১৭০. যাগুমধুগোল়কানুজাননা

২৮২. অথ খো ভগৰা বারাণসিযং যথাভিরন্তং ৰিহরিত্ৰা যেন অন্ধকৰিন্দং তেন চারিকং পক্কামি, মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং, অড্ঢতেলসেহি ভিক্খুসতেহি. তেন খো পন সমযেন জানপদা মনুস্সা বহুং লোণম্পি, তেলম্পি, তণ্ডুলম্পি, খাদনীযম্পি সকটেসু আরোপেত্ৰা বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো অনুবন্ধা হোন্তি – যদা পটিপাটিং লভিস্সাম তদা ভত্তং করিস্সামাতি, পঞ্চমত্তানি চ ৰিঘাসাদসতানি. অথ খো ভগৰা অনুপুব্বেন চারিকং চরমানো যেন অন্ধকৰিন্দং তদৰসরি. অথ খো অঞ্ঞতরস্স ব্রাহ্মণস্স পটিপাটিং অলভন্তস্স এতদহোসি – ‘‘অতীতানি [অধিকানি (সী. স্যা.)] খো মে দ্ৰে মাসানি বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং অনুবন্ধন্তস্স ‘যদা পটিপাটিং লভিস্সামি তদা ভত্তং করিস্সামী’তি, ন চ মে পটিপাটি লব্ভতি, অহঞ্চম্হি একত্তকো [একতো (সী. স্যা.)], বহু চ মে ঘরাৰাসত্থো হাযতি. যংনূনাহং ভত্তগ্গং ওলোকেয্যং; যং ভত্তগ্গে নাস্স, তং পটিযাদেয্য’’ন্তি. অথ খো সো ব্রাহ্মণো ভত্তগ্গং ওলোকেন্তো দ্ৰে নাদ্দস – যাগুঞ্চ মধুগোল়কঞ্চ. অথ খো সো ব্রাহ্মণো যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং আনন্দং এতদৰোচ – ‘‘ইধ মে, ভো আনন্দ, পটিপাটিং অলভন্তস্স এতদহোসি ‘অতীতানি খো মে দ্ৰে মাসানি বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং অনুবন্ধন্তস্স, যদা পটিপাটিং লভিস্সামি তদা ভত্তং করিস্সামীতি. ন চ মে পটিপাটি লব্ভতি, অহঞ্চম্হি একত্তকো, বহু চ মে ঘরাৰাসত্থো হাযতি. যংনূনাহং ভত্তগ্গং ওলোকেয্যং; যং ভত্তগ্গে নাস্স, তং পটিযাদেয্য’ন্তি. সো খো অহং, ভো আনন্দ, ভত্তগ্গং ওলোকেন্তো দ্ৰে নাদ্দসং – যাগুঞ্চ মধুগোল়কঞ্চ. সচাহং, ভো আনন্দ, পটিযাদেয্যং যাগুঞ্চ মধুগোল়কঞ্চ, পটিগ্গণ্হেয্য মে ভৰং গোতমো’’তি? ‘‘তেন হি, ব্রাহ্মণ, ভগৰন্তং পটিপুচ্ছিস্সামী’’তি. অথ খো আযস্মা আনন্দো ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসি. তেন হানন্দ, পটিযাদেতূতি. তেন হি, ব্রাহ্মণ, পটিযাদেহীতি. অথ খো সো ব্রাহ্মণো তস্সা রত্তিযা অচ্চযেন পহূতং যাগুঞ্চ মধুগোল়কঞ্চ পটিযাদাপেত্ৰা ভগৰতো উপনামেসি – পটিগ্গণ্হাতু মে ভৰং গোতমো যাগুঞ্চ মধুগোল়কঞ্চাতি. তেন হি, ব্রাহ্মণ, ভিক্খূনং দেহীতি. ভিক্খূ কুক্কুচ্চাযন্তা ন পটিগ্গণ্হন্তি. পটিগ্গণ্হথ, ভিক্খৰে, পরিভুঞ্জথাতি. অথ খো সো ব্রাহ্মণো বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পহূতায যাগুযা চ মধুগোল়কেন চ সহত্থা সন্তপ্পেত্ৰা সম্পৰারেত্ৰা ভগৰন্তং ধোতহত্থং ওনীতপত্তপাণিং একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো তং ব্রাহ্মণং ভগৰা এতদৰোচ –

‘‘দসযিমে, ব্রাহ্মণ, আনিসংসা যাগুযা. কতমে দস? যাগুং দেন্তো আযুং দেতি, ৰণ্ণং দেতি, সুখং দেতি, বলং দেতি, পটিভানং দেতি, যাগু পীতা খুদ্দং [খুদং (সী. স্যা.)] পটিহনতি, পিপাসং ৰিনেতি, ৰাতং অনুলোমেতি, ৰত্থিং সোধেতি, আমাৰসেসং পাচেতি – ইমে খো, ব্রাহ্মণ, দসানিসংসা যাগুযা’’তি [পচ্ছিমা পঞ্চ আনিসংসা অ. নি. ৫.২০৭].

[অ. নি. ৪.৫৮-৫৯ থোকং ৰিসদিসং] যো সঞ্ঞতানং পরদত্তভোজিনং;

কালেন সক্কচ্চ দদাতি যাগুং;

দসস্স ঠানানি অনুপ্পৰেচ্ছতি;

আযুঞ্চ ৰণ্ণঞ্চ সুখং বলঞ্চ.

পটিভানমস্স উপজাযতে ততো;

খুদ্দং পিপাসঞ্চ ব্যপনেতি ৰাতং;

সোধেতি ৰত্থিং পরিণামেতি ভুত্তং;

ভেসজ্জমেতং সুগতেন ৰণ্ণিতং.

তস্মা হি যাগুং অলমেৰ দাতুং;

নিচ্চং মনুস্সেন সুখত্থিকেন;

দিব্বানি ৰা পত্থযতা সুখানি;

মনুস্সসোভগ্যতমিচ্ছতা ৰাতি.

অথ খো ভগৰা তং ব্রাহ্মণং ইমাহি গাথাহি অনুমোদিত্ৰা উট্ঠাযাসনা পক্কামি. অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, যাগুঞ্চ মধুগোল়কঞ্চা’’তি.

যাগুমধুগোল়কানুজাননা নিট্ঠিতা.