২. উপোসথক্খন্ধকো

৬৮. সন্নিপাতানুজাননা

১৩২. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি গিজ্ঝকূটে পব্বতে. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতিত্থিযা পরিব্বাজকা চাতুদ্দসে পন্নরসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স সন্নিপতিত্ৰা ধম্মং ভাসন্তি. তে মনুস্সা উপসঙ্কমন্তি ধম্মস্সৰনায. তে লভন্তি অঞ্ঞতিত্থিযেসু পরিব্বাজকেসু পেমং, লভন্তি পসাদং, লভন্তি অঞ্ঞতিত্থিযা পরিব্বাজকা পক্খং. অথ খো রঞ্ঞো মাগধস্স সেনিযস্স বিম্বিসারস্স রহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি – ‘‘এতরহি খো অঞ্ঞতিত্থিযা পরিব্বাজকা চাতুদ্দসে পন্নরসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স সন্নিপতিত্ৰা ধম্মং ভাসন্তি. তে মনুস্সা উপসঙ্কমন্তি ধম্মস্সৰনায. তে লভন্তি অঞ্ঞতিত্থিযেসু পরিব্বাজকেসু পেমং, লভন্তি পসাদং, লভন্তি অঞ্ঞতিত্থিযা পরিব্বাজকা পক্খং. যংনূন অয্যাপি চাতুদ্দসে পন্নরসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স সন্নিপতেয্যু’’ন্তি. অথ খো রাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসারো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো রাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসারো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘ইধ ময্হং, ভন্তে, রহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি ‘এতরহি খো অঞ্ঞতিত্থিযা পরিব্বাজকা চাতুদ্দসে পন্নরসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স সন্নিপতিত্ৰা ধম্মং ভাসন্তি. তে মনুস্সা উপসঙ্কমন্তি ধম্মস্সৰনায. তে লভন্তি অঞ্ঞতিত্থিযেসু পরিব্বাজকেসু পেমং, লভন্তি পসাদং, লভন্তি অঞ্ঞতিত্থিযা পরিব্বাজকা পক্খং. যংনূন অয্যাপি চাতুদ্দসে পন্নরসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স সন্নিপতেয্যু’ন্তি. সাধু, ভন্তে, অয্যাপি চাতুদ্দসে পন্নরসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স সন্নিপতেয্যু’’ন্তি. অথ খো ভগৰা রাজানং মাগধং সেনিযং বিম্বিসারং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি. অথ খো রাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসারো ভগৰতা ধম্মিযা কথায সন্দস্সিতো সমাদপিতো সমুত্তেজিতো সম্পহংসিতো উট্ঠাযাসনা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা পক্কামি. অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, চাতুদ্দসে পন্নরসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স সন্নিপতিতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ – ভগৰতা অনুঞ্ঞাতা চাতুদ্দসে পন্নরসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স সন্নিপতিতুন্তি – চাতুদ্দসে পন্নরসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স সন্নিপতিত্ৰা তুণ্হী নিসীদন্তি. তে মনুস্সা উপসঙ্কমন্তি ধম্মস্সৰনায. তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম সমণা সক্যপুত্তিযা চাতুদ্দসে পন্নরসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স সন্নিপতিত্ৰা তুণ্হী নিসীদিস্সন্তি, সেয্যথাপি মূগসূকরা. ননু নাম সন্নিপতিতেহি ধম্মো ভাসিতব্বো’’তি. অস্সোসুং খো ভিক্খূ তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৰিপাচেন্তানং. অথ খো তে ভিক্খূ ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, চাতুদ্দসে পন্নরসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স সন্নিপতিত্ৰা ধম্মং ভাসিতু’’ন্তি.

৬৯. পাতিমোক্খুদ্দেসানুজাননা

১৩৩. অথ খো ভগৰতো রহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি – ‘‘যংনূনাহং যানি মযা ভিক্খূনং পঞ্ঞত্তানি সিক্খাপদানি, তানি নেসং পাতিমোক্খুদ্দেসং অনুজানেয্যং. সো নেসং ভৰিস্সতি উপোসথকম্ম’’ন্তি. অথ খো ভগৰা সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ইধ ময্হং, ভিক্খৰে, রহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি ‘যংনূনাহং যানি মযা ভিক্খূনং পঞ্ঞত্তানি সিক্খাপদানি, তানি নেসং পাতিমোক্খুদ্দেসং অনুজানেয্যং. সো নেসং ভৰিস্সতি উপোসথকম্ম’ন্তি. অনুজানামি, ভিক্খৰে, পাতিমোক্খং উদ্দিসিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, উদ্দিসিতব্বং. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

১৩৪. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো উপোসথং করেয্য, পাতিমোক্খং উদ্দিসেয্য. কিং সঙ্ঘস্স পুব্বকিচ্চং? পারিসুদ্ধিং আযস্মন্তো আরোচেথ. পাতিমোক্খং উদ্দিসিস্সামি. তং সব্বেৰ সন্তা সাধুকং সুণোম মনসি করোম. যস্স সিযা আপত্তি, সো আৰিকরেয্য. অসন্তিযা আপত্তিযা তুণ্হী ভৰিতব্বং. তুণ্হীভাৰেন খো পনাযস্মন্তে পরিসুদ্ধাতি ৰেদিস্সামি. যথা খো পন পচ্চেকপুট্ঠস্স ৰেয্যাকরণং হোতি, এৰমেৰং [এৰমেৰ (ক)] এৰরূপায পরিসায যাৰততিযং অনুস্সাৰিতং হোতি. যো পন ভিক্খু যাৰততিযং অনুস্সাৰিযমানে সরমানো সন্তিং আপত্তিং নাৰিকরেয্য, সম্পজানমুসাৰাদস্স হোতি. সম্পজানমুসাৰাদো খো পনাযস্মন্তো অন্তরাযিকো ধম্মো ৰুত্তো ভগৰতা. তস্মা, সরমানেন ভিক্খুনা আপন্নেন ৰিসুদ্ধাপেক্খেন সন্তী আপত্তি আৰিকাতব্বা; আৰিকতা হিস্স ফাসু হোতী’’তি.

১৩৫. পাতিমোক্খন্তি আদিমেতং মুখমেতং পমুখমেতং কুসলানং ধম্মানং. তেন ৰুচ্চতি পাতিমোক্খন্তি. আযস্মন্তোতি পিযৰচনমেতং গরুৰচনমেতং সগারৰসপ্পতিস্সাধিৰচনমেতং আযস্মন্তোতি. উদ্দিসিস্সামীতি আচিক্খিস্সামি দেসেস্সামি পঞ্ঞপেস্সামি পট্ঠপেস্সামি ৰিৰরিস্সামি ৰিভজিস্সামি উত্তানিং করিস্সামি [উত্তানী করিস্সামি (সী. স্যা.)] পকাসেস্সামি. তন্তি পাতিমোক্খং ৰুচ্চতি. সব্বেৰ সন্তাতি যাৰতিকা তস্সা পরিসায থেরা চ নৰা চ মজ্ঝিমা চ, এতে ৰুচ্চন্তি সব্বেৰ সন্তাতি. সাধুকং সুণোমাতি অট্ঠিং কত্ৰা মনসি কত্ৰা সব্বচেতসা [সব্বং চেতসা (স্যা. ক.)] সমন্নাহরাম. মনসি করোমাতি একগ্গচিত্তা অৰিক্খিত্তচিত্তা অৰিসাহটচিত্তা নিসামেম. যস্স সিযা আপত্তীতি থেরস্স ৰা নৰস্স ৰা মজ্ঝিমস্স ৰা, পঞ্চন্নং ৰা আপত্তিক্খন্ধানং অঞ্ঞতরা আপত্তি, সত্তন্নং ৰা আপত্তিক্খন্ধানং অঞ্ঞতরা আপত্তি. সো আৰিকরেয্যাতি সো দেসেয্য, সো ৰিৰরেয্য, সো উত্তানিং করেয্য, সো পকাসেয্য সঙ্ঘমজ্ঝে ৰা গণমজ্ঝে ৰা একপুগ্গলে ৰা. অসন্তী নাম আপত্তি অনজ্ঝাপন্না ৰা হোতি, আপজ্জিত্ৰা ৰা ৰুট্ঠিতা. তুণ্হী ভৰিতব্বন্তি অধিৰাসেতব্বং ন ব্যাহরিতব্বং. পরিসুদ্ধাতি ৰেদিস্সামীতি জানিস্সামি ধারেস্সামি. যথা খো পন পচ্চেকপুট্ঠস্স ৰেয্যাকরণং হোতীতি যথা একেন একো পুট্ঠো ব্যাকরেয্য, এৰমেৰ তস্সা পরিসায জানিতব্বং মং পুচ্ছতীতি. এৰরূপা নাম পরিসা ভিক্খুপরিসা ৰুচ্চতি. যাৰততিযং অনুস্সাৰিতং হোতীতি সকিম্পি অনুস্সাৰিতং হোতি, দুতিযম্পি অনুস্সাৰিতং হোতি, ততিযম্পি অনুস্সাৰিতং হোতি. সরমানোতি জানমানো সঞ্জানমানো. সন্তী নাম আপত্তি অজ্ঝাপন্না ৰা হোতি, আপজ্জিত্ৰা ৰা অৰুট্ঠিতা. নাৰিকরেয্যাতি ন দেসেয্য, ন ৰিৰরেয্য, ন উত্তানিং করেয্য, ন পকাসেয্য সঙ্ঘমজ্ঝে ৰা গণমজ্ঝে ৰা একপুগ্গলে ৰা. সম্পজানমুসাৰাদস্স হোতীতি. সম্পজানমুসাৰাদে কিং হোতি? দুক্কটং হোতি. অন্তরাযিকো ধম্মো ৰুত্তো ভগৰতাতি. কিস্স অন্তরাযিকো? পঠমস্স ঝানস্স অধিগমায অন্তরাযিকো, দুতিযস্স ঝানস্স অধিগমায অন্তরাযিকো, ততিযস্স ঝানস্স অধিগমায অন্তরাযিকো, চতুত্থস্স ঝানস্স অধিগমায অন্তরাযিকো, ঝানানং ৰিমোক্খানং সমাধীনং সমাপত্তীনং নেক্খম্মানং নিস্সরণানং পৰিৰেকানং কুসলানং ধম্মানং অধিগমায অন্তরাযিকো. তস্মাতি তঙ্কারণা. সরমানেনাতি জানমানেন সঞ্জানমানেন. ৰিসুদ্ধাপেক্খেনাতি ৰুট্ঠাতুকামেন ৰিসুজ্ঝিতুকামেন. সন্তী নাম আপত্তি অজ্ঝাপন্না ৰা হোতি, আপজ্জিত্ৰা ৰা অৰুট্ঠিতা. আৰিকাতব্বাতি আৰিকাতব্বা সঙ্ঘমজ্ঝে ৰা গণমজ্ঝে ৰা একপুগ্গলে ৰা. আৰিকতা হিস্স ফাসু হোতীতি. কিস্স ফাসু হোতি? পঠমস্স ঝানস্স অধিগমায ফাসু হোতি, দুতিযস্স ঝানস্স অধিগমায ফাসু হোতি, ততিযস্স ঝানস্স অধিগমায ফাসু হোতি, চতুত্থস্স ঝানস্স অধিগমায ফাসু হোতি, ঝানানং ৰিমোক্খানং সমাধীনং সমাপত্তীনং নেক্খম্মানং নিস্সরণানং পৰিৰেকানং কুসলানং ধম্মানং অধিগমায ফাসু হোতীতি.

১৩৬. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ – ভগৰতা পাতিমোক্খুদ্দেসো অনুঞ্ঞাতোতি – দেৰসিকং পাতিমোক্খং উদ্দিসন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ন, ভিক্খৰে, দেৰসিকং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বং. যো উদ্দিসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, উপোসথে পাতিমোক্খং উদ্দিসিতুন্তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ – ভগৰতা উপোসথে পাতিমোক্খুদ্দেসো অনুঞ্ঞাতোতি – পক্খস্স তিক্খত্তুং পাতিমোক্খং উদ্দিসন্তি, চাতুদ্দসে পন্নরসে অট্ঠমিযা চ পক্খস্স. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ন, ভিক্খৰে, পক্খস্স তিক্খত্তুং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বং. যো উদ্দিসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, সকিং পক্খস্স চাতুদ্দসে ৰা পন্নরসে ৰা পাতিমোক্খং উদ্দিসিতুন্তি.

তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ যথাপরিসায পাতিমোক্খং উদ্দিসন্তি সকায সকায পরিসায. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ন, ভিক্খৰে, যথাপরিসায পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বং সকায সকায পরিসায. যো উদ্দিসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, সমগ্গানং উপোসথকম্মন্তি.

অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘ভগৰতা পঞ্ঞত্তং ‘সমগ্গানং উপোসথকম্ম’ন্তি. কিত্তাৰতা নু খো সামগ্গী হোতি, যাৰতা একাৰাসো, উদাহু সব্বা পথৰী’’তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, এত্তাৰতা সামগ্গী যাৰতা একাৰাসোতি.

৭০. মহাকপ্পিনৰত্থু

১৩৭. তেন খো পন সমযেন আযস্মা মহাকপ্পিনো রাজগহে ৰিহরতি মদ্দকুচ্ছিম্হি মিগদাযে. অথ খো আযস্মতো মহাকপ্পিনস্স রহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি – ‘‘গচ্ছেয্যং ৰাহং উপোসথং ন ৰা গচ্ছেয্যং, গচ্ছেয্যং ৰাহং সঙ্ঘকম্মং ন ৰা গচ্ছেয্যং, অথ খ্ৰাহং ৰিসুদ্ধো পরমায ৰিসুদ্ধিযা’’তি? অথ খো ভগৰা আযস্মতো মহাকপ্পিনস্স চেতসা চেতোপরিৰিতক্কমঞ্ঞায – সেয্যথাপি নাম বলৰা পুরিসো সমিঞ্জিতং ৰা বাহং পসারেয্য, পসারিতং ৰা বাহং সমিঞ্জেয্য, এৰমেৰ – গিজ্ঝকূটে পব্বতে অন্তরহিতো মদ্দকুচ্ছিম্হি মিগদাযে আযস্মতো মহাকপ্পিনস্স সম্মুখে পাতুরহোসি. নিসীদি ভগৰা পঞ্ঞত্তে আসনে. আযস্মাপি খো মহাকপ্পিনো ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং মহাকপ্পিনং ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘ননু তে, কপ্পিন, রহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি – গচ্ছেয্যং ৰাহং উপোসথং ন ৰা গচ্ছেয্যং, গচ্ছেয্যং ৰাহং সঙ্ঘকম্মং ন ৰা গচ্ছেয্যং, অথ খ্ৰাহং ৰিসুদ্ধো পরমায ৰিসুদ্ধিযা’’তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’. ‘‘তুম্হে চে ব্রাহ্মণা উপোসথং ন সক্করিস্সথ ন গরুকরিস্সথ [ন গরুং করিস্সথ (ক.)] ন মানেস্সথ ন পূজেস্সথ, অথ কো চরহি উপোসথং সক্করিস্সতি গরুকরিস্সতি মানেস্সতি পূজেস্সতি? গচ্ছ ত্ৰং, ব্রাহ্মণ, উপোসথং, মা নো অগমাসি. গচ্ছ ত্ৰং সঙ্ঘকম্মং, মা নো অগমাসী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা মহাকপ্পিনো ভগৰতো পচ্চস্সোসি. অথ খো ভগৰা আযস্মন্তং মহাকপ্পিনং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেত্ৰা সমাদপেত্ৰা সমুত্তেজেত্ৰা সম্পহংসেত্ৰা – সেয্যথাপি নাম বলৰা পুরিসো সমিঞ্জিতং ৰা বাহং পসারেয্য, পসারিতং ৰা বাহং সমিঞ্জেয্য, এৰমেৰ – মদ্দকুচ্ছিম্হি মিগদাযে আযস্মতো মহাকপ্পিনস্স সম্মুখে অন্তরহিতো গিজ্ঝকূটে পব্বতে পাতুরহোসি.

৭১. সীমানুজাননা

১৩৮. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘ভগৰতা পঞ্ঞত্তং ‘এত্তাৰতা সামগ্গী যাৰতা একাৰাসো’তি, কিত্তাৰতা নু খো একাৰাসো হোতী’’তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, সীমং সম্মন্নিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, সম্মন্নিতব্বা – পঠমং নিমিত্তা কিত্তেতব্বা – পব্বতনিমিত্তং, পাসাণনিমিত্তং, ৰননিমিত্তং, রুক্খনিমিত্তং, মগ্গনিমিত্তং, ৰম্মিকনিমিত্তং, নদীনিমিত্তং, উদকনিমিত্তং. নিমিত্তে কিত্তেত্ৰা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

১৩৯. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যাৰতা সমন্তা নিমিত্তা কিত্তিতা. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো এতেহি নিমিত্তেহি সীমং সম্মন্নেয্য সমানসংৰাসং একুপোসথং [একূপোসথং (ক.)]. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যাৰতা সমন্তা নিমিত্তা কিত্তিতা. সঙ্ঘো এতেহি নিমিত্তেহি সীমং সম্মন্নতি সমানসংৰাসং একুপোসথং. যস্সাযস্মতো খমতি এতেহি নিমিত্তেহি সীমায সম্মুতি [সম্মতি (স্যা.)] সমানসংৰাসায একুপোসথায, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য. সম্মতা সীমা সঙ্ঘেন এতেহি নিমিত্তেহি সমানসংৰাসা একুপোসথা. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.

১৪০. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ – ভগৰতা সীমাসম্মুতি অনুঞ্ঞাতাতি – অতিমহতিযো সীমাযো সম্মন্নন্তি, চতুযোজনিকাপি পঞ্চযোজনিকাপি ছযোজনিকাপি. ভিক্খূ উপোসথং আগচ্ছন্তা উদ্দিস্সমানেপি পাতিমোক্খে আগচ্ছন্তি, উদ্দিট্ঠমত্তেপি আগচ্ছন্তি, অন্তরাপি পরিৰসন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ন, ভিক্খৰে, অতিমহতী সীমা সম্মন্নিতব্বা, চতুযোজনিকা ৰা পঞ্চযোজনিকা ৰা ছযোজনিকা ৰা. যো সম্মন্নেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, তিযোজনপরমং সীমং সম্মন্নিতুন্তি.

তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ নদীপারসীমং [নদীপারং সীমং (সী. স্যা.)] সম্মন্নন্তি. উপোসথং আগচ্ছন্তা ভিক্খূপি ৰুয্হন্তি, পত্তাপি ৰুয্হন্তি, চীৰরানিপি ৰুয্হন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ন, ভিক্খৰে, নদীপারসীমা সম্মন্নিতব্বা. যো সম্মন্নেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, যত্থস্স ধুৰনাৰা ৰা ধুৰসেতু ৰা, এৰরূপং নদীপারসীমং সম্মন্নিতুন্তি.

৭২. উপোসথাগারকথা

১৪১. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ অনুপরিৰেণিযং পাতিমোক্খং উদ্দিসন্তি অসঙ্কেতেন. আগন্তুকা ভিক্খূ ন জানন্তি – ‘‘কত্থ ৰা অজ্জুপোসথো করীযিস্সতী’’তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ন, ভিক্খৰে, অনুপরিৰেণিযং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বং অসঙ্কেতেন. যো উদ্দিসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, উপোসথাগারং সম্মন্নিত্ৰা উপোসথং কাতুং, যং সঙ্ঘো আকঙ্খতি ৰিহারং ৰা অড্ঢযোগং ৰা পাসাদং ৰা হম্মিযং ৰা গুহং ৰা. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, সম্মন্নিতব্বং. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ৰিহারং উপোসথাগারং সম্মন্নেয্য. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ৰিহারং উপোসথাগারং সম্মন্নতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ৰিহারস্স উপোসথাগারস্স সম্মুতি, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য. সম্মতো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো ৰিহারো উপোসথাগারং. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরস্মিং আৰাসে দ্ৰে উপোসথাগারানি সম্মতানি হোন্তি. ভিক্খূ উভযত্থ সন্নিপতন্তি – ‘‘ইধ উপোসথো করীযিস্সতি, ইধ উপোসথো করীযিস্সতী’’তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ন, ভিক্খৰে, একস্মিং আৰাসে দ্ৰে উপোসথাগারানি সম্মন্নিতব্বানি. যো সম্মন্নেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, একং সমূহনিত্ৰা [সমুহনিত্ৰা (ক.)] একত্থ উপোসথং কাতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, সমূহন্তব্বং. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং উপোসথাগারং সমূহনেয্য [সমুহনেয্য (ক.)]. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং উপোসথাগারং সমূহনতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স উপোসথাগারস্স সমুগ্ঘাতো, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য. সমূহতং সঙ্ঘেন ইত্থন্নামং উপোসথাগারং. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.

৭৩. উপোসথপ্পমুখানুজাননা

১৪২. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরস্মিং আৰাসে অতিখুদ্দকং উপোসথাগারং সম্মতং হোতি, তদহুপোসথে মহাভিক্খুসঙ্ঘো সন্নিপতিতো হোতি. ভিক্খূ অসম্মতায ভূমিযা নিসিন্না পাতিমোক্খং অস্সোসুং. অথ খো তেসং ভিক্খূনং এতদহোসি ‘‘ভগৰতা পঞ্ঞত্তং ‘উপোসথাগারং সম্মন্নিত্ৰা উপোসথো কাতব্বো’তি, মযঞ্চম্হা অসম্মতায ভূমিযা নিসিন্নো পাতিমোক্খং অস্সুম্হা, কতো নু খো অম্হাকং উপোসথো, অকতো নু খো’’তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. সম্মতায ৰা, ভিক্খৰে, ভূমিযা নিসিন্না অসম্মতায ৰা যতো পাতিমোক্খং সুণাতি, কতোৰস্স উপোসথো. তেন হি, ভিক্খৰে, সঙ্ঘো যাৰ মহন্তং উপোসথপ্পমুখং [উপোসথমুখং (স্যা.)] আকঙ্খতি, তাৰ মহন্তং উপোসথপ্পমুখং সম্মন্নতু. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, সম্মন্নিতব্বং. পঠমং নিমিত্তা কিত্তেতব্বা. নিমিত্তে কিত্তেত্ৰা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যাৰতা সমন্তা নিমিত্তা কিত্তিতা. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো এতেহি নিমিত্তেহি উপোসথপ্পমুখং সম্মন্নেয্য. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যাৰতা সমন্তা নিমিত্তা কিত্তিতা. সঙ্ঘো এতেহি নিমিত্তেহি উপোসথপ্পমুখং সম্মন্নতি. যস্সাযস্মতো খমতি এতেহি নিমিত্তেহি উপোসথপ্পমুখস্স সম্মুতি, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য. সম্মতং সঙ্ঘেন এতেহি নিমিত্তেহি উপোসথপ্পমুখং. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরস্মিং আৰাসে তদহুপোসথে নৰকা ভিক্খূ পঠমতরং সন্নিপতিত্ৰা – ‘‘ন তাৰ থেরা আগচ্ছন্তী’’তি – পক্কমিংসু. উপোসথো ৰিকালে অহোসি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, তদহুপোসথে থেরেহি ভিক্খূহি পঠমতরং সন্নিপতিতুন্তি.

তেন খো পন সমযেন রাজগহে সম্বহুলা আৰাসা সমানসীমা হোন্তি. তত্থ ভিক্খূ ৰিৰদন্তি – ‘‘অম্হাকং আৰাসে উপোসথো করীযতু, অম্হাকং আৰাসে উপোসথো করীযতূ’’তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ইধ পন, ভিক্খৰে, সম্বহুলা আৰাসা সমানসীমা হোন্তি. তত্থ ভিক্খূ ৰিৰদন্তি – ‘‘অম্হাকং আৰাসে উপোসথো করীযতু, অম্হাকং আৰাসে উপোসথো করীযতূ’’তি. তেহি, ভিক্খৰে, ভিক্খূহি সব্বেহেৰ একজ্ঝং সন্নিপতিত্ৰা উপোসথো কাতব্বো. যত্থ ৰা পন থেরো ভিক্খু ৰিহরতি, তত্থ সন্নিপতিত্ৰা উপোসথো কাতব্বো, ন ত্ৰেৰ ৰগ্গেন সঙ্ঘেন উপোসথো কাতব্বো. যো করেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.

৭৪. অৰিপ্পৰাসসীমানুজাননা

১৪৩. তেন খো পন সমযেন আযস্মা মহাকস্সপো অন্ধকৰিন্দা রাজগহং উপোসথং আগচ্ছন্তো অন্তরামগ্গে নদিং তরন্তো মনং ৰূল়্হো অহোসি, চীৰরানিস্স [তেন চীৰরানিস্স (ক.)] অল্লানি. ভিক্খূ আযস্মন্তং মহাকস্সপং এতদৰোচুং – ‘‘কিস্স তে, আৰুসো, চীৰরানি অল্লানী’’তি? ‘‘ইধাহং, আৰুসো, অন্ধকৰিন্দা রাজগহং উপোসথং আগচ্ছন্তো অন্তরামগ্গে নদিং তরন্তো মনম্হি ৰূল়্হো. তেন মে চীৰরানি অল্লানী’’তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. যা সা, ভিক্খৰে, সঙ্ঘেন সীমা সম্মতা সমানসংৰাসা একুপোসথা, সঙ্ঘো তং সীমং তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসং সম্মন্নতু. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, সম্মন্নিতব্বা. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যা সা সঙ্ঘেন সীমা সম্মতা সমানসংৰাসা একুপোসথা, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং সঙ্ঘো তং সীমং তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসং সম্মন্নেয্য. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যা সা সঙ্ঘেন সীমা সম্মতা সমানসংৰাসা একুপোসথা, সঙ্ঘো তং সীমং তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসং সম্মন্নতি. যস্সাযস্মতো খমতি এতিস্সা সীমায তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসায [অৰিপ্পৰাসস্স (স্যা.)] সম্মুতি, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য. সম্মতা সা সীমা সঙ্ঘেন তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসা [অৰিপ্পৰাসো (স্যা.)]. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ ভগৰতা তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসসম্মুতি অনুঞ্ঞাতাতি অন্তরঘরে চীৰরানি নিক্খিপন্তি. তানি চীৰরানি নস্সন্তিপি ডয্হন্তিপি উন্দূরেহিপি খজ্জন্তি. ভিক্খূ দুচ্চোল়া হোন্তি লূখচীৰরা. ভিক্খূ এৰমাহংসু – ‘‘কিস্স তুম্হে, আৰুসো, দুচ্চোল়া লূখচীৰরা’’তি? ‘‘ইধ মযং, আৰুসো, ভগৰতা তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসসম্মুতি অনুঞ্ঞাতাতি অন্তরঘরে চীৰরানি নিক্খিপিম্হা. তানি চীৰরানি নট্ঠানিপি দড্ঢানিপি, উন্দূরেহিপি খাযিতানি, তেন মযং দুচ্চোল়া লূখচীৰরা’’তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. যা সা, ভিক্খৰে, সঙ্ঘেন সীমা সম্মতা সমানসংৰাসা একুপোসথা, সঙ্ঘো তং সীমং তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসং সম্মন্নতু, ঠপেত্ৰা গামঞ্চ গামূপচারঞ্চ. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, সম্মন্নিতব্বা. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

১৪৪. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যা সা সঙ্ঘেন সীমা সম্মতা সমানসংৰাসা একুপোসথা যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো তং সীমং তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসং সম্মন্নেয্য, ঠপেত্ৰা গামঞ্চ গামূপচারঞ্চ. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যা সা সঙ্ঘেন সীমা সম্মতা সমানসংৰাসা একুপোসথা, সঙ্ঘো তং সীমং তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসং সম্মন্নতি, ঠপেত্ৰা গামঞ্চ গামূপচারঞ্চ. যস্সাযস্মতো খমতি এতিস্সা সীমায তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসায [অৰিপ্পৰাসস্স (স্যা.)] সম্মুতি, ঠপেত্ৰা গামঞ্চ গামূপচারঞ্চ, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য. সম্মতা সা সীমা সঙ্ঘেন তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসা [অৰিপ্পৰাসো (স্যা.)], ঠপেত্ৰা গামঞ্চ গামূপচারঞ্চ. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.

৭৫. সীমাসমূহনন

‘‘সীমং, ভিক্খৰে, সম্মন্নন্তেন পঠমং সমানসংৰাসসীমা [সমানসংৰাসা সীমা (স্যা.)] সম্মন্নিতব্বা, পচ্ছা তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসো সম্মন্নিতব্বো. সীমং, ভিক্খৰে, সমূহনন্তেন পঠমং তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসো সমূহন্তব্বো, পচ্ছা সমানসংৰাসসীমা সমূহন্তব্বা. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসো সমূহন্তব্বো. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

১৪৫. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যো সো সঙ্ঘেন তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসো সম্মতো, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো তং তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসং সমূহনেয্য. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যো সো সঙ্ঘেন তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসো সম্মতো, সঙ্ঘো তং তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসং সমূহনতি. যস্সাযস্মতো খমতি এতস্স তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসস্স সমুগ্ঘাতো, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য. সমূহতো সো সঙ্ঘেন তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসো. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.

এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, সীমা [সমানসংৰাসা সীমা (স্যা.)]. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

১৪৬. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যা সা সঙ্ঘেন সীমা সম্মতা সমানসংৰাসা একুপোসথা, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো তং সীমং সমূহনেয্য সমানসংৰাসং একুপোসথং. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যা সা সঙ্ঘেন সীমা সম্মতা সমানসংৰাসা একুপোসথা, সঙ্ঘো তং সীমং সমূহনতি সমানসংৰাসং একুপোসথং. যস্সাযস্মতো খমতি এতিস্সা সীমায সমানসংৰাসায একুপোসথায সমুগ্ঘাতো, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য. সমূহতা সা সীমা সঙ্ঘেন সমানসংৰাসা একুপোসথা. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.

৭৬. গামসীমাদি

১৪৭. অসম্মতায, ভিক্খৰে, সীমায অট্ঠপিতায, যং গামং ৰা নিগমং ৰা উপনিস্সায ৰিহরতি, যা তস্স ৰা গামস্স গামসীমা, নিগমস্স ৰা নিগমসীমা, অযং তত্থ সমানসংৰাসা একুপোসথা. অগামকে চে, ভিক্খৰে, অরঞ্ঞে সমন্তা সত্তব্ভন্তরা, অযং তত্থ সমানসংৰাসা একুপোসথা. সব্বা, ভিক্খৰে, নদী অসীমা; সব্বো সমুদ্দো অসীমো; সব্বো জাতস্সরো অসীমো. নদিযা ৰা, ভিক্খৰে, সমুদ্দে ৰা জাতস্সরে ৰা যং মজ্ঝিমস্স পুরিসস্স সমন্তা উদকুক্খেপা, অযং তত্থ সমানসংৰাসা একুপোসথাতি.

১৪৮. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ সীমায সীমং সম্ভিন্দন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. যেসং, ভিক্খৰে, সীমা পঠমং সম্মতা তেসং তং কম্মং ধম্মিকং অকুপ্পং ঠানারহং. যেসং, ভিক্খৰে, সীমা পচ্ছা সম্মতা তেসং তং কম্মং অধম্মিকং কুপ্পং অট্ঠানারহং. ন, ভিক্খৰে, সীমায সীমা সম্ভিন্দিতব্বা. যো সম্ভিন্দেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.

তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ সীমায সীমং অজ্ঝোত্থরন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. যেসং, ভিক্খৰে, সীমা পঠমং সম্মতা তেসং তং কম্মং ধম্মিকং অকুপ্পং ঠানারহং. যেসং, ভিক্খৰে, সীমা পচ্ছা সম্মতা তেসং তং কম্মং অধম্মিকং কুপ্পং অট্ঠানারহং. ন, ভিক্খৰে, সীমায সীমা অজ্ঝোত্থরিতব্বা. যো অজ্ঝোত্থরেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি. অনুজানামি, ভিক্খৰে, সীমং সম্মন্নন্তেন সীমন্তরিকং ঠপেত্ৰা সীমং সম্মন্নিতুন্তি.

৭৭. উপোসথভেদাদি

১৪৯. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কতি নু খো উপোসথা’’তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, উপোসথা – চাতুদ্দসিকো চ পন্নরসিকো চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে উপোসথাতি.

অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কতি নু খো উপোসথকম্মানী’’তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. চত্তারিমানি, ভিক্খৰে, উপোসথকম্মানি – অধম্মেন ৰগ্গং উপোসথকম্মং, অধম্মেন সমগ্গং উপোসথকম্মং, ধম্মেন ৰগ্গং উপোসথকম্মং, ধম্মেন সমগ্গং উপোসথকম্মন্তি. তত্র, ভিক্খৰে, যদিদং অধম্মেন ৰগ্গং উপোসথকম্মং, ন, ভিক্খৰে, এৰরূপং উপোসথকম্মং, কাতব্বং. ন চ মযা এৰরূপং উপোসথকম্মং অনুঞ্ঞাতং. তত্র, ভিক্খৰে, যদিদং অধম্মেন সমগ্গং উপোসথকম্মং, ন, ভিক্খৰে, এৰরূপং উপোসথকম্মং কাতব্বং. ন চ মযা এৰরূপং উপোসথকম্মং অনুঞ্ঞাতং. তত্র, ভিক্খৰে, যদিদং ধম্মেন ৰগ্গং উপোসথকম্মং, ন, ভিক্খৰে, এৰরূপং উপোসথকম্মং কাতব্বং. ন চ মযা এৰরূপং উপোসথকম্মং অনুঞ্ঞাতং. তত্র, ভিক্খৰে, যদিদং ধম্মেন সমগ্গং উপোসথকম্মং, এৰরূপং, ভিক্খৰে, উপোসথকম্মং কাতব্বং, এৰরূপঞ্চ মযা উপোসথকম্মং অনুঞ্ঞাতং. তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, এৰরূপং উপোসথকম্মং করিস্সাম যদিদং ধম্মেন সমগ্গন্তি – এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্বন্তি.

৭৮. সংখিত্তেন পাতিমোক্খুদ্দেসাদি

১৫০. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কতি নু খো পাতিমোক্খুদ্দেসা’’তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, পাতিমোক্খুদ্দেসা – নিদানং উদ্দিসিত্ৰা অৰসেসং সুতেন সাৰেতব্বং. অযং পঠমো পাতিমোক্খুদ্দেসো. নিদানং উদ্দিসিত্ৰা চত্তারি পারাজিকানি উদ্দিসিত্ৰা অৰসেসং সুতেন সাৰেতব্বং. অযং দুতিযো পাতিমোক্খুদ্দেসো. নিদানং উদ্দিসিত্ৰা চত্তারি পারাজিকানি উদ্দিসিত্ৰা তেরস সঙ্ঘাদিসেসে উদ্দিসিত্ৰা অৰসেসং সুতেন সাৰেতব্বং. অযং ততিযো পাতিমোক্খুদ্দেসো. নিদানং উদ্দিসিত্ৰা চত্তারি পারাজিকানি উদ্দিসিত্ৰা তেরস সঙ্ঘাদিসেসে উদ্দিসিত্ৰা দ্ৰে অনিযতে উদ্দিসিত্ৰা অৰসেসং সুতেন সাৰেতব্বং. অযং চতুত্থো পাতিমোক্খুদ্দেসো. ৰিত্থারেনেৰ পঞ্চমো. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ পাতিমোক্খুদ্দেসাতি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ – ভগৰতা সংখিত্তেন পাতিমোক্খুদ্দেসো অনুঞ্ঞাতোতি – সব্বকালং সংখিত্তেন পাতিমোক্খং উদ্দিসন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ন, ভিক্খৰে, সংখিত্তেন পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বং. যো উদ্দিসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.

তেন খো পন সমযেন কোসলেসু জনপদে অঞ্ঞতরস্মিং আৰাসে তদহুপোসথে সৰরভযং [সংচরভযং (স্যা.)] অহোসি. ভিক্খূ নাসক্খিংসু ৰিত্থারেন পাতিমোক্খং উদ্দিসিতুং. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, সতি অন্তরাযে সংখিত্তেন পাতিমোক্খং উদ্দিসিতুন্তি.

তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ অসতিপি অন্তরাযে সংখিত্তেন পাতিমোক্খং উদ্দিসন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ন, ভিক্খৰে, অসতি অন্তরাযে সংখিত্তেন পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বং. যো উদ্দিসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, সতি অন্তরাযে সংখিত্তেন পাতিমোক্খং উদ্দিসিতুং. তত্রিমে অন্তরাযা – রাজন্তরাযো, চোরন্তরাযো, অগ্যন্তরাযো, উদকন্তরাযো, মনুস্সন্তরাযো, অমনুস্সন্তরাযো, ৰাল়ন্তরাযো, সরীসপন্তরাযো, জীৰিতন্তরাযো, ব্রহ্মচরিযন্তরাযোতি. অনুজানামি, ভিক্খৰে, এৰরূপেসু অন্তরাযেসু সংখিত্তেন পাতিমোক্খং উদ্দিসিতুং, অসতি অন্তরাযে ৰিত্থারেনাতি.

তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ সঙ্ঘমজ্ঝে অনজ্ঝিট্ঠা ধম্মং ভাসন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ন, ভিক্খৰে, সঙ্ঘমজ্ঝে অনজ্ঝিট্ঠেন ধম্মো ভাসিতব্বো. যো ভাসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, থেরেন ভিক্খুনা সামং ৰা ধম্মং ভাসিতুং পরং ৰা অজ্ঝেসিতুন্তি.

৭৯. ৰিনযপুচ্ছনকথা

১৫১. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ সঙ্ঘমজ্ঝে অসম্মতা ৰিনযং পুচ্ছন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ন, ভিক্খৰে, সঙ্ঘমজ্ঝে অসম্মতেন ৰিনযো পুচ্ছিতব্বো. যো পুচ্ছেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, সঙ্ঘমজ্ঝে সম্মতেন ৰিনযং পুচ্ছিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, সম্মন্নিতব্বো – অত্তনা ৰা [অত্তনাৰ (স্যা.)] অত্তানং সম্মন্নিতব্বং, পরেন ৰা পরো সম্মন্নিতব্বো. কথঞ্চ অত্তনাৰ অত্তানং সম্মন্নিতব্বং? ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, অহং ইত্থন্নামং ৰিনযং পুচ্ছেয্য’’ন্তি. এৰং অত্তনাৰ অত্তানং সম্মন্নিতব্বং.

কথঞ্চ পরেন পরো সম্মন্নিতব্বো? ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, ইত্থন্নামো ইত্থন্নামং ৰিনযং পুচ্ছেয্যা’’তি. এৰং পরেন পরো সম্মন্নিতব্বোতি.

তেন খো পন সমযেন পেসলা ভিক্খূ সঙ্ঘমজ্ঝে সম্মতা ৰিনযং পুচ্ছন্তি. ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ লভন্তি আঘাতং, লভন্তি অপ্পচ্চযং, ৰধেন তজ্জেন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, সঙ্ঘমজ্ঝে সম্মতেনপি পরিসং ওলোকেত্ৰা পুগ্গলং তুলযিত্ৰা ৰিনযং পুচ্ছিতুন্তি.

৮০. ৰিনযৰিস্সজ্জনকথা

১৫২. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ সঙ্ঘমজ্ঝে অসম্মতা ৰিনযং ৰিস্সজ্জেন্তি [ৰিস্সজ্জন্তি (ক.)]. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ন, ভিক্খৰে, সঙ্ঘমজ্ঝে অসম্মতেন ৰিনযো ৰিস্সজ্জেতব্বো. যো ৰিস্সজ্জেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, সঙ্ঘমজ্ঝে সম্মতেন ৰিনযং ৰিস্সজ্জেতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, সম্মন্নিতব্বং. অত্তনা ৰা [অত্তনাৰ (স্যা.)] অত্তানং সম্মন্নিতব্বং, পরেন ৰা পরো সম্মন্নিতব্বো. কথঞ্চ অত্তনাৰ অত্তানং সম্মন্নিতব্বং? ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, অহং ইত্থন্নামেন ৰিনযং পুট্ঠো ৰিস্সজ্জেয্য’’ন্তি. এৰং অত্তনাৰ অত্তানং সম্মন্নিতব্বং.

কথঞ্চ পরেন পরো সম্মন্নিতব্বো? ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, ইত্থন্নামো ইত্থন্নামেন ৰিনযং পুট্ঠো ৰিস্সজ্জেয্যা’’তি. এৰং পরেন পরো সম্মন্নিতব্বোতি.

তেন খো পন সমযেন পেসলা ভিক্খূ সঙ্ঘমজ্ঝে সম্মতা ৰিনযং ৰিস্সজ্জেন্তি. ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ লভন্তি আঘাতং, লভন্তি অপ্পচ্চযং, ৰধেন তজ্জেন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, সঙ্ঘমজ্ঝে সম্মতেনপি পরিসং ওলোকেত্ৰা পুগ্গলং তুলযিত্ৰা ৰিনযং ৰিস্সজ্জেতুন্তি.

৮১. চোদনাকথা

১৫৩. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ অনোকাসকতং ভিক্খুং আপত্তিযা চোদেন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ন, ভিক্খৰে, অনোকাসকতো ভিক্খু আপত্তিযা চোদেতব্বো. যো চোদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, ওকাসং কারাপেত্ৰা আপত্তিযা চোদেতুং – করোতু আযস্মা ওকাসং, অহং তং ৰত্তুকামোতি.

তেন খো পন সমযেন পেসলা ভিক্খূ ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ ওকাসং কারাপেত্ৰা আপত্তিযা চোদেন্তি. ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ লভন্তি আঘাতং, লভন্তি অপ্পচ্চযং, ৰধেন তজ্জেন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, কতেপি ওকাসে পুগ্গলং তুলযিত্ৰা আপত্তিযা চোদেতুন্তি.

তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ – পুরম্হাকং পেসলা ভিক্খূ ওকাসং কারাপেন্তীতি – পটিকচ্চেৰ সুদ্ধানং ভিক্খূনং অনাপত্তিকানং অৰত্থুস্মিং অকারণে ওকাসং কারাপেন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ন, ভিক্খৰে, সুদ্ধানং ভিক্খূনং অনাপত্তিকানং অৰত্থুস্মিং অকারণে ওকাসো কারাপেতব্বো. যো কারাপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, পুগ্গলং তুলযিত্ৰা ওকাসং কাতু [কারাপেতুং (স্যা.)] ন্তি.

৮২. অধম্মকম্মপটিক্কোসনাদি

১৫৪. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ সঙ্ঘমজ্ঝে অধম্মকম্মং করোন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ন, ভিক্খৰে, অধম্মকম্মং কাতব্বং. যো করেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি. করোন্তিযেৰ অধম্মকম্মং. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, অধম্মকম্মে কযিরমানে পটিক্কোসিতুন্তি.

তেন খো পন সমযেন পেসলা ভিক্খূ ছব্বগ্গিযেহি ভিক্খূহি অধম্মকম্মে কযিরমানে পটিক্কোসন্তি. ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ লভন্তি আঘাতং, লভন্তি অপ্পচ্চযং, ৰধেন তজ্জেন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, দিট্ঠিম্পি আৰিকাতুন্তি. তেসংযেৰ সন্তিকে দিট্ঠিং আৰিকরোন্তি. ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ লভন্তি আঘাতং, লভন্তি অপ্পচ্চযং, ৰধেন তজ্জেন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, চতূহি পঞ্চহি পটিক্কোসিতুং, দ্ৰীহি তীহি দিট্ঠিং আৰিকাতুং, একেন অধিট্ঠাতুং – ‘ন মেতং খমতী’তি.

তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ সঙ্ঘমজ্ঝে পাতিমোক্খং উদ্দিসমানা সঞ্চিচ্চ ন সাৰেন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ন, ভিক্খৰে, পাতিমোক্খুদ্দেসকেন সঞ্চিচ্চ ন সাৰেতব্বং. যো ন সাৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.

তেন খো পন সমযেন আযস্মা উদাযী সঙ্ঘস্স পাতিমোক্খুদ্দেসকো হোতি কাকস্সরকো. অথ খো আযস্মতো উদাযিস্স এতদহোসি – ‘‘ভগৰতা পঞ্ঞত্তং ‘পাতিমোক্খুদ্দেসকেন সাৰেতব্ব’ন্তি, অহঞ্চম্হি কাকস্সরকো, কথং নু খো মযা পটিপজ্জিতব্ব’’ন্তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, পাতিমোক্খুদ্দেসকেন ৰাযমিতুং – ‘কথং সাৰেয্য’ন্তি. ৰাযমন্তস্স অনাপত্তীতি.

তেন খো পন সমযেন দেৰদত্তো সগহট্ঠায পরিসায পাতিমোক্খং উদ্দিসতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ন, ভিক্খৰে, সগহট্ঠায পরিসায পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বং. যো উদ্দিসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.

তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ সঙ্ঘমজ্ঝে অনজ্ঝিট্ঠা পাতিমোক্খং উদ্দিসন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ন, ভিক্খৰে, সঙ্ঘমজ্ঝে অনজ্ঝিট্ঠেন পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বং. যো উদ্দিসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, থেরাধিকং [থেরাধেয্যং (অট্ঠকথাযং পাঠন্তরং)] পাতিমোক্খন্তি.

অঞ্ঞতিত্থিযভাণৰারো নিট্ঠিতো পঠমো [একাদসমো (ক.)].

৮৩. পাতিমোক্খুদ্দেসকঅজ্ঝেসনাদি

১৫৫. অথ খো ভগৰা রাজগহে যথাভিরন্তং ৰিহরিত্ৰা যেন চোদনাৰত্থু তেন চারিকং পক্কামি. অনুপুব্বেন চারিকং চরমানো যেন চোদনাৰত্থু তদৰসরি. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরস্মিং আৰাসে সম্বহুলা ভিক্খূ ৰিহরন্তি. তত্থ থেরো ভিক্খু বালো হোতি অব্যত্তো. সো ন জানাতি উপোসথং ৰা উপোসথকম্মং ৰা, পাতিমোক্খং ৰা পাতিমোক্খুদ্দেসং ৰা. অথ খো তেসং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘ভগৰতা পঞ্ঞত্তং ‘থেরাধিকং পাতিমোক্খ’ন্তি, অযঞ্চ অম্হাকং থেরো বালো অব্যত্তো, ন জানাতি উপোসথং ৰা উপোসথকম্মং ৰা, পাতিমোক্খং ৰা পাতিমোক্খুদ্দেসং ৰা. কথং নু খো অম্হেহি পটিপজ্জিতব্ব’’ন্তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, যো তত্থ ভিক্খু ব্যত্তো পটিবলো তস্সাধেয্যং পাতিমোক্খন্তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরস্মিং আৰাসে তদহুপোসথে সম্বহুলা ভিক্খূ ৰিহরন্তি বালা অব্যত্তা. তে ন জানন্তি উপোসথং ৰা উপোসথকম্মং ৰা, পাতিমোক্খং ৰা পাতিমোক্খুদ্দেসং ৰা. তে থেরং অজ্ঝেসিংসু – ‘‘উদ্দিসতু, ভন্তে, থেরো পাতিমোক্খ’’ন্তি. সো এৰমাহ – ‘‘ন মে, আৰুসো, ৰত্ততী’’তি. দুতিযং থেরং অজ্ঝেসিংসু – ‘‘উদ্দিসতু, ভন্তে, থেরো পাতিমোক্খ’’ন্তি. সোপি এৰমাহ – ‘‘ন মে, আৰুসো, ৰত্ততী’’তি. ততিযং থেরং অজ্ঝেসিংসু – ‘‘উদ্দিসতু, ভন্তে, থেরো পাতিমোক্খ’’ন্তি. সোপি এৰমাহ – ‘‘ন মে, আৰুসো, ৰত্ততী’’তি. এতেনেৰ উপাযেন যাৰ সঙ্ঘনৰকং অজ্ঝেসিংসু – ‘‘উদ্দিসতু আযস্মা পাতিমোক্খ’’ন্তি. সোপি এৰমাহ – ‘‘ন মে, ভন্তে, ৰত্ততী’’তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং.

ইধ পন, ভিক্খৰে, অঞ্ঞতরস্মিং আৰাসে তদহুপোসথে সম্বহুলা ভিক্খূ ৰিহরন্তি বালা অব্যত্তা. তে ন জানন্তি উপোসথং ৰা উপোসথকম্মং ৰা, পাতিমোক্খং ৰা পাতিমোক্খুদ্দেসং ৰা. তে থেরং অজ্ঝেসন্তি – ‘‘উদ্দিসতু, ভন্তে, থেরো পাতিমোক্খ’’ন্তি. সো এৰং ৰদেতি – ‘‘ন মে, আৰুসো, ৰত্ততী’’তি. দুতিযং থেরং অজ্ঝেসন্তি – ‘‘উদ্দিসতু, ভন্তে, থেরো পাতিমোক্খ’’ন্তি. সোপি এৰং ৰদেতি – ‘‘ন মে, আৰুসো, ৰত্ততী’’তি. ততিযং থেরং অজ্ঝেসন্তি – ‘‘উদ্দিসতু, ভন্তে, থেরো পাতিমোক্খ’’ন্তি. সোপি এৰং ৰদেতি – ‘‘ন মে, আৰুসো, ৰত্ততী’’তি. এতেনেৰ উপাযেন যাৰ সঙ্ঘনৰকং অজ্ঝেসন্তি – ‘‘উদ্দিসতু আযস্মা পাতিমোক্খ’’ন্তি. সোপি এৰং ৰদেতি – ‘‘ন মে, ভন্তে, ৰত্ততী’’তি. তেহি, ভিক্খৰে, ভিক্খূহি একো ভিক্খু সামন্তা আৰাসা সজ্জুকং পাহেতব্বো – গচ্ছাৰুসো, সংখিত্তেন ৰা ৰিত্থারেন ৰা পাতিমোক্খং পরিযাপুণিত্ৰান আগচ্ছাহীতি.

অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো পাহেতব্বো’’তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, থেরেন ভিক্খুনা নৰং ভিক্খুং আণাপেতুন্তি. থেরেন আণত্তা নৰা ভিক্খূ ন গচ্ছন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ন, ভিক্খৰে, থেরেন আণত্তেন অগিলানেন ন গন্তব্বং. যো ন গচ্ছেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.

৮৪. পক্খগণনাদিউগ্গহণানুজাননা

১৫৬. অথ খো ভগৰা চোদনাৰত্থুস্মিং যথাভিরন্তং ৰিহরিত্ৰা পুনদেৰ রাজগহং পচ্চাগঞ্ছি.

তেন খো পন সমযেন মনুস্সা ভিক্খূ পিণ্ডায চরন্তে পুচ্ছন্তি – ‘‘কতিমী, ভন্তে, পক্খস্সা’’তি? ভিক্খূ এৰমাহংসু – ‘‘ন খো মযং, আৰুসো, জানামা’’তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘পক্খগণনমত্তমম্পিমে সমণা সক্যপুত্তিযা ন জানন্তি, কিং পনিমে অঞ্ঞং কিঞ্চি কল্যাণং জানিস্সন্তী’’তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, পক্খগণনং উগ্গহেতুন্তি. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো পক্খগণনা উগ্গহেতব্বা’’তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, সব্বেহেৰ পক্খগণনং উগ্গহেতুন্তি.

১৫৭. তেন খো পন সমযেন মনুস্সা ভিক্খূ পিণ্ডায চরন্তে পুচ্ছন্তি – ‘‘কীৰতিকা, ভন্তে, ভিক্খূ’’তি? ভিক্খূ এৰমাহংসু – ‘‘ন খো মযং, আৰুসো, জানামা’’তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘অঞ্ঞমঞ্ঞম্পিমে সমণা সক্যপুত্তিযা ন জানন্তি, কিং পনিমে অঞ্ঞং কিঞ্চি কল্যাণং জানিস্সন্তী’’তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, ভিক্খূ গণেতুন্তি.

অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কদা নু খো ভিক্খূ গণেতব্বা’’তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, তদহুপোসথে নামগ্গেন [নামমত্তেন (স্যা.), গণমগ্গেন (ক.)] গণেতুং, সলাকং ৰা গাহেতুন্তি.

১৫৮. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ অজানন্তা অজ্জুপোসথোতি দূরং গামং পিণ্ডায চরন্তি. তে উদ্দিস্সমানেপি পাতিমোক্খে আগচ্ছন্তি, উদ্দিট্ঠমত্তেপি আগচ্ছন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, আরোচেতুং ‘অজ্জুপোসথো’তি.

অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো আরোচেতব্বো’’তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, থেরেন ভিক্খুনা কালৰতো আরোচেতুন্তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরো থেরো কালৰতো নস্সরতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, ভত্তকালেপি আরোচেতুন্তি.

ভত্তকালেপি নস্সরতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, যং কালং সরতি, তং কালং আরোচেতুন্তি.

৮৫. পুব্বকরণানুজাননা

১৫৯. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরস্মিং আৰাসে উপোসথাগারং উক্লাপং হোতি. আগন্তুকা ভিক্খূ উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আৰাসিকা ভিক্খূ উপোসথাগারং ন সম্মজ্জিস্সন্তী’’তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, উপোসথাগারং সম্মজ্জিতুন্তি.

অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো উপোসথাগারং সম্মজ্জিতব্ব’’ন্তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, থেরেন ভিক্খুনা নৰং ভিক্খুং আণাপেতুন্তি.

থেরেন আণত্তা নৰা ভিক্খূ ন সম্মজ্জন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ন, ভিক্খৰে, থেরেন আণত্তেন অগিলানেন ন সম্মজ্জিতব্বং. যো ন সম্মজ্জেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.

১৬০. তেন খো পন সমযেন উপোসথাগারে আসনং অপঞ্ঞত্তং হোতি. ভিক্খূ ছমাযং নিসীদন্তি, গত্তানিপি চীৰরানিপি পংসুকিতানি হোন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, উপোসথাগারে আসনং পঞ্ঞপেতুন্তি.

অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো উপোসথাগারে আসনং পঞ্ঞপেতব্ব’’ন্তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, থেরেন ভিক্খুনা নৰং ভিক্খুং আণাপেতুন্তি.

থেরেন আণত্তা নৰা ভিক্খূ ন পঞ্ঞপেন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ন, ভিক্খৰে, থেরেন আণত্তেন অগিলানেন ন পঞ্ঞপেতব্বং. যো ন পঞ্ঞপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.

১৬১. তেন খো পন সমযেন উপোসথাগারে পদীপো ন হোতি. ভিক্খূ অন্ধকারে কাযম্পি চীৰরম্পি অক্কমন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, উপোসথাগারে পদীপং কাতুন্তি.

অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো উপোসথাগারে পদীপো কাতব্বো’’তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, থেরেন ভিক্খুনা নৰং ভিক্খুং আণাপেতুন্তি.

থেরেন আণত্তা নৰা ভিক্খূ ন পদীপেন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ন, ভিক্খৰে, থেরেন আণত্তেন অগিলানেন ন পদীপেতব্বো. যো ন পদীপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.

১৬২. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরস্মিং আৰাসে আৰাসিকা ভিক্খূ নেৰ পানীযং উপট্ঠাপেন্তি, ন পরিভোজনীযং উপট্ঠাপেন্তি. আগন্তুকা ভিক্খূ উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আৰাসিকা ভিক্খূ নেৰ পানীযং উপট্ঠাপেস্সন্তি, ন পরিভোজনীযং উপট্ঠাপেস্সন্তী’’তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, পানীযং পরিভোজনীযং উপট্ঠাপেতুন্তি.

অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো পানীযং পরিভোজনীযং উপট্ঠাপেতব্ব’’ন্তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, থেরেন ভিক্খুনা নৰং ভিক্খুং আণাপেতুন্তি.

থেরেন আণত্তা নৰা ভিক্খূ ন উপট্ঠাপেন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ন, ভিক্খৰে, থেরেন আণত্তেন অগিলানেন ন উপট্ঠাপেতব্বং. যো ন উপট্ঠাপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.

৮৬. দিসংগমিকাদিৰত্থু

১৬৩. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ বালা অব্যত্তা দিসংগমিকা আচরিযুপজ্ঝাযে ন আপুচ্ছিংসু [ন আপুচ্ছিংসু (ক.)]. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং.

ইধ পন, ভিক্খৰে, সম্বহুলা ভিক্খূ বালা অব্যত্তা দিসংগমিকা আচরিযুপজ্ঝাযে ন আপুচ্ছন্তি [ন আপুচ্ছন্তি (ক.)]. তে [তেহি (ক.)], ভিক্খৰে, আচরিযুপজ্ঝাযেহি পুচ্ছিতব্বা – ‘‘কহং গমিস্সথ, কেন সদ্ধিং গমিস্সথা’’তি? তে চে, ভিক্খৰে, বালা অব্যত্তা অঞ্ঞে বালে অব্যত্তে অপদিসেয্যুং, ন, ভিক্খৰে, আচরিযুপজ্ঝাযেহি অনুজানিতব্বা. অনুজানেয্যুং চে, আপত্তি দুক্কটস্স. তে চ, ভিক্খৰে, বালা অব্যত্তা অননুঞ্ঞাতা আচরিযুপজ্ঝাযেহি গচ্ছেয্যুং চে, আপত্তি দুক্কটস্স.

ইধ পন, ভিক্খৰে, অঞ্ঞতরস্মিং আৰাসে সম্বহুলা ভিক্খূ ৰিহরন্তি বালা অব্যত্তা. তে ন জানন্তি উপোসথং ৰা উপোসথকম্মং ৰা, পাতিমোক্খং ৰা পাতিমোক্খুদ্দেসং ৰা. তত্থ অঞ্ঞো ভিক্খু আগচ্ছতি বহুস্সুতো আগতাগমো ধম্মধরো ৰিনযধরো মাতিকাধরো পণ্ডিতো ব্যত্তো মেধাৰী লজ্জী কুক্কুচ্চকো সিক্খাকামো. তেহি, ভিক্খৰে, ভিক্খূহি সো ভিক্খু সঙ্গহেতব্বো অনুগ্গহেতব্বো উপলাপেতব্বো উপট্ঠাপেতব্বো চুণ্ণেন মত্তিকায দন্তকট্ঠেন মুখোদকেন. নো চে সঙ্গণ্হেয্যুং অনুগ্গণ্হেয্যুং উপলাপেয্যুং উপট্ঠাপেয্যুং চুণ্ণেন মত্তিকায দন্তকট্ঠেন মুখোদকেন, আপত্তি দুক্কটস্স.

ইধ পন, ভিক্খৰে, অঞ্ঞতরস্মিং আৰাসে তদহুপোসথে সম্বহুলা ভিক্খূ ৰিহরন্তি বালা অব্যত্তা. তে ন জানন্তি উপোসথং ৰা উপোসথকম্মং ৰা, পাতিমোক্খং ৰা পাতিমোক্খুদ্দেসং ৰা. তেহি, ভিক্খৰে, ভিক্খূহি একো ভিক্খু সামন্তা আৰাসা সজ্জুকং পাহেতব্বো – ‘‘গচ্ছাৰুসো, সংখিত্তেন ৰা ৰিত্থারেন ৰা পাতিমোক্খং পরিযাপুণিত্ৰা আগচ্ছা’’তি. এৰঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, তেহি, ভিক্খৰে, ভিক্খূহি সব্বেহেৰ যত্থ জানন্তি উপোসথং ৰা উপোসথকম্মং ৰা পাতিমোক্খং ৰা পাতিমোক্খুদ্দেসং ৰা, সো আৰাসো গন্তব্বো. নো চে গচ্ছেয্যুং, আপত্তি দুক্কটস্স.

ইধ পন, ভিক্খৰে, অঞ্ঞতরস্মিং আৰাসে সম্বহুলা ভিক্খূ ৰস্সং ৰসন্তি বালা অব্যত্তা. তে ন জানন্তি উপোসথং ৰা উপোসথকম্মং ৰা পাতিমোক্খং ৰা পাতিমোক্খুদ্দেসং ৰা. তেহি, ভিক্খৰে, ভিক্খূহি একো ভিক্খু সামন্তা আৰাসা সজ্জুকং পাহেতব্বো – ‘‘গচ্ছাৰুসো, সংখিত্তেন ৰা ৰিত্থারেন ৰা পাতিমোক্খং পরিযাপুণিত্ৰা আগচ্ছা’’তি. এৰঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, একো ভিক্খু সত্তাহকালিকং পাহেতব্বো – ‘‘গচ্ছাৰুসো, সংখিত্তেন ৰা ৰিত্থারেন ৰা পাতিমোক্খং পরিযাপুণিত্ৰা আগচ্ছা’’তি. এৰঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, ন, ভিক্খৰে, তেহি ভিক্খূহি তস্মিং আৰাসে ৰস্সং ৰসিতব্বং. ৰসেয্যুং চে, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.

৮৭. পারিসুদ্ধিদানকথা

১৬৪. অথ খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘সন্নিপতথ, ভিক্খৰে, সঙ্ঘো উপোসথং করিস্সতী’’তি. এৰং ৰুত্তে অঞ্ঞতরো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অত্থি, ভন্তে, ভিক্খু গিলানো, সো অনাগতো’’তি. অনুজানামি, ভিক্খৰে, গিলানেন ভিক্খুনা পারিসুদ্ধিং দাতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, দাতব্বা – তেন গিলানেন ভিক্খুনা একং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো – ‘‘পারিসুদ্ধিং দম্মি, পারিসুদ্ধিং মে হর, পারিসুদ্ধিং মে আরোচেহী’’তি. কাযেন ৰিঞ্ঞাপেতি, ৰাচায ৰিঞ্ঞাপেতি, কাযেন ৰাচায ৰিঞ্ঞাপেতি, দিন্না হোতি পারিসুদ্ধি. ন কাযেন ৰিঞ্ঞাপেতি, ন ৰাচায ৰিঞ্ঞাপেতি, ন কাযেন ৰাচায ৰিঞ্ঞাপেতি, ন দিন্না হোতি পারিসুদ্ধি. এৰঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, সো, ভিক্খৰে, গিলানো ভিক্খু মঞ্চেন ৰা পীঠেন ৰা সঙ্ঘমজ্ঝে আনেত্ৰা উপোসথো কাতব্বো. সচে, ভিক্খৰে, গিলানুপট্ঠাকানং ভিক্খূনং এৰং হোতি – ‘‘সচে খো মযং গিলানং ঠানা চাৰেস্সাম, আবাধো ৰা অভিৰড্ঢিস্সতি কালংকিরিযা ৰা ভৰিস্সতী’’তি, ন, ভিক্খৰে, গিলানো ভিক্খু ঠানা চাৰেতব্বো. সঙ্ঘেন তত্থ গন্ত্ৰা উপোসথো কাতব্বো. ন ত্ৰেৰ ৰগ্গেন সঙ্ঘেন উপোসথো কাতব্বো. করেয্য চে, আপত্তি দুক্কটস্স.

পারিসুদ্ধিহারকো চে, ভিক্খৰে, দিন্নায পারিসুদ্ধিযা তত্থেৰ পক্কমতি, অঞ্ঞস্স দাতব্বা পারিসুদ্ধি. পারিসুদ্ধিহারকো চে, ভিক্খৰে, দিন্নায পারিসুদ্ধিযা তত্থেৰ ৰিব্ভমতি,…পে… কালং করোতি – সামণেরো পটিজানাতি – সিক্খং পচ্চক্খাতকো পটিজানাতি – অন্তিমৰত্থুং অজ্ঝাপন্নকো পটিজানাতি – উম্মত্তকো পটিজানাতি – খিত্তচিত্তো পটিজানাতি – ৰেদনাট্টো পটিজানাতি – আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিত্তকো পটিজানাতি – আপত্তিযা অপ্পটিকম্মে উক্খিত্তকো পটিজানাতি – পাপিকায দিট্ঠিযা অপ্পটিনিস্সগ্গে উক্খিত্তকো পটিজানাতি – পণ্ডকো পটিজানাতি – থেয্যসংৰাসকো পটিজানাতি – তিত্থিযপক্কন্তকো পটিজানাতি – তিরচ্ছানগতো পটিজানাতি – মাতুঘাতকো পটিজানাতি – পিতুঘাতকো পটিজানাতি – অরহন্তঘাতকো পটিজানাতি – ভিক্খুনিদূসকো পটিজানাতি – সঙ্ঘভেদকো পটিজানাতি – লোহিতুপ্পাদকো পটিজানাতি – উভতোব্যঞ্জনকো পটিজানাতি, অঞ্ঞস্স দাতব্বা পারিসুদ্ধি.

পারিসুদ্ধিহারকো চে, ভিক্খৰে, দিন্নায পারিসুদ্ধিযা অন্তরামগ্গে পক্কমতি, অনাহটা হোতি পারিসুদ্ধি. পারিসুদ্ধিহারকো চে, ভিক্খৰে, দিন্নায পারিসুদ্ধিযা অন্তরামগ্গে ৰিব্ভমতি,…পে… উভতোব্যঞ্জনকো পটিজানাতি, অনাহটা হোতি পারিসুদ্ধি.

পারিসুদ্ধিহারকো চে, ভিক্খৰে, দিন্নায পারিসুদ্ধিযা সঙ্ঘপ্পত্তো পক্কমতি, আহটা হোতি পারিসুদ্ধি. পারিসুদ্ধিহারকো চে, ভিক্খৰে, দিন্নায পারিসুদ্ধিযা সঙ্ঘপ্পত্তো ৰিব্ভমতি,…পে… উভতোব্যঞ্জনকো পটিজানাতি, আহটা হোতি পারিসুদ্ধি.

পারিসুদ্ধিহারকো চে, ভিক্খৰে, দিন্নায পারিসুদ্ধিযা সঙ্ঘপ্পত্তো সুত্তো ন আরোচেতি, পমত্তো ন আরোচেতি, সমাপন্নো ন আরোচেতি, আহটা হোতি পারিসুদ্ধি. পারিসুদ্ধিহারকস্স অনাপত্তি.

পারিসুদ্ধিহারকো চে, ভিক্খৰে, দিন্নায পারিসুদ্ধিযা সঙ্ঘপ্পত্তো সঞ্চিচ্চ ন আরোচেতি, আহটা হোতি পারিসুদ্ধি. পারিসুদ্ধিহারকস্স আপত্তি দুক্কটস্সাতি.

৮৮. ছন্দদানকথা

১৬৫. অথ খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘সন্নিপতথ, ভিক্খৰে, সঙ্ঘো কম্মং করিস্সতী’’তি. এৰং ৰুত্তে অঞ্ঞতরো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অত্থি, ভন্তে, ভিক্খু গিলানো, সো অনাগতো’’তি. অনুজানামি, ভিক্খৰে, গিলানেন ভিক্খুনা ছন্দং দাতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, দাতব্বো. তেন গিলানেন ভিক্খুনা একং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো – ‘‘ছন্দং দম্মি, ছন্দং মে হর, ছন্দং মে আরোচেহী’’তি. কাযেন ৰিঞ্ঞাপেতি, ৰাচায ৰিঞ্ঞাপেতি, কাযেন ৰাচায ৰিঞ্ঞাপেতি, দিন্নো হোতি ছন্দো. ন কাযেন ৰিঞ্ঞাপেতি, ন ৰাচায ৰিঞ্ঞাপেতি, ন কাযেন ৰাচায ৰিঞ্ঞাপেতি, ন দিন্নো হোতি ছন্দো. এৰঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, সো, ভিক্খৰে, গিলানো ভিক্খু মঞ্চেন ৰা পীঠেন ৰা সঙ্ঘমজ্ঝে আনেত্ৰা কম্মং কাতব্বং. সচে, ভিক্খৰে, গিলানুপট্ঠাকানং ভিক্খূনং এৰং হোতি – ‘‘সচে খো মযং গিলানং ঠানা চাৰেস্সাম, আবাধো ৰা অভিৰড্ঢিস্সতি কালংকিরিযা ৰা ভৰিস্সতী’’তি, ন, ভিক্খৰে, গিলানো ভিক্খু ঠানা চাৰেতব্বো. সঙ্ঘেন তত্থ গন্ত্ৰা কম্মং কাতব্বং. ন ত্ৰেৰ ৰগ্গেন সঙ্ঘেন কম্মং কাতব্বং. করেয্য চে, আপত্তি দুক্কটস্স.

ছন্দহারকো চে, ভিক্খৰে, দিন্নে ছন্দে তত্থেৰ পক্কমতি, অঞ্ঞস্স দাতব্বো ছন্দো. ছন্দহারকো চে, ভিক্খৰে, দিন্নে ছন্দে তত্থেৰ ৰিব্ভমতি…পে… কালংকরোতি – সামণেরো পটিজানাতি – সিক্খং পচ্চক্খাতকো পটিজানাতি – অন্তিমৰত্থুং অজ্ঝাপন্নকো পটিজানাতি – উম্মত্তকো পটিজানাতি – খিত্তচিত্তো পটিজানাতি – ৰেদনাট্টো পটিজানাতি – আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিত্তকো পটিজানাতি – আপত্তিযা অপ্পটিকম্মে উক্খিত্তকো পটিজানাতি – পাপিকায দিট্ঠিযা অপ্পটিনিস্সগ্গে উক্খিত্তকো পটিজানাতি – পণ্ডকো পটিজানাতি – থেয্যসংৰাসকো পটিজানাতি – তিত্থিযপক্কন্তকো পটিজানাতি – তিরচ্ছানগতো পটিজানাতি – মাতুঘাতকো পটিজানাতি – পিতুঘাতকো পটিজানাতি – অরহন্তঘাতকো পটিজানাতি – ভিক্খুনিদূসকো পটিজানাতি – সঙ্ঘভেদকো পটিজানাতি – লোহিতুপ্পাদকো পটিজানাতি – উভতোব্যঞ্জনকো পটিজানাতি, অঞ্ঞস্স দাতব্বো ছন্দো.

ছন্দহারকো চে, ভিক্খৰে, দিন্নে ছন্দে অন্তরামগ্গে পক্কমতি, অনাহটো হোতি ছন্দো. ছন্দহারকো চে, ভিক্খৰে, দিন্নে ছন্দে অন্তরামগ্গে ৰিব্ভমতি…পে… উভতোব্যঞ্জনকো পটিজানাতি, অনাহটো হোতি ছন্দো.

ছন্দহারকো চে, ভিক্খৰে, দিন্নে ছন্দে সঙ্ঘপ্পত্তো পক্কমতি, আহটো হোতি ছন্দো. ছন্দহারকো চে, ভিক্খৰে, দিন্নে ছন্দে সঙ্ঘপ্পত্তো ৰিব্ভমতি…পে… উভতোব্যঞ্জনকো পটিজানাতি, আহটো হোতি ছন্দো.

ছন্দহারকো চে, ভিক্খৰে, দিন্নে ছন্দে সঙ্ঘপ্পত্তো সুত্তো ন আরোচেতি, পমত্তো ন আরোচেতি, সমাপন্নো ন আরোচেতি, আহটো হোতি ছন্দো. ছন্দহারকস্স অনাপত্তি.

ছন্দহারকো চে, ভিক্খৰে, দিন্নে ছন্দে সঙ্ঘপ্পত্তো সঞ্চিচ্চ ন আরোচেতি, আহটো হোতি ছন্দো. ছন্দহারকস্স আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, তদহুপোসথে পারিসুদ্ধিং দেন্তেন ছন্দম্পি দাতুং, সন্তি সঙ্ঘস্স করণীযন্তি.

৮৯. ঞাতকাদিগ্গহণকথা

১৬৬. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরং ভিক্খুং তদহুপোসথে ঞাতকা গণ্হিংসুং. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং.

ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খুং তদহুপোসথে ঞাতকা গণ্হন্তি. তে ঞাতকা ভিক্খূহি এৰমস্সু ৰচনীযা – ‘‘ইঙ্ঘ, তুম্হে আযস্মন্তো ইমং ভিক্খুং মুহুত্তং মুঞ্চথ, যাৰাযং ভিক্খু উপোসথং করোতী’’তি. এৰঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, তে ঞাতকা ভিক্খূহি এৰমস্সু ৰচনীযা – ‘‘ইঙ্ঘ, তুম্হে আযস্মন্তো মুহুত্তং একমন্তং হোথ, যাৰাযং ভিক্খু পারিসুদ্ধিং দেতী’’তি. এৰঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, তে ঞাতকা ভিক্খূহি এৰমস্সু ৰচনীযা – ‘‘ইঙ্ঘ, তুম্হে আযস্মন্তো ইমং ভিক্খুং মুহুত্তং নিস্সীমং নেথ, যাৰ সঙ্ঘো উপোসথং করোতী’’তি. এৰঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, ন ত্ৰেৰ ৰগ্গেন সঙ্ঘেন উপোসথো কাতব্বো. করেয্য চে, আপত্তি দুক্কটস্স.

ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খুং তদহুপোসথে রাজানো গণ্হন্তি,…পে… চোরা গণ্হন্তি – ধুত্তা গণ্হন্তি – ভিক্খুপচ্চত্থিকা গণ্হন্তি, তে ভিক্খুপচ্চত্থিকা ভিক্খূহি এৰমস্সু ৰচনীযা – ‘‘ইঙ্ঘ, তুম্হে আযস্মন্তো ইমং ভিক্খুং মুহুত্তং মুঞ্চথ, যাৰাযং ভিক্খু উপোসথং করোতী’’তি. এৰঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, তে ভিক্খুপচ্চত্থিকা ভিক্খূহি এৰমস্সু ৰচনীযা – ‘‘ইঙ্ঘ, তুম্হে আযস্মন্তো মুহুত্তং একমন্তং হোথ, যাৰাযং ভিক্খু পারিসুদ্ধিং দেতী’’তি. এৰঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, তে ভিক্খুপচ্চত্থিকা ভিক্খূহি এৰমস্সু ৰচনীযা – ‘‘ইঙ্ঘ, তুম্হে আযস্মন্তো ইমং ভিক্খুং মুহুত্তং নিস্সীমং নেথ, যাৰ সঙ্ঘো উপোসথং করোতী’’তি. এৰঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, ন ত্ৰেৰ ৰগ্গেন সঙ্ঘেন উপোসথো কাতব্বো. করেয্য চে, আপত্তি দুক্কটস্সাতি.

৯০. উম্মত্তকসম্মুতি

১৬৭. অথ খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘সন্নিপতথ, ভিক্খৰে, অত্থি সঙ্ঘস্স করণীয’’ন্তি. এৰং ৰুত্তে অঞ্ঞতরো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অত্থি, ভন্তে, গগ্গো নাম ভিক্খু উম্মত্তকো, সো অনাগতো’’তি.

‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, উম্মত্তকা – অত্থি, ভিক্খৰে, ভিক্খু উম্মত্তকো সরতিপি উপোসথং নপি সরতি, সরতিপি সঙ্ঘকম্মং নপি সরতি, অত্থি নেৰ সরতি; আগচ্ছতিপি উপোসথং নপি আগচ্ছতি, আগচ্ছতিপি সঙ্ঘকম্মং নপি আগচ্ছতি, অত্থি নেৰ আগচ্ছতি. তত্র, ভিক্খৰে, য্ৰাযং উম্মত্তকো সরতিপি উপোসথং নপি সরতি, সরতিপি সঙ্ঘকম্মং নপি সরতি, আগচ্ছতিপি উপোসথং নপি আগচ্ছতি, আগচ্ছতিপি সঙ্ঘকম্মং নপি আগচ্ছতি, অনুজানামি, ভিক্খৰে, এৰরূপস্স উম্মত্তকস্স উম্মত্তকসম্মুত্তিং দাতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, দাতব্বা. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. গগ্গো ভিক্খু উম্মত্তকো – সরতিপি উপোসথং নপি সরতি, সরতিপি সঙ্ঘকম্মং নপি সরতি, আগচ্ছতিপি উপোসথং নপি আগচ্ছতি, আগচ্ছতিপি সঙ্ঘকম্মং নপি আগচ্ছতি. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো গগ্গস্স ভিক্খুনো উম্মত্তকস্স উম্মত্তকসম্মুতিং দদেয্য. সরেয্য ৰা গগ্গো ভিক্খু উপোসথং ন ৰা সরেয্য, সরেয্য ৰা সঙ্ঘকম্মং ন ৰা সরেয্য, আগচ্ছেয্য ৰা উপোসথং ন ৰা আগচ্ছেয্য, আগচ্ছেয্য ৰা সঙ্ঘকম্মং ন ৰা আগচ্ছেয্য, সঙ্ঘো সহ ৰা গগ্গেন ৰিনা ৰা গগ্গেন উপোসথং করেয্য, সঙ্ঘকম্মং করেয্য. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. গগ্গো ভিক্খু উম্মত্তকো – সরতিপি উপোসথং নপি সরতি, সরতিপি সঙ্ঘকম্মং নপি সরতি, আগচ্ছতিপি উপোসথং নপি আগচ্ছতি, আগচ্ছতিপি সঙ্ঘকম্মং নপি আগচ্ছতি. সঙ্ঘো গগ্গস্স ভিক্খুনো উম্মত্তকস্স উম্মত্তকসম্মুতিং দেতি. সরেয্য ৰা গগ্গো ভিক্খু উপোসথং ন ৰা সরেয্য, সরেয্য ৰা সঙ্ঘকম্মং ন ৰা সরেয্যং, আগচ্ছেয্য ৰা উপোসথং ন ৰা আগচ্ছেয্য, আগচ্ছেয্য ৰা সঙ্ঘকম্মং ন ৰা আগচ্ছেয্য, সঙ্ঘো সহ ৰা গগ্গেন, ৰিনা ৰা গগ্গেন উপোসথং করিস্সতি, সঙ্ঘকম্মং করিস্সতি. যস্সাযস্মতো খমতি গগ্গস্স ভিক্খুনো উম্মত্তকস্স উম্মত্তকসম্মুতিযা দানং – সরেয্য ৰা গগ্গো ভিক্খু উপোসথং ন ৰা সরেয্য, সরেয্য ৰা সঙ্ঘকম্মং ন ৰা সরেয্য, আগচ্ছেয্য ৰা উপোসথং ন ৰা আগচ্ছেয্য, আগচ্ছেয্য ৰা সঙ্ঘকম্মং ন ৰা আগচ্ছেয্য, সঙ্ঘো সহ ৰা গগ্গেন, ৰিনা ৰা গগ্গেন উপোসথং করিস্সতি, সঙ্ঘকম্মং করিস্সতি, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.

‘‘দিন্না সঙ্ঘেন গগ্গস্স ভিক্খুনো উম্মত্তকস্স উম্মত্তকসম্মুতি. সরেয্য ৰা গগ্গো ভিক্খু উপোসথং ন ৰা সরেয্য, সরেয্য ৰা সঙ্ঘকম্মং ন ৰা সরেয্য, আগচ্ছেয্য ৰা উপোসথং ন ৰা আগচ্ছেয্য, আগচ্ছেয্য ৰা সঙ্ঘকম্মং ন ৰা আগচ্ছেয্য, সঙ্ঘো সহ ৰা গগ্গেন ৰিনা ৰা গগ্গেন উপোসথং করিস্সতি, সঙ্ঘকম্মং করিস্সতি. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.

৯১. সঙ্ঘুপোসথাদিপ্পভেদং

১৬৮. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরস্মিং আৰাসে তদহুপোসথে চত্তারো ভিক্খূ ৰিহরন্তি. অথ খো তেসং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘ভগৰতা পঞ্ঞত্তং ‘উপোসথো কাতব্বো’তি, মযঞ্চম্হা চত্তারো জনা, কথং নু খো অম্হেহি উপোসথো কাতব্বো’’তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, চতুন্নং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতুন্তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরস্মিং আৰাসে তদহুপোসথে তযো ভিক্খূ ৰিহরন্তি. অথ খো তেসং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘ভগৰতা অনুঞ্ঞাতং চতুন্নং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতুং, মযঞ্চম্হা তযো জনা, কথং নু খো অম্হেহি উপোসথো কাতব্বো’’তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, তিণ্ণং পারিসুদ্ধিউপোসথং কাতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, কাতব্বো. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন তে ভিক্খূ ঞাপেতব্বা –

‘‘সুণন্তু মে আযস্মন্তা. অজ্জুপোসথো পন্নরসো. যদাযস্মন্তানং পত্তকল্লং, মযং অঞ্ঞমঞ্ঞং পারিসুদ্ধিউপোসথং করেয্যামা’’তি.

থেরেন ভিক্খুনা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা তে ভিক্খূ এৰমস্সু ৰচনীযা – ‘‘পরিসুদ্ধো অহং, আৰুসো; পরিসুদ্ধোতি মং ধারেথ. পরিসুদ্ধো অহং, আৰুসো; পরিসুদ্ধোতি মং ধারেথ. পরিসুদ্ধো অহং, আৰুসো; পরিসুদ্ধোতি মং ধারেথা’’তি.

নৰকেন ভিক্খুনা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা তে ভিক্খূ এৰমস্সু ৰচনীযা – ‘‘পরিসুদ্ধো অহং, ভন্তে; পরিসুদ্ধোতি মং ধারেথ. পরিসুদ্ধো অহং, ভন্তে; পরিসুদ্ধোতি মং ধারেথ. পরিসুদ্ধো অহং, ভন্তে; পরিসুদ্ধোতি মং ধারেথা’’তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরস্মিং আৰাসে তদহুপোসথে দ্ৰে ভিক্খূ ৰিহরন্তি. অথ খো তেসং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘ভগৰতা অনুঞ্ঞাতং চতুন্নং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতুং, তিণ্ণন্নং পারিসুদ্ধিউপোসথং কাতুং. মযঞ্চম্হা দ্ৰে জনা. কথং নু খো অম্হেহি উপোসথো কাতব্বো’’তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, দ্ৰিন্নং পারিসুদ্ধিউপোসথং কাতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, কাতব্বো. থেরেন ভিক্খুনা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা নৰো ভিক্খু এৰমস্স ৰচনীযো – ‘‘পরিসুদ্ধো অহং, আৰুসো; পরিসুদ্ধোতি মং ধারেহি. পরিসুদ্ধো অহং, আৰুসো; পরিসুদ্ধোতি মং ধারেহি. পরিসুদ্ধো অহং, আৰুসো; পরিসুদ্ধোতি মং ধারেহী’’তি.

নৰকেন ভিক্খুনা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা থেরো ভিক্খু এৰমস্স ৰচনীযো – ‘‘পরিসুদ্ধো অহং, ভন্তে; পরিসুদ্ধোতি মং ধারেথ. পরিসুদ্ধো অহং, ভন্তে; পরিসুদ্ধোতি মং ধারেথ. পরিসুদ্ধো অহং, ভন্তে; পরিসুদ্ধোতি মং ধারেথা’’তি.

তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরস্মিং আৰাসে তদহুপোসথে একো ভিক্খু ৰিহরতি. অথ খো তস্স ভিক্খুনো এতদহোসি – ‘‘ভগৰতা অনুঞ্ঞাতং চতুন্নং পাতিমোক্খং উদ্দিসিতুং, তিণ্ণন্নং পারিসুদ্ধিউপোসথং কাতুং, দ্ৰিন্নং পারিসুদ্ধিউপোসথং কাতুং. অহঞ্চম্হি এককো. কথং নু খো মযা উপোসথো কাতব্বো’’তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ইধ পন, ভিক্খৰে, অঞ্ঞতরস্মিং আৰাসে তদহুপোসথে একো ভিক্খু ৰিহরতি. তেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা যত্থ ভিক্খূ পটিক্কমন্তি উপট্ঠানসালায ৰা, মণ্ডপে ৰা, রুক্খমূলে ৰা, সো দেসো সম্মজ্জিত্ৰা পানীযং পরিভোজনীযং উপট্ঠাপেত্ৰা আসনং পঞ্ঞপেত্ৰা পদীপং কত্ৰা নিসীদিতব্বং. সচে অঞ্ঞে ভিক্খূ আগচ্ছন্তি, তেহি সদ্ধিং উপোসথো কাতব্বো. নো চে আগচ্ছন্তি, অজ্জ মে উপোসথোতি অধিট্ঠাতব্বো. নো চে অধিট্ঠহেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স.