৪. মানত্তচারিকৰত্তং

৯০. তেন খো পন সমযেন মানত্তচারিকা ভিক্খূ সাদিযন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং, অঞ্জলিকম্মং, সামীচিকম্মং, আসনাভিহারং, সেয্যাভিহারং, পাদোদকং পাদপীঠং, পাদকথলিকং, পত্তচীৰরপটিগ্গহণং, নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম মানত্তচারিকা ভিক্খূ সাদিযিস্সন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং…পে… নহানে পিট্ঠিপরিকম্ম’’ন্তি! অথ খো তে ভিক্খূ ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং.

অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৰা ভিক্খূ পটিপুচ্ছি – ‘‘সচ্চং কির, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকা ভিক্খূ সাদিযন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং…পে… নহানে পিট্ঠিপরিকম্ম’’ন্তি? ‘‘সচ্চং ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা – ‘‘অননুচ্ছৰিকং…পে… কথঞ্হি নাম, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকা ভিক্খূ সাদিযিস্সন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং…পে… নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং! নেতং, ভিক্খৰে, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… ৰিগরহিত্ৰা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি –

‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সাদিতব্বং পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং, অঞ্জলিকম্মং, সামীচিকম্মং, আসনাভিহারো, সেয্যাভিহারো, পাদোদকং পাদপীঠং, পাদকথলিকং, পত্তচীৰরপটিগ্গহণং, নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং. যো সাদিযেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকানং ভিক্খূনং মিথু যথাৰুড্ঢং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং…পে… নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকানং ভিক্খূনং পঞ্চ যথাৰুড্ঢং – উপোসথং, পৰারণং, ৰস্সিকসাটিকং, ওণোজনং, ভত্তং. তেন হি, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকানং ভিক্খূনং ৰত্তং পঞ্ঞপেস্সামি যথা মানত্তচারিকেহি ভিক্খূহি ৰত্তিতব্বং.

৯১. ‘‘মানত্তচারিকেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা সম্মা ৰত্তিতব্বং. তত্রাযং সম্মাৰত্তনা –

ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বো, ন ভিক্খুনোৰাদকসম্মুতি সাদিতব্বা, সম্মতেনপি ভিক্খুনিযো ন ওৰদিতব্বা. যায আপত্তিযা সঙ্ঘেন মানত্তং দিন্নং হোতি সা আপত্তি ন আপজ্জিতব্বা, অঞ্ঞা ৰা তাদিসিকা, ততো ৰা পাপিট্ঠতরা; কম্মং ন গরহিতব্বং, কম্মিকা ন গরহিতব্বা. ন পকতত্তস্স ভিক্খুনো উপোসথো ঠপেতব্বো, ন পৰারণা ঠপেতব্বা, ন সৰচনীযং কাতব্বং, ন অনুৰাদো পট্ঠপেতব্বো, ন ওকাসো কারেতব্বো, ন চোদেতব্বো, ন সারেতব্বো, ন ভিক্খূহি সম্পযোজেতব্বং.

‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা পকতত্তস্স ভিক্খুনো পুরতো গন্তব্বং, ন পুরতো নিসীদিতব্বং. যো হোতি সঙ্ঘস্স আসনপরিযন্তো সেয্যাপরিযন্তো ৰিহারপরিযন্তো সো তস্স পদাতব্বো. তেন চ সো সাদিতব্বো.

‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা পকতত্তেন ভিক্খুনা পুরেসমণেন ৰা পচ্ছাসমণেন ৰা কুলানি উপসঙ্কমিতব্বানি, ন আরঞ্ঞিকঙ্গং সমাদাতব্বং, ন পিণ্ডপাতিকঙ্গং সমাদাতব্বং, ন চ তপ্পচ্চযা পিণ্ডপাতো নীহরাপেতব্বো – মা মং জানিংসূতি.

‘‘মানত্তচারিকেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা আগন্তুকেন আরোচেতব্বং, আগন্তুকস্স আরোচেতব্বং, উপোসথে আরোচেতব্বং, পৰারণায আরোচেতব্বং, দেৰসিকং আরোচেতব্বং. সচে গিলানো হোতি, দূতেনপি আরোচেতব্বং.

‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা অভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র সঙ্ঘেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.

‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা অভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র সঙ্ঘেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.

‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা অভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র সঙ্ঘেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.

‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৰাসা অভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো…পে… অভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো…পে… অভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র সঙ্ঘেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.

‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা ৰা অনাৰাসা ৰা অভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো…পে… অভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো…পে… অভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র সঙ্ঘেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.

‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৰাসকা, অঞ্ঞত্র সঙ্ঘেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.

‘‘ন ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৰাসকা, অঞ্ঞত্র সঙ্ঘেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.

‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা ৰা অনাৰাসা ৰা সভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৰাসকা, অঞ্ঞত্র সঙ্ঘেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.

‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৰে মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৰাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৰ গন্তুন্তি.

‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৰাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৰ গন্তুন্তি.

‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা ৰা অনাৰাসা ৰা সভিক্খুকো আৰাসো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৰাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৰ গন্তুন্তি.

‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা পকতত্তেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একচ্ছন্নে আৰাসে ৰত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে অনাৰাসে ৰত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে আৰাসে ৰা অনাৰাসে ৰা ৰত্থব্বং. পকতত্তং ভিক্খুং দিস্ৰা আসনা ৰুট্ঠাতব্বং. পকতত্তো ভিক্খু আসনেন নিমন্তেতব্বো. ন পকতত্তেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একাসনে নিসীদিতব্বং, ন নীচে আসনে নিসিন্নে উচ্চে আসনে নিসীদিতব্বং, ন ছমাযং নিসিন্নে আসনে নিসীদিতব্বং; ন একচঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন নীচে চঙ্কমে চঙ্কমন্তে উচ্চে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন ছমাযং চঙ্কমন্তে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং.

‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… মূলাযপটিকস্সনারহেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… মানত্তারহেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… মানত্তচারিকেন ৰুড্ঢতরেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… অব্ভানারহেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একচ্ছন্নে আৰাসে ৰত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে অনাৰাসে ৰত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে আৰাসে ৰা অনাৰাসে ৰা ৰত্থব্বং; ন একাসনে নিসীদিতব্বং, ন নীচে আসনে নিসিন্নে উচ্চে আসনে নিসীদিতব্বং, ন ছমাযং নিসিন্নে আসনে নিসীদিতব্বং; ন একচঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন নীচে চঙ্কমে চঙ্কমন্তে উচ্চে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন ছমাযং চঙ্কমন্তে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং.

[মহাৰ. ৩৯৩] ‘‘মানত্তচারিকচতুত্থো চে, ভিক্খৰে, পরিৰাসং দদেয্য, মূলায পটিকস্সেয্য, মানত্তং দদেয্য, তংৰীসো অব্ভেয্য, অকম্মং, ন চ করণীয’’ন্তি.

৯২. অথ খো আযস্মা উপালি যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা উপালি ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কতি নু খো, ভন্তে, মানত্তচারিকস্স ভিক্খুনো রত্তিচ্ছেদা’’তি? ‘‘চত্তারো খো, উপালি, মানত্তচারিকস্স ভিক্খুনো রত্তিচ্ছেদা. সহৰাসো, ৰিপ্পৰাসো, অনারোচনা, ঊনে গণে চরণং [চরণন্তি (ক.)] – ইমে খো, উপালি, চত্তারো মানত্তচারিকস্স ভিক্খুনো রত্তিচ্ছেদা’’তি.

৯৩. তেন খো পন সমযেন সাৰত্থিযং মহাভিক্খুসঙ্ঘো সন্নিপতিতো হোতি. ন সক্কোন্তি মানত্তচারিকা ভিক্খূ মানত্তং সোধেতুং. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, মানত্তং নিক্খিপিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, নিক্খিপিতব্বং. তেন মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা একং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো – ‘মানত্তং নিক্খিপামী’তি. নিক্খিত্তং হোতি মানত্তং. ‘ৰত্তং নিক্খিপামী’তি. নিক্খিত্তং হোতি মানত্ত’’ন্তি.

৯৪. তেন খো পন সমযেন সাৰত্থিযা ভিক্খূ তহং তহং পক্কমিংসু. সক্কোন্তি মানত্তচারিকা ভিক্খূ মানত্তং সোধেতুং. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, মানত্তং সমাদিযিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, সমাদিযিতব্বং. তেন মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা একং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা, এৰমস্স ৰচনীযো – ‘মানত্তং সমাদিযামী’তি. সমাদিন্নং হোতি মানত্তং. ‘ৰত্তং সমাদিযামী’তি. সমাদিন্নং হোতি মানত্ত’’ন্তি.

মানত্তচারিকৰত্তং নিট্ঠিতং.