১. পঠমপারাজিকসিক্খাপদৰণ্ণনা
৬৫৬. ভিক্খুনীৰিভঙ্গে যোতি যো ভিক্খুনীনং ৰিভঙ্গো. মিগারনত্তাতি মজ্ঝপদলোপেনেতং ৰুত্তন্তি আহ ‘‘মিগারমাতুযা পন নত্তা হোতী’’তি. মিগারমাতাতি ৰিসাখাযেতং অধিৰচনং. নৰকম্মাধিট্ঠাযিকন্তি নৰকম্মসংৰিধাযিকং. ব্যঞ্জনানং পটিৰিজ্ঝিতব্বো আকারো নাতিগম্ভীরো, যথাসুতং ধারণমেৰ তত্থ করণীযন্তি সতিযা ব্যাপারো অধিকো, পঞ্ঞা তত্থ গুণীভূতাতি ৰুত্তং ‘‘সতিপুব্বঙ্গমায পঞ্ঞাযা’’তি. সতি পুব্বঙ্গমা এতিস্সাতি সতিপুব্বঙ্গমা. পুব্বঙ্গমতা চেত্থ পধানভাৰো ‘‘মনোপুব্বঙ্গমা’’তিআদীসু ৰিয. অত্থগ্গহণে পন পঞ্ঞায ব্যাপারো অধিকো পটিৰিজ্ঝিতব্বস্স অত্থস্স অতিগম্ভীরত্তাতি আহ ‘‘পঞ্ঞাপুব্বঙ্গমায সতিযা’’তি. আলসিযৰিরহিতাতি কোসজ্জরহিতা. যথা অঞ্ঞা কুসীতা নিসিন্নট্ঠানে নিসিন্নাৰ হোন্তি, ঠিতট্ঠানে ঠিতাৰ, এৰং অহুত্ৰা ৰিপ্ফারিকেন চিত্তেন সব্বকিচ্চং নিপ্ফাদেতি.
সব্বা ভিক্খুনিযো সত্থুলদ্ধূপসম্পদা সঙ্ঘতো লদ্ধূপসম্পদাতি দুৰিধা. গরুধম্মপঅগ্গহণেন হি লদ্ধূপসম্পদা মহাপজাপতিগোতমী সত্থুসন্তিকাৰ লদ্ধূপসম্পদত্তা সত্থুলদ্ধূপসম্পদা নাম. সেসা সব্বাপি সঙ্ঘতো লদ্ধূপসম্পদা. তাপি একতোউপসম্পন্না উভতোউপসম্পন্নাতি দুৰিধা. তত্থ যা তা মহাপজাপতিগোতমিযা সদ্ধিং নিক্খন্তা পঞ্চসতা সাকিযানিযো, তা একতোউপসম্পন্না ভিক্খুসঙ্ঘতো এৰ লদ্ধূপসম্পদত্তা, ইতরা উভতোউপসম্পন্না উভতোসঙ্ঘে উপসম্পন্নত্তা. এহিভিক্খুনীভাৰেন উপসম্পন্না পন ভিক্খুনিযো ন সন্তি তাসং তথা উপসম্পদায অভাৰতো. যদি এৰং ‘‘এহি ভিক্খুনী’’তি ইধ কস্মা ৰুত্তন্তি? দেসনায সোতপতিতভাৰতো. অযঞ্হি সোতপতিততা নাম কত্থচি লব্ভমানস্সপি অগ্গহণেন হোতি, যথা অভিধম্মে মনোধাতুনিদ্দেসে (ধ. স. ১৬০-১৬১) লব্ভমানম্পি ঝানঙ্গং পঞ্চৰিঞ্ঞাণসোতে পতিতায ন উদ্ধটং কত্থচি দেসনায অসম্ভৰতো, যথা তত্থেৰ ৰত্থুনিদ্দেসে (ধ. স. ৯৮৪ আদযো) হদযৰত্থু. কত্থচি অলব্ভমানস্সপি গহণৰসেন যথাঠিতকপ্পীনিদ্দেসে. যথাহ –
‘‘কতমো চ পুগ্গলো ঠিতকপ্পী? অযঞ্চ পুগ্গলো সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নো অস্স, কপ্পস্স চ উড্ডয্হনৰেলা অস্স, নেৰ তাৰ কপ্পো উড্ডয্হেয্য, যাৰাযং পুগ্গলো ন সোতাপত্তিফলং সচ্ছিকরেয্যা’’তি (পু. প. ১৭).
এৰমিধাপি অলব্ভমানগহণৰসেন ৰেদিতব্বং. পরিকপ্পৰচনঞ্হেতং ‘‘সচে ভগৰা ভিক্খুনীভাৰযোগ্যং কঞ্চি মাতুগামং ‘এহি ভিক্খুনী’তি ৰদেয্য, এৰং ভিক্খুনীভাৰো সিযা’’তি.
কস্মা পন ভগৰা এৰং ন কথেসীতি? তথা কতাধিকারানং অভাৰতো. যে পন ‘‘অনাসন্নাসন্নিহিতভাৰতো’’তি কারণং ৰত্ৰা ‘‘ভিক্খূ এৰ হি সত্থু আসন্নচারিনো সদা সন্নিহিতা চ হোন্তি, তস্মা তে এৰ ‘এহিভিক্খূ’তি ৰত্তব্বতং অরহন্তি, ন ভিক্খুনিযো’’তি ৰদন্তি, তং তেসং মতিমত্তং সত্থু আসন্নদূরভাৰস্স ভব্বাভব্বভাৰসিদ্ধত্তা. ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা –
‘‘সঙ্ঘাটিকণ্ণে চেপি মে, ভিক্খৰে, ভিক্খু গহেত্ৰা পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো অনুবন্ধো অস্স পাদে পাদং নিক্খিপন্তো, সো চ হোতি অভিজ্ঝালু কামেসু তিব্বসারাগো ব্যাপন্নচিত্তো পদুট্ঠমনসঙ্কপ্পো মুট্ঠস্সতি অসম্পজানো অসমাহিতো ৰিব্ভন্তচিত্তো পাকতিন্দ্রিযো, অথ খো সো আরকাৰ ময্হং, অহঞ্চ তস্স. তং কিস্স হেতু? ধম্মঞ্হি সো, ভিক্খৰে, ভিক্খু ন পস্সতি, ধম্মং অপস্সন্তো ন মং পস্সতি. যোজনসতে চেপি সো, ভিক্খৰে, ভিক্খু ৰিহরেয্য, সো চ হোতি অনভিজ্ঝালু কামেসু ন তিব্বসারাগো অব্যাপন্নচিত্তো অপ্পদুট্ঠমনসঙ্কপ্পো উপট্ঠিতস্সতি সম্পজানো সমাহিতো একগ্গচিত্তো সংৰুতিন্দ্রিযো, অথ খো সো সন্তিকেৰ ময্হং, অহঞ্চ তস্স. তং কিস্স হেতু? ধম্মঞ্হি সো, ভিক্খৰে, ভিক্খু পস্সতি, ধম্মং পস্সন্তো মং পস্সতী’’তি (ইতিৰু. ৯২).
তস্মা অকারণং দেসতো সত্থু আসন্নানাসন্নতা. অকতাধিকারতায পন ভিক্খুনীনং এহিভিক্খুনূপসম্পদায অযোগ্যতা ৰেদিতব্বা.
যদি এৰং যং তং থেরীগাথাসু ভদ্দায কুণ্ডলকেসায ৰুত্তং –
‘‘নিহচ্চ জাণুং ৰন্দিত্ৰা, সম্মুখা অঞ্জলিং অকং;
এহি ভদ্দেতি মং অৰচ, সা মে আসূপসম্পদা’’তি. (থেরীগা. ১০৯);
তথা অপদানেপি –
‘‘আযাচিতো তদা আহ, এহি ভদ্দেতি নাযকো;
তদাহং উপসম্পন্না, পরিত্তং তোযমদ্দস’’ন্তি. (অপ. থেরী ২.৩.৪৪);
তং কথন্তি? নযিদং এহিভিক্খুনীভাৰেন উপসম্পদং সন্ধায ৰুত্তং, উপসম্পদায পন হেতুভাৰতো ‘‘যা সত্থু আণত্তি, সা মে আসূপসম্পদা’’তি ৰুত্তা. তথা হি ৰুত্তং অট্ঠকথাযং (থেরীগা. অট্ঠ. ১১১) ‘‘এহি ভদ্দে ভিক্খুনুপস্সযং গন্ত্ৰা ভিক্খুনীনং সন্তিকে পব্বজ উপসম্পজ্জস্সূতি মং অৰচ আণাপেসি, সা সত্থু আণা ময্হং উপসম্পদায কারণত্তা উপসম্পদা আসি অহোসী’’তি. অপদানগাথাযম্পি এৰমেৰ অত্থো গহেতব্বো. তস্মা ভিক্খুনীনং এহিভিক্খুনূপসম্পদা নত্থিযেৰাতি নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং. যথা চেতং সোতপতিতৰসেন ‘‘এহি ভিক্খুনী’’তি ৰুত্তং, এৰং ‘‘তীহি সরণগমনেহি উপসম্পন্নাতি ভিক্খুনী’’তি ইদম্পি সোতপতিতৰসেনেৰ ৰুত্তন্তি দট্ঠব্বং সরণগমনূপসম্পদাযপি ভিক্খুনীনং অসম্ভৰতো.
৬৫৯. ভিক্খুৰিভঙ্গে ‘‘কাযসংসগ্গং সাদিযেয্যা’’তি অৰত্ৰা ‘‘সমাপজ্জেয্যা’’তি ৰুত্তত্তা ‘‘ভিক্খু আপত্তিযা ন কারেতব্বো’’তি ৰুত্তং. তব্বহুলনযেনাতি কিরিযাসমুট্ঠানস্সেৰ বহুলভাৰতো. দিস্সতি হি তব্বহুলনযেন তব্বোহারো যথা ‘‘ব্রাহ্মণগামো’’তি. ব্রাহ্মণগামেপি হি অন্তমসো রজকাদীনি পঞ্চ কুলানি সন্তি. সাতি কিরিযাসমুট্ঠানতা.
৬৬২. তথেৰাতি কাযসংসগ্গরাগেন অৰস্সুতোযেৰাতি অত্থো. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ.
পঠমপারাজিকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.