১. মুসাৰাদসিক্খাপদং

ইমে খো পনাযস্মন্তো দ্ৰেনৰুতি পাচিত্তিযা

ধম্মা উদ্দেসং আগচ্ছন্তি.

১. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন হত্থকো সক্যপুত্তো ৰাদক্খিত্তো হোতি. সো তিত্থিযেহি সদ্ধিং সল্লপন্তো অৰজানিত্ৰা পটিজানাতি, পটিজানিত্ৰা অৰজানাতি, অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচরতি, সম্পজানমুসা ভাসতি, সঙ্কেতং কত্ৰা ৰিসংৰাদেতি. তিত্থিযা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম হত্থকো সক্যপুত্তো অম্হেহি সদ্ধিং সল্লপন্তো অৰজানিত্ৰা পটিজানিস্সতি, পটিজানিত্ৰা অৰজানিস্সতি, অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচরিস্সতি, সম্পজানমুসা ভাসিস্সতি, সঙ্কেতং কত্ৰা ৰিসংৰাদেস্সতী’’তি!

অস্সোসুং খো ভিক্খূ তেসং তিত্থিযানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৰিপাচেন্তানং. অথ খো তে ভিক্খূ যেন হত্থকো সক্যপুত্তো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা হত্থকং সক্যপুত্তং এতদৰোচুং – ‘‘সচ্চং কির ত্ৰং, আৰুসো হত্থক, তিত্থিযেহি সদ্ধিং সল্লপন্তো অৰজানিত্ৰা পটিজানাসি, পটিজানিত্ৰা অৰজানাসি, অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচরসি, সম্পজানমুসা ভাসসি, সঙ্কেতং কত্ৰা ৰিসংৰাদেসী’’তি? ‘‘এতে খো, আৰুসো, তিত্থিযা নাম যেন কেনচি জেতব্বা; নেৰ তেসং জযো দাতব্বো’’তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম হত্থকো সক্যপুত্তো তিত্থিযেহি সদ্ধিং সল্লপন্তো অৰজানিত্ৰা পটিজানিস্সতি, পটিজানিত্ৰা অৰজানিস্সতি, অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচরিস্সতি, সম্পজানমুসা ভাসিস্সতি, সঙ্কেতং কত্ৰা ৰিসংৰাদেস্সতী’’তি!

অথ খো তে ভিক্খূ হত্থকং সক্যপুত্তং অনেকপরিযাযেন ৰিগরহিত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৰা হত্থকং সক্যপুত্তং পটিপুচ্ছি – ‘‘সচ্চং কির ত্ৰং, হত্থক, তিত্থিযেহি সদ্ধিং সল্লপন্তো অৰজানিত্ৰা পটিজানাসি, পটিজানিত্ৰা অৰজানাসি, অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচরসি, সম্পজানমুসা ভাসসি, সঙ্কেতং কত্ৰা ৰিসংৰাদেসী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… কথঞ্হি নাম ত্ৰং, মোঘপুরিস, তিত্থিযেহি সদ্ধিং সল্লপন্তো অৰজানিত্ৰা পটিজানিস্সসি, পটিজানিত্ৰা অৰজানিস্সসি, অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচরিস্সসি, সম্পজানমুসা ভাসিস্সসি, সঙ্কেতং কত্ৰা ৰিসংৰাদেস্সসি! নেতং, মোঘপুরিস, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

২. ‘‘সম্পজানমুসাৰাদে পাচিত্তিয’’ন্তি.

৩. সম্পজানমুসাৰাদো নাম ৰিসংৰাদনপুরেক্খারস্স ৰাচা, গিরা, ব্যপ্পথো, ৰচীভেদো, ৰাচসিকা ৰিঞ্ঞত্তি, অট্ঠ অনরিযৰোহারা – অদিট্ঠং দিট্ঠং মেতি, অস্সুতং সুতং মেতি, অমুতং মুতং মেতি, অৰিঞ্ঞাতং ৰিঞ্ঞাতং মেতি, দিট্ঠং অদিট্ঠং মেতি, সুতং অস্সুতং মেতি, মুতং অমুতং মেতি, ৰিঞ্ঞাতং অৰিঞ্ঞাতং মেতি.

অদিট্ঠং নাম ন চক্খুনা দিট্ঠং. অস্সুতং নাম ন সোতেন সুতং. অমুতং নাম ন ঘানেন ঘাযিতং, ন জিৰ্হায সাযিতং, ন কাযেন ফুট্ঠং. অৰিঞ্ঞাতং নাম ন মনসা ৰিঞ্ঞাতং. দিট্ঠং নাম চক্খুনা দিট্ঠং. সুতং নাম সোতেন সুতং. মুতং নাম ঘানেন ঘাযিতং, জিৰ্হায সাযিতং, কাযেন ফুট্ঠং. ৰিঞ্ঞাতং নাম মনসা ৰিঞ্ঞাতং.

৪. তীহাকারেহি ‘‘অদিট্ঠং দিট্ঠং মে’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স – পুব্বেৰস্স হোতি ‘‘মুসা ভণিস্স’’ন্তি, ভণন্তস্স হোতি ‘‘মুসা ভণামী’’তি, ভণিতস্স হোতি ‘‘মুসা মযা ভণিত’’ন্তি.

চতূহাকারেহি ‘‘অদিট্ঠং দিট্ঠং মে’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স – পুব্বেৰস্স হোতি ‘‘মুসা ভণিস্স’’ন্তি, ভণন্তস্স হোতি ‘‘মুসা ভণামী’’তি, ভণিতস্স হোতি ‘‘মুসা মযা ভণিত’’ন্তি, ৰিনিধায দিট্ঠিং.

পঞ্চহাকারেহি ‘‘অদিট্ঠং দিট্ঠং মে’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স – পুব্বেৰস্স হোতি ‘‘মুসা ভণিস্স’’ন্তি, ভণন্তস্স হোতি ‘‘মুসা ভণামী’’তি, ভণিতস্স হোতি ‘‘মুসা মযা ভণিত’’ন্তি, ৰিনিধায দিট্ঠিং, ৰিনিধায খন্তিং.

ছহাকারেহি ‘‘অদিট্ঠং দিট্ঠং মে’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স – পুব্বেৰস্স হোতি ‘‘মুসা ভণিস্স’’ন্তি, ভণন্তস্স হোতি ‘‘মুসা ভণামী’’তি, ভণিতস্স হোতি ‘‘মুসা মযা ভণিত’’ন্তি, ৰিনিধায দিট্ঠিং, ৰিনিধায খন্তিং, ৰিনিধায রুচিং.

সত্তহাকারেহি ‘‘অদিট্ঠং দিট্ঠং মে’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স’’ – পুব্বেৰস্স হোতি ‘‘মুসা ভণিস্স’’ন্তি, ভণন্তস্স হোতি ‘‘মুসা ভণামী’’তি, ভণিতস্স হোতি ‘‘মুসা মযা ভণিত’’ন্তি, ৰিনিধায দিট্ঠিং, ৰিনিধায খন্তিং, ৰিনিধায রুচিং, ৰিনিধায ভাৰং.

৫. তীহাকারেহি ‘‘অস্সুতং সুতং মে’’তি…পে… অমুতং মুতং মেতি…পে… অৰিঞ্ঞাতং ৰিঞ্ঞাতং মেতি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স – পুব্বেৰস্স হোতি ‘‘মুসা ভণিস্স’’ন্তি, ভণন্তস্স হোতি ‘‘মুসা ভণামী’’তি, ভণিতস্স হোতি ‘‘মুসা মযা ভণিত’’ন্তি.

চতূহাকারেহি…পে… পঞ্চহাকারেহি…পে… ছহাকারেহি…পে… সত্তহাকারেহি ‘‘অৰিঞ্ঞাতং ৰিঞ্ঞাতং মে’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স – পুব্বেৰস্স হোতি ‘‘মুসা ভণিস্স’’ন্তি, ভণন্তস্স হোতি ‘‘মুসা ভণামী’’তি, ভণিতস্স হোতি ‘‘মুসা মযা ভণিতন্তি, ৰিনিধায দিট্ঠিং, ৰিনিধায খন্তিং, ৰিনিধায রুচিং, ৰিনিধায ভাৰং.

৬. তীহাকারেহি ‘‘অদিট্ঠং দিট্ঠঞ্চ মে সুতঞ্চা’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স…পে… তীহাকারেহি ‘‘অদিট্ঠং দিট্ঠঞ্চ মে মুতঞ্চা’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স…পে… তীহাকারেহি ‘‘অদিট্ঠং দিট্ঠঞ্চ মে ৰিঞ্ঞাতঞ্চা’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স …পে… তীহাকারেহি অদিট্ঠং ‘‘দিট্ঠঞ্চ মে সুতঞ্চ মুতঞ্চা’’তি…পে… তীহাকারেহি অদিট্ঠং ‘‘দিট্ঠঞ্চ মে সুতঞ্চ ৰিঞ্ঞাতঞ্চা’’তি…পে… তীহাকারেহি অদিট্ঠং ‘‘দিট্ঠঞ্চ মে সুতঞ্চ মুতঞ্চ ৰিঞ্ঞাতঞ্চা’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স…পে….

তীহাকারেহি অস্সুতং ‘‘সুতঞ্চ মে মুতঞ্চা’’তি…পে… তীহাকারেহি অস্সুতং ‘‘সুতঞ্চ মে ৰিঞ্ঞাতঞ্চা’’তি…পে… তীহাকারেহি অস্সুতং ‘‘সুতঞ্চ মে দিট্ঠঞ্চা’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স…পে… তীহাকারেহি অস্সুতং ‘‘সুতঞ্চ মে মুতঞ্চ ৰিঞ্ঞাতঞ্চা’’তি…পে… তীহাকারেহি অস্সুতং ‘‘সুতঞ্চ মে মুতঞ্চ দিট্ঠঞ্চা’’তি…পে… তীহাকারেহি অস্সুতং ‘‘সুতঞ্চ মে মুতঞ্চ ৰিঞ্ঞাতঞ্চ দিট্ঠঞ্চা’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স…পে….

তীহাকারেহি অমুতং ‘‘মুতঞ্চ মে ৰিঞ্ঞাতঞ্চা’’তি…পে… তীহাকারেহি অমুতং ‘‘মুতঞ্চ মে দিট্ঠঞ্চা’’তি…পে… তীহাকারেহি অমুতং ‘‘মুতঞ্চ মে সুতঞ্চা’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স…পে… তীহাকারেহি অমুতং ‘‘মুতঞ্চ মে ৰিঞ্ঞাতঞ্চ দিট্ঠঞ্চা’’তি…পে… তীহাকারেহি অমুতং ‘‘মুতঞ্চ মে ৰিঞ্ঞাতঞ্চ সুতঞ্চা’’তি…পে… তীহাকারেহি অমুতং ‘‘মুতঞ্চ মে ৰিঞ্ঞাতঞ্চ দিট্ঠঞ্চ সুতঞ্চা’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স…পে….

তীহাকারেহি অৰিঞ্ঞাতং ‘‘ৰিঞ্ঞাতঞ্চ মে দিট্ঠঞ্চা’’তি…পে… তীহাকারেহি অৰিঞ্ঞাতং ‘‘ৰিঞ্ঞাতঞ্চ মে সুতঞ্চা’’তি…পে… তীহাকারেহি অৰিঞ্ঞাতং ‘‘ৰিঞ্ঞাতঞ্চ মে মুতঞ্চা’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স…পে… তীহাকারেহি অৰিঞ্ঞাতং ‘‘ৰিঞ্ঞাতঞ্চ মে দিট্ঠঞ্চ সুতঞ্চা’’তি…পে… তীহাকারেহি অৰিঞ্ঞাতং ‘‘ৰিঞ্ঞাতঞ্চ মে দিট্ঠঞ্চ মুতঞ্চা’’তি…পে… তীহাকারেহি অৰিঞ্ঞাতং ‘‘ৰিঞ্ঞাতঞ্চ মে দিট্ঠঞ্চ সুতঞ্চ মুতঞ্চা’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স…পে….

৭. তীহাকারেহি দিট্ঠং ‘‘অদিট্ঠং মে’’তি…পে… সুতং ‘‘অস্সুতং মে’’তি…পে… মুতং ‘‘অমুতং মে’’তি…পে… ৰিঞ্ঞাতং ‘‘অৰিঞ্ঞাতং মে’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স…পে….

৮. তীহাকারেহি দিট্ঠং ‘‘সুতং মে’’তি…পে… তীহাকারেহি দিট্ঠং ‘‘মুতং মে’’তি…পে… তীহাকারেহি দিট্ঠং ‘‘ৰিঞ্ঞাতং মে’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স…পে… তীহাকারেহি দিট্ঠং ‘‘সুতঞ্চ মে মুতঞ্চা’’তি…পে… তীহাকারেহি দিট্ঠং ‘‘সুতঞ্চ মে ৰিঞ্ঞাতঞ্চা’’তি…পে… তীহাকারেহি দিট্ঠং ‘‘সুতঞ্চ মে মুতঞ্চ ৰিঞ্ঞাতঞ্চা’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স…পে….

তীহাকারেহি সুতং ‘‘মুতং মে’’তি…পে… তীহাকারেহি সুতং ‘‘ৰিঞ্ঞাতং মে’’তি…পে… তীহাকারেহি সুতং ‘‘দিট্ঠং মে’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স…পে… তীহাকারেহি সুতং ‘‘মুতঞ্চ মে ৰিঞ্ঞাতঞ্চা’’তি…পে… তীহাকারেহি সুতং ‘‘মুতঞ্চ মে দিট্ঠঞ্চা’’তি…পে… তীহাকারেহি সুতং ‘‘মুতঞ্চ মে ৰিঞ্ঞাতঞ্চ দিট্ঠঞ্চা’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স…পে….

তীহাকারেহি মুতং ‘‘ৰিঞ্ঞাতং মে’’তি…পে… তীহাকারেহি মুতং ‘‘দিট্ঠং মে’’তি…পে… তীহাকারেহি মুতং ‘‘সুতং মে’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স…পে… তীহাকারেহি মুতং ‘‘ৰিঞ্ঞাতঞ্চ মে দিট্ঠঞ্চা’’তি…পে… তীহাকারেহি মুতং ‘‘ৰিঞ্ঞাতঞ্চ মে সুতঞ্চা’’তি…পে… তীহাকারেহি মুতং ‘‘ৰিঞ্ঞাতঞ্চ মে দিট্ঠঞ্চ সুতঞ্চা’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স…পে….

তীহাকারেহি ৰিঞ্ঞাতং ‘‘দিট্ঠং মে’’তি…পে… তীহাকারেহি ৰিঞ্ঞাতং ‘‘সুতং মে’’তি …পে… তীহাকারেহি ৰিঞ্ঞাতং ‘‘মুতং মে’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স…পে… তীহাকারেহি ৰিঞ্ঞাতং ‘‘দিট্ঠঞ্চ মে সুতঞ্চা’’তি…পে… তীহাকারেহি ৰিঞ্ঞাতং ‘‘দিট্ঠঞ্চ মে মুতঞ্চা’’তি…পে… তীহাকারেহি ৰিঞ্ঞাতং ‘‘দিট্ঠঞ্চ মে সুতঞ্চ মুতঞ্চা’’তি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স…পে….

৯. তীহাকারেহি দিট্ঠে ৰেমতিকো দিট্ঠং নোকপ্পেতি, দিট্ঠং নস্সরতি, দিট্ঠং পমুট্ঠো হোতি…পে… সুতে ৰেমতিকো সুতং নোকপ্পেতি, সুতং নস্সরতি, সুতং পমুট্ঠো হোতি…পে… মুতে ৰেমতিকো মুতং নোকপ্পেতি, মুতং নস্সরতি, মুতং পমুট্ঠো হোতি…পে… ৰিঞ্ঞাতে ৰেমতিকো ৰিঞ্ঞাতং নোকপ্পেতি, ৰিঞ্ঞাতং নস্সরতি, ৰিঞ্ঞাতং পমুট্ঠো হোতি… ৰিঞ্ঞাতঞ্চ মে দিট্ঠঞ্চাতি…পে… ৰিঞ্ঞাতং পমুট্ঠো হোতি ৰিঞ্ঞাতঞ্চ মে সুতঞ্চাতি…পে… ৰিঞ্ঞাতং পমুট্ঠো হোতি; ৰিঞ্ঞাতঞ্চ মে মুতঞ্চাতি…পে… ৰিঞ্ঞাতং পমুট্ঠো হোতি; ৰিঞ্ঞাতঞ্চ মে দিট্ঠঞ্চ সুতঞ্চাতি…পে… ৰিঞ্ঞাতং পমুট্ঠো হোতি; ৰিঞ্ঞাতঞ্চ মে দিট্ঠঞ্চ মুতঞ্চাতি…পে… ৰিঞ্ঞাতং পমুট্ঠো হোতি; ৰিঞ্ঞাতঞ্চ মে দিট্ঠঞ্চ সুতঞ্চ মুতঞ্চাতি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

১০. চতূহাকারেহি…পে… পঞ্চহাকারেহি…পে… ছহাকারেহি…পে… সত্তহাকারেহি…পে… ৰিঞ্ঞাতং পমুট্ঠো হোতি, ৰিঞ্ঞাতঞ্চ মে দিট্ঠঞ্চ সুতঞ্চ মুতঞ্চাতি সম্পজানমুসা ভণন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স – পুব্বেৰস্স হোতি ‘‘মুসা ভণিস্স’’ন্তি, ভণন্তস্স হোতি ‘‘মুসা ভণামী’’তি, ভণিতস্স হোতি ‘‘মুসা মযা ভণিত’’ন্তি, ৰিনিধায দিট্ঠিং, ৰিনিধায খন্তিং, ৰিনিধায রুচিং, ৰিনিধায ভাৰং.

১১. অনাপত্তি দৰা ভণতি, রৰা ভণতি [দৰায ভণতি, রৰায ভণতি (স্যা.)]. ‘‘দৰা ভণতি নাম সহসা ভণতি. রৰা ভণতি নাম ‘অঞ্ঞং ভণিস্সামী’তি অঞ্ঞং ভণতি’’. উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

মুসাৰাদসিক্খাপদং নিট্ঠিতং পঠমং.