্মণস্স উজ্ঝাযন্তস্স খিয্যন্তস্স ৰিপাচেন্তস্স. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আযস্মা ছন্নো কতপরিযোসিতং ৰিহারং পুনপ্পুনং ছাদাপেস্সতি, পুনপ্পুনং লেপাপেস্সতি, অতিভারিতো ৰিহারো পরিপতী’’তি! অথ খো তে ভিক্খূ আযস্মন্তং ছন্নং অনেকপরিযাযেন ৰিগরহিত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কির ত্ৰং, ছন্ন, কতপরিযোসিতং ৰিহারং পুনপ্পুনং ছাদাপেসি, পুনপ্পুনং লেপাপেসি, অতিভারিতো ৰিহারো পরিপতী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম ত্ৰং, মোঘপুরিস, কতপরিযোসিতং ৰিহারং পুনপ্পুনং ছাদাপেস্সসি, পুনপ্পুনং লেপাপেস্সসি, অতিভারিতো ৰিহারো পরিপতি! নেতং, মোঘপুরিস, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

১৩৫. ‘‘মহল্লকং পন ভিক্খুনা ৰিহারং কারযমানেন যাৰদ্ৰারকোসা অগ্গল়ট্ঠপনায আলোকসন্ধিপরিকম্মায দ্ৰত্তিচ্ছদনস্স পরিযায অপ্পহরিতে ঠিতেন অধিট্ঠাতব্বং. ততো চে উত্তরিং অপ্পহরিতেপি ঠিতো অধিট্ঠহেয্য পাচিত্তিয’’ন্তি.

১৩৬. মহল্লকো নাম ৰিহারো সস্সামিকো ৰুচ্চতি.

ৰিহারো নাম উল্লিত্তো ৰা হোতি অৰলিত্তো ৰা উল্লিত্তাৰলিত্তো ৰা.

কারযমানেনাতি করোন্তো ৰা কারাপেন্তো ৰা.

যাৰ দ্ৰারকোসাতি পিট্ঠসঙ্ঘাটস্স [পীঠসংঘাটস্স (ইতিপি), পিট্ঠিসঙ্ঘাটস্স (স্যা.)] সমন্তা হত্থপাসা.

অগ্গল়ট্ঠপনাযাতি দ্ৰারট্ঠপনায.

আলোকসন্ধিপরিকম্মাযাতি ৰাতপানপরিকম্মায সেতৰণ্ণং কাল়ৰণ্ণং গেরুকপরিকম্মং মালাকম্মং লতাকম্মং মকরদন্তকং পঞ্চপটিকং.

দ্ৰত্তিচ্ছদনস্স পরিযাযং অপ্পহরিতে ঠিতেন অধিট্ঠাতব্বন্তি – হরিতং নাম পুব্বণ্ণং অপরণ্ণং. সচে হরিতে ঠিতো অধিট্ঠাতি, আপত্তি দুক্কটস্স. মগ্গেন ছাদেন্তস্স দ্ৰে মগ্গে অধিট্ঠহিত্ৰা ততিযং মগ্গং আণাপেত্ৰা পক্কমিতব্বং. পরিযাযেন ছাদেন্তস্স দ্ৰে পরিযাযে অধিট্ঠহিত্ৰা ততিযং পরিযাযং আণাপেত্ৰা পক্কমিতব্বং.

১৩৭. ততো চে উত্তরি অপ্পহরিতেপি ঠিতো অধিট্ঠহেয্যাতি ইট্ঠকায ২.০২৬২ ছাদেন্তস্স ইট্ঠকিট্ঠকায আপত্তি পাচিত্তিযস্স. সিলায ছাদেন্তস্স সিলায সিলায আপত্তি পাচিত্তিযস্স. সুধায ছাদেন্তস্স পিণ্ডে পিণ্ডে আপত্তি পাচিত্তিযস্স. তিণেন ছাদেন্তস্স করল়ে করল়ে আপত্তি পাচিত্তিযস্স. পণ্ণেন ছাদেন্তস্স পণ্ণে পণ্ণে আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

অতিরেকদ্ৰত্তিপরিযাযে অতিরেকসঞ্ঞী অধিট্ঠাতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অতিরেকদ্ৰত্তিপরিযাযে ৰেমতিকো অধিট্ঠাতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অতিরেকদ্ৰত্তিপরিযাযে ঊনকসঞ্ঞী অধিট্ঠাতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

ঊনকদ্ৰত্তিপরিযাযে অতিরেকসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. ঊনকদ্ৰত্তিপরিযাযে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. ঊনকদ্ৰত্তিপরিযাযে ঊনকসঞ্ঞী, অনাপত্তি.

১৩৮. অনাপত্তি দ্ৰত্তিপরিযাযে, ঊনকদ্ৰত্তিপরিযাযে, লেণে, গুহায, তিণকুটিকায, অঞ্ঞস্সত্থায, অত্তনো ধনেন, ৰাসাগারং ঠপেত্ৰা সব্বত্থ অনাপত্তি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

মহল্লকৰিহারসিক্খাপদং নিট্ঠিতং নৰমং.

১০. সপ্পাণকসিক্খাপদং

১৩৯. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা আল়ৰিযং ৰিহরতি অগ্গাল়ৰে চেতিযে. তেন খো পন সমযেন আল়ৰকা ভিক্খূ নৰকম্মং করোন্তা জানং সপ্পাণকং উদকং তিণম্পি মত্তিকম্পি সিঞ্চন্তিপি সিঞ্চাপেন্তিপি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আল়ৰকা ভিক্খূ জানং সপ্পাণকং উদকং তিণম্পি মত্তিকম্পি সিঞ্চিস্সন্তিপি সিঞ্চাপেস্সন্তিপী’’তি! অথ খো তে ভিক্খূ আল়ৰকে ভিক্খূ অনেকপরিযাযেন ৰিগরহিত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কির তুম্হে, ভিক্খৰে, জানং সপ্পাণকং উদকং তিণম্পি মত্তিকম্পি সিঞ্চথপি সিঞ্চাপেথপী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুরিসা, জানং সপ্পাণকং উদকং তিণম্পি মত্তিকম্পি সিঞ্চিস্সথপি সিঞ্চাপেস্সথপি! নেতং, মোঘপুরিসা, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

১৪০. ‘‘যো পন ভিক্খু জানং সপ্পাণকং উদকং তিণং ৰা মত্তিকং ৰা সিঞ্চেয্য ৰা সিঞ্চাপেয্য ৰা, পাচিত্তিয’’ন্তি.

১৪১. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.

জানাতি নাম [জানং নাম (স্যা.)] সামং ৰা জানাতি অঞ্ঞে ৰা তস্স আরোচেন্তি.

সিঞ্চেয্যাতি সযং সিঞ্চতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

সিঞ্চাপেয্যাতি অঞ্ঞং আণাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স [আপত্তি দুক্কটস্স (কত্থচি)]. সকিং আণত্তো বহুকম্পি সিঞ্চতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

১৪২. সপ্পাণকে সপ্পাণকসঞ্ঞী তিণং ৰা মত্তিকং ৰা সিঞ্চতি ৰা সিঞ্চাপেতি ৰা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. সপ্পাণকে ৰেমতিকো তিণং ৰা মত্তিকং ৰা সিঞ্চতি ৰা সিঞ্চাপেতি ৰা, আপত্তি দুক্কটস্স. সপ্পাণকে অপ্পাণকসঞ্ঞী তিণং ৰা মত্তিকং ৰা সিঞ্চতি ৰা সিঞ্চাপেতি ৰা, অনাপত্তি. অপ্পাণকে সপ্পাণকসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অপ্পাণকে ৰেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অপ্পাণকে অপ্পাণকসঞ্ঞী, অনাপত্তি.

১৪৩. অনাপত্তি অসঞ্চিচ্চ, অস্সতিযা, অজানন্তস্স, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

সপ্পাণকসিক্খাপদং নিট্ঠিতং দসমং.

ভূতগামৰগ্গো দুতিযো.

তস্সুদ্দানং –

ভূতং অঞ্ঞায উজ্ঝাযং, পক্কমন্তেন তে দুৰে;

পুব্বে নিক্কড্ঢনাহচ্চ, দ্ৰারং সপ্পাণকেন চাতি.