১০. ভিক্খুনিক্খন্ধকং
মহাপজাপতিগোতমীৰত্থুকথাৰণ্ণনা
৪০২. ভিক্খুনিক্খন্ধকে সক্কেসু ৰিহরতীতি পঠমগমনেন গন্ত্ৰা ৰিহরতি. মহাপজাপতি গোতমীতি এত্থ গোতমীতি গোত্তং. নামকরণদিৰসে পনস্সা লদ্ধসক্কারা ব্রাহ্মণা লক্খণসম্পত্তিং দিস্ৰা ‘‘সচে অযং ধীতরং লভিস্সতি, চক্কৰত্তিরঞ্ঞো মহেসী ভৰিস্সতি. সচে পুত্তং লভিস্সতি, চক্কৰত্তিরাজা ভৰিস্সতীতি উভযথাপি মহতীযেৰস্সা পজা ভৰিস্সতী’’তি ব্যাকরিংসু, তস্মা পুত্তপজায চেৰ ধীতুপজায চ মহন্ততায ‘‘মহাপজাপতী’’তি নামং অকংসু, ইধ পন গোত্তেন সদ্ধিং সংসন্দিত্ৰা ‘‘মহাপজাপতি গোতমী’’তি ৰুত্তং. যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমীতি ভগৰা কপিলপুরং গন্ত্ৰা পঠমমেৰ নন্দং পব্বাজেসি, সত্তমে দিৰসে রাহুলকুমারং. চুম্বটককলহে পন উভযনগরৰাসিকেসু যুদ্ধত্থায নিক্খন্তেসু সত্থা গন্ত্ৰা তে রাজানো সঞ্ঞাপেত্ৰা অত্তদণ্ডসুত্তং (সু. নি. ৯৪১ আদযো) কথেসি. রাজানো পসীদিত্ৰা অড্ঢতেয্যসতে অড্ঢতেয্যসতে দারকে অদংসু. তানি পঞ্চ কুমারসতানি সত্থু সন্তিকে পব্বজিংসু. অথ নেসং পজাপতিযো সাসনং পেসেত্ৰা অনভিরতিং উপ্পাদযিংসু. সত্থা তেসং অনভিরতিযা উপ্পন্নভাৰং ঞত্ৰা তে পঞ্চসতে দহরভিক্খূ কুণালদহং নেত্ৰা অত্তনো কুণালকালে নিসিন্নপুব্বে পাসাণতলে নিসীদিত্ৰা কুণালজাতককথায (জা. ২.২১.কুণালজাতক) তেসং অনভিরতিং ৰিনোদেত্ৰা সব্বেপি তে সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাপেসি, পুন মহাৰনং আনেত্ৰা অরহত্তফলে. তেসং চিত্তজাননত্থং পুনপি পজাপতিযো সাসনং পহিণিংসু. তে ‘‘অভব্বা মযং ঘরাৰাসস্সা’’তি পটিসাসনং পহিণিংসু. তা ‘‘ন দানি অম্হাকং পরঘরং গন্তুং যুত্তং, মহাপজাপতিযা সন্তিকং গন্ত্ৰা পব্বজ্জং অনুজানাপেত্ৰা পব্বজিস্সামা’’তি পঞ্চসতাপি মহাপজাপতিং উপসঙ্কমিত্ৰা ‘‘অয্যে, অম্হাকং পব্বজ্জং অনুজানাপেথা’’তি আহংসু. মহাপজাপতি চ তা ইত্থিযো গহেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি, সেতচ্ছত্তস্স হেট্ঠা রঞ্ঞো পরিনিব্বুতকালে উপসঙ্কমীতিপি ৰদন্তিযেৰ. পক্কামীতি পুন কপিলপুরমেৰ পাৰিসি.
যথাভিরন্তং ৰিহরিত্ৰাতি বোধনেয্যসত্তানং উপনিস্সযং ওলোকেন্তো যথাজ্ঝাসযেন ৰিহরিত্ৰা. চারিকং পক্কামীতি মহাজনসঙ্গহং করোন্তো উত্তমায বুদ্ধসিরিযা অনোপমেন বুদ্ধৰিলাসেন অতুরিতচারিকং পক্কামি. সম্বহুলাহি সাকিযানীহি সদ্ধিন্তি অন্তোনিৰেসনস্মিংযেৰ দসবলং উদ্দিস্স পব্বজ্জাৰেসং গহেত্ৰা তাপি পঞ্চসতা সাকিযানিযো পব্বজ্জাৰেসংযেৰ গাহাপেত্ৰা সব্বাহিপি তাহি সম্বহুলাহি সাকিযানীহি সদ্ধিং. পক্কামীতি গমনং অভিনীহরি. গমনাভিনীহরণকালে পনস্সা ‘‘সুকুমারা রাজিত্থিযো পদসা গন্তুং ন সক্খিস্সন্তী’’তি সাকিযকোলিযরাজানো সুৰণ্ণসিৰিকাযো উপট্ঠাপযিংসু, তা পন ‘‘যানে আরুয্হ গচ্ছন্তীহি সত্থরি অগারৰো কতো হোতী’’তি একপণ্ণাসযোজনিকং মগ্গং পদসাৰ পটিপজ্জিংসু. রাজানোপি পুরতো চ পচ্ছতো চ আরক্খং সংৰিদহাপেত্ৰা তণ্ডুলসপ্পিতেলাদীনং সকটানি পূরেত্ৰা ‘‘গতগতট্ঠানে আহারং পটিযাদেথা’’তি পুরিসে পেসযিংসু. সূনেহি পাদেহীতি তাসঞ্হি সুখুমালত্তা পাদেসু একো ফোটো উট্ঠেতি, একো ভিজ্জতি, উভো পাদা কটকট্ঠিসম্পরিকিণ্ণা ৰিয হুত্ৰা উদ্ধুমাতা. তেন ৰুত্তং ‘‘সূনেহি পাদেহী’’তি. বহিদ্ৰারকোট্ঠকেতি দ্ৰারকোট্ঠকস্স বহি. কস্মা পনেৰং ঠিতাতি? এৰং কিরস্সা অহোসি ‘‘অহং তথাগতেন অনুঞ্ঞাতা সযমেৰ পব্বজ্জাৰেসং অগ্গহেসিং, এৰং গহিতভাৰো চ পন মে সকলজম্বুদীপে পাকটো জাতো, সচে সত্থা পব্বজ্জং অনুজানিস্সতি, ইচ্চেতং কুসলং. সচে নানুজানিস্সতি, মহতী গরহা ভৰিস্সতী’’তি ৰিহারং পৰিসিতুং অসক্কোন্তী রোদমানা অট্ঠাসি. কিং নু ত্ৰং গোতমীতি কিং নু রাজকুলানং ৰিপত্তি উপ্পন্না, কেন নু ত্ৰং কারণেন এৰং ৰিৰণ্ণভাৰং পত্তা সূনেহি পাদেহি…পে… ঠিতাতি.
অঞ্ঞেনপি পরিযাযেনাতি অঞ্ঞেনপি কারণেন. আপাদিকাতি সংৰড্ঢিকা, তুম্হাকং হত্থপাদেসু হত্থপাদকিচ্চং অসাধেন্তেসু হত্থে চ পাদে চ ৰড্ঢেত্ৰা পটিজগ্গিকাতি অত্থো. পোসিকাতি দিৰসস্স দ্ৰে তযো ৰারে নহাপেত্ৰা ভোজেত্ৰা পাযেত্ৰা তুম্হে পোসেসি. থঞ্ঞং পাযেসীতি নন্দকুমারো কির বোধিসত্ততো কতিপাহেনেৰ দহরতরো. তস্মিং জাতে মহাপজাপতি অত্তনো পুত্তং ধাতীনং দত্ৰা সযং বোধিসত্তস্স ধাতিকিচ্চং সাধযমানা অত্তনো থঞ্ঞং পাযেসি. তং সন্ধায থেরো এৰমাহ. সাধু ভন্তেতি ‘‘বহুকারা’’তিআদীহি তস্সা গুণং কথেত্ৰা পুন পব্বজ্জং যাচন্তো এৰমাহ.
মহাপজাপতিগোতমীৰত্থুকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
অট্ঠগরুধম্মকথাৰণ্ণনা
৪০৩. সত্থাপি ‘‘ইত্থিযো নাম পরিত্তসদ্ধা, একাযাচিতমত্তেযেৰ পব্বজ্জায অনুঞ্ঞাতায ন মম সাসনং গরুং কত্ৰা গণ্হিস্সন্তী’’তি তিক্খত্তুং পটিক্খিপিত্ৰা ইদানি গরুং কত্ৰা গাহাপেতুকামতায ‘‘সচে, আনন্দ, মহাপজাপতি গোতমী অট্ঠ গরুধম্মে পটিগ্গণ্হাতি, সাৰস্সা হোতু উপসম্পদা’’তিআদিমাহ. তত্থ সাৰস্সাতি সা এৰ অস্সা পব্বজ্জাপি উপসম্পদাপি হোতু.
তদহুপসম্পন্নস্সাতি তং দিৰসম্পি উপসম্পন্নস্স. অভিৰাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্মং কাতব্বন্তি মানাতিমানং অকত্ৰা পঞ্চপতিট্ঠিতেন অভিৰাদনং, আসনা উট্ঠায পচ্চুগ্গমনৰসেন পচ্চুট্ঠানং, দসনখে সমোধানেত্ৰা অঞ্জলিকম্মং, আসনপঞ্ঞাপনবীজনাদিকং অনুচ্ছৰিককম্মসঙ্খাতং সামীচিকম্মঞ্চ কত্তব্বং. অভিক্খুকে আৰাসেতি যত্থ ৰসন্তিযা অনন্তরাযেন ওৰাদত্থায উপসঙ্কমনারহে ঠানে ওৰাদদাযকো আচরিযো নত্থি, অযং অভিক্খুকো আৰাসো নাম, এৰরূপে আৰাসে ৰস্সং ন উপগন্তব্বং. অন্ৰদ্ধমাসন্তি অনুপোসথিকং. ওৰাদূপসঙ্কমনন্তি ওৰাদত্থায উপসঙ্কমনং. দিট্ঠেনাতি চক্খুনা দিট্ঠেন. সুতেনাতি সোতেন সুতেন. পরিসঙ্কাযাতি দিট্ঠসুতৰসেন পরিসঙ্কিতেন. গরুধম্মন্তি গরুকং সঙ্ঘাদিসেসাপত্তিং. পক্খমানত্তন্তি অনূনানি পন্নরস দিৰসানি মানত্তং. ছসু ধম্মেসূতি ৰিকালভোজনচ্ছট্ঠেসু সিক্খাপদেসু. সিক্খিতসিক্খাযাতি একসিক্খম্পি অখণ্ডং কত্ৰা পূরিতসিক্খায.
ন অক্কোসিতব্বো ন পরিভাসিতব্বোতি দসন্নং অক্কোসৰত্থূনং অঞ্ঞতরেন অক্কোসৰত্থুনা ন অক্কোসিতব্বো, ভযুপদংসনায কাযচি পরিভাসায ন পরিভাসিতব্বো. ওৰটো ভিক্খুনীনং ভিক্খূসু ৰচনপথোতি ওৰাদানুসাসনিধম্মকথাসঙ্খাতো ৰচনপথো ভিক্খুনীনং ভিক্খূসু ওৰটো পিহিতো, ন ভিক্খুনিযা কোচি ভিক্খু ওৰদিতব্বো ৰা অনুসাসিতব্বো ৰা, ‘‘ভন্তে পোরাণকত্থেরা ইদঞ্চিদঞ্চ ৰত্তং পূরযিংসূ’’তি এৰং পন পৰেণিৰসেন কথেতুং ৰট্টতি. অনোৰটো ভিক্খূনং ভিক্খুনীসূতি ভিক্খূনং পন ভিক্খুনীসু ৰচনপথো অনিৰারিতো, যথারুচিযা ওৰদন্তু অনুসাসন্তু ধম্মকথং কথেন্তূতি অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৰিত্থারতো পনেসা গরুধম্মকথা মহাৰিভঙ্গে ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বা.
ইমে পন অট্ঠ গরুধম্মে সত্থু সন্তিকে উগ্গহেত্ৰা থেরেন অত্তনো আরোচিযমানে সুত্ৰা মহাপজাপতিযা তাৰমহন্তং দোমনস্সং খণেন পটিপ্পস্সম্ভি. অনোতত্তদহতো আহটেন সীতুদকস্স ঘটসতেন মত্থকে পরিসিত্তা ৰিয ৰিগতপরিল়াহা অত্তমনা হুত্ৰা গরুধম্মপটিগ্গহণেন উপ্পন্নপীতিপামোজ্জং আৰি করোন্তী ‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে’’তিআদিকং উদানং উদানেসি. তত্থ দহরোতি তরুণো. যুৰাতি যোব্বঞ্ঞভাৰে ঠিতো. মণ্ডনকজাতিকোতি অলঙ্কারসভাৰো. তত্থ কোচি তরুণোপি যুৰা ন হোতি যথা অতিতরুণো. কোচি যুৰাপি মণ্ডনকজাতিকো ন হোতি যথা উপসন্তসভাৰো আলসিযব্যসনাদীহি ৰা অভিভূতো, ইধ পন দহরো চেৰ যুৰা চ মণ্ডনকজাতিকো চ অধিপ্পেতো, তস্মা এৰমাহ. উপ্পলাদীনি লোকসম্মতত্তা ৰুত্তানি. ইতো পরং যং যং ৰত্তব্বং, তং তং অট্ঠকথাযং দস্সিতমেৰ.
তত্থ মাতুগামস্স পব্বজিতত্তাতি ইদং পঞ্চৰস্সসততো উদ্ধং অট্ঠত্ৰা পঞ্চসুযেৰ ৰস্সসতেসু সদ্ধম্মট্ঠিতিযা কারণনিদস্সনং. পটিসম্ভিদাপভেদপ্পত্তখীণাসৰৰসেনেৰ ৰুত্তন্তি এত্থ ‘‘পটিসম্ভিদাপত্তখীণাসৰগ্গহণেন ঝানানিপি গহিতানেৰ হোন্তি. ন হি নিজ্ঝানকানং সব্বপ্পকারসম্পত্তি ইজ্ঝতী’’তি গণ্ঠিপদেসু ৰুত্তং. সুক্খৰিপস্সকখীণাসৰৰসেন ৰস্সসহস্সন্তিআদিনা চ যং ৰুত্তং. তং খন্ধকভাণকানং মতেন ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. দীঘনিকাযট্ঠকথাযং (দী. নি. অট্ঠ. ৩.১৬১) পন এৰং ৰুত্তং –
‘‘পটিসম্ভিদাপত্তেহি ৰস্সসহস্সং অট্ঠাসি, ছল়ভিঞ্ঞেহি ৰস্সসহস্সং, তেৰিজ্জেহি ৰস্সসহস্সং, সুক্খৰিপস্সকেহি ৰস্সসহস্সং, পাতিমোক্খেন ৰস্সসহস্সং অট্ঠাসী’’তি.
অঙ্গুত্তরনিকাযট্ঠকথাযম্পি (অ. নি. অট্ঠ. ১.১.১৩০) –
‘‘বুদ্ধানঞ্হি পরিনিব্বানতো ৰস্সসহস্সমেৰ পটিসম্ভিদা নিব্বত্তেতুং সক্কোন্তি, ততো পরং ছ অভিঞ্ঞা, ততো তাপি নিব্বত্তেতুং অসক্কোন্তা তিস্সো ৰিজ্জা নিব্বত্তেন্তি, গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে তাপি নিব্বত্তেতুং অসক্কোন্তা সুক্খৰিপস্সকা হোন্তি. এতেনেৰ উপাযেন অনাগামিনো সকদাগামিনো সোতাপন্না’’তি –
ৰুত্তং.
সংযুত্তনিকাযট্ঠকথাযং পন (সং. নি. অট্ঠ. ২.৩.১৫৬) –
‘‘পঠমবোধিযঞ্হি ভিক্খূ পটিসম্ভিদাপত্তা অহেসুং. অথ কালে গচ্ছন্তে পটিসম্ভিদা পাপুণিতুং ন সক্খিংসু, ছল়ভিঞ্ঞা অহেসুং, ততো ছ অভিঞ্ঞা পত্তুং অসক্কোন্তা তিস্সো ৰিজ্জা পাপুণিংসু. ইদানি কালে গচ্ছন্তে তিস্সো ৰিজ্জা পাপুণিতুং অসক্কোন্তা আসৰক্খযমত্তং পাপুণিস্সন্তি, তম্পি অসক্কোন্তা অনাগামিফলং, তম্পি অসক্কোন্তা সকদাগামিফলং, তম্পি অসক্কোন্তা সোতাপত্তিফলং, গচ্ছন্তে কালে সোতাপত্তিফলম্পি পত্তুং ন সক্খিস্সন্তী’’তি –
ৰুত্তং.
যস্মা চেতং সব্বং অঞ্ঞমঞ্ঞপটিৰিরুদ্ধং, তস্মা তেসং তেসং ভাণকানং মতমেৰ আচরিযেন তত্থ তত্থ দস্সিতন্তি গহেতব্বং. অঞ্ঞথা হি আচরিযস্সেৰ পুব্বাপরৰিরোধপ্পসঙ্গো সিযাতি.
তানিযেৰাতি তানিযেৰ পঞ্চ ৰস্সসহস্সানি. পরিযত্তিমূলকং সাসনন্তি আহ ‘‘ন হি পরিযত্তিযা অসতি পটিৰেধো অত্থী’’তিআদি. পরিযত্তিযা হি অন্তরহিতায পটিপত্তি অন্তরধাযতি, পটিপত্তিযা অন্তরহিতায অধিগমো অন্তরধাযতি. কিংকারণা? অযঞ্হি পরিযত্তি পটিপত্তিযা পচ্চযো হোতি, পটিপত্তি অধিগমস্স, ইতি পটিপত্তিতোপি পরিযত্তিযেৰ পমাণং. তত্থ পটিৰেধো চ পটিপত্তি চ হোতিপি ন হোতিপি. একস্মিঞ্হি কালে পটিৰেধকরা ভিক্খূ বহূ হোন্তি, ‘‘এস ভিক্খু পুথুজ্জনো’’তি অঙ্গুলিং পসারেত্ৰা দস্সেতব্বো হোতি, ইমস্মিংযেৰ দীপে একৰারং পুথুজ্জনভিক্খু নাম নাহোসি. পটিপত্তিপূরকাপি কদাচি বহূ হোন্তি, কদাচি অপ্পা, ইতি পটিৰেধো চ পটিপত্তি চ হোতিপি ন হোতিপি. সাসনট্ঠিতিযা পন পরিযত্তিযেৰ পমাণং. পণ্ডিতো হি তেপিটকং সুত্ৰা দ্ৰেপি পূরেতি. যথা অম্হাকং বোধিসত্তো আল়ারস্স সন্তিকে পঞ্চাভিঞ্ঞা সত্ত চ সমাপত্তিযো নিব্বত্তেত্ৰা নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা পরিকম্মং পুচ্ছি, সো ‘‘ন জানামী’’তি আহ, ততো উদকস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা অধিগতৰিসেসং সংসন্দিত্ৰা নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনস্স পরিকম্মং পুচ্ছি, সো আচিক্খি, তস্স ৰচনসমনন্তরমেৰ মহাসত্তো তং সম্পাদেসি, এৰমেৰ পঞ্ঞৰা ভিক্খু পরিযত্তিং সুত্ৰা দ্ৰেপি পূরেতি, তস্মা পরিযত্তিযা ঠিতায সাসনং ঠিতং হোতি. যথাপি মহতো তল়াকস্স পাল়িযা থিরায উদকং ন ঠস্সতীতি ন ৰত্তব্বং, উদকে সতি পদুমাদীনি পুপ্ফানি ন পুপ্ফিস্সন্তীতি ন ৰত্তব্বং, এৰমেৰ মহাতল়াকস্স থিরপাল়িসদিসে তেপিটকে বুদ্ধৰচনে সতি মহাতল়াকে উদকসদিসা পটিপত্তিপূরকা কুলপুত্তা নত্থীতি ন ৰত্তব্বং, তেসু সতি মহাতল়াকে পদুমাদীনি পুপ্ফানি ৰিয সোতাপন্নাদযো অরিযপুগ্গলা নত্থীতি ন ৰত্তব্বং. এৰং একন্ততো পরিযত্তিযেৰ পমাণং.
পরিযত্তিযা অন্তরহিতাযাতি এত্থ পরিযত্তীতি (অ. নি. অট্ঠ. ১.১.১৩০) তেপিটকং বুদ্ধৰচনং সাট্ঠকথা পাল়ি. যাৰ সা তিট্ঠতি, তাৰ পরিযত্তি পরিপুণ্ণা নাম হোতি. গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে কলিযুগরাজানো অধম্মিকা হোন্তি, তেসু অধম্মিকেসু তেসম্পি অমচ্চাদযো অধম্মিকা হোন্তি, ততো রট্ঠজনপদৰাসিনোতি তেসং অধম্মিকতায ন দেৰো সম্মা ৰস্সতি, ততো সস্সানি ন সম্পজ্জন্তি, তেসু অসম্পজ্জন্তেসু পচ্চযদাযকা ভিক্খুসঙ্ঘস্স পচ্চযে দাতুং ন সক্কোন্তি, ভিক্খূ পচ্চযেহি কিলমন্তা অন্তেৰাসিকে সঙ্গহেতুং ন সক্কোন্তি. গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে পরিযত্তি পরিহাযতি, অত্থৰসেন ধারেতুং ন সক্কোন্তি, পাল়িৰসেনেৰ ধারেন্তি. ততো কালে গচ্ছন্তে পাল়িম্পি সকলং ধারেতুং ন সক্কোন্তি, পঠমং অভিধম্মপিটকং পরিহাযতি, পরিহাযমানং মত্থকতো পট্ঠায পরিহাযতি. পঠমমেৰ হি মহাপকরণং পরিহাযতি, তস্মিং পরিহীনে যমকং, কথাৰত্থু, পুগ্গলপঞ্ঞত্তি, ধাতুকথা, ৰিভঙ্গো, ধম্মসঙ্গহোতি.
এৰং অভিধম্মপিটকে পরিহীনে মত্থকতো পট্ঠায সুত্তন্তপিটকং পরিহাযতি. পঠমঞ্হি অঙ্গুত্তরনিকাযো পরিহাযতি, তস্মিম্পি পঠমং একাদসকনিপাতো…পে… ততো এককনিপাতোতি. এৰং অঙ্গুত্তরনিকাযে পরিহীনে মত্থকতো পট্ঠায সংযুত্তনিকাযো পরিহাযতি. পঠমঞ্হি মহাৰগ্গো পরিহাযতি, ততো সল়াযতনৰগ্গো, খন্ধকৰগ্গো, নিদানৰগ্গো, সগাথাৰগ্গোতি. এৰং সংযুত্তনিকাযে পরিহীনে মত্থকতো পট্ঠায মজ্ঝিমনিকাযো পরিহাযতি. পঠমঞ্হি উপরিপণ্ণাসকো পরিহাযতি, ততো মজ্ঝিমপণ্ণাসকো, ততো মূলপণ্ণাসকোতি. এৰং মজ্ঝিমনিকাযে পরিহীনে মত্থকতো পট্ঠায দীঘনিকাযো পরিহাযতি. পঠমঞ্হি পাথিকৰগ্গো পরিহাযতি, ততো মহাৰগ্গো, ততো সীলক্খন্ধৰগ্গোতি. এৰং দীঘনিকাযে পরিহীনে সুত্তন্তপিটকং পরিহীনং নাম হোতি. ৰিনযপিটকেন সদ্ধিং জাতকমেৰ ধারেন্তি. ৰিনযপিটকঞ্হি লজ্জিনো ধারেন্তি, লাভকামা পন ‘‘সুত্তন্তে কথিতেপি সল্লক্খেন্তা নত্থী’’তি জাতকমেৰ ধারেন্তি. গচ্ছন্তে কালে জাতকম্পি ধারেতুং ন সক্কোন্তি. অথ নেসং পঠমং ৰেস্সন্তরজাতকং পরিহাযতি, ততো পটিলোমক্কমেন পুণ্ণকজাতকং, মহানারদজাতকন্তি পরিযোসানে অপণ্ণকজাতকং পরিহাযতি, ৰিনযপিটকমেৰ ধারেন্তি.
গচ্ছন্তে কালে তম্পি মত্থকতো পট্ঠায পরিহাযতি. পঠমঞ্হি পরিৰারো পরিহাযতি, ততো খন্ধকো, ভিক্খুনীৰিভঙ্গো, মহাৰিভঙ্গোতি অনুক্কমেন উপোসথক্খন্ধকমত্তমেৰ ধারেন্তি. তদাপি পরিযত্তি অনন্তরহিতাৰ হোতি. যাৰ পন মনুস্সেসু চতুপ্পদিকগাথাপি পৰত্ততি, তাৰ পরিযত্তি অনন্তরহিতাৰ হোতি. যদা সদ্ধো পসন্নো রাজা হত্থিক্খন্ধে সুৰণ্ণচঙ্কোটকম্হি সহস্সত্থৰিকং ঠপাপেত্ৰা ‘‘বুদ্ধেহি কথিতং চতুপ্পদিকং গাথং জানন্তো ইমং সহস্সং গণ্হতূ’’তি নগরে ভেরিং চরাপেত্ৰা গণ্হনকং অলভিত্ৰা ‘‘একৰারং চরাপিতে নামং সুণন্তাপি হোন্তি অসুণন্তাপী’’তি যাৰততিযং চরাপেত্ৰা গণ্হনকং অলভিত্ৰা রাজপুরিসা সহস্সত্থৰিকং পুন রাজকুলং পৰেসেন্তি, তদা পরিযত্তি অন্তরহিতা নাম হোতি.
চিরং পৰত্তিস্সতীতি পরিযত্তিযা অন্তরহিতাযপি লিঙ্গমত্তং অদ্ধানং পৰত্তিস্সতি. কথং? গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে হি কালে চীৰরগ্গহণং পত্তগ্গহণং সমিঞ্জনপসারণং আলোকিতৰিলোকিতং ন পাসাদিকং হোতি, নিগণ্ঠসমণা ৰিয অলাবুপত্তং ভিক্খূ পত্তং অগ্গবাহায পরিক্খিপিত্ৰা আদায ৰিচরন্তি, এত্তাৰতাপি লিঙ্গং অনন্তরহিতমেৰ হোতি. গচ্ছন্তে পন কালে অগ্গবাহতো ওতারেত্ৰা হত্থেন ৰা সিক্কায ৰা ওলম্বেত্ৰা ৰিচরন্তি, চীৰরম্পি রজনসারুপ্পং অকত্ৰা ওট্ঠট্ঠিৰণ্ণং কত্ৰা রজন্তি. গচ্ছন্তে কালে রজনম্পি ন হোতি, দসচ্ছিন্দনং ওৰট্টিকাৰিজ্ঝনং কপ্পমত্তঞ্চ কত্ৰা ৰল়ঞ্জন্তি, পুন ওৰট্টিকং ৰিজ্ঝিত্ৰা কপ্পং ন করোন্তি. ততো উভযম্পি অকত্ৰা দসা ছেত্ৰা পরিব্বাজকা ৰিয চরন্তি. গচ্ছন্তে কালে ‘‘কো ইমিনা অম্হাকং অত্থো’’তি খুদ্দকং কাসাৰখণ্ডং হত্থে ৰা গীৰাযং ৰা বন্ধন্তি, কেসেসু ৰা অল্লীযাপেন্তি, দারভরণং করোন্তা কসিত্ৰা ৰপিত্ৰা জীৰিকং কপ্পেত্ৰা ৰিচরন্তি, তদা দক্খিণং দেন্তো জনো সঙ্ঘং উদ্দিস্স এতেসম্পি দেতি. ইদং সন্ধায ভগৰতা ৰুত্তং ‘‘ভৰিস্সন্তি খো পনানন্দ, অনাগতমদ্ধানং গোত্রভুনো কাসাৰকণ্ঠা দুস্সীলা পাপধম্মা, তেসু দুস্সীলেসু সঙ্ঘং উদ্দিস্স দানং দস্সন্তি, তদাপাহং, আনন্দ, সঙ্ঘগতং দক্খিণং অসঙ্খ্যেয্যং অপ্পমেয্যং ৰদামী’’তি (ম. নি. ৩.৩৮০). ততো গচ্ছন্তে কালে নানাৰিধানি কম্মানি করোন্তা ‘‘পপঞ্চো এস, কিং ইমিনা অম্হাক’’ন্তি কাসাৰখণ্ডং ছিন্দিত্ৰা অরঞ্ঞে খিপন্তি, তস্মিং কালে লিঙ্গং অন্তরহিতং নাম হোতি. কস্সপদসবলস্স কির কালতো পট্ঠায যোনকানং সেতৰত্থানি পারুপিত্ৰা চরণচারিত্তং জাতং. এৰং পরিযত্তিযা অন্তরহিতাযপি লিঙ্গমত্তং চিরং পৰত্তিস্সতীতি ৰেদিতব্বং.
অট্ঠগরুধম্মকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ভিক্খুনীউপসম্পন্নানুজাননকথাৰণ্ণনা
৪০৪-৪০৫. যদগ্গেনাতি যং দিৰসং আদিং কত্ৰা. তদেৰাতি তস্মিঞ্ঞেৰ দিৰসে. অনুঞ্ঞত্তিযাতি অনুঞ্ঞায. একাহং, ভন্তে আনন্দ, ভগৰন্তং ৰরং যাচামীতি ‘‘এৰমেৰ খো অহং, ভন্তে আনন্দ, ইমে অট্ঠ গরুধম্মে পটিগ্গণ্হামি যাৰজীৰং অনতিক্কমনীযে’’তি পটিজানিত্ৰা ইদানি কস্মা ৰরং যাচতীতি চে? পরূপৰাদৰিৰজ্জনত্থং. এৰঞ্হি কেচি ৰদেয্যুং ‘‘মহাপজাপতিযা পঠমং সম্পটিচ্ছিতত্তা ভিক্খূনং ভিক্খুনীনঞ্চ যথাৰুড্ঢং অভিৰাদনং নাহোসি, সা চে ৰরং যাচেয্য, ভগৰা অনুজানেয্যা’’তি.
৪০৬. সরাগাযাতি সরাগভাৰায কামরাগভৰরাগপরিব্রূহনায. সঞ্ঞোগাযাতি ৰট্টে সংযোজনত্থায. আচযাযাতি ৰট্টস্স ৰড্ঢনত্থায. মহিচ্ছতাযাতি মহিচ্ছভাৰায. অসন্তুট্ঠিযাতি অসন্তুট্ঠিভাৰায. সঙ্গণিকাযাতি কিলেসসঙ্গণগণসঙ্গণৰিহারায. কোসজ্জাযাতি কুসীতভাৰায. দুব্ভরতাযাতি দুপ্পোসতায. ৰিরাগাযাতি সকলৰট্টতো ৰিরজ্জনত্থায. ৰিসঞ্ঞোগাযাতি কামরাগাদীহি ৰিসংযুজ্জনত্থায. অপচযাযাতি সব্বস্সপি ৰট্টস্স অপচযত্থায, নিব্বানাযাতি অত্থো. অপ্পিচ্ছতাযাতি পচ্চযপ্পিচ্ছতাদিৰসেন সব্বসো ইচ্ছাপগমায. সন্তুট্ঠিযাতি দ্ৰাদসৰিধসন্তুট্ঠিভাৰায. পৰিৰেকাযাতি পৰিৰিত্তভাৰায কাযৰিৰেকাদিতদঙ্গৰিৰেকাদিৰিৰেকসিদ্ধিযা. ৰীরিযারম্ভাযাতি কাযিকস্স চেৰ চেতসিকস্স চ ৰীরিযস্স পগ্গণ্হনত্থায. সুভরতাযাতি সুখপোসনত্থায. এৰং যো পরিযত্তিধম্মো উগ্গহণধারণপরিপুচ্ছামনসিকারৰসেন যোনিসো পটিপজ্জন্তস্স সরাগাদিভাৰপরিৰজ্জনস্স কারণং হুত্ৰা ৰিরাগাদিভাৰায সংৰত্ততি, একংসতো এসো ধম্মো, এসো ৰিনযো সম্মদেৰ অপাযাদীসু অপতনৰসেন ধারণতো কিলেসানং ৰিনযনতো, সত্থু সম্মাসম্বুদ্ধস্স ওৰাদানুসিট্ঠিভাৰতো এতং সত্থুসাসনন্তি ধারেয্যাসি জানেয্যাসি, অৰবুজ্ঝেয্যাসীতি অত্থো. ইমস্মিং সুত্তে পঠমৰারেন ৰট্টং, দুতিযৰারেন ৰিৰট্টং কথিতং.
৪০৯-৪১০. ৰিমানেত্ৰাতি অপরজ্ঝিত্ৰা. কম্মপ্পত্তাযোপীতি কম্মারহাপি. আপত্তিগামিনিযোপীতি আপত্তিআপন্নাযোপি. ৰুত্তনযেনেৰ কারেতব্বতং আপজ্জন্তীতি তথাকরণস্স পটিক্খিত্তত্তা দুক্কটেন কারেতব্বতং আপজ্জন্তি.
৪১৩-৫. দ্ৰে তিস্সো ভিক্খুনিযোতি দ্ৰীহি তীহি ভিক্খুনীহি. ন আরোচেন্তীতি পাতিমোক্খুদ্দেসকস্স ন আরোচেন্তি. ন পচ্চাহরন্তীতি ভিক্খুনীনং ন পচ্চাহরন্তি. ৰিসেসকন্তি ৰত্তভঙ্গং.
৪২০. তেন চ ভিক্খু নিমন্তেতব্বোতি সামীচিদস্সনমেতং, ন পন অনিমন্তিযা আপত্তি.
৪২৫. তযো নিস্সযেতি সেনাসননিস্সযং অপনেত্ৰা অপরে তযো নিস্সযে. রুক্খমূলসেনাসনঞ্হি সা ন লভতি.
৪২৮. অনুৰাদং পট্ঠপেন্তীতি ইস্সরিযং পৰত্তেন্তি.
৪৩০. ভিক্খুদূতেন উপসম্পাদেন্তীতি ভিক্খুযেৰ দূতো ভিক্খুদূতো, তেন ভিক্খুদূতেন, ভিক্খুদূতং কত্ৰা উপসম্পাদেন্তীতি অত্থো.
৪৩১. ন সম্মতীতি নপ্পহোতি. নৰকম্মন্তি নৰকম্মং কত্ৰা ‘‘এত্তকানি ৰস্সানি ৰসতূ’’তি অপলোকেত্ৰা সঙ্ঘিকভূমিদানং.
৪৩২. সন্নিসিন্নগব্ভাতি পতিট্ঠিতগব্ভা.
৪৩৪. পব্বজ্জম্পি ন লভতীতি তিত্থাযতনসঙ্কন্তায অভব্বভাৰূপগমনতো ন লভতি. ইদং ওদিস্স অনুঞ্ঞাতং ৰট্টতীতি একতো ৰা উভতো ৰা অৰস্সৰে সতিপি ওদিস্স অনুঞ্ঞাতত্তা ৰট্টতি. সেসমেত্থ পাল়িতো অট্ঠকথাতো চ সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰাতি.
ভিক্খুনীউপসম্পন্নানুজাননকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ভিক্খুনিক্খন্ধকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.