১. পারাজিককণ্ডং (ভিক্খুনীৰিভঙ্গৰণ্ণনা)

১. পঠমপারাজিকসিক্খাপদৰণ্ণনা

৬৫৬. ভিক্খুনীৰিভঙ্গে যোতি যো ভিক্খুনীনং ৰিভঙ্গো. মিগারনত্তাতি মজ্ঝপদলোপেনেতং ৰুত্তন্তি আহ ‘‘মিগারমাতুযা পন নত্তা হোতী’’তি. মিগারমাতাতি ৰিসাখাযেতং অধিৰচনং. নৰকম্মাধিট্ঠাযিকন্তি নৰকম্মসংৰিধাযিকং. ব্যঞ্জনানং পটিৰিজ্ঝিতব্বো আকারো নাতিগম্ভীরো, যথাসুতং ধারণমেৰ তত্থ করণীযন্তি সতিযা ব্যাপারো অধিকো, পঞ্ঞা তত্থ গুণীভূতাতি ৰুত্তং ‘‘সতিপুব্বঙ্গমায পঞ্ঞাযা’’তি. সতি পুব্বঙ্গমা এতিস্সাতি সতিপুব্বঙ্গমা. পুব্বঙ্গমতা চেত্থ পধানভাৰো ‘‘মনোপুব্বঙ্গমা’’তিআদীসু ৰিয. অত্থগ্গহণে পন পঞ্ঞায ব্যাপারো অধিকো পটিৰিজ্ঝিতব্বস্স অত্থস্স অতিগম্ভীরত্তাতি আহ ‘‘পঞ্ঞাপুব্বঙ্গমায সতিযা’’তি. আলসিযৰিরহিতাতি কোসজ্জরহিতা. যথা অঞ্ঞা কুসীতা নিসিন্নট্ঠানে নিসিন্নাৰ হোন্তি, ঠিতট্ঠানে ঠিতাৰ, এৰং অহুত্ৰা ৰিপ্ফারিকেন চিত্তেন সব্বকিচ্চং নিপ্ফাদেতি.

সব্বা ভিক্খুনিযো সত্থুলদ্ধূপসম্পদা সঙ্ঘতো লদ্ধূপসম্পদাতি দুৰিধা. গরুধম্মপঅগ্গহণেন হি লদ্ধূপসম্পদা মহাপজাপতিগোতমী সত্থুসন্তিকাৰ লদ্ধূপসম্পদত্তা সত্থুলদ্ধূপসম্পদা নাম. সেসা সব্বাপি সঙ্ঘতো লদ্ধূপসম্পদা. তাপি একতোউপসম্পন্না উভতোউপসম্পন্নাতি দুৰিধা. তত্থ যা তা মহাপজাপতিগোতমিযা সদ্ধিং নিক্খন্তা পঞ্চসতা সাকিযানিযো, তা একতোউপসম্পন্না ভিক্খুসঙ্ঘতো এৰ লদ্ধূপসম্পদত্তা, ইতরা উভতোউপসম্পন্না উভতোসঙ্ঘে উপসম্পন্নত্তা. এহিভিক্খুনীভাৰেন উপসম্পন্না পন ভিক্খুনিযো ন সন্তি তাসং তথা উপসম্পদায অভাৰতো. যদি এৰং ‘‘এহি ভিক্খুনী’’তি ইধ কস্মা ৰুত্তন্তি? দেসনায সোতপতিতভাৰতো. অযঞ্হি সোতপতিততা নাম কত্থচি লব্ভমানস্সপি অগ্গহণেন হোতি, যথা অভিধম্মে মনোধাতুনিদ্দেসে (ধ. স. ১৬০-১৬১) লব্ভমানম্পি ঝানঙ্গং পঞ্চৰিঞ্ঞাণসোতে পতিতায ন উদ্ধটং কত্থচি দেসনায অসম্ভৰতো, যথা তত্থেৰ ৰত্থুনিদ্দেসে (ধ. স. ৯৮৪ আদযো) হদযৰত্থু. কত্থচি অলব্ভমানস্সপি গহণৰসেন যথাঠিতকপ্পীনিদ্দেসে. যথাহ –

‘‘কতমো চ পুগ্গলো ঠিতকপ্পী? অযঞ্চ পুগ্গলো সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নো অস্স, কপ্পস্স চ উড্ডয্হনৰেলা অস্স, নেৰ তাৰ কপ্পো উড্ডয্হেয্য, যাৰাযং পুগ্গলো ন সোতাপত্তিফলং সচ্ছিকরেয্যা’’তি (পু. প. ১৭).

এৰমিধাপি অলব্ভমানগহণৰসেন ৰেদিতব্বং. পরিকপ্পৰচনঞ্হেতং ‘‘সচে ভগৰা ভিক্খুনীভাৰযোগ্যং কঞ্চি মাতুগামং ‘এহি ভিক্খুনী’তি ৰদেয্য, এৰং ভিক্খুনীভাৰো সিযা’’তি.

কস্মা পন ভগৰা এৰং ন কথেসীতি? তথা কতাধিকারানং অভাৰতো. যে পন ‘‘অনাসন্নাসন্নিহিতভাৰতো’’তি কারণং ৰত্ৰা ‘‘ভিক্খূ এৰ হি সত্থু আসন্নচারিনো সদা সন্নিহিতা চ হোন্তি, তস্মা তে এৰ ‘এহিভিক্খূ’তি ৰত্তব্বতং অরহন্তি, ন ভিক্খুনিযো’’তি ৰদন্তি, তং তেসং মতিমত্তং সত্থু আসন্নদূরভাৰস্স ভব্বাভব্বভাৰসিদ্ধত্তা. ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা –

‘‘সঙ্ঘাটিকণ্ণে চেপি মে, ভিক্খৰে, ভিক্খু গহেত্ৰা পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো অনুবন্ধো অস্স পাদে পাদং নিক্খিপন্তো, সো চ হোতি অভিজ্ঝালু কামেসু তিব্বসারাগো ব্যাপন্নচিত্তো পদুট্ঠমনসঙ্কপ্পো মুট্ঠস্সতি অসম্পজানো অসমাহিতো ৰিব্ভন্তচিত্তো পাকতিন্দ্রিযো, অথ খো সো আরকাৰ ময্হং, অহঞ্চ তস্স. তং কিস্স হেতু? ধম্মঞ্হি সো, ভিক্খৰে, ভিক্খু ন পস্সতি, ধম্মং অপস্সন্তো ন মং পস্সতি. যোজনসতে চেপি সো, ভিক্খৰে, ভিক্খু ৰিহরেয্য, সো চ হোতি অনভিজ্ঝালু কামেসু ন তিব্বসারাগো অব্যাপন্নচিত্তো অপ্পদুট্ঠমনসঙ্কপ্পো উপট্ঠিতস্সতি সম্পজানো সমাহিতো একগ্গচিত্তো সংৰুতিন্দ্রিযো, অথ খো সো সন্তিকেৰ ময্হং, অহঞ্চ তস্স. তং কিস্স হেতু? ধম্মঞ্হি সো, ভিক্খৰে, ভিক্খু পস্সতি, ধম্মং পস্সন্তো মং পস্সতী’’তি (ইতিৰু. ৯২).

তস্মা অকারণং দেসতো সত্থু আসন্নানাসন্নতা. অকতাধিকারতায পন ভিক্খুনীনং এহিভিক্খুনূপসম্পদায অযোগ্যতা ৰেদিতব্বা.

যদি এৰং যং তং থেরীগাথাসু ভদ্দায কুণ্ডলকেসায ৰুত্তং –

‘‘নিহচ্চ জাণুং ৰন্দিত্ৰা, সম্মুখা অঞ্জলিং অকং;

এহি ভদ্দেতি মং অৰচ, সা মে আসূপসম্পদা’’তি. (থেরীগা. ১০৯);

তথা অপদানেপি –

‘‘আযাচিতো তদা আহ, এহি ভদ্দেতি নাযকো;

তদাহং উপসম্পন্না, পরিত্তং তোযমদ্দস’’ন্তি. (অপ. থেরী ২.৩.৪৪);

তং কথন্তি? নযিদং এহিভিক্খুনীভাৰেন উপসম্পদং সন্ধায ৰুত্তং, উপসম্পদায পন হেতুভাৰতো ‘‘যা সত্থু আণত্তি, সা মে আসূপসম্পদা’’তি ৰুত্তা. তথা হি ৰুত্তং অট্ঠকথাযং (থেরীগা. অট্ঠ. ১১১) ‘‘এহি ভদ্দে ভিক্খুনুপস্সযং গন্ত্ৰা ভিক্খুনীনং সন্তিকে পব্বজ উপসম্পজ্জস্সূতি মং অৰচ আণাপেসি, সা সত্থু আণা ময্হং উপসম্পদায কারণত্তা উপসম্পদা আসি অহোসী’’তি. অপদানগাথাযম্পি এৰমেৰ অত্থো গহেতব্বো. তস্মা ভিক্খুনীনং এহিভিক্খুনূপসম্পদা নত্থিযেৰাতি নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং. যথা চেতং সোতপতিতৰসেন ‘‘এহি ভিক্খুনী’’তি ৰুত্তং, এৰং ‘‘তীহি সরণগমনেহি উপসম্পন্নাতি ভিক্খুনী’’তি ইদম্পি সোতপতিতৰসেনেৰ ৰুত্তন্তি দট্ঠব্বং সরণগমনূপসম্পদাযপি ভিক্খুনীনং অসম্ভৰতো.

৬৫৯. ভিক্খুৰিভঙ্গে ‘‘কাযসংসগ্গং সাদিযেয্যা’’তি অৰত্ৰা ‘‘সমাপজ্জেয্যা’’তি ৰুত্তত্তা ‘‘ভিক্খু আপত্তিযা ন কারেতব্বো’’তি ৰুত্তং. তব্বহুলনযেনাতি কিরিযাসমুট্ঠানস্সেৰ বহুলভাৰতো. দিস্সতি হি তব্বহুলনযেন তব্বোহারো যথা ‘‘ব্রাহ্মণগামো’’তি. ব্রাহ্মণগামেপি হি অন্তমসো রজকাদীনি পঞ্চ কুলানি সন্তি. সাতি কিরিযাসমুট্ঠানতা.

৬৬২. তথেৰাতি কাযসংসগ্গরাগেন অৰস্সুতোযেৰাতি অত্থো. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ.

পঠমপারাজিকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. দুতিযপারাজিকসিক্খাপদৰণ্ণনা

৬৬৬. দুতিযে ‘‘কিস্স পন ত্ৰং অয্যে জানং পারাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপন্ন’’ন্তি ৰচনতো ‘‘উদ্দিট্ঠা খো অয্যাযো অট্ঠ পারাজিকা ধম্মা’’তিআদিৰচনতো চ ভিক্খুনীৰিভঙ্গং পত্ৰা সাধারণানি সিক্খাপদানি ভিক্খূনং উপ্পন্নৰত্থুস্মিংযেৰ ‘‘যা পন ভিক্খুনী ছন্দসো মেথুনং ধম্মং পটিসেৰেয্য, অন্তমসো তিরচ্ছানগতেনপি, পারাজিকা হোতি অসংৰাসা’’তিআদিনা নযেন সৰিসেসম্পি অৰিসেসম্পি মাতিকং ঠপেত্ৰা অনুক্কমেন পদভাজনং আপত্তিভেদং তিকচ্ছেদং অনাপত্তিৰারঞ্চ অনৰসেসং ৰত্ৰা ৰিত্থারেসি. সঙ্গীতিকারকেহি পন অসাধারণপঞ্ঞত্তিযোযেৰ ইধ ৰিত্থারিতাতি ৰেদিতব্বা.

অথ উপরিমেসু দ্ৰীসু অপঞ্ঞত্তেসু অট্ঠন্নং পারাজিকানং অঞ্ঞতরন্তি ইদং ৰচনং ন যুজ্জতীতি আহ ‘‘ইদঞ্চ পারাজিকং পচ্ছা পঞ্ঞত্ত’’ন্তিআদি. যদি এৰং ইমস্মিং ওকাসে কস্মা ঠপিতন্তি আহ ‘‘পুরিমেন পন সদ্ধিং যুগল়ত্তা’’তিআদি, পুরিমেন সদ্ধিং একসম্বন্ধভাৰতো ইধ ৰুত্তন্তি অধিপ্পাযো. ‘‘অট্ঠন্নং পারাজিকানং অঞ্ঞতর’’ন্তি ৰচনতো চ ৰজ্জপটিচ্ছাদিকং যা পটিচ্ছাদেতি, সাপি ৰজ্জপটিচ্ছাদিকাযেৰাতি দট্ঠব্বং. কিঞ্চাপি ৰজ্জপটিচ্ছাদনং পেমৰসেন হোতি, তথাপি সিক্খাপদৰীতিক্কমচিত্তং দোমনস্সিতমেৰ হোতীতি কত্ৰা ‘‘দুক্খৰেদন’’ন্তি ৰুত্তং. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ.

দুতিযপারাজিকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬৬৮. ততিযং উত্তানত্থমেৰ.

৪. চতুত্থপারাজিকসিক্খাপদৰণ্ণনা

৬৭৫. চতুত্থে লোকস্সাদমিত্তসন্থৰৰসেনাতি লোকস্সাদসঙ্খাতস্স মিত্তসন্থৰস্স ৰসেন. ৰুত্তমেৰত্থং পরিযাযন্তরেন ৰিভাৰেতুং ‘‘কাযসংসগ্গরাগেনা’’তি ৰুত্তং.

তিস্সিত্থিযো মেথুনং তং ন সেৰেতি (পরি. অট্ঠ. ৪৮১) যা তিস্সো ইত্থিযো ৰুত্তা, তাসুপি যং তং মেথুনং নাম, তং ন সেৰতি. তযো পুরিসেতি তযো পুরিসেপি উপগন্ত্ৰা মেথুনং ন সেৰতি. তযো চ অনরিযপণ্ডকেতি উভতোব্যঞ্জনসঙ্খাতে তযো অনরিযে, তযো চ পণ্ডকেতি ইমেপি ছ জনে উপগন্ত্ৰা মেথুনং ন সেৰতি. ন চাচরে মেথুনং ব্যঞ্জনস্মিন্তি অনুলোমপারাজিকৰসেনপি অত্তনো নিমিত্তে মেথুনং নাচরতি. ছেজ্জং সিযা মেথুনধম্মপচ্চযাতি সিযা মেথুনধম্মপচ্চযা পারাজিকন্তি অযং পঞ্হো অট্ঠৰত্থুকংৰ সন্ধায ৰুত্তো. তস্সা হি মেথুনধম্মস্স পুব্বভাগকাযসংসগ্গং আপজ্জিতুং ৰাযমন্তিযা মেথুনধম্মপচ্চযা ছেজ্জং হোতি. ছেদোযেৰ ছেজ্জং.

মেথুনধম্মস্স পুব্বভাগত্তাতি ইমিনা মেথুনধম্মস্স পুব্বভাগভূতো কাযসংসগ্গোযেৰ তত্থ মেথুনধম্ম-সদ্দেন ৰুত্তো, ন দ্ৰযংদ্ৰযসমাপত্তীতি দীপেতি. ৰণ্ণাৰণ্ণোতি দ্ৰীহি সুক্কৰিস্সট্ঠি ৰুত্তা. গমনুপ্পাদনন্তি সঞ্চরিত্তং. সব্বপদেসূতি ‘‘সঙ্ঘাটিকণ্ণগ্গহণং সাদিযেয্যা’’তিআদীসু. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. কাযসংসগ্গরাগো, সউস্সাহতা, অট্ঠমস্স ৰত্থুস্স পূরণন্তি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.

চতুত্থপারাজিকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ভিক্খুনীৰিভঙ্গে পারাজিককণ্ডৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পারাজিককণ্ডং নিট্ঠিতং.