পঞ্চৰগ্গো
কম্মৰগ্গৰণ্ণনা
৪৮৩. কম্মৰগ্গে উম্মত্তকস্স ভিক্খুনো উম্মত্তকসম্মুতি উম্মত্তকে যাচিত্ৰা গতে অসম্মুখাপি দাতুং ৰট্টতি, তত্থ নিসিন্নেপি ন কুপ্পতি নিযমাভাৰতো. অসম্মুখা কতে পন দোসাভাৰং দস্সেতুং ‘‘অসম্মুখাকতং সুকতং হোতী’’তি ৰুত্তং. দূতেন উপসম্পদা পন সম্মুখা কাতুং ন সক্কা কম্মৰাচানানত্তসম্ভৰতো. পত্তনিক্কুজ্জনাদযো হত্থপাসতো অপনীতমত্তেপি কাতুং ৰট্টন্তি. সঙ্ঘসম্মুখতাতিআদীসু যাৰতিকা ভিক্খূ কম্মপ্পত্তা, তে আগতা হোন্তি, ছন্দারহানং ছন্দো আহটো হোতি, সম্মুখীভূতা ন পটিক্কোসন্তি, অযং সঙ্ঘসম্মুখতা. যেন ধম্মেন যেন ৰিনযেন যেন সত্থুসাসনেন সঙ্ঘো কম্মং করোতি, অযং ধম্মসম্মুখতা. তত্থ ধম্মোতি ভূতং ৰত্থু. ৰিনযোতি চোদনা চেৰ সারণা চ. সত্থুসাসনং নাম ঞত্তিসম্পদা চেৰ অনুস্সাৰনসম্পদা চ. যস্স সঙ্ঘো কম্মং করোতি, তস্স সম্মুখভাৰো পুগ্গলসম্মুখতা. কত্তিকমাসস্স পৰারণমাসত্তা ‘‘ঠপেত্ৰা কত্তিকমাস’’ন্তি ৰুত্তং. পচ্চুক্কড্ঢিত্ৰা ঠপিতদিৰসো চাতি কাল়পক্খে চাতুদ্দসিং ৰা পন্নরসিং ৰা সন্ধায ৰুত্তং. দ্ৰে চ পুণ্ণমাসিযোতি পঠমপচ্ছিমৰস্সূপগতানং ৰসেন ৰুত্তং.
৪৮৫. ঠানকরণানি সিথিলানি কত্ৰা উচ্চারেতব্বং অক্খরং সিথিলং, তানিযেৰ ধনিতানি অসিথিলানি কত্ৰা উচ্চারেতব্বং অক্খরং ধনিতং. দ্ৰিমত্তকালং দীঘং, একমত্তকালং রস্সং. দসধা ব্যঞ্জনবুদ্ধিযা পভেদোতি এৰং সিথিলাদিৰসেন ব্যঞ্জনবুদ্ধিযা অক্খরুপ্পাদকচিত্তস্স দসপ্পকারেন পভেদো. সব্বানি হি অক্খরানি চিত্তসমুট্ঠানানি যথাধিপ্পেতত্থব্যঞ্জনতো ব্যঞ্জনানি চ. সংযোগো পরো এতস্মাতি সংযোগপরো, ন সংযোগপরো অসংযোগপরো. আযস্মতো বুদ্ধরক্খিতথেরস্স যস্স ন খমতীতি এত্থ ত-কার ন-কারসহিতাকারো অসংযোগপরো. করণানীতি কণ্ঠাদীনি.
৪৮৮. অনুক্খিত্তা পারাজিকং অনাপন্না চ পকতত্তাতি আহ ‘‘পকতত্তা অনুক্খিত্তা’’তিআদি. তত্থ অনিস্সারিতাতি পুরিমপদস্সেৰ ৰেৰচনং. পরিসুদ্ধসীলাতি পারাজিকং অনাপন্না. ন তেসং ছন্দো ৰা পারিসুদ্ধি ৰা এতীতি তীসু দ্ৰীসু ৰা নিসিন্নেসু একস্স ৰা দ্ৰিন্নং ৰা ছন্দপারিসুদ্ধি আহটাপি অনাহটাৰ হোতীতি অধিপ্পাযো.
অপলোকনকম্মকথাৰণ্ণনা
৪৯৫-৪৯৬. কাযসম্ভোগসামগ্গীতি সহসেয্যপটিগ্গহণাদি. সো রতোতি সুভে রতো. সুট্ঠু ওরতোতি ৰা সোরতো. নিৰাতৰুত্তীতি নীচৰুত্তি. পটিসঙ্খাতি পটিসঙ্খায ঞাণেন উপপরিক্খিত্ৰা. যং তং অৰন্দিযকম্মং অনুঞ্ঞাতন্তি সম্বন্ধো. ইমস্স অপলোকনকম্মস্স ঠানং হোতীতি এৰম্পি অপলোকনকম্মং পৰত্ততীতি অত্থো. কম্মমেৰ লক্খণন্তি কম্মলক্খণং. ওসারণনিস্সারণভণ্ডুকম্মাদযো ৰিয কম্মঞ্চ হুত্ৰা অঞ্ঞঞ্চ নামং ন লভতি, কম্মমেৰ হুত্ৰা উপলক্খীযতীতি ‘‘কম্মলক্খণ’’ন্তি ৰুচ্চতি. এতম্পি কম্মলক্খণমেৰাতি ৰুত্তকম্মলক্খণং দস্সেতুং ‘‘অচ্ছিন্নচীৰরজিণ্ণচীৰরনট্ঠচীৰরান’’ন্তিআদি ৰুত্তং. ইণপলিবোধম্পীতি ইণমেৰ পলিবোধো ইণপলিবোধো, তম্পি দাতুং ৰট্টতি. সচে তাদিসং ভিক্খুং ইণাযিকা পলিবুন্ধন্তি, তত্রুপ্পাদতোপি তস্স ইণং সোধেতুং ৰট্টতীতি অধিপ্পাযো.
ছত্তং ৰা ৰেদিকং ৰাতি এত্থ ৰেদিকাতি চেতিযস্স উপরি চতুরস্সচযো ৰুচ্চতি. ছত্তন্তি ততো উদ্ধং ৰলযানি দস্সেত্ৰা কতো অগ্গচযো ৰুচ্চতি. চেতিযস্স উপনিক্খেপতোতি চেতিযে নৰকম্মত্তায উপনিক্খিত্ততো, চেতিযসন্তকতোতি ৰুত্তং হোতি. অঞ্ঞা কতিকা কাতব্বাতি পুরিমকতিকায অসঙ্গহিতত্তা ৰুত্তং. তেহীতি যেসং পুগ্গলিকট্ঠানে তিট্ঠন্তি, তেহি. দসভাগন্তি দসমভাগং. তত্থাতি তস্মিং ৰিহারে. মূলেতি পুব্বে. ‘‘ইতো পট্ঠায ভাজেত্ৰা খাদন্তূ’’তি ৰচনেনেৰ যথাসুখং পরিভোগো পটিক্খিত্তো হোতীতি আহ ‘‘পুরিমকতিকা পটিপ্পস্সম্ভতী’’তি.
অনুৰিচরিত্ৰাতি পচ্ছতো পচ্ছতো গন্ত্ৰা. অপচ্চাসীসন্তেনাতি তেসং সন্তিকা
পচ্চযং অপচ্চাসীসন্তেন. মূলভাগন্তি ৰুত্তমেৰত্থং ৰিভাৰেতি ‘‘দসভাগমত্ত’’ন্তি. অকতাৰাসং ৰা কত্ৰাতি ততো উপ্পন্নআযেন কত্ৰা. জগ্গিতকালে চ ন ৰারেতব্বাতি জগ্গিতানং পুপ্ফফলভরিতকালে ন ৰারেতব্বা. জগ্গনকালেতি জগ্গিতুং আরদ্ধকালে. ঞত্তিকম্মট্ঠানভেদেতি ঞত্তিকম্মস্স ঠানভেদে.
কম্মৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
অপঞ্ঞত্তে পঞ্ঞত্তৰগ্গৰণ্ণনা
৫০০. সত্ত আপত্তিক্খন্ধা পঞ্ঞত্তং নামাতি সম্বন্ধো. ককুসন্ধকোণাগমনকস্সপা এৰ সত্ত আপত্তিক্খন্ধে পঞ্ঞপেসুং, ৰিপস্সীআদযো পন ওৰাদপাতিমোক্খং উদ্দিসিংসু, ন সিক্খাপদং পঞ্ঞপেসুন্তি আহ ‘‘ককুসন্ধঞ্চ…পে… অন্তরা কেনচি অপঞ্ঞত্তে সিক্খাপদে’’তি. সেসমেত্থ সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.
ইতি সমন্তপাসাদিকায ৰিনযট্ঠকথায সারত্থদীপনিযং
পরিৰারট্ঠকথাৰণ্ণনা সমত্তা.
নিগমনকথাৰণ্ণনা
অৰসানগাথাসু পন অযমত্থো. ৰিভত্তদেসনন্তি উভতোৰিভঙ্গখন্ধকপরিৰারেহি ৰিভত্তদেসনং ৰিনযপিটকন্তি যোজেতব্বং. তস্সাতি তস্স ৰিনযস্স.
তত্রিদন্তিআদি পঠমপারাজিকৰণ্ণনাযং ৰুত্তনযমেৰ.
সত্থুমহাবোধিৰিভূসিতোতি সত্থুনা পরিভুত্তমহাবোধিৰিভূসিতো মণ্ডিতো, তস্স মহাৰিহারস্স দক্খিণভাগে উত্তমং যং পধানঘরন্তি সম্বন্ধো. তত্থ পধানঘরন্তি তংনামকং পরিৰেণং. সুচিচারিত্তসীলেন, ভিক্খুসঙ্ঘেন সেৰিতন্তি ইদম্পি পধানঘরৰিসেসনং.
তত্থাতি তস্মিং পধানঘরে. চারুপাকারসঞ্চিতন্তি মনাপেন পাকারেন পরিক্খিত্তং. সীতচ্ছাযতরূপেতন্তি ঘননিচিতপত্তসঞ্ছন্নসাখাপসাখতায সীতচ্ছাযেহি রুক্খেহি উপেতং. ৰিকসিতকমলকুৰলযপুণ্ডরীকসোগন্ধিকাদিপুপ্ফসঞ্ছন্নমধুরসীতলুদকপুণ্ণতায সম্পন্না সলিলাসযা অস্সাতি সম্পন্নসলিলাসযো. উদ্দিসিত্ৰাতি বুদ্ধসিরিং নাম থেরং নিস্সায, তস্স অজ্ঝেসনং নিস্সাযাতি ৰুত্তং হোতি. ইদ্ধাতি অত্থৰিনিচ্ছযাদীহি ইদ্ধা ফীতা পরিপুণ্ণা.
সিরিনিৰাসস্সাতি সিরিযা নিৰাসট্ঠানভূতস্স. জযসংৰচ্ছরেতি জযপ্পত্তসংৰচ্ছরে. অযন্তি থেরং বুদ্ধসিরিং উদ্দিস্স যা ৰিনযৰণ্ণনা আরদ্ধা, অযং. ধম্মূপসংহিতাতি কুসলসন্নিস্সিতা. ইদানি সদেৰকস্স লোকস্স অচ্চন্তসুখাধিগমায অত্তনো পুঞ্ঞং পরিণামেন্তো ‘‘চিরট্ঠিতত্থ ধম্মস্সা’’তিআদিমাহ. তত্থ সমাচিতন্তি উপচিতং. সব্বস্স আনুভাৰেনাতি সব্বস্স তস্স পুঞ্ঞস্স তেজেন. সব্বেপি পাণিনোতি কামাৰচরাদিভেদা সব্বে সত্তা. সদ্ধম্মরসসেৰিনোতি যথারহং বোধিত্তযাধিগমৰসেন সদ্ধম্মরসসেৰিনো ভৰন্তু. সেসমেত্থ সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.
নিগমনকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিগমনকথা
এত্তাৰতা চ –
ৰিনযে পাটৰত্থায, সাসনস্স চ ৰুড্ঢিযা;
ৰণ্ণনা যা সমারদ্ধা, ৰিনযট্ঠকথায সা.
সারত্থদীপনী নাম, সব্বসো পরিনিট্ঠিতা;
তিংসসহস্সমত্তেহি, গন্থেহি পরিমাণতো.
অজ্ঝেসিতো নরিন্দেন, সোহং পরক্কমবাহুনা;
সদ্ধম্মট্ঠিতিকামেন, সাসনুজ্জোতকারিনা.
তেনেৰ কারিতে রম্মে, পাসাদসতমণ্ডিতে;
নানাদুমগণাকিণ্ণে, ভাৰনাভিরতালযে.
সীতলূদকসম্পন্নে, ৰসং জেতৰনে ইমং;
অত্থব্যঞ্জনসম্পন্নং, অকাসিং সুৰিনিচ্ছযং.
যং সিদ্ধং ইমিনা পুঞ্ঞং, যং চঞ্ঞং পসুতং মযা;
এতেন পুঞ্ঞকম্মেন, দুতিযে অত্তসম্ভৰে.
তাৰতিংসে পমোদেন্তো, সীলাচারগুণে রতো;
অলগ্গো পঞ্চকামেসু, পত্ৰান পঠমং ফলং.
অন্তিমে অত্তভাৰম্হি, মেত্তেয্যং মুনিপুঙ্গৰং;
লোকগ্গপুগ্গলং নাথং, সব্বসত্তহিতে রতং.
দিস্ৰান তস্স ধীরস্স, সুত্ৰা সদ্ধম্মদেসনং;
অধিগন্ত্ৰা ফলং অগ্গং, সোভেয্যং জিনসাসনং.
সদা রক্খন্তু রাজানো, ধম্মেনেৰ ইমং পজং;
নিরতা পুঞ্ঞকম্মেসু, জোতেন্তু জিনসাসনং.
ইমে চ পাণিনো সব্বে, সব্বদা নিরুপদ্দৰা;
নিচ্চং কল্যাণসঙ্কপ্পা, পপ্পোন্তু অমতং পদন্তি.
সারত্থদীপনী নাম ৰিনযটীকা নিট্ঠিতা.