১৫. উপজ্ঝাযৰত্তকথা
৬৪. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ অনুপজ্ঝাযকা অনাচরিযকা [ইদং পদং সী. স্যা. পোত্থকেসু নত্থি] অনোৰদিযমানা অননুসাসিযমানা দুন্নিৰত্থা দুপ্পারুতা অনাকপ্পসম্পন্না পিণ্ডায চরন্তি; মনুস্সানং [তে মনুস্সানং (ক.)] ভুঞ্জমানানং উপরিভোজনেপি উত্তিট্ঠপত্তং উপনামেন্তি, উপরিখাদনীযেপি উত্তিট্ঠপত্তং উপনামেন্তি, উপরিসাযনীযেপি উত্তিট্ঠপত্তং উপনামেন্তি, উপরিপানীযেপি উত্তিট্ঠপত্তং উপনামেন্তি; সামং সূপম্পি ওদনম্পি ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জন্তি; ভত্তগ্গেপি উচ্চাসদ্দা মহাসদ্দা ৰিহরন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম সমণা সক্যপুত্তিযা দুন্নিৰত্থা দুপ্পারুতা অনাকপ্পসম্পন্না পিণ্ডায চরিস্সন্তি; মনুস্সানং ভুঞ্জমানানং, উপরিভোজনেপি উত্তিট্ঠপত্তং উপনামেস্সন্তি, উপরিখাদনীযেপি উত্তিট্ঠপত্তং উপনামেস্সন্তি, উপরিসাযনীযেপি উত্তিট্ঠপত্তং উপনামেস্সন্তি, উপরিপানীযেপি উত্তিট্ঠপত্তং উপনামেস্সন্তি; সামং সূপম্পি ওদনম্পি ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জিস্সন্তি; ভত্তগ্গেপি উচ্চাসদ্দা মহাসদ্দা ৰিহরিস্সন্তি সেয্যথাপি ব্রাহ্মণা ব্রাহ্মণভোজনে’’তি.
অস্সোসুং খো ভিক্খূ তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৰিপাচেন্তানং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা সন্তুট্ঠা লজ্জিনো কুক্কুচ্চকা সিক্খাকামা, তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খূ দুন্নিৰত্থা দুপ্পারুতা অনাকপ্পসম্পন্না পিণ্ডায চরিস্সন্তি; মনুস্সানং ভুঞ্জমানানং, উপরিভোজনেপি উত্তিট্ঠপত্তং উপনামেস্সন্তি, উপরিখাদনীযেপি উত্তিট্ঠপত্তং উপনামেস্সন্তি, উপরিসাযনীযেপি উত্তিট্ঠপত্তং উপনামেস্সন্তি, উপরিপানীযেপি উত্তিট্ঠপত্তং উপনামেস্সন্তি; সামং সূপম্পি ওদনম্পি ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জিস্সন্তি; ভত্তগ্গেপি উচ্চাসদ্দা মহাসদ্দা ৰিহরিস্সন্তী’’তি. অথ খো তে ভিক্খূ…পে… ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং.
অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৰা ভিক্খূ পটিপুচ্ছি – ‘‘সচ্চং কির, ভিক্খৰে, ভিক্খূ দুন্নিৰত্থা দুপ্পারুতা অনাকপ্পসম্পন্না পিণ্ডায চরন্তি, মনুস্সানং ভুঞ্জমানানং উপরি ভোজনেপি উত্তিট্ঠপত্তং উপনামেন্তি, উপরিখাদনীযেপি উত্তিট্ঠপত্তং উপনামেন্তি, উপরিসাযনীযেপি উত্তিট্ঠপত্তং উপনামেন্তি, উপরিপানীযেপি উত্তিট্ঠপত্তং উপনামেন্তি, সামং সূপম্পি ওদনম্পি ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জন্তি, ভত্তগ্গেপি উচ্চাসদ্দা মহাসদ্দা ৰিহরন্তী’’তি? ‘‘সচ্চং ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা – ‘‘অননুচ্ছৰিকং, ভিক্খৰে, তেসং মোঘপুরিসানং অননুলোমিকং অপ্পতিরূপং অস্সামণকং অকপ্পিযং অকরণীযং. কথঞ্হি নাম তে, ভিক্খৰে, মোঘপুরিসা দুন্নিৰত্থা দুপ্পারুতা অনাকপ্পসম্পন্না পিণ্ডায চরিস্সন্তি, মনুস্সানং ভুঞ্জমানানং উপরিভোজনেপি উত্তিট্ঠপত্তং উপনামেস্সন্তি, উপরিখাদনীযেপি উত্তিট্ঠপত্তং উপনামেস্সন্তি, উপরিসাযনীযেপি উত্তিট্ঠপত্তং উপনামেস্সন্তি, উপরিপানীযেপি উত্তিট্ঠপত্তং উপনামেস্সন্তি, সামং সূপম্পি ওদনম্পি ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জিস্সন্তি, ভত্তগ্গেপি উচ্চাসদ্দা মহাসদ্দা ৰিহরিস্সন্তি. নেতং, ভিক্খৰে, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায, পসন্নানং ৰা ভিয্যোভাৰায. অথ খ্ৰেতং, ভিক্খৰে, অপ্পসন্নানঞ্চেৰ অপ্পসাদায, পসন্নানঞ্চ একচ্চানং অঞ্ঞথত্তাযা’’তি. অথ খো ভগৰা তে ভিক্খূ অনেকপরিযাযেন ৰিগরহিত্ৰা দুব্ভরতায দুপ্পোসতায মহিচ্ছতায অসন্তুট্ঠিতায [অসন্তুট্ঠিযা (সী.), অসন্তুট্ঠতায (স্যা)] সঙ্গণিকায কোসজ্জস্স অৰণ্ণং ভাসিত্ৰা অনেকপরিযাযেন সুভরতায সুপোসতায অপ্পিচ্ছস্স সন্তুট্ঠস্স সল্লেখস্স ধুতস্স পাসাদিকস্স অপচযস্স ৰীরিযারম্ভস্স [ৰিরিযারম্ভস্স (সী. স্যা.)] ৰণ্ণং ভাসিত্ৰা ভিক্খূনং তদনুচ্ছৰিকং তদনুলোমিকং ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি –
৬৫. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, উপজ্ঝাযং. উপজ্ঝাযো, ভিক্খৰে, সদ্ধিৰিহারিকম্হি পুত্তচিত্তং উপট্ঠপেস্সতি, সদ্ধিৰিহারিকো উপজ্ঝাযম্হি পিতুচিত্তং উপট্ঠপেস্সতি. এৰং তে অঞ্ঞমঞ্ঞং সগারৰা সপ্পতিস্সা সভাগৰুত্তিনো ৰিহরন্তা ইমস্মিং ধম্মৰিনযে ৰুড্ঢিং ৰিরুল়্হিং ৰেপুল্লং আপজ্জিস্সন্তি. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, উপজ্ঝাযো গহেতব্বো – একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা পাদে ৰন্দিত্ৰা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো – ‘উপজ্ঝাযো মে, ভন্তে, হোহি; উপজ্ঝাযো মে, ভন্তে, হোহি; উপজ্ঝাযো মে, ভন্তে, হোহী’তি. সাহূতি ৰা লহূতি ৰা ওপাযিকন্তি ৰা পতিরূপন্তি ৰা পাসাদিকেন সম্পাদেহীতি ৰা কাযেন ৰিঞ্ঞাপেতি, ৰাচায ৰিঞ্ঞাপেতি, কাযেন ৰাচায [ন ৰাচায (ক.)] ৰিঞ্ঞাপেতি, গহিতো হোতি উপজ্ঝাযো; ন কাযেন ৰিঞ্ঞাপেতি, ন ৰাচায ৰিঞ্ঞাপেতি, ন কাযেন ৰাচায ৰিঞ্ঞাপেতি, ন গহিতো হোতি উপজ্ঝাযো.
৬৬. [চূল়ৰ. ৩৭৬ আদযো]‘‘সদ্ধিৰিহারিকেন, ভিক্খৰে, উপজ্ঝাযম্হি সম্মা ৰত্তিতব্বং. তত্রাযং সম্মাৰত্তনা –
‘‘কালস্সেৰ ৰুট্ঠায উপাহনা ওমুঞ্চিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা দন্তকট্ঠং দাতব্বং, মুখোদকং দাতব্বং, আসনং পঞ্ঞপেতব্বং. সচে যাগু হোতি, ভাজনং ধোৰিত্ৰা যাগু উপনামেতব্বা. যাগুং পীতস্স উদকং দত্ৰা ভাজনং পটিগ্গহেত্ৰা নীচং কত্ৰা সাধুকং অপ্পটিঘংসন্তেন ধোৰিত্ৰা পটিসামেতব্বং. উপজ্ঝাযম্হি ৰুট্ঠিতে আসনং উদ্ধরিতব্বং. সচে সো দেসো উক্লাপো হোতি, সো দেসো সম্মজ্জিতব্বো.
‘‘সচে উপজ্ঝাযো গামং পৰিসিতুকামো হোতি, নিৰাসনং দাতব্বং, পটিনিৰাসনং পটিগ্গহেতব্বং, কাযবন্ধনং দাতব্বং, সগুণং কত্ৰা সঙ্ঘাটিযো দাতব্বা, ধোৰিত্ৰা পত্তো সোদকো [সউদকো (ক.)] দাতব্বো. সচে উপজ্ঝাযো পচ্ছাসমণং আকঙ্খতি, তিমণ্ডলং পটিচ্ছাদেন্তেন পরিমণ্ডলং নিৰাসেত্ৰা কাযবন্ধনং বন্ধিত্ৰা সগুণং কত্ৰা সঙ্ঘাটিযো পারুপিত্ৰা গণ্ঠিকং পটিমুঞ্চিত্ৰা ধোৰিত্ৰা পত্তং গহেত্ৰা উপজ্ঝাযস্স পচ্ছাসমণেন হোতব্বং. নাতিদূরে গন্তব্বং, নাচ্চাসন্নে গন্তব্বং, পত্তপরিযাপন্নং পটিগ্গহেতব্বং. ন উপজ্ঝাযস্স ভণমানস্স অন্তরন্তরা কথা ওপাতেতব্বা. উপজ্ঝাযো আপত্তিসামন্তা ভণমানো নিৰারেতব্বো.
‘‘নিৰত্তন্তেন পঠমতরং আগন্ত্ৰা আসনং পঞ্ঞপেতব্বং, পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং উপনিক্খিপিতব্বং, পচ্চুগ্গন্ত্ৰা পত্তচীৰরং পটিগ্গহেতব্বং, পটিনিৰাসনং দাতব্বং, নিৰাসনং পটিগ্গহেতব্বং. সচে চীৰরং সিন্নং হোতি, মুহুত্তং উণ্হে ওতাপেতব্বং, ন চ উণ্হে চীৰরং নিদহিতব্বং; চীৰরং সঙ্ঘরিতব্বং, চীৰরং সঙ্ঘরন্তেন চতুরঙ্গুলং কণ্ণং উস্সারেত্ৰা চীৰরং সঙ্ঘরিতব্বং – মা মজ্ঝে ভঙ্গো অহোসীতি. ওভোগে কাযবন্ধনং কাতব্বং.
‘‘সচে পিণ্ডপাতো হোতি, উপজ্ঝাযো চ ভুঞ্জিতুকামো হোতি, উদকং দত্ৰা পিণ্ডপাতো উপনামেতব্বো. উপজ্ঝাযো পানীযেন পুচ্ছিতব্বো. ভুত্তাৰিস্স উদকং দত্ৰা পত্তং পটিগ্গহেত্ৰা নীচং কত্ৰা সাধুকং অপ্পটিঘংসন্তেন ধোৰিত্ৰা ৰোদকং কত্ৰা মুহুত্তং উণ্হে ওতাপেতব্বো, ন চ উণ্হে পত্তো নিদহিতব্বো. পত্তচীৰরং নিক্খিপিতব্বং. পত্তং নিক্খিপন্তেন একেন হত্থেন পত্তং গহেত্ৰা একেন হত্থেন হেট্ঠামঞ্চং ৰা হেট্ঠাপীঠং ৰা পরামসিত্ৰা পত্তো নিক্খিপিতব্বো. ন চ অনন্তরহিতায ভূমিযা পত্তো নিক্খিপিতব্বো. চীৰরং নিক্খিপন্তেন একেন হত্থেন চীৰরং গহেত্ৰা একেন হত্থেন চীৰরৰংসং ৰা চীৰররজ্জুং ৰা পমজ্জিত্ৰা পারতো অন্তং ওরতো ভোগং কত্ৰা চীৰরং নিক্খিপিতব্বং. উপজ্ঝাযম্হি ৰুট্ঠিতে আসনং উদ্ধরিতব্বং, পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং পটিসামেতব্বং. সচে সো দেসো উক্লাপো হোতি, সো দেসো সম্মজ্জিতব্বো.
‘‘সচে উপজ্ঝাযো নহাযিতুকামো হোতি, নহানং পটিযাদেতব্বং. সচে সীতেন অত্থো হোতি, সীতং পটিযাদেতব্বং. সচে উণ্হেন অত্থো হোতি, উণ্হং পটিযাদেতব্বং.
‘‘সচে উপজ্ঝাযো জন্তাঘরং পৰিসিতুকামো হোতি, চুণ্ণং সন্নেতব্বং, মত্তিকা তেমেতব্বা, জন্তাঘরপীঠং আদায উপজ্ঝাযস্স পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো গন্ত্ৰা জন্তাঘরপীঠং দত্ৰা চীৰরং পটিগ্গহেত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং, চুণ্ণং দাতব্বং, মত্তিকা দাতব্বা. সচে উস্সহতি, জন্তাঘরং পৰিসিতব্বং. জন্তাঘরং পৰিসন্তেন মত্তিকায মুখং মক্খেত্ৰা পুরতো চ পচ্ছতো চ পটিচ্ছাদেত্ৰা জন্তাঘরং পৰিসিতব্বং. ন থেরে ভিক্খূ অনুপখজ্জ নিসীদিতব্বং. ন নৰা ভিক্খূ আসনেন পটিবাহিতব্বা. জন্তাঘরে উপজ্ঝাযস্স পরিকম্মং কাতব্বং. জন্তাঘরা নিক্খমন্তেন জন্তাঘরপীঠং আদায পুরতো চ পচ্ছতো চ পটিচ্ছাদেত্ৰা জন্তাঘরা নিক্খমিতব্বং.
‘‘উদকেপি উপজ্ঝাযস্স পরিকম্মং কাতব্বং. নহাতেন পঠমতরং উত্তরিত্ৰা অত্তনো গত্তং ৰোদকং কত্ৰা নিৰাসেত্ৰা উপজ্ঝাযস্স গত্ততো উদকং পমজ্জিতব্বং, নিৰাসনং দাতব্বং, সঙ্ঘাটি দাতব্বা, জন্তাঘরপীঠং আদায পঠমতরং আগন্ত্ৰা আসনং পঞ্ঞপেতব্বং, পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং উপনিক্খিপিতব্বং, উপজ্ঝাযো পানীযেন পুচ্ছিতব্বো. সচে উদ্দিসাপেতুকামো হোতি, উদ্দিসিতব্বো. সচে পরিপুচ্ছিতুকামো হোতি, পরিপুচ্ছিতব্বো.
‘‘যস্মিং ৰিহারে উপজ্ঝাযো ৰিহরতি, সচে সো ৰিহারো উক্লাপো হোতি, সচে উস্সহতি, সোধেতব্বো. ৰিহারং সোধেন্তেন পঠমং পত্তচীৰরং নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং. নিসীদনপচ্চত্থরণং নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং. ভিসিবিব্বোহনং [ভিসিবিম্বোহনং (সী. স্যা.)] নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং. মঞ্চো নীচং কত্ৰা সাধুকং অপ্পটিঘংসন্তেন, অসঙ্ঘট্টেন্তেন কৰাটপিট্ঠং, নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বো. পীঠং নীচং কত্ৰা সাধুকং অপ্পটিঘংসন্তেন, অসঙ্ঘট্টেন্তেন কৰাটপিট্ঠং, নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং. মঞ্চপটিপাদকা নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বা. খেল়মল্লকো নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বো. অপস্সেনফলকং নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং. ভূমত্থরণং যথাপঞ্ঞত্তং সল্লক্খেত্ৰা নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং. সচে ৰিহারে সন্তানকং হোতি, উল্লোকা পঠমং ওহারেতব্বং, আলোকসন্ধিকণ্ণভাগা পমজ্জিতব্বা. সচে গেরুকপরিকম্মকতা ভিত্তি কণ্ণকিতা হোতি, চোল়কং তেমেত্ৰা পীল়েত্ৰা পমজ্জিতব্বা. সচে কাল়ৰণ্ণকতা ভূমি কণ্ণকিতা হোতি, চোল়কং তেমেত্ৰা পীল়েত্ৰা পমজ্জিতব্বা. সচে অকতা হোতি ভূমি, উদকেন পরিপ্ফোসিত্ৰা সম্মজ্জিতব্বা – মা ৰিহারো রজেন উহঞ্ঞীতি. সঙ্কারং ৰিচিনিত্ৰা একমন্তং ছড্ডেতব্বং.
‘‘ভূমত্থরণং ওতাপেত্ৰা সোধেত্ৰা পপ্ফোটেত্ৰা অতিহরিত্ৰা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বং. মঞ্চপটিপাদকা ওতাপেত্ৰা পমজ্জিত্ৰা অতিহরিত্ৰা যথাঠানে ঠপেতব্বা. মঞ্চো ওতাপেত্ৰা সোধেত্ৰা পপ্ফোটেত্ৰা নীচং কত্ৰা সাধুকং অপ্পটিঘংসন্তেন, অসঙ্ঘট্টেন্তেন কৰাটপিট্ঠং, অতিহরিত্ৰা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বো. পীঠং ওতাপেত্ৰা সোধেত্ৰা পপ্ফোটেত্ৰা নীচং কত্ৰা সাধুকং অপ্পটিঘংসন্তেন, অসঙ্ঘট্টেন্তেন কৰাটপিট্ঠং, অতিহরিত্ৰা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বং. ভিসিবিব্বোহনং ওতাপেত্ৰা সোধেত্ৰা পপ্ফোটেত্ৰা অতিহরিত্ৰা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বং. নিসীদনপচ্চত্থরণং ওতাপেত্ৰা সোধেত্ৰা পপ্ফোটেত্ৰা অতিহরিত্ৰা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বং. খেল়মল্লকো ওতাপেত্ৰা পমজ্জিত্ৰা অতিহরিত্ৰা যথাঠানে ঠপেতব্বো. অপস্সেনফলকং ওতাপেত্ৰা পমজ্জিত্ৰা অতিহরিত্ৰা যথাঠানে ঠপেতব্বং. পত্তচীৰরং নিক্খিপিতব্বং. পত্তং নিক্খিপন্তেন একেন হত্থেন পত্তং গহেত্ৰা একেন হত্থেন হেট্ঠামঞ্চং ৰা হেট্ঠাপীঠং ৰা পরামসিত্ৰা পত্তো নিক্খিপিতব্বো. ন চ অনন্তরহিতায ভূমিযা পত্তো নিক্খিপিতব্বো. চীৰরং নিক্খিপন্তেন একেন হত্থেন চীৰরং গহেত্ৰা একেন হত্থেন চীৰরৰংসং ৰা চীৰররজ্জুং ৰা পমজ্জিত্ৰা পারতো অন্তং ওরতো ভোগং কত্ৰা চীৰরং নিক্খিপিতব্বং.
‘‘সচে পুরত্থিমা সরজা ৰাতা ৰাযন্তি, পুরত্থিমা ৰাতপানা থকেতব্বা. সচে পচ্ছিমা সরজা ৰাতা ৰাযন্তি, পচ্ছিমা ৰাতপানা থকেতব্বা. সচে উত্তরা সরজা ৰাতা ৰাযন্তি, উত্তরা ৰাতপানা থকেতব্বা. সচে দক্খিণা সরজা ৰাতা ৰাযন্তি, দক্খিণা ৰাতপানা থকেতব্বা. সচে সীতকালো হোতি, দিৰা ৰাতপানা ৰিৰরিতব্বা, রত্তিং থকেতব্বা. সচে উণ্হকালো হোতি, দিৰা ৰাতপানা থকেতব্বা, রত্তিং ৰিৰরিতব্বা.
‘‘সচে পরিৰেণং উক্লাপং হোতি, পরিৰেণং সম্মজ্জিতব্বং. সচে কোট্ঠকো উক্লাপো হোতি, কোট্ঠকো সম্মজ্জিতব্বো. সচে উপট্ঠানসালা উক্লাপা হোতি, উপট্ঠানসালা সম্মজ্জিতব্বা. সচে অগ্গিসালা উক্লাপা হোতি, অগ্গিসালা সম্মজ্জিতব্বা. সচে ৰচ্চকুটি উক্লাপা হোতি, ৰচ্চকুটি সম্মজ্জিতব্বা. সচে পানীযং ন হোতি, পানীযং উপট্ঠাপেতব্বং. সচে পরিভোজনীযং ন হোতি, পরিভোজনীযং উপট্ঠাপেতব্বং. সচে আচমনকুম্ভিযা উদকং ন হোতি, আচমনকুম্ভিযা উদকং আসিঞ্চিতব্বং.
‘‘সচে উপজ্ঝাযস্স অনভিরতি উপ্পন্না হোতি, সদ্ধিৰিহারিকেন ৰূপকাসেতব্বো, ৰূপকাসাপেতব্বো, ধম্মকথা ৰাস্স কাতব্বা. সচে উপজ্ঝাযস্স কুক্কুচ্চং উপ্পন্নং হোতি, সদ্ধিৰিহারিকেন ৰিনোদেতব্বং, ৰিনোদাপেতব্বং, ধম্মকথা ৰাস্স কাতব্বা. সচে উপজ্ঝাযস্স দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং হোতি, সদ্ধিৰিহারিকেন ৰিৰেচেতব্বং, ৰিৰেচাপেতব্বং, ধম্মকথা ৰাস্স কাতব্বা. সচে উপজ্ঝাযো গরুধম্মং অজ্ঝাপন্নো হোতি পরিৰাসারহো, সদ্ধিৰিহারিকেন উস্সুক্কং কাতব্বং – কিন্তি নু খো সঙ্ঘো উপজ্ঝাযস্স পরিৰাসং দদেয্যাতি. সচে উপজ্ঝাযো মূলায পটিকস্সনারহো হোতি, সদ্ধিৰিহারিকেন উস্সুক্কং কাতব্বং – কিন্তি নু খো সঙ্ঘো উপজ্ঝাযং মূলায পটিকস্সেয্যাতি. সচে উপজ্ঝাযো মানত্তারহো হোতি, সদ্ধিৰিহারিকেন উস্সুক্কং কাতব্বং – কিন্তি নু খো সঙ্ঘো উপজ্ঝাযস্স মানত্তং দদেয্যাতি. সচে উপজ্ঝাযো অব্ভানারহো হোতি, সদ্ধিৰিহারিকেন উস্সুক্কং কাতব্বং – কিন্তি নু খো সঙ্ঘো উপজ্ঝাযং অব্ভেয্যাতি. সচে সঙ্ঘো উপজ্ঝাযস্স কম্মং কত্তুকামো হোতি তজ্জনীযং ৰা নিযস্সং [নিযসং (ক.)] ৰা পব্বাজনীযং ৰা পটিসারণীযং ৰা উক্খেপনীযং ৰা, সদ্ধিৰিহারিকেন উস্সুক্কং কাতব্বং – কিন্তি নু খো সঙ্ঘো উপজ্ঝাযস্স কম্মং ন করেয্য লহুকায ৰা পরিণামেয্যাতি. কতং ৰা পনস্স হোতি সঙ্ঘেন কম্মং তজ্জনীযং ৰা নিযস্সং ৰা পব্বাজনীযং ৰা পটিসারণীযং ৰা উক্খেপনীযং ৰা, সদ্ধিৰিহারিকেন উস্সুক্কং কাতব্বং – কিন্তি নু খো উপজ্ঝাযো সম্মা ৰত্তেয্য, লোমং পাতেয্য, নেত্থারং ৰত্তেয্য, সঙ্ঘো তং কম্মং পটিপ্পস্সম্ভেয্যাতি.
‘‘সচে উপজ্ঝাযস্স চীৰরং ধোৰিতব্বং হোতি, সদ্ধিৰিহারিকেন ধোৰিতব্বং, উস্সুক্কং ৰা কাতব্বং – কিন্তি নু খো উপজ্ঝাযস্স চীৰরং ধোৰিযেথাতি. সচে উপজ্ঝাযস্স চীৰরং কাতব্বং হোতি, সদ্ধিৰিহারিকেন কাতব্বং, উস্সুক্কং ৰা কাতব্বং – কিন্তি নু খো উপজ্ঝাযস্স চীৰরং করিযেথাতি. সচে উপজ্ঝাযস্স রজনং পচিতব্বং হোতি, সদ্ধিৰিহারিকেন পচিতব্বং, উস্সুক্কং ৰা কাতব্বং – কিন্তি নু খো উপজ্ঝাযস্স রজনং পচিযেথাতি. সচে উপজ্ঝাযস্স চীৰরং রজিতব্বং [রজেতব্বং (সী. স্যা.)] হোতি, সদ্ধিৰিহারিকেন রজিতব্বং, উস্সুক্কং ৰা কাতব্বং – কিন্তি নু খো উপজ্ঝাযস্স চীৰরং রজিযেথাতি. চীৰরং রজন্তেন [রজেন্তেন (সী. স্যা.)] সাধুকং সম্পরিৰত্তকং সম্পরিৰত্তকং রজিতব্বং, ন চ অচ্ছিন্নে থেৰে পক্কমিতব্বং.
‘‘ন উপজ্ঝাযং অনাপুচ্ছা একচ্চস্স পত্তো দাতব্বো, ন একচ্চস্স পত্তো পটিগ্গহেতব্বো; ন একচ্চস্স চীৰরং দাতব্বং, ন একচ্চস্স চীৰরং পটিগ্গহেতব্বং; ন একচ্চস্স পরিক্খারো দাতব্বো, ন একচ্চস্স পরিক্খারো পটিগ্গহেতব্বো; ন একচ্চস্স কেসা ছেদেতব্বা [ছেত্তব্বা (সী.), ছেদিতব্বা (ক.)], ন একচ্চেন কেসা ছেদাপেতব্বা; ন একচ্চস্স পরিকম্মং কাতব্বং, ন একচ্চেন পরিকম্মং কারাপেতব্বং; ন একচ্চস্স ৰেয্যাৰচ্চো [ৰেয্যাৰচ্চং (কত্থচি)] কাতব্বো, ন একচ্চেন ৰেয্যাৰচ্চো কারাপেতব্বো; ন একচ্চস্স পচ্ছাসমণেন হোতব্বং, ন একচ্চো পচ্ছাসমণো আদাতব্বো; ন একচ্চস্স পিণ্ডপাতো নীহরিতব্বো, ন একচ্চেন পিণ্ডপাতো নীহরাপেতব্বো; ন উপজ্ঝাযং অনাপুচ্ছা গামো পৰিসিতব্বো; ন সুসানং গন্তব্বং; ন দিসা পক্কমিতব্বা. সচে উপজ্ঝাযো গিলানো হোতি, যাৰজীৰং উপট্ঠাতব্বো; ৰুট্ঠানমস্স আগমেতব্ব’’ন্তি.
উপজ্ঝাযৰত্তং নিট্ঠিতং.