৪. পাচিত্তিযকণ্ডং (ভিক্খুনীৰিভঙ্গৰণ্ণনা)
১. লসুণৰগ্গৰণ্ণনা
৭৯৩-৭৯৭. পাচিত্তিযেসু লসুণৰগ্গস্স পঠমে জাতিং সরতীতি জাতিস্সরো. সভাৰেনেৰাতি সূপসম্পাকাদিং ৰিনাৰ. বদরসাল়ৰং নাম বদরফলানি সুক্খাপেত্ৰা চুণ্ণেত্ৰা কত্তব্বা খাদনীযৰিকতি. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. আমকলসুণঞ্চেৰ অজ্ঝোহরণঞ্চাতি ইমানি পনেত্থ দ্ৰে অঙ্গানি.
৭৯৮-৮০২. দুতিযততিযচতুত্থানি উত্তানত্থানেৰ.
৮১২. পঞ্চমে দ্ৰিন্নং পব্বানং উপরীতি এত্থ দ্ৰিন্নং অঙ্গুলীনং সহ পৰেসনে একেকায অঙ্গুলিযা একেকং পব্বং কত্ৰা দ্ৰিন্নং পব্বানং উপরি. একঙ্গুলিপৰেসনে দ্ৰিন্নং পব্বানং উপরি ন ৰট্টতীতি ৰেদিতব্বং. মহাপচ্চরিযম্পি অযমেৰ নযো দস্সিতো. উদকসুদ্ধিপচ্চযেন পন সতিপি ফস্সসাদিযনে যথাৰুত্তপরিচ্ছেদে অনাপত্তি.
৮১৫-৮১৭. ছট্ঠে আসুম্ভিত্ৰাতি পাতেত্ৰা. দধিমত্থূতি দধিমণ্ডং দধিম্হি পসন্নোদকং. ভুঞ্জন্তস্স ভিক্খুনো হত্থপাসে ঠানং, পানীযস্স ৰা ৰিধূপনস্স ৰা গহণন্তি ইমানি পনেত্থ দ্ৰে অঙ্গানি.
৮২২. সত্তমে ‘‘পটিগ্গণ্হাতি, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি ইদং পুব্বপযোগদুক্কটস্স নিদস্সনমত্তন্তি আহ ‘‘ন কেৰলং পটিগ্গহণেযেৰ হোতী’’তিআদি. পমাণন্তি পাচিত্তিযাপত্তিযা পমাণং. ইমেহিযেৰ দ্ৰীহি পাচিত্তিযং হোতি, নাঞ্ঞেহি ভজ্জনাদীহীতি অত্থো. ৰুত্তমেৰত্থং ৰিত্থারতো দস্সেতুং ‘‘তস্মা’’তিআদিমাহ. তং পুব্বাপরৰিরুদ্ধন্তি পুনপি ৰুত্তন্তি ৰুত্তৰাদং সন্ধাযাহ. অঞ্ঞায ৰিঞ্ঞত্তিযা লদ্ধম্পি হি অনাণত্তিযা ৰিঞ্ঞত্তিযা ইমিস্সা অৰিঞ্ঞত্তিযা লদ্ধপক্খং ভজতি, তস্মা হেট্ঠা অৰিঞ্ঞত্তিযা লদ্ধে করণকারাপনেসু ৰিসেসং অৰত্ৰা ইধ ৰিসেসৰচনং পুব্বাপরৰিরুদ্ধং. যদি চেত্থ করণে পাচিত্তিযং, কারাপনেপি পাচিত্তিযেনেৰ ভৰিতব্বং. অথ কারাপনে দুক্কটং, করণেপি দুক্কটেনেৰ ভৰিতব্বং. ন হি করণে ৰা কারাপনে ৰা ৰিসেসো অত্থি, তস্মা অঞ্ঞায ৰিঞ্ঞত্তিযা লদ্ধং সযং ভজ্জনাদীনি কত্ৰাপি কারাপেত্ৰাপি ভুঞ্জন্তিযা দুক্কটমেৰাতি ইদমেত্থ সন্নিট্ঠানং. অৰিসেসেন ৰুত্তন্তি করণকারাপনানং সামঞ্ঞতো ৰুত্তং. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. সত্তন্নং ধঞ্ঞানং অঞ্ঞতরস্স ৰিঞ্ঞাপনং ৰা ৰিঞ্ঞাপাপনং ৰা, পটিলাভো, ভজ্জনাদীনি কত্ৰা ৰা কারেত্ৰা ৰা অজ্ঝোহরণন্তি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.
৮২৪. অট্ঠমে নিব্বিট্ঠোতি পতিট্ঠাপিতো. কেণীতি রঞ্ঞো দাতব্বস্স আযস্সেতং অধিৰচনং. ঠানন্তরন্তি গামজনপদাদিঠানন্তরং. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. উচ্চারাদিভাৰো, অনৰলোকনং, ৰল়ঞ্জনট্ঠানং, তিরোকুট্টপাকারতা, ছড্ডনং ৰা ছড্ডাপনং ৰাতি ইমানি পনেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি.
৮৩০. নৰমে সব্বেসন্তি ভিক্খুস্স ভিক্খুনিযা চ. ইধ খেত্তপালকা আরামাদিগোপকা চ সামিকা এৰ.
৮৩৬. দসমে একপযোগেনাতি একদিসাৰলোকনপযোগেন. তেসংযেৰাতি যেসং নচ্চং পস্সতি. কিঞ্চাপি সযং নচ্চনাদীসু পাচিত্তিযং পাল়িযং ন ৰুত্তং, তথাপি অট্ঠকথাপমাণেন গহেতব্বন্তি দস্সেতুং ‘‘সব্বঅট্ঠকথাসু ৰুত্ত’’ন্তি আহ. ‘‘আরামে ঠত্ৰাতি ন কেৰলং ঠত্ৰা, ততো ততো গন্ত্ৰাপি সব্বিরিযাপথেহি লভতি, ‘আরামে ঠিতা’তি পন আরামপরিযাপন্নভাৰদস্সনত্থং ৰুত্তং. ইতরথা নিসিন্নাপি ন লভেয্যা’’তি তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ৰুত্তং. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. নচ্চাদীনং অঞ্ঞতরতা, অঞ্ঞত্র অনুঞ্ঞাতকারণা গমনং, দস্সনং ৰা সৰনং ৰাতি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.
লসুণৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. অন্ধকারৰগ্গৰণ্ণনা
৮৪১. অন্ধকারৰগ্গস্স পঠমে দানে ৰা পূজায ৰাতি দাননিমিত্তং ৰা পূজানিমিত্তং ৰা. মন্তেতীতি কথেতি. রত্তন্ধকারতা, পুরিসস্স হত্থপাসে ঠানং ৰা সল্লপনং ৰা, সহাযাভাৰো, রহোপেক্খতাতি ইমানি পনেত্থ চত্তারি অঙ্গানি.
৮৪২-৮৪৬. দুতিযততিযচতুত্থানি উত্তানত্থানেৰ.
৮৫৬-৮৫৭. পঞ্চমে অনোৰস্সকং অতিক্কামেন্তিযাতি ছন্নস্স অন্তো নিসীদিত্ৰা পক্কমন্তিং সন্ধায ৰুত্তং. ‘‘উপচারো দ্ৰাদসহত্থো’’তি ৰদন্তি. পল্লঙ্কস্স অনোকাসেতি ঊরুবদ্ধাসনস্স অনোকাসে অপ্পহোন্তে. পুরেভত্ততা, অন্তরঘরে নিসজ্জা, আসনস্স পল্লঙ্কোকাসতা, অঞ্ঞত্র অনুঞ্ঞাতকারণা অনাপুচ্ছনং, ৰুত্তপরিচ্ছেদাতিক্কমোতি ইমানি পনেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি.
৮৫৯-৮৬৪. ছট্ঠসত্তমাদীনি উত্তানত্থানেৰ.
অন্ধকারৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. নগ্গৰগ্গৰণ্ণনা
৮৮৩-৮৮৭. নগ্গৰগ্গস্স পঠমদুতিযানি উত্তানত্থানেৰ.
৮৯৩. ততিযে ৰিসিব্বেত্ৰাতি দুস্সিব্বিতং পুন সিব্বনত্থায ৰিসিব্বেত্ৰা ৰিজটেত্ৰা. অঞ্ঞত্র চতূহপঞ্চাহাতি ৰিসিব্বিতদিৰসতো পঞ্চ দিৰসে অতিক্কমিত্ৰা. নিৰাসনপাৰুরণূপগচীৰরতা, উপসম্পন্নায সন্তকতা, সিব্বনত্থায ৰিসিব্বনং ৰা ৰিসিব্বাপনং ৰা, অঞ্ঞত্র অনুঞ্ঞাতকারণা পঞ্চাহাতিক্কমো, ধুরনিক্খেপোতি ইমানি পনেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি.
৮৯৮. চতুত্থে পঞ্চন্নং চীৰরানন্তি তিচীৰরং উদকসাটিকা সঙ্কচ্চিকাতি ইমেসং পঞ্চন্নং চীৰরানং. পঞ্চন্নং চীৰরানং অঞ্ঞতরতা, পঞ্চাহাতিক্কমো, অনুঞ্ঞাতকারণাভাৰো, অপরিৰত্তনন্তি ইমানি পনেত্থ চত্তারি অঙ্গানি.
৯০২. পঞ্চমং উত্তানত্থমেৰ.
৯০৭. ছট্ঠে চীৰরলাভন্তি লভিতব্বচীৰরং. ৰিকপ্পনুপগপচ্ছিমতা, সঙ্ঘস্স পরিণতভাৰো, ৰিনা আনিসংসদস্সনেন অন্তরাযকরণন্তি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.
৯১১. সত্তমং উত্তানত্থমেৰ.
৯১৬. অট্ঠমে কুম্ভথূণং নাম কুম্ভসদ্দো, তেন চরন্তি কীল়ন্তি, তং ৰা সিপ্পং এতেসন্তি কুম্ভথূণিকা. তেনাহ ‘‘ঘটকেন কীল়নকা’’তি. দীঘনিকাযট্ঠকথাযং (দী. নি. অট্ঠ. ১.১৩) পন ‘‘কুম্ভথূণং নাম চতুরস্সঅম্বণকতাল়’’ন্তি ৰুত্তং. চতুরস্সঅম্বণকতাল়ং নাম রুক্খসারদন্তাদীসু যেন কেনচি চতুরস্সঅম্বণং কত্ৰা চতূসু পস্সেসু চম্মেন ওনন্ধিত্ৰা কতৰাদিতভণ্ডং. বিম্বিসকন্তিপি তস্সেৰ ৰেৰচনং, তং ৰাদেন্তি, তং ৰা সিপ্পং এতেসন্তি কুম্ভথূণিকা. তেনাহ ‘‘বিম্বিসকৰাদকাতিপি ৰদন্তী’’তি. সমণচীৰরতা, ঠপেত্ৰা সহধম্মিকে মাতাপিতরো চ অঞ্ঞেসং দানং, অতাৰকালিকতাতি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.
৯২০. নৰমং উত্তানত্থমেৰ.
৯২৭. দসমে ধম্মিকং কথিনুদ্ধারন্তি সব্বাসং ভিক্খুনীনং অকালচীৰরং দাতুকামেন উপাসকেন যত্তকো অত্থারমূলকো আনিসংসো, ততো অধিকং ৰা সমকং ৰা দত্ৰা যাচিতকেন সমগ্গেন ভিক্খুনিসঙ্ঘেন যং কথিনং ঞত্তিদুতিযেন কম্মেন অন্তরা উদ্ধরীযতি, তস্স সো উদ্ধারো ধম্মিকোতি ৰুচ্চতি, এৰরূপং কথিনুদ্ধারন্তি অত্থো. সেসং উত্তানত্থমেৰ.
নগ্গৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯৩২. তুৰট্টৰগ্গে সব্বং উত্তানমেৰ.
৫. চিত্তাগারৰগ্গৰণ্ণনা
৯৭৮. চিত্তাগারৰগ্গস্স পঠমে কীল়নউপৰনন্তি অন্তোনগরে ঠিতং সন্ধায ৰুত্তং, কীল়নুয্যানন্তি বহিনগরে ঠিতং সন্ধায. পাটেক্কা আপত্তিযোতি গীৰায পরিৰট্টনপ্পযোগগণনায আপত্তিযো, ন উম্মীলনগণনায. ‘‘অজ্ঝারামে রাজাগারাদীনি করোন্তি, তানি পস্সন্তিযা অনাপত্তী’’তি ৰচনতো ‘‘অন্তোআরামে তত্থ তত্থ গন্ত্ৰা নচ্চাদীনি পস্সিতুং লভতী’’তিপি সিদ্ধং.
৯৮২. দুতিযাদীনি উত্তানত্থানেৰ.
১০১৫. নৰমে হত্থিআদীসু সিপ্প-সদ্দো পচ্চেকং যোজেতব্বো, তথা আথব্বণাদীসু মন্ত-সদ্দো. তত্থ আথব্বণমন্তো নাম আথব্বণৰেদৰিহিতো পরূপঘাতকরো মন্তো, খীলনমন্তো নাম দারুসারখীলং মন্তেত্ৰা পথৰিযং পৰেসেত্ৰা মারণমন্তো, অগদপ্পযোগো ৰিসযোজনং. নাগমণ্ডলন্তি সপ্পানং পৰেসনিৰারণত্থং মণ্ডলবদ্ধমন্তো.
১০১৮. দসমং উত্তানত্থমেৰ.
চিত্তাগারৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০২১. আরামৰগ্গে সব্বং উত্তানত্থমেৰ.
১০৬৭. গব্ভিনিৰগ্গেপি সব্বং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.
৮. কুমারিভূতৰগ্গৰণ্ণনা
১১১৯. কুমারিভূতৰগ্গস্স পঠমে সব্বপঠমা দ্ৰে মহাসিক্খমানাতি গব্ভিনিৰগ্গে সব্বপঠমং ৰুত্তা দ্ৰে সিক্খমানা. সিক্খমানা ইচ্চেৰ ৰত্তব্বাতি সম্মুতিকম্মাদীসু এৰং ৰত্তব্বা. গিহিগতাতি ৰা কুমারিভূতাতি ৰা ন ৰত্তব্বাতি সচে ৰদন্তি, কম্মং কুপ্পতীতি অধিপ্পাযো. ইতো পরং নৰমপরিযোসানং উত্তানত্থমেৰ.
১১৬৩. দসমে অপুব্বসমুট্ঠানসীসন্তি পঠমপারাজিকসমুট্ঠানাদীসু তেরসসু সমুট্ঠানেসু অননুঞ্ঞাতসমুট্ঠানং সন্ধায ৰুত্তং. তঞ্হি ইতো পুব্বে তাদিসস্স সমুট্ঠানসীসস্স অনাগতত্তা ‘‘অপুব্বসমুট্ঠানসীস’’ন্তি ৰুত্তং.
১১৬৬. একাদসমাদীনি উত্তানত্থানেৰ.
কুমারিভূতৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. ছত্তুপাহনৰগ্গৰণ্ণনা
১২১৪. ছত্তুপাহনৰগ্গস্স একাদসমে উপচারং সন্ধাযাতি সমন্তা দ্ৰাদসহত্থুপচারং সন্ধায. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৰ.
ছত্তুপাহনৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
গিরগ্গসমজ্জাদীনি অচিত্তকানি লোকৰজ্জানীতি ৰুত্তত্তা নচ্চন্তি ৰা ৰণ্ণকন্তি ৰা অজানিত্ৰাৰ পস্সন্তিযা ৰা নহাযন্তিযা ৰা আপত্তিসম্ভৰতো ৰত্থুঅজাননচিত্তেন অচিত্তকানি, নচ্চন্তি ৰা ৰণ্ণকন্তি ৰা জানিত্ৰা পস্সন্তিযা ৰা নহাযন্তিযা ৰা অকুসলেনেৰ আপজ্জনতো লোকৰজ্জানীতি ৰেদিতব্বানি. চোরীৰুট্ঠাপনাদীনি চোরীতিআদিনা ৰত্থুং জানিত্ৰা করণে এৰ আপত্তিসম্ভৰতো সচিত্তকানি, উপসম্পদাদীনং একন্তঅকুসলচিত্তেনেৰ অকত্তব্বত্তা পণ্ণত্তিৰজ্জানি. ‘‘ইধ সচিত্তকাচিত্তকতা পণ্ণত্তিজাননাজাননতায অগ্গহেত্ৰা ৰত্থুজাননাজাননতায গহেতব্বা’’তি তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ৰুত্তং. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৰ.
ভিক্খুনীৰিভঙ্গে খুদ্দকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
পাচিত্তিযকণ্ডং নিট্ঠিতং.