৭. সেখিযকণ্ডং

১. পরিমণ্ডলৰগ্গৰণ্ণনা

সেখিযেসু সিক্খিতসিক্খেনাতি চতূহি মগ্গেহি তিস্সো সিক্খা সিক্খিত্ৰা ঠিতেন, সব্বসো পরিনিট্ঠিতকিচ্চেনাতি ৰুত্তং হোতি. তাদিনাতি অট্ঠহি লোকধম্মেহি অকম্পিযট্ঠেন তাদিনা.

৫৭৬. সিক্খা করণীযাতি ‘‘এৰং নিৰাসেস্সামী’’তি আরামেপি অন্তরঘরেপি সব্বত্থ সিক্খা কত্তব্বা. এত্থ চ যস্মা ৰত্তক্খন্ধকে ৰুত্তৰত্তানিপি সিক্খিতব্বত্তা সেখিযানেৰ হোন্তি, তস্মা পারাজিকাদীসু ৰিয পরিচ্ছেদো ন কতো, চারিত্তনযদস্সনত্থঞ্চ ‘‘যো পন ভিক্খু ওলম্বেন্তো নিৰাসেয্য, দুক্কট’’ন্তি এৰং আপত্তিনামেন অৰত্ৰা ‘‘সিক্খা করণীযা’’তি এৰং সব্বসিক্খাপদেসু পাল়ি আরোপিতা. পদভাজনে পন ‘‘আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি ৰুত্তত্তা সব্বত্থ অনাদরিযকরণে দুক্কটং ৰেদিতব্বং. ৰুত্তন্তি মহাঅট্ঠকথাযং ৰুত্তং. যস্মা অট্ঠঙ্গুলমত্তং ওতারেত্ৰা নিৰত্থমেৰ নিসিন্নস্স চতুরঙ্গুলমত্তং হোতি, তস্মা উভোপেতে অট্ঠকথাৰাদা একপরিচ্ছেদা. তে সব্বেতি নিৰাসনদোসা.

তং পনাতি তং অনাদরিযং. কিঞ্চাপি কুরুন্দিৰাদং পচ্ছা ৰদন্তেন ‘‘পরিমণ্ডলং নিৰাসেতুং অজানন্তস্স অনাপত্তী’’তি অযমত্থো পতিট্ঠাপিতো, তথাপি নিৰাসনৰত্তং সাধুকং উগ্গহেতব্বমেৰ. সঞ্চিচ্চ অনুগ্গণ্হন্তস্স অনাদরিযং সিযা. তেনেৰ মাতিকাট্ঠকথাযং (কঙ্খা. অট্ঠ. পরিমণ্ডলসিক্খাপদৰণ্ণনা) ৰুত্তং ‘‘অজানন্তস্সাতি পরিমণ্ডলং নিৰাসেতুং অজানন্তস্স অনাপত্তি, অপিচ নিৰাসনৰত্তং উগ্গহেতব্ব’’ন্তি.

সচিত্তকন্তি ৰত্থুৰিজাননচিত্তেন পণ্ণত্তিৰিজাননচিত্তেন চ সচিত্তকং ‘‘অনাদরিযং পটিচ্চা’’তি ৰুত্তত্তা. ‘‘পাণাতিপাতাদি ৰিয নিৰাসনদোসো লোকগরহিতো ন হোতীতি পণ্ণত্তিৰজ্জ’’ন্তি ফুস্সদেৰত্থেরো আহ. উপতিস্সত্থেরো পন ‘‘যস্মা অনাদরিযৰসেনেৰ আপজ্জিতব্বত্তা কেৰলং অকুসলমেৰ, তঞ্চ পকতিযা ৰজ্জং, সঞ্চিচ্চ ৰীতিক্কমনঞ্চ দোমনস্সিতস্সেৰ হোতি, তস্মা লোকৰজ্জং অকুসলচিত্তং দুক্খৰেদন’’ন্তি আহ. অনাদরিযং, অনাপত্তিকারণাভাৰো, অপরিমণ্ডলনিৰাসনন্তি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি. যথা চেত্থ, এৰং সব্বত্থ পুরিমানি দ্ৰে তত্থ তত্থ ৰুত্তপটিপক্খকরণঞ্চাতি তীণিযেৰ হোন্তি.

৫৭৭. দুতিযাদীসু অনেকপ্পকারং গিহিপারুতন্তি সেতপটপারুতং পরিব্বাজকপারুতং একসাটকপারুতন্তিআদি অনেকপ্পভেদং গিহিপারুতং. তস্সত্থো খন্ধকেযেৰ আৰি ভৰিস্সতি. ৰিহারেপীতি বুদ্ধুপট্ঠানাদিকালং সন্ধায ৰুত্তং.

৫৭৮. ‘‘সুপ্পটিচ্ছন্নো’’তি ৰুত্তত্তা ‘‘সসীসং পারুতো সব্বথা সুপ্পটিচ্ছন্নত্তা সুপ্পটিচ্ছন্নো নাম হোতী’’তি যস্স সিযা, তং সন্ধাযাহ ‘‘ন সসীসং পারুতেনা’’তিআদি.

৫৮২. একস্মিং পন ঠানে ঠত্ৰাতি এত্থ ‘‘গচ্ছন্তোপি পরিস্সযাভাৰং ওলোকেতুং লভতিযেৰ, তথা গামে পূজ’’ন্তি তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ৰুত্তং.

পরিমণ্ডলৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. উজ্জগ্ঘিকৰগ্গৰণ্ণনা

৫৮৬. দুতিযৰগ্গে হসনীযস্মিং ৰত্থুস্মিন্তি হাসজনকে কারণে.

উজ্জগ্ঘিকৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. খম্ভকতৰগ্গৰণ্ণনা

৬০৩. ততিযৰগ্গে পত্তে সঞ্ঞা পত্তসঞ্ঞা, সা অস্স অত্থীতি পত্তসঞ্ঞী, অত্তনো ভাজনে উপনিবন্ধসঞ্ঞী হুত্ৰাতি অত্থো. ব্যঞ্জনং পন অনাদিযিত্ৰা অত্থমত্তমেৰ দস্সেতুং ‘‘পত্তে সঞ্ঞং কত্ৰা’’তি ৰুত্তং.

৬০৪. ওলোণীতি একা ব্যঞ্জনৰিকতি. ‘‘যো কোচি সুদ্ধো কঞ্জিকতক্কাদিরসও’’তি কেচি. সাকসূপেয্য-গ্গহণেন যা কাচি সূপেয্যসাকেহি কতা ব্যঞ্জনৰিকতি ৰুত্তা. মংসরসাদীনীতি আদি-সদ্দেন অৰসেসা সব্বাপি ব্যঞ্জনৰিকতি সঙ্গহিতাতি দট্ঠব্বং. তেনেৰ মাতিকাট্ঠকথাযং (কঙ্খা. অট্ঠ. সমসূপকপটিগ্গহণসিক্খাপদৰণ্ণনা) ৰুত্তং ‘‘ঠপেত্ৰা পন সূপং অৰসেসা সব্বাপি সূপেয্যা ব্যঞ্জনৰিকতি রসরসো নাম হোতী’’তি.

৬০৫. সমপুণ্ণন্তি অধিট্ঠানুপগস্স পত্তস্স অন্তোমুখৰট্টিলেখং অনতিক্কামেত্ৰা রচিতং. সমভরিতন্তি তস্সেৰ ৰেৰচনং. ফলাফলাদীতি আদি-সদ্দেন ওদনাদিম্পি সঙ্গণ্হাতি. হেট্ঠা ওরোহতীতি সমন্তা ওকাসসব্ভাৰতো চালিযমানং হেট্ঠা ভস্সতি. মত্থকে থূপীকতং পূৰমেৰ ৰটংসকসদিসত্তা ‘‘পূৰৰটংসক’’ন্তি ৰুত্তং. পুপ্ফৰটংসকাদীসুপি এসেৰ নযো.

যস্মা ‘‘সমতিত্তিকো পিণ্ডপাতো পটিগ্গহেতব্বো’’তি ৰচনং পিণ্ডপাতো সম্পুণ্ণো পটিগ্গহেতব্বোতি দীপেতি, তস্মা অত্তনো হত্থগতে পত্তে পিণ্ডপাতো দিয্যমানো থূপীকতোপি চে হোতি, ৰট্টতীতি দীপেতি. ‘‘থূপীকতং পিণ্ডপাতং পটিগ্গণ্হাতি, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি হি ৰচনং পঠমং থূপীকতং পিণ্ডপাতং পচ্ছা পটিগ্গণ্হতো আপত্তীতি দীপেতি. ‘‘পত্তে পটিগ্গণ্হতো চ থূপীকতং হোতি, ৰট্টতি অথূপীকতস্স পটিগ্গহিতত্তা, পযোগো পন নত্থি অঞ্ঞত্র পুব্বদেসা’’তি কেনচি ৰুত্তং, তং ন সারতো পচ্চেতব্বং. ‘‘ন থূপীকতং পিণ্ডপাতং পটিগ্গণ্হাতী’’তি ৰচনং পঠমং থূপীকতস্সেৰ পচ্ছা পটিগ্গণ্হনং দীপেতি. ন হি হত্থগতেপি পত্তে দিয্যমানং থূপীকতং গণ্হন্তো থূপীকতং পিণ্ডপাতং পটিগ্গণ্হন্তো নাম ন হোতি, ন চ তেন সমতিত্তিকো পিণ্ডপাতো পটিগ্গহিতোতি সক্কা ৰিঞ্ঞাতুং. ‘‘থূপীকত’’ন্তি চ ভাৰনপুংসকনিদ্দেসে গয্হমানে অযমত্থো সুট্ঠুতরং পাকটোযেৰাতি.

খম্ভকতৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. সক্কচ্চৰগ্গৰণ্ণনা

৬০৮. চতুত্থৰগ্গে সপদানন্তি এত্থ দানং ৰুচ্চতি অৰখণ্ডনং, অপেতং দানতো অপদানং, অনৰখণ্ডনন্তি অত্থো. সহ অপদানেন সপদানং, অৰখণ্ডনৰিরহিতং, অনুপটিপাটিযাতি ৰুত্তং হোতি. তেনাহ ‘‘তত্থ তত্থ ওধিং অকত্ৰা অনুপটিপাটিযা’’তি.

৬১১. যস্মিং সমযে ‘‘পাণো ন হন্তব্বো’’তি রাজানো ভেরিং চরাপেন্তি, অযং মাঘাতসমযো নাম. ইধ অনাপত্তিযং গিলানো ন আগতো, তস্মা গিলানস্সপি আপত্তি. সূপোদনৰিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদে অসঞ্চিচ্চ অস্সতিযাতি এত্থ ‘‘মুখে পক্খিপিত্ৰা পুন ৰিপ্পটিসারী হুত্ৰা ছড্ডেন্তস্স অরুচিযা পৰিসন্তে ‘অসঞ্চিচ্চা’তি ৰুচ্চতি, ৰিঞ্ঞত্তিম্পি অৰিঞ্ঞত্তিম্পি এতস্মিং ঠানে ঠিতং সহসা গহেত্ৰা ভুঞ্জন্তে ‘অস্সতিযা’তি ৰুচ্চতী’’তি তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ৰুত্তং.

৬১৪-৬১৫. উজ্ঝানে সঞ্ঞা উজ্ঝানসঞ্ঞা, সা অস্স অত্থীতি উজ্ঝানসঞ্ঞী. ‘‘মযূরণ্ডং অতিমহন্ত’’ন্তি ৰচনতো মযূরণ্ডপ্পমাণো কবল়ো ন ৰট্টতি. কেচি পন ‘‘মযূরণ্ডতো মহন্তো ন ৰট্টতী’’তি ৰদন্তি, তং ন গহেতব্বং, ‘‘নাতিমহন্ত’’ন্তি চ অতিমহন্তস্সেৰ পটিক্খিত্তত্তা খুদ্দকে আপত্তি ন দিস্সতি. ‘‘মযূরণ্ডং অতিমহন্তং, কুক্কুটণ্ডং অতিখুদ্দকং, তেসং ৰেমজ্ঝপ্পমাণো’’তি ইমিনা পন সারুপ্পৰসেন খুদ্দকম্পি পটিক্খিপিত্ৰা পরিচ্ছেদো ন দস্সিতোতি ৰেদিতব্বং.

সক্কচ্চৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. কবল়ৰগ্গৰণ্ণনা

৬১৮. পঞ্চমৰগ্গে সব্বং হত্থন্তি এত্থ হত্থ-সদ্দো তদেকদেসেসু অঙ্গুলীসু দট্ঠব্বো ‘‘হত্থমুদ্দা’’তিআদীসু ৰিয, সমুদাযে পৰত্তৰোহারস্স অৰযৰেপি ৰত্তনতো একঙ্গুলিম্পি মুখে পক্খিপিতুং ন ৰট্টতি.

কবল়ৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. সুরুসুরুৰগ্গৰণ্ণনা

৬২৭. ছট্ঠৰগ্গে সীতীকতোতি সীতট্টো, সীতপীল়িতোতি ৰুত্তং হোতি. সিলকবুদ্ধোতি পরিহাসৰচনমেতং. সিলকঞ্হি কঞ্চি দিস্ৰা ‘‘বুদ্ধো অয’’ন্তি ৰোহরন্তি.

৬৩৪. ৰিলীৰচ্ছত্তন্তি ৰেণুৰিলীৰেহি কতং ছত্তং. তত্থজাতকদণ্ডকেন কতন্তি তালপণ্ণং সহ দণ্ডকেন ছিন্দিত্ৰা তমেৰ ছত্তদণ্ডং করোন্তি গোপালকাদযো ৰিয, তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং. ছত্তপাদুকায ৰা ঠিতং হোতীতি এত্থ ছত্তপাদুকা ৰুচ্চতি ছত্তাধারো. যস্মিং ছত্তং অপতমানং কত্ৰা ঠপেন্তি, তাদিসিকায ছত্তপাদুকায ঠিতং ছত্তং ‘‘ছত্ত’’ন্তি অজ্ঝাহরিতব্বং. ‘‘ছত্তং ছত্তপাদুকায ঠিত’’ন্তিপি পঠন্তি, তত্থাপি অযমেৰত্থো.

৬৩৭. চাপোতি মজ্ঝে ৰঙ্কা কাচদণ্ডসদিসা ধনুৰিকতি. কোদণ্ডোতি ৰট্টলদণ্ডা ধনুৰিকতি. পটিমুক্কন্তি পৰেসিতং লগ্গিতং.

সুরুসুরুৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. পাদুকৰগ্গৰণ্ণনা

৬৪৭. সত্তমৰগ্গে পটিচ্ছন্নো হুত্ৰাতি সো কির রত্তিভাগে উয্যানং গন্ত্ৰা অম্বং অভিরুহিত্ৰা সাখায সাখং অম্বং ওলোকেন্তো ৰিচরি. তস্স তথা করোন্তস্সেৰ রত্তি ৰিভাযি. সো চিন্তেসি ‘‘সচে ইদানি ওতরিত্ৰা গমিস্সামি, দিস্ৰা মং চোরোতি গহেস্সন্তি, রত্তিভাগে গমিস্সামী’’তি. অথেকং ৰিটপং অভিরুহিত্ৰা নিলীনো অচ্ছি. তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং. সো রুক্খতো ওতরন্তো একং ওলম্বিনিসাখং গহেত্ৰা তেসং উভিন্নম্পি অন্তরে পতিট্ঠাসি. তং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘তেসং দ্ৰিন্নম্পি অন্তরা রুক্খতো পতিতো’’তি. পাল়িযা অত্থং ন জানন্তীতি অত্তনো গহণস্স অত্থং ন জানন্তি.

জাতকপাল়িযং (জা. ১.৪.৩৩) পন অযং গাথা –

‘‘সব্বমিদং চরিমং কতং, উভো ধম্মং ন পস্সরে;

উভো পকতিযা চুতা, যো চাযং মন্তেজ্ঝাপেতি;

যো চ মন্তং অধীযতী’’তি. –

এৰমাগতা. তস্সাযমত্থো (জা. অট্ঠ. ৩.৪.৩৩) – সব্বমিদং চরিমং কতন্তি যং অম্হেহি তীহি জনেহি কতং, সব্বমিদং কিচ্চং লামকং নিম্মরিযাদং অধম্মিকং. এৰং অত্তনো চোরভাৰং তেসঞ্চ মন্তেসু অগারৰং গরহিত্ৰা পুন ইতরে দ্ৰেযেৰ গরহন্তো ‘‘উভো ধম্মং ন পস্সরে’’তিআদিমাহ. তত্থ উভোতি ইমে দ্ৰেপি জনা গরুকারারহং পোরাণকধম্মং ন পস্সন্তি, ততোৰ ধম্মপকতিতো চুতা. ধম্মো হি পঠমুপ্পত্তিৰসেন পকতি নাম. ৰুত্তম্পি চেতং –

‘‘ধম্মো হৰে পাতুরহোসি পুব্বে,

পচ্ছা অধম্মো উদপাদি লোকে’’তি. (জা. ১.১১.২৮);

যো চাযন্তি যো চ অযং নীচে নিসীদিত্ৰা মন্তে অজ্ঝাপেতি, যো চ উচ্চে নিসীদিত্ৰা অধীযতীতি.

সালীনন্তি অযং গাথাপি –

‘‘সালীনং ওদনং ভুঞ্জে, সুচিং মংসূপসেচনং;

তস্মা এতং ন সেৰামি, ধম্মং ইসীহি সেৰিত’’ন্তি. (জা. ১.৪.৩৪) –

এৰং জাতকে আগতা. তত্থ সুচিন্তি পণ্ডরং পরিসুদ্ধং. মংসূপসেচনন্তি নানপ্পকারায মংসৰিকতিযা সিত্তং ভুঞ্জে, ভুঞ্জামীতি অত্থো. সেসং পাকটমেৰ.

ধিরত্থূতি ধি অত্থু, নিন্দা ভৰতূতি অত্থো, গরহাম তং মযন্তি ৰুত্তং হোতি. লদ্ধলাভোতি ধনলাভং যসলাভঞ্চ সন্ধায ৰদতি. ৰিনিপাতনহেতুনাতি ৰিনিপাতনস্স হেতুভাৰেন. ৰুত্তি নাম হোতীতি যথাৰুত্তো দুৰিধোপি লাভো অপাযসংৰত্তনিকতায সম্পরাযে ৰিনিপাতনহেতুভাৰেন পৰত্তনতো সম্পতি অধম্মচরণেন পৰত্তনতো চ ৰুত্তি নাম হোতীতি অত্থো. এৰরূপা যা ৰুত্তীতি এৰরূপা ধনলাভযসলাভসঙ্খাতা যা ৰুত্তি. অধম্মচরণেন ৰাতি ৰা-সদ্দো সম্পিণ্ডনত্থো. ত্ৰন্তি উপযোগত্থে পচ্চত্তৰচনং, তং ইচ্চেৰ ৰা পাঠো. অস্মাতি পাসাণাধিৰচনমেতং.

পাদুকৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সেসং উত্তানমেৰ.

সেখিযকণ্ডং নিট্ঠিতং.

অধিকরণসমথেসু যং ৰত্তব্বং, তং অট্ঠকথাযং আগতট্ঠানেযেৰ দস্সযিস্সাম.

ইতি সমন্তপাসাদিকায ৰিনযট্ঠকথায সারত্থদীপনিযং

ভিক্খুৰিভঙ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

মহাৰিভঙ্গো নিট্ঠিতো.

নমো তস্স ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স

ভিক্খুনীৰিভঙ্গৰণ্ণনা