৩. নযমুখমাতিকাৰণ্ণনা
৩. নযানং সঙ্গহাদিপ্পকারৰিসেসানং পৰত্তি দেসনা, তস্সা ৰিনিগ্গমট্ঠানতায দ্ৰারং. যথাৰুত্তধম্মা যথারহং খন্ধাযতনধাতুযো অরূপিনো চ খন্ধাতি তেসং উদ্দেসো নযমুখমাতিকা. তেনাহ ‘‘নযান’’ন্তিআদি. ৰিযুজ্জনসীলা, ৰিযোগো ৰা এতেসং অত্থীতি ৰিযোগিনো, তথা সহযোগিনো, সঙ্গহাসঙ্গহধম্মা চ ৰিযোগীসহযোগীধম্মা চ সঙ্গহা…পে… ধম্মা, সঙ্গণ্হনাসঙ্গণ্হনৰসেন ৰিযুজ্জনসংযুজ্জনৰসেন চ পৰত্তনকসভাৰাতি অত্থো. চুদ্দসপীতিআদিনা তমেৰত্থং পাকটতরং করোতি. যেহীতি যেহি খন্ধাদীহি অরূপক্খন্ধেহি চ. তে চত্তারোতি তে সঙ্গহাদযো চত্তারো. সচ্চাদীহিপীতি সচ্চইন্দ্রিযপটিচ্চসমুপ্পাদাদীহিপি সহ. যথাসম্ভৰন্তি সম্ভৰানুরূপং, যং যং পদং সঙ্গহিতো অসঙ্গহিতোতি চ ৰত্তুং যুত্তং, তং তন্তি অত্থো.
সো পনাতি সঙ্গহাসঙ্গহো. সঙ্গাহকভূতেহীতি সঙ্গহণকিরিযায কত্তুভূতেহি. তেহীতি সচ্চাদীহি. ন সঙ্গহভূতেহীতি সঙ্গহণকিরিযায করণভূতেহি সচ্চাদীহি সঙ্গহাসঙ্গহো ন ৰুত্তো. তত্থাপি হি খন্ধাযতনধাতুযো এৰ করণভূতাতি দস্সেতি. খন্ধাদীহেৰ সঙ্গহেহীতি খন্ধাদীহিযেৰ সঙ্গণ্হনকিরিযায করণভূতেহি, ‘‘খন্ধসঙ্গহেন সঙ্গহিতা, আযতনসঙ্গহেন অসঙ্গহিতা, ধাতুসঙ্গহেন অসঙ্গহিতা, তে ধম্মা চতূহি খন্ধেহি, দ্ৰীহাযতনেহি, অট্ঠহি ধাতূহি অসঙ্গহিতা’’তি সঙ্গহাসঙ্গহো নিযমেত্ৰা ৰুত্তো. তস্মাতি যস্মা সচ্চাদীনি সঙ্গাহকভাৰেন ৰুত্তানি, ন সঙ্গহভাৰেন, খন্ধাদীনিযেৰ চ সঙ্গহভাৰেন ৰুত্তানি, তস্মা.
কস্মা পনেত্থ সচ্চাদযো সঙ্গহৰসেন ন ৰুত্তাতি? তথাদেসনায অসম্ভৰতো. ন হি সক্কা রূপক্খন্ধাদীনং সমুদযসচ্চাদীহি, সঞ্ঞাদীনং ৰা ইন্দ্রিযাদীহি সঙ্গহনযেন পুচ্ছিতুং ৰিস্সজ্জিতুং ৰাতি. তথা অরিযফলাদীসু উপ্পন্নৰেদনাদীনং সচ্চৰিনিমুত্ততায ‘‘ৰেদনাক্খন্ধো কতিহি সচ্চেহি সঙ্গহিতো’’তি পুচ্ছিত্ৰাপি ‘‘একেন সচ্চেন সঙ্গহিতো’’তিআদিনা নিযমেত্ৰা সঙ্গহং দস্সেতুং ন সক্কাতি. যথাসম্ভৰন্তি যেহি সম্পযোগো, যেহি চ ৰিপ্পযোগো, তদনুরূপং.
রূপং রূপেন নিব্বানেন ৰা ৰিপ্পযুত্তং ন হোতি, নিব্বানং ৰা রূপেন. কস্মা? সম্পযুত্তন্তি অনাসঙ্কনীযসভাৰত্তা. চতুন্নঞ্হি খন্ধানং অঞ্ঞমঞ্ঞং সম্পযোগীভাৰতো ‘‘রূপনিব্বানেহিপি সো অত্থি নত্থী’’তি সিযা আসঙ্কা, তস্মা তেসং ইতরেহি, ইতরেসঞ্চ তেহি ৰিপ্পযোগো ৰুচ্চতি, ন পন রূপস্স রূপেন, নিব্বানেন ৰা, নিব্বানস্স ৰা রূপেন কত্থচি সম্পযোগো অত্থীতি তদাসঙ্কাভাৰতো ৰিপ্পযোগোপি রূপস্স রূপনিব্বানেহি, নিব্বানস্স ৰা তেন ন ৰুচ্চতি, অরূপক্খন্ধেহিযেৰ পন ৰুচ্চতীতি আহ ‘‘চতূহেৰা’’তিআদি. অনারম্মণস্স চক্খাযতনাদিকস্স. অনারম্মণঅনারম্মণমিস্সকেহীতি অনারম্মণেন সোতাযতনাদিনা অনারম্মণমিস্সকেন চ ধম্মাযতনাদিনা. মিস্সকস্স ধম্মাযতনাদিকস্স. অনারম্মণঅনারম্মণমিস্সকেহি ন হোতীতি যোজেতব্বং. যেসং পন যেহি হোতি, তং দস্সেতুং ‘‘অনারম্মণস্স পনা’’তিআদি ৰুত্তং. যথা হি সারম্মণস্স অনারম্মণেন অনারম্মণমিস্সকেন চ ৰিপ্পযোগো হোতি, এৰং সারম্মণেনপি সো হোতিযেৰ. তেন ৰিয অনারম্মণস্স অনারম্মণমিস্সকস্স চাতি দট্ঠব্বং.