একুত্তরিকনযো

এককৰারৰণ্ণনা

৩২১. মূলৰিসুদ্ধিযা অন্তরাপত্তীতি অন্তরাপত্তিং আপজ্জিত্ৰা মূলাযপটিকস্সনং কত্ৰা ঠিতেন আপন্না. ‘‘অগ্ঘৰিসুদ্ধিযা অন্তরাপত্তীতি সম্বহুলা আপত্তিযো আপজ্জিত্ৰা তাসু সব্বচিরপটিচ্ছন্নৰসেন অগ্ঘসমোধানং গহেত্ৰা ৰসন্তেন আপন্নাপত্তী’’তি গণ্ঠিপদেসু ৰুত্তং. সউস্সাহেনেৰ চিত্তেনাতি ‘‘পুনপি আপজ্জিস্সামী’’তি সউস্সাহেনেৰ চিত্তেন. ভিক্খুনীনং অট্ঠৰত্থুকায ৰসেন চেতং ৰুত্তং. তেনেৰাহ ‘‘অট্ঠমে ৰত্থুস্মিং ভিক্খুনিযা পারাজিকমেৰ হোতী’’তি. ‘‘ধম্মিকস্স পটিস্সৰস্স অসচ্চাপনে’’তি ৰুত্তত্তা অধম্মিকপটিস্সৰস্স ৰিসংৰাদে দুক্কটং ন হোতি. ‘‘তুম্হে ৰিব্ভমথা’’তি হি ৰুত্তে সুদ্ধচিত্তো ‘‘সাধূ’’তি পটিস্সুণিত্ৰা সচে ন ৰিব্ভমতি, অনাপত্তি. এৰং সব্বত্থ. পঞ্চদসসু ধম্মেসূতি ‘‘কালেন ৰক্খামি, নো অকালেনা’’তিআদিনা ৰুত্তপঞ্চদসধম্মেসু. আপত্তিং আপজ্জিতুং ভব্বতায ভব্বাপত্তিকা.

এককৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

দুকৰারৰণ্ণনা

৩২২. দুকেসু নিদহনেতি আতপে অতিচিরং ঠপেত্ৰা নিদহনে. ৰত্থুসভাগং দেসেন্তো দেসেন্তো আপজ্জতি, আপন্নং আপত্তিং ন দেসেস্সামীতি ধুরং নিক্খিপন্তো ন দেসেন্তো আপজ্জতি. রোমজনপদে জাতং রোমকং. পক্কালকন্তি যৰক্খারং. অনুঞ্ঞাতলোণত্তা লোণানিপি দুকেসু ৰুত্তানি.

দুকৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

তিকৰারৰণ্ণনা

৩২৩. তিকেসু ৰচীসম্পযুত্তং কাযকিরিযং কত্ৰাতি কাযেন নিপচ্চকারং কত্ৰা. মুখালম্বরকরণাদিভেদোতি মুখভেরিৰাদনাদিপ্পভেদো. যস্স সিক্খাপদস্স ৰীতিক্কমে কাযসমুট্ঠানা আপত্তিযো, তং কাযদ্ৰারে পঞ্ঞত্তসিক্খাপদং. উপঘাতেতীতি ৰিনাসেতি. ন আদাতব্বন্তি ‘‘ইমস্মা ৰিহারা পরম্পি মা নিক্খম, ৰিনযধরানং ৰা সন্তিকং আগচ্ছ ৰিনিচ্ছযং দাতু’’ন্তি ৰুত্তে তস্স ৰচনং ন গহেতব্বন্তি অত্থো.

অকুসলানি চেৰ মূলানি চাতি অকোসল্লসম্ভূতট্ঠেন একন্তাকুসলভাৰতো অকুসলানি, অত্তনা সম্পযুত্তধম্মানং সুপ্পতিট্ঠিতভাৰসাধনতো মূলানি, ন অকুসলভাৰসাধনতো. ন হি মূলতো অকুসলানং অকুসলভাৰো, কুসলাদীনং ৰা কুসলাদিভাৰো. তথা চ সতি মোমূহচিত্তদ্ৰযমোহস্স অকুসলভাৰো ন সিযা.

দুট্ঠু চরিতানীতি পচ্চযতো সম্পযুত্তধম্মতো পৰত্তিআকারতো চ ন সুট্ঠু অসম্মাপৰত্তিতানি. ৰিরূপানীতি বীভচ্ছানি সম্পতি আযতিঞ্চ অনিট্ঠরূপত্তা. সুট্ঠু চরিতানীতিআদীসু ৰুত্তৰিপরিযাযেন অত্থো ৰেদিতব্বো. দ্ৰেপি চেতে তিকা পণ্ণত্তিযা ৰা কম্মপথেহি ৰা কথেতব্বা. পণ্ণত্তিযা তাৰ কাযদ্ৰারে পঞ্ঞত্তসিক্খাপদস্স ৰীতিক্কমো কাযদুচ্চরিতং, অৰীতিক্কমো কাযসুচরিতং. ৰচীদ্ৰারে পঞ্ঞত্তসিক্খাপদস্স ৰীতিক্কমো ৰচীদুচ্চরিতং, অৰীতিক্কমো ৰচীসুচরিতং. উভযত্থ পঞ্ঞত্তসিক্খাপদস্স ৰীতিক্কমো মনোদুচ্চরিতং মনোদ্ৰারে পঞ্ঞত্তসিক্খাপদস্স অভাৰতো. তযিদং দ্ৰারদ্ৰযে অকিরিযসমুট্ঠানায আপত্তিযা ৰসেন ৰেদিতব্বং. যথাৰুত্তায আপত্তিযা অৰীতিক্কমোৰ মনোসুচরিতং. অযং পণ্ণত্তিকথা.

পাণাতিপাতাদযো পন তিস্সো চেতনা কাযদ্ৰারে ৰচীদ্ৰারেপি উপ্পন্না কাযদুচ্চরিতং দ্ৰারন্তরে উপ্পন্নস্সপি কম্মস্স সনামাপরিচ্চাগতো যেভুয্যৰুত্তিযা তব্বহুলৰুত্তিযা চ. তেনাহু অট্ঠকথাচরিযা –

‘‘দ্ৰারে চরন্তি কম্মানি, ন দ্ৰারা দ্ৰারচারিনো;

তস্মা দ্ৰারেহি কম্মানি, অঞ্ঞমঞ্ঞং ৰৰত্থিতা’’তি. (ধ. স. অট্ঠ. কামাৰচরকুসল দ্ৰারকথা, কাযকম্মদ্ৰার);

তথা চতস্সো মুসাৰাদাদিচেতনা কাযদ্ৰারেপি ৰচীদ্ৰারেপি উপ্পন্না ৰচীদুচ্চরিতং, অভিজ্ঝা ব্যাপাদো মিচ্ছাদিট্ঠীতি তযো মনোকম্মভূতায চেতনায সম্পযুত্তধম্মা মনোদুচ্চরিতং, কাযৰচীকম্মভূতায পন চেতনায সম্পযুত্তা অভিজ্ঝাদযো তংতংপক্খিকা ৰা হোন্তি অব্বোহারিকা ৰা. পাণাতিপাতাদীহি ৰিরমন্তস্স উপ্পন্না তিস্সো চেতনাপি ৰিরতিযোপি কাযসুচরিতং কাযিকস্স ৰীতিক্কমস্স অকরণৰসেন পৰত্তনতো. কাযেন পন সিক্খাপদানং সমাদিযমানে সীলস্স কাযসুচরিতভাৰে ৰত্তব্বমেৰ নত্থি. মুসাৰাদাদীহি ৰিরমন্তস্স চতস্সো চেতনাপি ৰিরতিযোপি ৰচীসুচরিতং ৰাচসিকস্স ৰীতিক্কমস্স অকরণৰসেন পৰত্তনতো. অনভিজ্ঝা অব্যাপাদো সম্মাদিট্ঠীতি তযো চেতনাসম্পযুত্তধম্মা মনোসুচরিতন্তি অযং কম্মপথকথা.

তিকৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

চতুক্কৰারৰণ্ণনা

৩২৪. চতুক্কেসু অনরিযৰোহারাতি অনরিযানং লামকানং ৰোহারা সংৰোহারা অভিলাপৰাচা. অরিযৰোহারাতি অরিযানং সপ্পুরিসানং ৰোহারা. দিট্ঠৰাদিতাতি ‘‘দিট্ঠং মযা’’তি এৰংৰাদিতা. এত্থ চ তংতংসমুট্ঠাপকচেতনাৰসেন অত্থো ৰেদিতব্বো.

পঠমকপ্পিকেসু পঠমং পুরিসলিঙ্গমেৰ উপ্পজ্জতীতি আহ ‘‘পঠমং উপ্পন্নৰসেনা’’তি. পুরিমং পুরিসলিঙ্গং পজহতীতি যথাৰুত্তেনত্থেন পুব্বঙ্গমভাৰতো পুরিমসঙ্খাতং পুরিসলিঙ্গং জহতি. সতং তিংসঞ্চ সিক্খাপদানীতি তিংসাধিকানি সতং সিক্খাপদানি.

ভিক্খুস্স চ ভিক্খুনিযা চ চতূসু পারাজিকেসূতি সাধারণেসুযেৰ চতূসু পারাজিকেসু. পঠমো পঞ্হোতি ‘‘অত্থি ৰত্থুনানত্ততা, নো আপত্তিনানত্ততা’’তি অযং পঞ্হো. ‘‘অত্থি আপত্তিসভাগতা, নো ৰত্থুসভাগতা’’তি অযং ইধ দুতিযো নাম.

অনাপত্তিৰস্সচ্ছেদস্সাতি নত্থি এতস্মিং ৰস্সচ্ছেদে আপত্তীতি অনাপত্তিৰস্সচ্ছেদো, তস্স, অনাপত্তিকস্স ৰস্সচ্ছেদস্সাতি অত্থো. মন্তাভাসাতি মতিযা উপপরিক্খিত্ৰা ভাসনতো অসম্ফপ্পলাপৰাচা ইধ ‘‘মন্তাভাসা’’তি ৰুত্তা.

নৰমভিক্খুনিতো পট্ঠায উপজ্ঝাযাপি অভিৰাদনারহা নো পচ্চুট্ঠানারহাতি যস্মা ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, ভত্তগ্গে অট্ঠন্নং ভিক্খুনীনং যথাৰুড্ঢং অৰসেসানং যথাগতিক’’ন্তি ৰদন্তেন ভগৰতা ভত্তগ্গে আদিতো পট্ঠায অট্ঠন্নংযেৰ ভিক্খুনীনং যথাৰুড্ঢং অনুঞ্ঞাতং, অৰসেসানং আগতপটিপাটিযা, তস্মা নৰমভিক্খুনিতো পট্ঠায সচে উপজ্ঝাযাপি ভিক্খুনী পচ্ছা আগচ্ছতি, ন পচ্চুট্ঠানারহা, যথানিসিন্নাহিযেৰ সীসং উক্খিপিত্ৰা অভিৰাদেতব্বত্তা অভিৰাদনারহা. আদিতো নিসিন্নাসু পন অট্ঠসু যা অব্ভন্তরিমা অঞ্ঞা ৰুড্ঢতরা আগচ্ছতি, সা অত্তনো নৰকতরং ৰুট্ঠাপেত্ৰা নিসীদিতুং লভতি. তস্মা সা তাহি অট্ঠহি ভিক্খুনীহি পচ্চুট্ঠানারহা. যা পন অট্ঠহিপি নৰকতরা, সা সচেপি সট্ঠিৰস্সা হোতি, আগতপটিপাটিযাৰ নিসীদিতুং লভতি.

ইধ ন কপ্পন্তীতি ৰদন্তোতি পচ্চন্তিমজনপদেসু ঠত্ৰা ‘‘ইধ ন কপ্পন্তী’’তি ৰদন্তো ৰিনযাতিসারদুক্কটং আপজ্জতি. কপ্পিযঞ্হি ‘‘ন কপ্পতী’’তি ৰদন্তো পঞ্ঞত্তং সমুচ্ছিন্দতি নাম. ইধ কপ্পন্তীতিআদীসুপি এসেৰ নযো.

চতুক্কৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পঞ্চকৰারৰণ্ণনা

৩২৫. পঞ্চকেসু ‘‘নিমন্তিতো সভত্তো সমানো সন্তং ভিক্খুং অনাপুচ্ছা’’তি (পাচি. ২৯৪-২৯৭) ৰচনতো অকপ্পিযনিমন্তনং সাদিযন্তস্সেৰ অনামন্তচারো ন ৰট্টতীতি ‘‘পিণ্ডপাতিকস্স কপ্পন্তী’’তি ৰুত্তং. গণভোজনাদীসুপি এসেৰ নযো. অধিট্ঠহিত্ৰা ভোজনন্তি ‘‘গিলানসমযো’’তিআদিনা আভোগং কত্ৰা ভোজনং. অৰিকপ্পনাতি ‘‘ময্হং ভত্তপচ্চাসং ইত্থন্নামস্স দম্মী’’তি এৰং অৰিকপ্পনা.

অযসতো ৰা গরহতো ৰাতি এত্থ পরম্মুখা অগুণৰচনং অযসো. সম্মুখা গরহা. ৰিযসতীতি ব্যসনং, হিতসুখং খিপতি ৰিদ্ধংসেতীতি অত্থো. ঞাতীনং ব্যসনং ঞাতিব্যসনং, চোররোগভযাদীহি ঞাতিৰিনাসোতি অত্থো. ভোগানং ব্যসনং ভোগব্যসনং, রাজচোরাদিৰসেন ভোগৰিনাসোতি অত্থো. রোগো এৰ ব্যসনং রোগব্যসনং. রোগো হি আরোগ্যং ব্যসতি ৰিনাসেতীতি ব্যসনং. সীলস্স ব্যসনং সীলব্যসনং, দুস্সীল্যস্সেতং নামং. সম্মাদিট্ঠিং ৰিনাসযমানা উপ্পন্না দিট্ঠিযেৰ ব্যসনং দিট্ঠিব্যসনং. ঞাতিসম্পদাতি ঞাতীনং সম্পদা পারিপূরি বহুভাৰো. ভোগসম্পদাযপি এসেৰ নযো. আরোগ্যস্স সম্পদা আরোগ্যসম্পদা. পারিপূরি দীঘরত্তং অরোগতা. সীলদিট্ঠিসম্পদাসুপি এসেৰ নযো.

ৰত্তং পরিচ্ছিন্দীতি তস্মিং দিৰসে কাতব্বৰত্তং নিট্ঠাপেসি. অট্ঠ কপ্পে অনুস্সরীতিআদিনা তস্মিং খণে ঝানং নিব্বত্তেত্ৰা পুব্বেনিৰাসঞাণং নিব্বত্তেসীতি দীপেতি. ঞত্তিযা কম্মপ্পত্তো হুত্ৰাতি ঞত্তিযা ঠপিতায অনুস্সাৰনকম্মপ্পত্তো হুত্ৰাতি অত্থো.

মন্দত্তা মোমূহত্তাতি নেৰ সমাদানং জানাতি, ন আনিসংসং, অত্তনো পন মন্দত্তা মোমূহত্তা অঞ্ঞাণেনেৰ আরঞ্ঞিকো হোতি. পাপিচ্ছো ইচ্ছাপকতোতি ‘‘অরঞ্ঞে মে ৰিহরন্তস্স ‘অযং আরঞ্ঞিকো’তি চতুপ্পচ্চযসক্কারং করিস্সন্তি, ‘অযং ভিক্খু লজ্জী পৰিৰিত্তো’তিআদীহি চ গুণেহি সম্ভাৰেস্সন্তী’’তি এৰং পাপিকায ইচ্ছায ঠত্ৰা তায এৰ ইচ্ছায অভিভূতো হুত্ৰা আরঞ্ঞিকো হোতীতি অত্থো. তেনাহ ‘‘অরঞ্ঞৰাসেন পচ্চযলাভং পত্থযমানো’’তি. উম্মাদৰসেন অরঞ্ঞং পৰিসিত্ৰা ৰিহরন্তো উম্মাদা চিত্তক্খেপা আরঞ্ঞিকো নাম হোতি. ৰণ্ণিতন্তি ইদং আরঞ্ঞিকঙ্গং নাম বুদ্ধেহি বুদ্ধসাৰকেহি চ ৰণ্ণিতং পসত্থন্তি আরঞ্ঞিকো হোতি.

পঞ্চকৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ছক্কৰারৰণ্ণনা

৩২৬. ছক্কেসু ছব্বস্সপরমতা ধারেতব্বন্তি পদভাজনং দস্সিতং. সেসং উত্তানমেৰ.

ছক্কৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সত্তকৰারৰণ্ণনা

৩২৭. সত্তকেসু ছক্কে ৰুত্তানিযেৰ সত্তকৰসেন যোজেতব্বানীতি ছক্কে ৰুত্তচুদ্দসপরমানি দ্ৰিধা কত্ৰা দ্ৰিন্নং সত্তকানং ৰসেন যোজেতব্বানি.

আপত্তিং জানাতীতি আপত্তিংযেৰ ‘‘আপত্তী’’তি জানাতি. সেসপদেসুপি এসেৰ নযো. আভিচেতসিকানন্তি এত্থ (ম. নি. অট্ঠ. ১.৬৬) অভিচেতোতি পাকতিককামাৰচরচিত্তেহি সুন্দরতায পটিপক্খতো ৰিসুদ্ধত্তা চ অভিক্কন্তং ৰিসুদ্ধচিত্তং ৰুচ্চতি, উপচারজ্ঝানচিত্তস্সেতং অধিৰচনং. অভিচেতসি জাতানি আভিচেতসিকানি, অভিচেতোসন্নিস্সিতানীতি ৰা আভিচেতসিকানি. দিট্ঠধম্মসুখৰিহারানন্তি দিট্ঠধম্মে সুখৰিহারানং. দিট্ঠধম্মোতি পচ্চক্খো অত্তভাৰো ৰুচ্চতি, তত্থ সুখৰিহারভূতানন্তি অত্থো. রূপাৰচরজ্ঝানানমেতং অধিৰচনং. তানি হি অপ্পেত্ৰা নিসিন্না ঝাযিনো ইমস্মিঞ্ঞেৰ অত্তভাৰে অসংকিলিট্ঠং নেক্খম্মসুখং ৰিন্দন্তি, তস্মা ‘‘দিট্ঠধম্মসুখৰিহারানী’’তি ৰুচ্চন্তি. নিকামলাভীতি নিকামেন লাভী, অত্তনো ইচ্ছাৰসেন লাভী, ইচ্ছিতিচ্ছিতক্খণে সমাপজ্জিতুং সমত্থোতি ৰুত্তং হোতি. অকিচ্ছলাভীতি সুখেনেৰ পচ্চনীকধম্মে ৰিক্খম্ভেত্ৰা সমাপজ্জিতুং সমত্থোতি ৰুত্তং হোতি. অকসিরলাভীতি অকসিরানং লাভী ৰিপুলানং, যথাপরিচ্ছেদেনেৰ ৰুট্ঠাতুং সমত্থোতি ৰুত্তং হোতি. একচ্চো হি লাভীযেৰ হোতি, ন পন সক্কোতি ইচ্ছিতিচ্ছিতক্খণে সমাপজ্জিতুং. একচ্চো সক্কোতি তথা সমাপজ্জিতুং, পারিপন্থিকে পন কিচ্ছেন ৰিক্খম্ভেতি. একচ্চো তথা চ সমাপজ্জতি, পারিপন্থিকে চ অকিচ্ছেনেৰ ৰিক্খম্ভেতি, ন সক্কোতি কালমাননাল়িকযন্তং ৰিয যথাপরিচ্ছেদেযেৰ ৰুট্ঠাতুং.

আসৰানং খযাতি অরহত্তমগ্গেন সব্বকিলেসানং খযা. অনাসৰন্তি আসৰৰিরহিতং. চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিন্তি এত্থ চেতো-ৰচনেন অরহত্তফলসম্পযুত্তো সমাধি, পঞ্ঞা-ৰচনেন তংসম্পযুত্তা চ পঞ্ঞা ৰুত্তা. তত্থ চ সমাধি রাগতো ৰিমুত্তত্তা চেতোৰিমুত্তি, পঞ্ঞা অৰিজ্জায ৰিমুত্তত্তা পঞ্ঞাৰিমুত্তীতি ৰেদিতব্বা. ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা ‘‘যো হিস্স, ভিক্খৰে, সমাধি, তদস্স সমাধিন্দ্রিযং (সং. নি. ৫.৫২০). যা হিস্স, ভিক্খৰে, পঞ্ঞা, তদস্স পঞ্ঞিন্দ্রিযং (সং. নি. ৫.৫১৬). ইতি খো, ভিক্খৰে, রাগৰিরাগা চেতোৰিমুত্তি অৰিজ্জাৰিরাগা পঞ্ঞাৰিমুত্তী’’তি (অ. নি. ২.৩২). অপিচেত্থ সমথফলং চেতোৰিমুত্তি, ৰিপস্সনাফলং পঞ্ঞাৰিমুত্তীতি ৰেদিতব্বাতি. দিট্ঠেৰ ধম্মেতি ইমস্মিংযেৰ অত্তভাৰে. সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰাতি অত্তনাযেৰ পঞ্ঞায পচ্চক্খং কত্ৰা, অপরপ্পচ্চযেন ঞত্ৰাতি অত্থো. সুতমযঞাণাদিনা ৰিয পরপ্পচ্চযতং নযগ্গাহঞ্চ মুঞ্চিত্ৰা পরতোঘোসানুগতভাৰনাধিগমভূতায অত্তনোযেৰ পঞ্ঞায পচ্চক্খং কত্ৰা, ন সযম্ভূঞাণভূতাযাতি অধিপ্পাযো. উপসম্পজ্জ ৰিহরতীতি পাপুণিত্ৰা সম্পাদেত্ৰা ৰিহরতি.

সত্তকৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

অট্ঠকৰারৰণ্ণনা

৩২৮. অট্ঠকেসু অট্ঠানিসংসে সম্পস্সমানেনাতি –

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু আপত্তিং আপন্নো হোতি, সো তস্সা আপত্তিযা অনাপত্তিদিট্ঠি হোতি, অঞ্ঞে ভিক্খূ তস্সা আপত্তিযা আপত্তিদিট্ঠিনো হোন্তি, তে চে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ তং ভিক্খুং এৰং জানন্তি ‘অযং খো আযস্মা বহুস্সুতো আগতাগমো ধম্মধরো ৰিনযধরো মাতিকাধরো পণ্ডিতো ব্যত্তো মেধাৰী লজ্জী কুক্কুচ্চকো সিক্খাকামো, সচে মযং ইমং ভিক্খুং আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিপিস্সাম, ন মযং ইমিনা ভিক্খুনা সদ্ধিং উপোসথং করিস্সাম, ৰিনা ইমিনা ভিক্খুনা উপোসথং করিস্সাম, ভৰিস্সতি সঙ্ঘস্স ততোনিদানং ভণ্ডনং কলহো ৰিগ্গহো ৰিৰাদো সঙ্ঘভেদো সঙ্ঘরাজি সঙ্ঘৰৰত্থানং সঙ্ঘনানাকরণ’ন্তি, ভেদগরুকেহি, ভিক্খৰে, ভিক্খূহি ন সো ভিক্খু আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিপিতব্বো’’তি (মহাৰ. ৪৫৩) –

আদিনা ৰুত্তঅট্ঠানিসংসে সম্পস্সমানেন. তেন হি সদ্ধিং উপোসথাদিঅকরণং আদীনৰো ভেদায সংৰত্তনতো, করণং আনিসংসো সামগ্গিযা সংৰত্তনতো. তস্মা এতে অট্ঠানিসংসে সম্পস্সমানেন ন সো ভিক্খু উক্খিপিতব্বোতি অত্থো.

দুতিযঅট্ঠকেপি অট্ঠানিসংসে সম্পস্সমানেনাতি –

‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু আপত্তিং আপন্নো হোতি, সো তস্সা আপত্তিযা অনাপত্তিদিট্ঠি হোতি, অঞ্ঞে ভিক্খূ তস্সা আপত্তিযা আপত্তিদিট্ঠিনো হোন্তি, সো চে, ভিক্খৰে, ভিক্খু তে ভিক্খূ এৰং জানাতি ‘ইমে খো আযস্মন্তো বহুস্সুতা আগতাগমা ধম্মধরা ৰিনযধরা মাতিকাধরা পণ্ডিতা ব্যত্তা মেধাৰিনো লজ্জিনো কুক্কুচ্চকা সিক্খাকামা, নালং মমং ৰা কারণা অঞ্ঞেসং ৰা কারণা ছন্দা দোসা মোহা ভযা অগতিং গন্তুং, সচে মং ইমে ভিক্খূ আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিপিস্সন্তি, ন মযা সদ্ধিং উপোসথং করিস্সন্তি, ৰিনা মযা উপোসথং করিস্সন্তি, ভৰিস্সতি সঙ্ঘস্স ততোনিদানং ভণ্ডনং কলহো ৰিগ্গহো ৰিৰাদো সঙ্ঘভেদো সঙ্ঘরাজি সঙ্ঘৰৰত্থানং সঙ্ঘনানাকরণ’ন্তি, ভেদগরুকেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা পরেসম্পি সদ্ধায সা আপত্তি দেসেতব্বা’’তি (মহাৰ. ৪৫৩) –

আদিনা ৰুত্তঅট্ঠানিসংসে সম্পস্সমানেনাতি অত্থো.

পাল়িযং আগতেহি সত্তহীতি ‘‘পুব্বেৰস্স হোতি ‘মুসা ভণিস্স’ন্তি, ভণন্তস্স হোতি ‘মুসা ভণামী’তি, ভণিতস্স হোতি ‘মুসা মযা ভণিত’ন্তি ৰিনিধায দিট্ঠিং, ৰিনিধায খন্তিং, ৰিনিধায রুচিং, ৰিনিধায ভাৰ’’ন্তি (পারা. ২২০) এৰমাগতেহি সত্তহি.

অব্রহ্মচরিযাতি অসেট্ঠচরিযতো. রত্তিং ন ভুঞ্জেয্য ৰিকালভোজনন্তি উপোসথং উপৰুত্থো রত্তিভোজনঞ্চ দিৰাৰিকালভোজনঞ্চ ন ভুঞ্জেয্য. মঞ্চে ছমাযংৰ সযেথ সন্থতেতি কপ্পিযমঞ্চে ৰা সুধাদিপরিকম্মকতায ভূমিযং ৰা তিণপণ্ণপলালাদীনি সন্থরিত্ৰা কতে সন্থতে ৰা সযেথাতি অত্থো. এতঞ্হি অট্ঠঙ্গীকমাহুপোসথন্তি এতং পাণাতিপাতাদীনি অসমাচরন্তেন উপৰুত্থউপোসথং অট্ঠহি অঙ্গেহি সমন্নাগতত্তা ‘‘অট্ঠঙ্গিক’’ন্তি ৰদন্তি.

‘‘অকপ্পিযকতং হোতি অপ্পটিগ্গহিতক’’ন্তিআদযো অট্ঠ অনতিরিত্তা নাম. সপ্পিআদি অট্ঠমে অরুণুগ্গমনে নিস্সগ্গিযং হোতি. অট্ঠকৰসেন যোজেত্ৰা ৰেদিতব্বানীতি পুরিমানি অট্ঠ একং অট্ঠকং, ততো একং অপনেত্ৰা সেসেসুপি একেকং পক্খিপিত্ৰাতি এৰমাদিনা নযেন অঞ্ঞানিপি অট্ঠকানি কাতব্বানীতি অত্থো.

অট্ঠকৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নৰকৰারৰণ্ণনা

৩২৯. নৰকেসু আঘাতৰত্থূনীতি (দী. নি. অট্ঠ. ৩.৩৪০; অ. নি. অট্ঠ. ৩.৯.২৯) আঘাতকারণানি. আঘাতপটিৰিনযানীতি আঘাতস্স পটিৰিনযকারণানি. তং কুতেত্থ লব্ভাতি ‘‘তং অনত্থচরণং মা অহোসী’’তি এতস্মিং পুগ্গলে কুতো লব্ভা কেন কারণেন সক্কা লদ্ধুং. ‘‘পরো নাম পরস্স অত্তনো চিত্তরুচিযা অনত্থং করোতী’’তি এৰং চিন্তেত্ৰা আঘাতং পটিৰিনোদেতি. অথ ৰা সচাহং পটিক্কোপং করেয্যং, তং কোপকরণং এত্থ পুগ্গলে কুতো লব্ভা, কেন কারণেন লদ্ধব্বং নিরত্থকভাৰতোতি অত্থো. কম্মস্সকা হি সত্তা, তে কস্স রুচিযা দুক্খিতা সুখিতা ৰা ভৰন্তি, তস্মা কেৰলং তস্মিং ময্হং কুজ্ঝনমত্তমেৰাতি অধিপ্পাযো. অথ ৰা তং কোপকরণং এত্থ পুগ্গলে কুতো লব্ভা পরমত্থতো কুজ্ঝিতব্বস্স কুজ্ঝনকস্স চ অভাৰতো. সঙ্খারমত্তঞ্হেতং যদিদং খন্ধপঞ্চকং যং ‘‘সত্তো’’তি ৰুচ্চতি, তে চ সঙ্খারা ইত্তরকালা খণিকা, কস্স কো কুজ্ঝতীতি অত্থো. ‘‘কুতো লাভা’’তিপি পাঠো, সচাহং এত্থ কোপং করেয্যং, তস্মিং মে কোপকরণে কুতো লাভা, লাভা নাম কে সিযুং অঞ্ঞত্র অনত্থুপ্পত্তিতোতি অত্থো. ইমস্মিঞ্চ অত্থে তন্তি নিপাতমত্তমেৰ হোতি.

তণ্হং পটিচ্চাতি (দী. নি. অট্ঠ. ২.১০৩; অ. নি. অট্ঠ. ৩.৯.২৩) দ্ৰে তণ্হা এসনতণ্হা এসিততণ্হা চ. যায তণ্হায অজপথসঙ্কুপথাদীনি পটিপজ্জিত্ৰা ভোগে এসতি গৰেসতি, অযং এসনতণ্হা নাম. যা তেসু এসিতেসু গৰেসিতেসু পটিলদ্ধেসু তণ্হা, অযং এসিততণ্হা নাম. ইধ এসিততণ্হা দট্ঠব্বা. পরিযেসনাতি রূপাদিআরম্মণপরিযেসনা. সা হি এসনতণ্হায সতি হোতি. লাভোতি রূপাদিআরম্মণপ্পটিলাভো. সো হি পরিযেসনায সতি হোতি. ৰিনিচ্ছযো পন ঞাণতণ্হাদিট্ঠিৰিতক্কৰসেন চতুব্বিধো. তত্থ ‘‘সুখৰিনিচ্ছযং জঞ্ঞা, সুখৰিনিচ্ছযং ঞত্ৰা অজ্ঝত্তং সুখমনুযুঞ্জেয্যা’’তি (ম. নি. ৩.৩২৩) অযং ঞাণৰিনিচ্ছযো. ‘‘ৰিনিচ্ছযোতি দ্ৰে ৰিনিচ্ছযা তণ্হাৰিনিচ্ছযো চ দিট্ঠিৰিনিচ্ছযো চা’’তি (মহানি. ১০২) এৰং আগতানি অট্ঠসততণ্হাৰিচরিতানি তণ্হাৰিনিচ্ছযো. দ্ৰাসট্ঠি দিট্ঠিযো দিট্ঠিৰিনিচ্ছযো. ‘‘ছন্দো খো, দেৰানমিন্দ, ৰিতক্কনিদানো’’তি (দী. নি. ২.৩৫৮) ইমস্মিং পন সুত্তে ইধ ৰিনিচ্ছযোতি ৰুত্তো ৰিতক্কোযেৰ আগতো. লাভং লভিত্ৰা হি ইট্ঠানিট্ঠং সুন্দরাসুন্দরঞ্চ ৰিতক্কেন ৰিনিচ্ছিনাতি ‘‘এত্তকং মে রূপারম্মণত্থায ভৰিস্সতি, এত্তকং সদ্দারম্মণত্থায, এত্তকং ময্হং ভৰিস্সতি, এত্তকং পরস্স, এত্তকং পরিভুঞ্জিস্সামি, এত্তকং নিদহিস্সামী’’তি. তেন ৰুত্তং ‘‘লাভং পটিচ্চ ৰিনিচ্ছযো’’তি.

ছন্দরাগোতি এৰং অকুসলৰিতক্কেন ৰিতক্কিতে ৰত্থুস্মিং দুব্বলরাগো চ বলৰরাগো চ উপ্পজ্জতি. অজ্ঝোসানন্তি ‘‘অহং, মম’’ন্তি বলৰসন্নিট্ঠানং. পরিগ্গহোতি তণ্হাদিট্ঠিৰসেন পরিগ্গহকরণং. মচ্ছরিযন্তি পরেহি সাধারণভাৰস্স অসহনতা. তেনেৰস্স পোরাণা এৰং ৰচনত্থং ৰদন্তি ‘‘ইদং অচ্ছরিযং ময্হেৰ হোতু, মা অঞ্ঞস্স অচ্ছরিযং হোতূতি পৰত্তত্তা মচ্ছরিযন্তি ৰুচ্চতী’’তি. আরক্খোতি দ্ৰারপিদহনমঞ্জূসাগোপনাদিৰসেন সুট্ঠু রক্খণং. অধি করোতীতি অধিকরণং, কারণস্সেতং নামং. আরক্খাধিকরণন্তি ভাৰনপুংসকং, আরক্খহেতূতি অত্থো. দণ্ডাদানাদীসু পরনিসেধনত্থং দণ্ডস্স আদানং দণ্ডাদানং. একতোধারাদিনো সত্থস্স আদানং সত্থাদানং. কলহোতি কাযকলহোপি ৰাচাকলহোপি. পুরিমো পুরিমো ৰিরোধো ৰিগ্গহো, পচ্ছিমো পচ্ছিমো ৰিৰাদো. তুৰং তুৰন্তি অগারৰৰসেন ‘‘তুৰং তুৰ’’ন্তি ৰচনং.

অধিট্ঠিতকালতো পট্ঠায ন ৰিকপ্পেতব্বানীতি ৰিকপ্পেন্তেন অধিট্ঠানতো পুব্বে ৰা

ৰিকপ্পেতব্বং, ৰিজহিতাধিট্ঠানং ৰা পচ্ছাৰিকপ্পেতব্বং. অৰিজহিতাধিট্ঠানং পন ন ৰিকপ্পেতব্বন্তি অধিপ্পাযো. দুক্কটৰসেন ৰুত্তানীতি ‘‘ৰগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং ৰগ্গসঞ্ঞী ওৰদতী’’তিআদিনা (পাচি. ১৫০) নযেন অধম্মকম্মে দ্ৰে নৰকানি দুক্কটৰসেন ৰুত্তানি.

নৰকৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

দসকৰারৰণ্ণনা

৩৩০. দসকেসু নত্থি দিন্নন্তিআদিৰসেন ৰেদিতব্বাতি ‘‘নত্থি দিন্নং, নত্থি যিট্ঠং, নত্থি হুতং, নত্থি সুকতদুক্কটানং কম্মানং ফলং ৰিপাকো, নত্থি অযং লোকো, নত্থি পরো লোকো, নত্থি মাতা, নত্থি পিতা, নত্থি সত্তা ওপপাতিকা, নত্থি লোকে সমণব্রাহ্মণা সম্মগ্গতা সম্মাপটিপন্না, যে ইমঞ্চ লোকং পরঞ্চ লোকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা পৰেদেন্তী’’তি (ম. নি. ২.৯৪, ২২৫; ৩.৯১, ১১৬; সং. নি. ৩.২১০) এৰমাগতং সন্ধায ৰুত্তং. সস্সতো লোকোতিআদিৰসেনাতি ‘‘সস্সতো লোকোতি ৰা, অসস্সতো লোকোতি ৰা, অন্তৰা লোকোতি ৰা, অনন্তৰা লোকোতি ৰা, তং জীৰং তং সরীরন্তি ৰা, অঞ্ঞং জীৰং অঞ্ঞং সরীরন্তি ৰা, হোতি তথাগতো পরং মরণাতি ৰা, ন হোতি তথাগতো পরং মরণাতি ৰা, হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণাতি ৰা, নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণাতি ৰা’’তি (ম. নি. ১.২৬৯) এৰমাগতং সঙ্গণ্হাতি.

মিচ্ছাদিট্ঠিআদযো মিচ্ছাৰিমুত্তিপরিযোসানাতি ‘‘মিচ্ছাদিট্ঠি মিচ্ছাসঙ্কপ্পো মিচ্ছাৰাচা মিচ্ছাকম্মন্তো মিচ্ছাআজীৰো মিচ্ছাৰাযামো মিচ্ছাসতি মিচ্ছাসমাধি মিচ্ছাঞাণং মিচ্ছাৰিমুত্তী’’তি (ৰিভ. ৯৭০) এৰমাগতং সন্ধায ৰদতি. তত্থ মিচ্ছাঞাণন্তি পাপকিরিযাসু উপাযচিন্তাৰসেন পাপকং কত্ৰা ‘‘সুকতং মযা’’তি পচ্চৰেক্খণাকারেন চ উপ্পন্নো মোহো. মিচ্ছাৰিমুত্তীতি অৰিমুত্তস্সেৰ সতো ৰিমুত্তিসঞ্ঞিতা. সমথক্খন্ধকে নিদ্দিট্ঠাতি ‘‘ওরমত্তকং অধিকরণং হোতি, ন চ গতিগতং, ন চ সরিতসারিত’’ন্তিআদিনা (চূল়ৰ. ২০৪) নিদ্দিট্ঠা. সমথক্খন্ধকে ৰুত্তেহি সমন্নাগতো হোতীতি সম্বন্ধো. মাতুরক্খিতাদযো দস ইত্থিযো. ধনক্কীতাদযো দস ভরিযাযো.

দসকৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

একাদসকৰারৰণ্ণনা

৩৩১. একাদসকেসু ন ৰোদাযন্তীতি ন পকাসন্তি. সুযুত্তযানসদিসায কতাযাতি ইচ্ছিতিচ্ছিতকালে সুখেন পৰত্তেতব্বত্তা যুত্তযানং ৰিয কতায. যথা পতিট্ঠা হোতীতি সম্পত্তীনং যথা পতিট্ঠা হোতি. অনু অনু পৰত্তিতাযাতি ভাৰনাবহুলীকারেহি অনু অনু পৰত্তিতায.

সুখং সুপতীতিআদীসু (অ. নি. অট্ঠ. ৩.১১.১৫; ৰিসুদ্ধি ১.২৫৮) যথা সেসজনা সম্পরিৰত্তমানা কাকচ্ছমানা দুক্খং সুপন্তি, এৰং অসুপিত্ৰা সুখং সুপতি, নিদ্দং ওক্কন্তোপি সমাপত্তিং সমাপন্নো ৰিয হোতি. সুখং পটিবুজ্ঝতীতি যথা অঞ্ঞে নিত্থুনন্তা ৰিজম্ভন্তা সম্পরিৰত্তন্তা দুক্খং পটিবুজ্ঝন্তি, এৰং অপ্পটিবুজ্ঝিত্ৰা ৰিকসমানমিৰ পদুমং সুখং নিব্বিকারং পটিবুজ্ঝতি. অনুভূতপুব্বৰসেন দেৰতূপসংহারৰসেন চস্স ভদ্দকমেৰ সুপিনং হোতি, ন পাপকন্তি আহ ‘‘পাপকমেৰ ন পস্সতী’’তিআদি. ধাতুক্খোভহেতুকম্পি চস্স বহুলং ভদ্দকমেৰ সিযা যেভুয্যেন চিত্তজরূপানুগুণতায উতুআহারজরূপানং. তত্থ পাপকমেৰ ন পস্সতীতি যথা অঞ্ঞে অত্তানং চোরেহি সম্পরিৰারিতং ৰিয, ৰাল়েহি উপদ্দুতং ৰিয, পপাতে পতন্তং ৰিয চ পস্সন্তি, এৰং পাপকমেৰ সুপিনং ন পস্সতি. ভদ্রকং পন ৰুড্ঢিকারণভূতং পস্সতীতি চেতিযং ৰন্দন্তো ৰিয, পূজং করোন্তো ৰিয, ধম্মং সুণন্তো ৰিয চ হোতি.

মনুস্সানং পিযো হোতীতি উরে আমুক্কমুত্তাহারো ৰিয, সীসে পিল়ন্ধমালা ৰিয চ মনুস্সানং পিযো হোতি মনাপো. অমনুস্সানং পিযো হোতীতি যথেৰ চ মনুস্সানং পিযো, এৰং অমনুস্সানম্পি পিযো হোতি ৰিসাখত্থেরো ৰিয. নাস্স অগ্গি ৰা ৰিসং ৰা সত্থং ৰা কমতীতি মেত্তাৰিহারিস্স কাযে উত্তরায উপাসিকায ৰিয অগ্গি ৰা, সংযুত্তভাণকচূল়সীৰত্থেরস্সেৰ ৰিসং ৰা, সংকিচ্চসামণেরস্সেৰ সত্থং ৰা ন কমতি ন পৰিসতি, নাস্স কাযং ৰিকোপেতীতি ৰুত্তং হোতি. ধেনুৰত্থুম্পি চেত্থ কথযন্তি, একা কির ধেনু ৰচ্ছকস্স খীরধারং মুঞ্চমানা অট্ঠাসি. একো লুদ্দকো ‘‘তং ৰিজ্ঝিস্সামী’’তি হত্থেন সম্পরিৰত্তেত্ৰা দীঘদণ্ডকং সত্তিং মুঞ্চি. সা তস্সা সরীরং আহচ্চ তালপণ্ণং ৰিয ৰিৰট্টমানা গতা, নেৰ উপচারবলেন ন অপ্পনাবলেন, কেৰলং পন ৰচ্ছকে বলৰহিতচিত্ততায. এৰং মহানুভাৰা মেত্তা. খিপ্পং সমাধিযতীতি কেনচি পরিপন্থেন পরিহীনজ্ঝানস্স ব্যাপাদস্স দূরসমনুস্সরিতভাৰতো খিপ্পমেৰ সমাধিযতি. মুখৰণ্ণো ৰিপ্পসীদতীতি বন্ধনা পমুত্ততালপক্কং ৰিয চস্স ৰিপ্পসন্নৰণ্ণং মুখং হোতি. অসম্মূল়্হো কালং করোতীতি মেত্তাৰিহারিনো সম্মোহমরণং নাম নত্থি, অসম্মূল়্হোৰ নিদ্দং ওক্কমন্তো ৰিয কালং করোতি.

একাদসকৰারৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

একুত্তরিকনযৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.