২. পারিৰাসিকক্খন্ধকং
১. পারিৰাসিকৰত্তং
৭৫. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন পারিৰাসিকা ভিক্খূ সাদিযন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং, অঞ্জলিকম্মং, সামীচিকম্মং, আসনাভিহারং, সেয্যাভিহারং, পাদোদকং পাদপীঠং, পাদকথলিকং, পত্তচীৰরপটিগ্গহণং, নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম পারিৰাসিকা ভিক্খূ সাদিযিস্সন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং, অঞ্জলিকম্মং, সামীচিকম্মং, আসনাভিহারং, সেয্যাভিহারং, পাদোদকং পাদপীঠং, পাদকথলিকং, পত্তচীৰরপটিগ্গহণং, নহানে পিট্ঠিপরিকম্ম’’ন্তি! অথ খো তে ভিক্খূ ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং.
অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৰা ভিক্খূ পটিপুচ্ছি – ‘‘সচ্চং কির, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকা ভিক্খূ সাদিযন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং, অঞ্জলিকম্মং, সামীচিকম্মং, আসনাভিহারং, সেয্যাভিহারং, পাদোদকং পাদপীঠং, পাদকথলিকং, পত্তচীৰরপটিগ্গহণং, নহানে পিট্ঠিপরিকম্ম’’ন্তি? ‘‘সচ্চং ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা – ‘‘অননুচ্ছৰিকং…পে… কথঞ্হি নাম, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকা ভিক্খূ সাদিযিস্সন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং, অঞ্জলিকম্মং, সামীচিকম্মং, আসনাভিহারং, সেয্যাভিহারং, পাদোদকং পাদপীঠং, পাদকথলিকং, পত্তচীৰরপটিগ্গহণং, নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং. নেতং, ভিক্খৰে, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… ৰিগরহিত্ৰা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ন, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সাদিতব্বং পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং, অঞ্জলিকম্মং, সামীচিকম্মং, আসনাভিহারো, সেয্যাভিহারো, পাদোদকং পাদপীঠং, পাদকথলিকং, পত্তচীৰরপটিগ্গহণং, নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং. যো সাদিযেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স.
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকানং ভিক্খূনং মিথু যথাৰুড্ঢং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং, অঞ্জলিকম্মং, সামীচিকম্মং, আসনাভিহারং, সেয্যাভিহারং, পাদোদকং পাদপীঠং, পাদকথলিকং, পত্তচীৰরপটিগ্গহণং, নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং.
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকানং ভিক্খূনং পঞ্চ যথাৰুড্ঢং – উপোসথং, পৰারণং, ৰস্সিকসাটিকং, ওণোজনং, ভত্তং. তেন হি, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকানং ভিক্খূনং ৰত্তং পঞ্ঞপেস্সামি যথা পারিৰাসিকেহি ভিক্খূহি ৰত্তিতব্বং.
৭৬. ‘‘পারিৰাসিকেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা সম্মা ৰত্তিতব্বং. তত্রাযং সম্মাৰত্তনা –
ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বো, ন ভিক্খুনোৰাদকসম্মুতি সাদিতব্বা, সম্মতেনপি ভিক্খুনিযো ন ওৰদিতব্বা. যায আপত্তিযা সঙ্ঘেন পরিৰাসো দিন্নো হোতি সা আপত্তি ন আপজ্জিতব্বা, অঞ্ঞা ৰা তাদিসিকা, ততো ৰা পাপিট্ঠতরা; কম্মং ন গরহিতব্বং, কম্মিকা ন গরহিতব্বা. ন পকতত্তস্স ভিক্খুনো উপোসথো ঠপেতব্বো, ন পৰারণা ঠপেতব্বা, ন সৰচনীযং কাতব্বং, ন অনুৰাদো পট্ঠপেতব্বো, ন ওকাসো কারেতব্বো, ন চোদেতব্বো, ন সারেতব্বো, ন ভিক্খূহি সম্পযোজেতব্বং.
‘‘ন, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা পকতত্তস্স ভিক্খুনো পুরতো গন্তব্বং, ন পুরতো নিসীদিতব্বং. যো হোতি সঙ্ঘস্স আসনপরিযন্তো সেয্যাপরিযন্তো ৰিহারপরিযন্তো সো তস্স পদাতব্বো. তেন চ সো সাদিতব্বো.
‘‘ন, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা পকতত্তেন ভিক্খুনা পুরেসমণেন ৰা পচ্ছাসমণেন ৰা কুলানি উপসঙ্কমিতব্বানি, ন আরঞ্ঞিকঙ্গং সমাদাতব্বং [সমাদিতব্বং (ক.)], ন পিণ্ডপাতিকঙ্গং সমাদাতব্বং, ন চ তপ্পচ্চযা পিণ্ডপাতো নীহরাপেতব্বো – মা মং জানিংসূতি.
‘‘পারিৰাসিকেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা আগন্তুকেন আরোচেতব্বং, আগন্তুকস্স আরোচেতব্বং, উপোসথে আরোচেতব্বং, পৰারণায আরোচেতব্বং. সচে গিলানো হোতি, দূতেনপি আরোচেতব্বং.
‘‘ন, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা অভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা অভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা. ন, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা অভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৰাসা অভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা. ন, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৰাসা অভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা. ন, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৰাসা অভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা ৰা অনাৰাসা ৰা অভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা. ন, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা ৰা অনাৰাসা ৰা অভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা. ন, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা ৰা অনাৰাসা ৰা অভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৰাসকা, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা. ন, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা সভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৰাসকা, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা. ন, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৰাসকা, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৰাসকা, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা. ন, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৰাসা সভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৰাসকা, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা. ন, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৰাসকা, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা ৰা অনাৰাসা ৰা সভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৰাসকা, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা. ন, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা ৰা অনাৰাসা ৰা সভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৰাসকা, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা. ন, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা ৰা অনাৰাসা ৰা সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৰাসকা, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
৮০. ‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৰাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৰ গন্তুন্তি.
‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা সভিক্খুকো অনাৰাসো, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৰাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৰ গন্তুন্তি.
‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৰাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৰ গন্তুন্তি.
‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৰাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৰ গন্তুন্তি.
‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৰাসা সভিক্খুকো অনাৰাসো, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৰাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৰ গন্তুন্তি.
‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৰাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৰ গন্তুন্তি.
‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা ৰা অনাৰাসা ৰা সভিক্খুকো আৰাসো, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৰাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৰ গন্তুন্তি.
‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা ৰা অনাৰাসা ৰা সভিক্খুকো অনাৰাসো, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৰাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৰ গন্তুন্তি.
‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা ৰা অনাৰাসা ৰা সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৰাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৰ গন্তুন্তি.
৮১. ‘‘ন, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা পকতত্তেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একচ্ছন্নে আৰাসে ৰত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে অনাৰাসে ৰত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে আৰাসে ৰা অনাৰাসে ৰা ৰত্থব্বং. পকতত্তং ভিক্খুং দিস্ৰা আসনা ৰুট্ঠাতব্বং. পকতত্তো ভিক্খু আসনেন নিমন্তেতব্বো. ন পকতত্তেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একাসনে নিসীদিতব্বং, ন নীচে আসনে নিসিন্নে উচ্চে আসনে নিসীদিতব্বং, ন ছমাযং নিসিন্নে আসনে নিসীদিতব্বং; ন একচঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন নীচে চঙ্কমে চঙ্কমন্তে উচ্চে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন ছমাযং চঙ্কমন্তে [চঙ্কমন্তং (অট্ঠকথাযং সংৰণ্ণেতব্বপাঠো)] চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং.
৮২. ‘‘ন, ভিক্খৰে, পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা পারিৰাসিকেন ৰুড্ঢতরেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… মূলাযপটিকস্সনারহেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… মানত্তারহেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… অব্ভানারহেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একচ্ছন্নে আৰাসে ৰত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে অনাৰাসে ৰত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে আৰাসে ৰা অনাৰাসে ৰা ৰত্থব্বং; ন একাসনে নিসীদিতব্বং, ন নীচে আসনে নিসিন্নে উচ্চে আসনে নিসীদিতব্বং, ন ছমাযং নিসিন্নে আসনে নিসীদিতব্বং; ন একচঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন নীচে চঙ্কমে চঙ্কমন্তে উচ্চে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন ছমাযং চঙ্কমন্তে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং.
[মহাৰ. ৩৯৩] ‘‘পারিৰাসিকচতুত্থো চে, ভিক্খৰে, পরিৰাসং দদেয্য, মূলায পটিকস্সেয্য, মানত্তং দদেয্য, তংৰীসো অব্ভেয্য, অকম্মং [অকম্মং তং (স্যা.)], ন চ করণীয’’ন্তি.
চতুন্নৰুতিপারিৰাসিকৰত্তং নিট্ঠিতং.
৮৩. অথ খো আযস্মা উপালি যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি. উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা উপালি ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কতি নু খো, ভন্তে, পারিৰাসিকস্স ভিক্খুনো রত্তিচ্ছেদা’’তি? ‘‘তযো খো, উপালি, পারিৰাসিকস্স ভিক্খুনো রত্তিচ্ছেদা. সহৰাসো, ৰিপ্পৰাসো, অনারোচনা – ইমে খো, উপালি, তযো পারিৰাসিকস্স ভিক্খুনো রত্তিচ্ছেদা’’তি.
৮৪. তেন খো পন সমযেন সাৰত্থিযং মহাভিক্খুসঙ্ঘো সন্নিপতিতো হোতি. ন সক্কোন্তি পারিৰাসিকা ভিক্খূ পরিৰাসং সোধেতুং. ভগৰতো [তে ভিক্খূ ভগৰতো (স্যা., এৰমুপরিপি)] এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, পরিৰাসং নিক্খিপিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, নিক্খিপিতব্বো. তেন পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা একং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো – ‘পরিৰাসং নিক্খিপামী’তি. নিক্খিত্তো হোতি পরিৰাসো. ‘ৰত্তং নিক্খিপামী’তি. নিক্খিত্তো হোতি পরিৰাসো.
৮৫. তেন খো পন সমযেন সাৰত্থিযা ভিক্খূ তহং তহং পক্কমিংসু. সক্কোন্তি পারিৰাসিকা ভিক্খূ পরিৰাসং সোধেতুং. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, পরিৰাসং সমাদিযিতুং [সমাদাতুং (স্যা. কং.)]. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, সমাদিযিতব্বো [সমাদিতব্বো (সী. স্যা. কং.)]. তেন পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা একং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো – ‘পরিৰাসং সমাদিযামী’তি. সমাদিন্নো হোতি পরিৰাসো. ‘ৰত্তং সমাদিযামী’তি. সমাদিন্নো হোতি পরিৰাসো’’.
পারিৰাসিকৰত্তং নিট্ঠিতং.
২. মূলাযপটিকস্সনারহৰত্তং
৮৬. তেন খো পন সমযেন মূলাযপটিকস্সনারহা ভিক্খূ সাদিযন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং, অঞ্জলিকম্মং, সামীচিকম্মং, আসনাভিহারং, সেয্যাভিহারং, পাদোদকং পাদপীঠং, পাদকথলিকং, পত্তচীৰরপটিগ্গহণং, নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম মূলাযপটিকস্সনারহা ভিক্খূ সাদিযিস্সন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং…পে… নহানে পিট্ঠিপরিকম্ম’’ন্তি. অথ খো তে ভিক্খূ ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং.
অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৰা ভিক্খূ পটিপুচ্ছি – ‘‘সচ্চং কির, ভিক্খৰে, মূলাযপটিকস্সনারহা ভিক্খূ সাদিযন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং…পে… নহানে পিট্ঠিপরিকম্ম’’ন্তি? ‘‘সচ্চং ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা – ‘‘অননুচ্ছৰিকং…পে… কথঞ্হি নাম, ভিক্খৰে, মূলাযপটিকস্সনারহা ভিক্খূ সাদিযিস্সন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং…পে… নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং! নেতং ভিক্খৰে, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… ৰিগরহিত্ৰা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ন, ভিক্খৰে, মূলাযপটিকস্সনারহেন ভিক্খুনা সাদিতব্বং পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং, অঞ্জলিকম্মং, সামীচিকম্মং, আসনাভিহারো, সেয্যাভিহারো, পাদোদকং পাদপীঠং, পাদকথলিকং, পত্তচীৰরপটিগ্গহণং, নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং. যো সাদিযেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, মূলাযপটিকস্সনারহানং ভিক্খূনং মিথু যথাৰুড্ঢং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং…পে… নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, মূলাযপটিকস্সনারহানং ভিক্খূনং পঞ্চ যথাৰুড্ঢং – উপোসথং, পৰারণং, ৰস্সিকসাটিকং, ওণোজনং, ভত্তং. তেন হি, ভিক্খৰে, মূলাযপটিকস্সনারহানং ভিক্খূনং ৰত্তং পঞ্ঞাপেস্সামি যথা মূলাযপটিকস্সনারহেহি ভিক্খূহি ৰত্তিতব্বং.
৮৭. ‘‘মূলাযপটিকস্সনারহেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা সম্মা ৰত্তিতব্বং. তত্রাযং সম্মাৰত্তনা –
ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বো, ন ভিক্খুনোৰাদকসম্মুতি সাদিতব্বা, সম্মতেনপি ভিক্খুনিযো ন ওৰদিতব্বা. যায আপত্তিযা সঙ্ঘেন মূলায পটিকস্সনারহো কতো হোতি সা আপত্তি ন আপজ্জিতব্বা, অঞ্ঞা ৰা তাদিসিকা, ততো ৰা পাপিট্ঠতরা; কম্মং ন গরহিতব্বং, কম্মিকা ন গরহিতব্বা. ন পকতত্তস্স ভিক্খুনো উপোসথো ঠপেতব্বো, ন পৰারণা ঠপেতব্বা, ন সৰচনীযং কাতব্বং, ন অনুৰাদো পট্ঠপেতব্বো, ন ওকাসো কারেতব্বো, ন চোদেতব্বো, ন সারেতব্বো, ন ভিক্খূহি সম্পযোজেতব্বং.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মূলাযপটিকস্সনারহেন ভিক্খুনা পকতত্তস্স ভিক্খুনো পুরতো গন্তব্বং, ন পুরতো নিসীদিতব্বং. যো হোতি সঙ্ঘস্স আসনপরিযন্তো সেয্যাপরিযন্তো ৰিহারপরিযন্তো সো তস্স পদাতব্বো. তেন চ সো সাদিতব্বো.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মূলাযপটিকস্সনারহেন ভিক্খুনা পকতত্তেন ভিক্খুনা পুরেসমণেন ৰা পচ্ছাসমণেন ৰা কুলানি উপসঙ্কমিতব্বানি, ন আরঞ্ঞিকঙ্গং সমাদাতব্বং, ন পিণ্ডপাতিকঙ্গং সমাদাতব্বং, ন চ তপ্পচ্চযা পিণ্ডপাতো নীহরাপেতব্বো – মা মং জানিংসূতি.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মূলাযপটিকস্সনারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা অভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মূলাযপটিকস্সনারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা অভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মূলাযপটিকস্সনারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা অভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মূলাযপটিকস্সনারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৰাসা অভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো…পে… অভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো…পে… অভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মূলাযপটিকস্সনারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা ৰা অনাৰাসা ৰা অভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো…পে… অভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো…পে… অভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মূলাযপটিকস্সনারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৰাসকা, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মূলাযপটিকস্সনারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৰাসকা, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মূলাযপটিকস্সনারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা ৰা অনাৰাসা ৰা সভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৰাসকা, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৰে, মূলাযপটিকস্সনারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৰাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৰ গন্তুন্তি.
‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৰে, মূলাযপটিকস্সনারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৰাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৰ গন্তুন্তি.
‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৰে, মূলাযপটিকস্সনারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা ৰা অনাৰাসা ৰা সভিক্খুকো আৰাসো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৰাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৰ গন্তুন্তি.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মূলাযপটিকস্সনারহেন ভিক্খুনা পকতত্তেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একচ্ছন্নে আৰাসে ৰত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে অনাৰাসে ৰত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে আৰাসে ৰা অনাৰাসে ৰা ৰত্থব্বং; পকতত্তং ভিক্খুং দিস্ৰা আসনা ৰুট্ঠাতব্বং, পকতত্তো ভিক্খু আসনেন নিমন্তেতব্বো; ন পকতত্তেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একাসনে নিসীদিতব্বং; ন নীচে আসনে নিসিন্নে উচ্চে আসনে নিসীদিতব্বং; ন ছমাযং নিসিন্নে আসনে নিসীদিতব্বং; ন একচঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন নীচে চঙ্কমে চঙ্কমন্তে উচ্চে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন ছমাযং চঙ্কমন্তে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মূলাযপটিকস্সনারহেন ভিক্খুনা পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… মূলাযপটিকস্সনারহেন ৰুড্ঢতরেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… মানত্তারহেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… অব্ভানারহেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একচ্ছন্নে আৰাসে ৰত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে অনাৰাসে ৰত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে আৰাসে ৰা অনাৰাসে ৰা ৰত্থব্বং; ন একাসনে নিসীদিতব্বং; ন নীচে আসনে নিসিন্নে উচ্চে আসনে নিসীদিতব্বং, ন ছমাযং নিসিন্নে আসনে নিসীদিতব্বং; ন একচঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন নীচে চঙ্কমে চঙ্কমন্তে উচ্চে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন ছমাযং চঙ্কমন্তে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং.
[মহাৰ. ৩৯৩] ‘‘মূলাযপটিকস্সনারহচতুত্থো চে, ভিক্খৰে, পরিৰাসং দদেয্য, মূলায পটিকস্সেয্য, মানত্তং দদেয্য, তংৰীসো অব্ভেয্য, অকম্মং, ন চ করণীয’’ন্তি.
মূলাযপটিকস্সনারহৰত্তং নিট্ঠিতং.
৩. মানত্তারহৰত্তং
৮৮. তেন খো পন সমযেন মানত্তারহা ভিক্খূ সাদিযন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং, অঞ্জলিকম্মং, সামীচিকম্মং, আসনাভিহারং, সেয্যাভিহারং, পাদোদকং পাদপীঠং, পাদকথলিকং, পত্তচীৰরপটিগ্গহণং, নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা …পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম মানত্তারহা ভিক্খূ সাদিযিস্সন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং, অঞ্জলিকম্মং, সামীচিকম্মং, আসনাভিহারং, সেয্যাভিহারং, পাদোদকং পাদপীঠং, পাদকথলিকং, পত্তচীৰরপটিগ্গহণং, নহানে পিট্ঠিপরিকম্ম’’ন্তি! অথ খো তে ভিক্খূ ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কির, ভিক্খৰে, মানত্তারহা ভিক্খূ সাদিযন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং…পে… নহানে পিট্ঠিপরিকম্ম’’ন্তি? ‘‘সচ্চং ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা – ‘‘অননুচ্ছৰিকং…পে… কথঞ্হি নাম, ভিক্খৰে, মানত্তারহা ভিক্খূ সাদিযিস্সন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং…পে… নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং! নেতং, ভিক্খৰে, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… ৰিগরহিত্ৰা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তারহেন ভিক্খুনা সাদিতব্বং পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং…পে… নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং. যো সাদিযেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, মানত্তারহানং ভিক্খূনং মিথু যথাৰুড্ঢং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং…পে… নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, মানত্তারহানং ভিক্খূনং পঞ্চ যথাৰুড্ঢং – উপোসথং, পৰারণং, ৰস্সিকসাটিকং, ওণোজনং, ভত্তং. তেন হি, ভিক্খৰে, মানত্তারহানং ভিক্খূনং ৰত্তং পঞ্ঞাপেস্সামি যথা মানত্তারহেহি ভিক্খূহি ৰত্তিতব্বং.
৮৯. ‘‘মানত্তারহেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা সম্মা ৰত্তিতব্বং. তত্রাযং সম্মাৰত্তনা –
ন উপসম্পাদেতব্বং…পে… (যথা মূলায পটিকস্সনা, তথা ৰিত্থারেতব্বং.) ন ভিক্খূহি সম্পযোজেতব্বং.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তারহেন ভিক্খুনা পকতত্তস্স ভিক্খুনো পুরতো গন্তব্বং, ন পুরতো নিসীদিতব্বং. যো হোতি সঙ্ঘস্স আসনপরিযন্তো সেয্যাপরিযন্তো ৰিহারপরিযন্তো সো তস্স পদাতব্বো. তেন চ সো সাদিতব্বো.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তারহেন ভিক্খুনা পকতত্তেন ভিক্খুনা পুরেসমণেন ৰা পচ্ছাসমণেন ৰা কুলানি উপসঙ্কমিতব্বানি, ন আরঞ্ঞিকঙ্গং সমাদাতব্বং, ন পিণ্ডপাতিকঙ্গং সমাদাতব্বং, ন চ তপ্পচ্চযা পিণ্ডপাতো নীহরাপেতব্বো – মা মং জানিংসূতি.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা অভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মনত্তারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা অভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা অভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৰাসা অভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো…পে… অভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো…পে… অভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা ৰা অনাৰাসা ৰা অভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো…পে… অভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো…পে… অভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৰাসকা, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো …পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৰাসকা, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা ৰা অনাৰাসা ৰা সভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৰাসকা, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৰে, মানত্তারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৰাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৰ গন্তুন্তি.
‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৰে, মানত্তারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৰাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৰ গন্তুন্তি.
‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৰে, মানত্তারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা ৰা অনাৰাসা ৰা সভিক্খুকো আৰাসো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৰাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৰ গন্তুন্তি.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তারহেন ভিক্খুনা পকতত্তেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একচ্ছন্নে আৰাসে ৰত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে অনাৰাসে ৰত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে আৰাসে ৰা অনাৰাসে ৰা ৰত্থব্বং. পকতত্তং ভিক্খুং দিস্ৰা আসনা ৰুট্ঠাতব্বং. পকতত্তো ভিক্খু আসনেন নিমন্তেতব্বো. ন পকতত্তেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একাসনে নিসীদিতব্বং, ন নীচে আসনে নিসিন্নে উচ্চে আসনে নিসীদিতব্বং, ন ছমাযং নিসিন্নে আসনে নিসীদিতব্বং; ন একচঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন নীচে চঙ্কমে চঙ্কমন্তে উচ্চে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন ছমাযং চঙ্কমন্তে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তারহেন ভিক্খুনা পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… মূলাযপটিকস্সনারহেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… মানত্তারহেন ৰুড্ঢতরেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… অব্ভানারহেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একচ্ছন্নে আৰাসে ৰত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে অনাৰাসে ৰত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে আৰাসে ৰা অনাৰাসে ৰা ৰত্থব্বং; ন একাসনে নিসীদিতব্বং, ন নীচে আসনে নিসিন্নে উচ্চে আসনে নিসীদিতব্বং, ন ছমাযং নিসিন্নে আসনে নিসীদিতব্বং; ন একচঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন নীচে চঙ্কমে চঙ্কমন্তে উচ্চে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন ছমাযং চঙ্কমন্তে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং.
[মহাৰ. ৩৯৩] ‘‘মানত্তারহচতুত্থো চে, ভিক্খৰে, পরিৰাসং দদেয্য, মূলায পটিকস্সেয্য, মানত্তং দদেয্য, তংৰীসো অব্ভেয্য, অকম্মং, ন চ করণীয’’ন্তি.
মানত্তারহৰত্তং নিট্ঠিতং.
৪. মানত্তচারিকৰত্তং
৯০. তেন খো পন সমযেন মানত্তচারিকা ভিক্খূ সাদিযন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং, অঞ্জলিকম্মং, সামীচিকম্মং, আসনাভিহারং, সেয্যাভিহারং, পাদোদকং পাদপীঠং, পাদকথলিকং, পত্তচীৰরপটিগ্গহণং, নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম মানত্তচারিকা ভিক্খূ সাদিযিস্সন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং…পে… নহানে পিট্ঠিপরিকম্ম’’ন্তি! অথ খো তে ভিক্খূ ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং.
অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৰা ভিক্খূ পটিপুচ্ছি – ‘‘সচ্চং কির, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকা ভিক্খূ সাদিযন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং…পে… নহানে পিট্ঠিপরিকম্ম’’ন্তি? ‘‘সচ্চং ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা – ‘‘অননুচ্ছৰিকং…পে… কথঞ্হি নাম, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকা ভিক্খূ সাদিযিস্সন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং…পে… নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং! নেতং, ভিক্খৰে, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… ৰিগরহিত্ৰা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি –
‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সাদিতব্বং পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং, অঞ্জলিকম্মং, সামীচিকম্মং, আসনাভিহারো, সেয্যাভিহারো, পাদোদকং পাদপীঠং, পাদকথলিকং, পত্তচীৰরপটিগ্গহণং, নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং. যো সাদিযেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকানং ভিক্খূনং মিথু যথাৰুড্ঢং অভিৰাদনং, পচ্চুট্ঠানং…পে… নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকানং ভিক্খূনং পঞ্চ যথাৰুড্ঢং – উপোসথং, পৰারণং, ৰস্সিকসাটিকং, ওণোজনং, ভত্তং. তেন হি, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকানং ভিক্খূনং ৰত্তং পঞ্ঞপেস্সামি যথা মানত্তচারিকেহি ভিক্খূহি ৰত্তিতব্বং.
৯১. ‘‘মানত্তচারিকেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা সম্মা ৰত্তিতব্বং. তত্রাযং সম্মাৰত্তনা –
ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেরো উপট্ঠাপেতব্বো, ন ভিক্খুনোৰাদকসম্মুতি সাদিতব্বা, সম্মতেনপি ভিক্খুনিযো ন ওৰদিতব্বা. যায আপত্তিযা সঙ্ঘেন মানত্তং দিন্নং হোতি সা আপত্তি ন আপজ্জিতব্বা, অঞ্ঞা ৰা তাদিসিকা, ততো ৰা পাপিট্ঠতরা; কম্মং ন গরহিতব্বং, কম্মিকা ন গরহিতব্বা. ন পকতত্তস্স ভিক্খুনো উপোসথো ঠপেতব্বো, ন পৰারণা ঠপেতব্বা, ন সৰচনীযং কাতব্বং, ন অনুৰাদো পট্ঠপেতব্বো, ন ওকাসো কারেতব্বো, ন চোদেতব্বো, ন সারেতব্বো, ন ভিক্খূহি সম্পযোজেতব্বং.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা পকতত্তস্স ভিক্খুনো পুরতো গন্তব্বং, ন পুরতো নিসীদিতব্বং. যো হোতি সঙ্ঘস্স আসনপরিযন্তো সেয্যাপরিযন্তো ৰিহারপরিযন্তো সো তস্স পদাতব্বো. তেন চ সো সাদিতব্বো.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা পকতত্তেন ভিক্খুনা পুরেসমণেন ৰা পচ্ছাসমণেন ৰা কুলানি উপসঙ্কমিতব্বানি, ন আরঞ্ঞিকঙ্গং সমাদাতব্বং, ন পিণ্ডপাতিকঙ্গং সমাদাতব্বং, ন চ তপ্পচ্চযা পিণ্ডপাতো নীহরাপেতব্বো – মা মং জানিংসূতি.
‘‘মানত্তচারিকেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা আগন্তুকেন আরোচেতব্বং, আগন্তুকস্স আরোচেতব্বং, উপোসথে আরোচেতব্বং, পৰারণায আরোচেতব্বং, দেৰসিকং আরোচেতব্বং. সচে গিলানো হোতি, দূতেনপি আরোচেতব্বং.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা অভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র সঙ্ঘেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা অভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র সঙ্ঘেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা অভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র সঙ্ঘেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৰাসা অভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো…পে… অভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো…পে… অভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র সঙ্ঘেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা ৰা অনাৰাসা ৰা অভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো…পে… অভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো…পে… অভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র সঙ্ঘেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৰাসকা, অঞ্ঞত্র সঙ্ঘেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৰাসকা, অঞ্ঞত্র সঙ্ঘেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা ৰা অনাৰাসা ৰা সভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা গন্তব্বো, যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৰাসকা, অঞ্ঞত্র সঙ্ঘেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৰে মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৰাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৰ গন্তুন্তি.
‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা অনাৰাসা সভিক্খুকো আৰাসো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৰাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৰ গন্তুন্তি.
‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা ৰা অনাৰাসা ৰা সভিক্খুকো আৰাসো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৰাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৰ গন্তুন্তি.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা পকতত্তেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একচ্ছন্নে আৰাসে ৰত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে অনাৰাসে ৰত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে আৰাসে ৰা অনাৰাসে ৰা ৰত্থব্বং. পকতত্তং ভিক্খুং দিস্ৰা আসনা ৰুট্ঠাতব্বং. পকতত্তো ভিক্খু আসনেন নিমন্তেতব্বো. ন পকতত্তেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একাসনে নিসীদিতব্বং, ন নীচে আসনে নিসিন্নে উচ্চে আসনে নিসীদিতব্বং, ন ছমাযং নিসিন্নে আসনে নিসীদিতব্বং; ন একচঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন নীচে চঙ্কমে চঙ্কমন্তে উচ্চে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন ছমাযং চঙ্কমন্তে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং.
‘‘ন, ভিক্খৰে, মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… মূলাযপটিকস্সনারহেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… মানত্তারহেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… মানত্তচারিকেন ৰুড্ঢতরেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… অব্ভানারহেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একচ্ছন্নে আৰাসে ৰত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে অনাৰাসে ৰত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে আৰাসে ৰা অনাৰাসে ৰা ৰত্থব্বং; ন একাসনে নিসীদিতব্বং, ন নীচে আসনে নিসিন্নে উচ্চে আসনে নিসীদিতব্বং, ন ছমাযং নিসিন্নে আসনে নিসীদিতব্বং; ন একচঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন নীচে চঙ্কমে চঙ্কমন্তে উচ্চে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন ছমাযং চঙ্কমন্তে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং.
[মহাৰ. ৩৯৩] ‘‘মানত্তচারিকচতুত্থো চে, ভিক্খৰে, পরিৰাসং দদেয্য, মূলায পটিকস্সেয্য, মানত্তং দদেয্য, তংৰীসো অব্ভেয্য, অকম্মং, ন চ করণীয’’ন্তি.
৯২. অথ খো আযস্মা উপালি যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা উপালি ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কতি নু খো, ভন্তে, মানত্তচারিকস্স ভিক্খুনো রত্তিচ্ছেদা’’তি? ‘‘চত্তারো খো, উপালি, মানত্তচারিকস্স ভিক্খুনো রত্তিচ্ছেদা. সহৰাসো, ৰিপ্পৰাসো, অনারোচনা, ঊনে গণে চরণং [চরণন্তি (ক.)] – ইমে খো, উপালি, চত্তারো মানত্তচারিকস্স ভিক্খুনো রত্তিচ্ছেদা’’তি.
৯৩. তেন খো পন সমযেন সাৰত্থিযং মহাভিক্খুসঙ্ঘো সন্নিপতিতো হোতি. ন সক্কোন্তি মানত্তচারিকা ভিক্খূ মানত্তং সোধেতুং. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, মানত্তং নিক্খিপিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, নিক্খিপিতব্বং. তেন মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা একং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো – ‘মানত্তং নিক্খিপামী’তি. নিক্খিত্তং হোতি মানত্তং. ‘ৰত্তং নিক্খিপামী’তি. নিক্খিত্তং হোতি মানত্ত’’ন্তি.
৯৪. তেন খো পন সমযেন সাৰত্থিযা ভিক্খূ তহং তহং পক্কমিংসু. সক্কোন্তি মানত্তচারিকা ভিক্খূ মানত্তং সোধেতুং. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, মানত্তং সমাদিযিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, সমাদিযিতব্বং. তেন মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা একং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা, এৰমস্স ৰচনীযো – ‘মানত্তং সমাদিযামী’তি. সমাদিন্নং হোতি মানত্তং. ‘ৰত্তং সমাদিযামী’তি. সমাদিন্নং হোতি মানত্ত’’ন্তি.
মানত্তচারিকৰত্তং নিট্ঠিতং.
৫. অব্ভানারহৰত্তং
৯৫. তেন খো পন সমযেন অব্ভানারহা ভিক্খূ সাদিযন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং পচ্চুট্ঠানং…পে… নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম অব্ভানারহা ভিক্খূ সাদিযিস্সন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং পচ্চুট্ঠানং…পে… নহানে পিট্ঠিপরিকম্ম’’ন্তি! অথ খো তে ভিক্খূ ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং.
অথ খো ভগৰা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকরণে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৰা ভিক্খূ পটিপুচ্ছি – ‘‘সচ্চং কির, ভিক্খৰে, অব্ভানারহা ভিক্খূ সাদিযন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং পচ্চুট্ঠানং…পে… নহানে পিট্ঠিপরিকম্মন্তি? ‘‘সচ্চং ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা – ‘‘অননুচ্ছৰিকং…পে… কথঞ্হি নাম, ভিক্খৰে, অব্ভানারহা ভিক্খূ সাদিযিস্সন্তি পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং পচ্চুট্ঠানং…পে… নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং! নেতং, ভিক্খৰে, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… ৰিগরহিত্ৰা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ন, ভিক্খৰে, অব্ভানারহেন ভিক্খুনা সাদিতব্বং পকতত্তানং ভিক্খূনং অভিৰাদনং পচ্চুপট্ঠানং…পে… নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং. যো সাদিযেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, অব্ভানারহানং ভিক্খূনং মিথু যথাৰুড্ঢং অভিৰাদনং পচ্চুট্ঠানং…পে… নহানে পিট্ঠিপরিকম্মং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, অব্ভানারহানং ভিক্খূনং পঞ্চ যথাৰুড্ঢং – উপোসথং, পৰারণং, ৰস্সিকসাটিকং, ওণোজনং, ভত্তং. তেন হি, ভিক্খৰে, অব্ভানারহানং ভিক্খূনং ৰত্তং পঞ্ঞাপেস্সামি যথা অব্ভানারহেহি ভিক্খূহি ৰত্তিতব্বং.
৯৬. ‘‘অব্ভানারহেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা সম্মা ৰত্তিতব্বং. তত্রাযং সম্মাৰত্তনা –
ন উপসম্পাদেতব্বং…পে… (যথা হেট্ঠা, তথা ৰিত্থারেতব্বং,) ন ভিক্খূহি সম্পযোজেতব্বং.
‘‘ন, ভিক্খৰে, অব্ভানারহেন ভিক্খুনা পকতত্তস্স ভিক্খুনো পুরতো গন্তব্বং, ন পুরতো নিসীদিতব্বং. যো হোতি সঙ্ঘস্স আসনপরিযন্তো সেয্যাপরিযন্তো ৰিহারপরিযন্তো সো তস্স পদাতব্বো. তেন চ সো সাদিতব্বো.
‘‘ন, ভিক্খৰে, অব্ভানারহেন ভিক্খুনা পকতত্তেন ভিক্খুনা পুরেসমণেন ৰা পচ্ছাসমণেন ৰা কুলানি উপসঙ্কমিতব্বানি; ন আরঞ্ঞিকঙ্গং সমাদাতব্বং; ন পিণ্ডপাতিকঙ্গং সমাদাতব্বং; ন চ তপ্পচ্চযা পিণ্ডপাতো নীহরাপেতব্বো – মা মং জানিংসূতি.
‘‘ন, ভিক্খৰে, অব্ভানারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা অভিক্খুকো আৰাসো গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা.
‘‘ন, ভিক্খৰে, অব্ভানারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা অভিক্খুকো অনাৰাসো গন্তব্বো, অঞ্ঞত্র পকতত্তেন, অঞ্ঞত্র অন্তরাযা…পে…. (যথা হেট্ঠা, তথা ৰিত্থারেতব্বা.)
‘‘গন্তব্বো, ভিক্খৰে, অব্ভানারহেন ভিক্খুনা সভিক্খুকা আৰাসা…পে… অনাৰাসা…পে… আৰাসা ৰা অনাৰাসা ৰা সভিক্খুকো আৰাসো…পে… সভিক্খুকো অনাৰাসো…পে… সভিক্খুকো আৰাসো ৰা অনাৰাসো ৰা, যত্থস্সু ভিক্খূ সমানসংৰাসকা, যং জঞ্ঞা সক্কোমি অজ্জেৰ গন্তুন্তি.
‘‘ন, ভিক্খৰে, অব্ভানারহেন ভিক্খুনা পকতত্তেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একচ্ছন্নে আৰাসে ৰত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে অনাৰাসে ৰত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে আৰাসে ৰা অনাৰাসে ৰা ৰত্থব্বং; পকতত্তং ভিক্খুং দিস্ৰা আসনা ৰুট্ঠাতব্বং, পকতত্তো ভিক্খু আসনেন নিমন্তেতব্বো; ন পকতত্তেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একাসনে নিসীদিতব্বং, ন নীচে আসনে নিসিন্নে উচ্চে আসনে নিসীদিতব্বং, ন ছমাযং নিসিন্নে আসনে নিসীদিতব্বং; ন একচঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন নীচে চঙ্কমে চঙ্কমন্তে উচ্চে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন ছমাযং চঙ্কমন্তে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং.
‘‘ন, ভিক্খৰে, অব্ভানারহেন ভিক্খুনা পারিৰাসিকেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… মূলাযপটিকস্সনারহেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… মানত্তারহেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… মানত্তচারিকেন ভিক্খুনা সদ্ধিং…পে… অব্ভানারহেন ৰুড্ঢতরেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একচ্ছন্নে আৰাসে ৰত্থব্বং, ন একচ্ছন্নে অনাৰাসে ৰত্থব্বং; ন একচ্ছন্নে আৰাসে ৰা অনাৰাসে ৰা ৰত্থব্বং; ন একাসনে নিসীদিতব্বং, ন নীচে আসনে নিসিন্নে উচ্চে আসনে নিসীদিতব্বং, ন ছমাযং নিসিন্নে আসনে নিসীদিতব্বং; ন একচঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন নীচে চঙ্কমে চঙ্কমন্তে উচ্চে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং, ন ছমাযং চঙ্কমন্তে চঙ্কমে চঙ্কমিতব্বং.
[মহাৰ. ৩৯৩] ‘‘অব্ভানারহচতুত্থো চে, ভিক্খৰে, পরিৰাসং দদেয্য, মূলায পটিকস্সেয্য, মানত্তং দদেয্য, তংৰীসো অব্ভেয্য, অকম্মং, ন চ করণীয’’ন্তি.
অব্ভানারহৰত্তং নিট্ঠিতং.
পারিৰাসিকক্খন্ধকো দুতিযো.
ইমম্হি খন্ধকে ৰত্থূ পঞ্চ.
তস্সুদ্দানং –
পারিৰাসিকা সাদেন্তি, পকতত্তান ভিক্খুনং;
অভিৰাদনং পচ্চুট্ঠানং, অঞ্জলিঞ্চ সামীচিযং.
আসনং সেয্যাভিহারং, পাদো পীঠং কথলিকং;
পত্তং নহানে পরিকম্মং, উজ্ঝাযন্তি চ পেসলা.
দুক্কটং সাদিযন্তস্স, মিথু পঞ্চ যথাৰুড্ঢং [পুনাপরে (ক.)];
উপোসথং পৰারণং, ৰস্সিকোণোজভোজনং.
সম্মা চ ৰত্তনা তত্থ, পকতত্তস্স গচ্ছন্তং;
যো চ হোতি পরিযন্তো, পুরে পচ্ছা তথেৰ চ [ন পুরে পচ্ছাসমণেন (সী. স্যা.)].
আরঞ্ঞপিণ্ডনীহারো, আগন্তুকে উপোসথে;
পৰারণায দূতেন, গন্তব্বো চ সভিক্খুকো.
একচ্ছন্নে চ ৰুট্ঠানং, তথেৰ চ নিমন্তযে;
আসনে নীচে চঙ্কমে, ছমাযং চঙ্কমেন চ.
ৰুড্ঢতরেন অকম্মং, রত্তিচ্ছেদা চ সোধনা;
নিক্খিপনং সমাদানং, ৰত্তংৰ পারিৰাসিকে [রত্তি ৰা পারিৰাসিকে (ক.), ঞাতব্বং পারিৰাসিকা (সী. স্যা.)].
মূলায মানত্তারহা, তথা মানত্তচারিকা;
অব্ভানারহে নযো চাপি, সম্ভেদং নযতো [সম্ভেদনযতো (স্যা.)] পুন.
পারিৰাসিকেসু তযো, চতু মানত্তচারিকে;
ন সমেন্তি রত্তিচ্ছেদেসু [রত্তিচ্ছেদে (ইতিপি), রত্তিচ্ছেদা (স্যা.)], মানত্তেসু চ দেৰসি;
দ্ৰে কম্মা সদিসা সেসা, তযো কম্মা সমাসমাতি [সমা মতাতি (সী.)].
পারিৰাসিকক্খন্ধকং নিট্ঠিতং.